Your research : 2559 Results for ի

Entries' title containing ի : 10000 Results

Բռնամարտիկք, տկաց

s.

pugilism, wrestling, boxing, fisticuffs.


Բռնամարտութիւն, ութեան

s.

pugilism, wrestling, boxing, fisticuffs.


Բռնաւորութիւն, ութեան

s.

tyranny.


Բռնի

adv. adj.

violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.


Բռնութիւն, ութեան

s.

violence, force, concussion, constraint;
usurpation, tyranny;
push, assault, vehemence, vivacity, transport;
fury, phrensy, impetuosity.


Բռնցի

adv.

with fist;
— հարկանել, to cuff, to box, to fist;
— հարուած, fisti-cuffs.


Բրաբիոն, աց

s. bot.

recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.


Բրինձ, ընձոյ

s.

rice;
prince.

• (ո հլ. ըստ ՆՀԲ, թէև առանց վկա-յութեան) «որիզ, բրինձ» Յայսմ. Գաղիան. Խոր. աշխ. որից բրնձաղաց «բրինձ աղաւու տեղ» Զքր. սարկ. Ա. 67, Գ. 34. բրնձահան նոյն նշ։ Զքր. Բ. 62. բրինձքամ «փլաւքա-միչ» Յիշատ. 1250 թ. (Ամատ. Հյ. բառ ա բան, էջ 120), բրնձափոշի (նոր բառ)։

• = Պհլ. փոխառաթիւն, ինչպես ցույց է տալիս ձ ձայնը և որ սակայն աւանռուած չէ. հմմտ. պրս. [arabic word] birinǰ «բրինձ». սրա-նից են փոխառեալ բելուճ. օսս. սվան. brinj, վրաց. բրինջի, կաբարդ. prunž, չէրք. pirds, քրդ. birinj, թրք. pirinǰ, բուլգար. piriné ևն ևն. պրս. կալ և [arabic word] gurinj հոմանիշը, բայց տարածուած չէ, իրանեան ձևերի նախնականն է *vrinǰi-, որի հետ նոյն է վեդ. vrīhi-«բրինձ»։ Առանց ռնգականի է նաև աֆղ. vrižē։ Արդէն Ն.Ք. Ե դարուն պարսկական բարբառներից փոխառեալ էին յն. ὄρίνδα, ὄρὶνδης, ὄρυζον, βρίζα, ὄρυζα (որից հյ. որիզ) առաջին երկուսը ռնգականով, միւսները առանց ռնգականի։-Հիւբշ. 124։

• Ուղիղ մեկնեց նախ Schröder. Thəs 47, յետոյ ԳԴ, Böttich. Horae 31 ևն։

• ԳՒՌ.-Ագլ. Տփ. բրինձ, Ալշ. Երև. Խրբ. Մշ. Ջղ. Սեբ. բ'րինձ, Ախց. բ'րինծ, Սչ. բ'ը-րինց, Ոզմ. բ'րէյնձ, Պլ. Ռ. Տիգ. փրինձ, Հմշ, Ղրբ. Մկ. Սլմ. Վն. պրինձ, Ննխ. բիրինձ, Մրղ. Շմ. պիրինձ, Ասլ. բ'րինձ, բ'րիզ։ Նոր բառեր են՝ բրնձապուր, բրնձնոց, բրնձխոտ բրնձալի, բրինձթութ կամ բրնձի ևն։

• ՓՈԽ.-Վեռօաձայնի պատճառաւ հայերէ նից փոխառեալ պէտք է դնել ուտ. բիրինծ. խինն. պարինց։

• «իշխան» Ուռհ. Գր. տղ. Միխ. այ-ռեմ. 78. Սմբ. դատ. 15. Վահր. ոտ. Հեթում պտմ. գրուած բրէնձ Սկևռ. պատ. 13. այժմ օնգուած է արևմտեան գրականում, բայց ա-րևելեանն ունի պրինց՝ նոր փոխառութեամբ ռուսերէնից կամ գերմաներէնից

• = Ֆրանս. prince, ղերմ. Prinz, իտալ, prince ևն. ծագում են լտ. princeos «առա-ջին, նախկին, գլխաւոր» բառից։-Հիւբշ. 389։

• ՆՀԲ դնում է լտ. princeps, իտալ. principo։ -Peterm. ZDMG 15 (1861) 403 գերմ. Prinz, Շահնազարեան. Դաշ. թղթ. 87 հին ֆրանսերէնից։

• «պղինձ» մհյ. բառ, որի վկայու-թիւնը տե՛ս Այտնեան, Քնն. քեր. էջ 335։

• = Թրք. [arabic word] ︎ pirinj «արոյր, անագա պղինձ»։-Աճ.


Բրիչ, ըչի, ըչաւ

s.

hoe, pickaxe, spade, mattock.


Բրտութիւն, ութեան

s.

harshness, asperity, roughness, crudity, aridity;
rusticity, incivility, rudeness, impoliteness, brutality, caprice;
— մարմնոյ, callosity, callus.


Բքալից

cf. Բքաբեր.


Բօթալի

adj.

full of sad news, sorrowful, vexatious.


Գաբծիլ

s. bot.

s. bot. rhubarb (the plant).


Գագաշիմ, եցայ

vn.

cf. Բանդագուշիմ.


Գազանաբարոյութիւն, ութեան

s.

bestiality;
cruelty.


Գազանաբարութիւն, ութեան

s.

cf. Գազանաբարոյութիւն.


Գազանամարտիկ

adj.

cf. Գազանամարտ.


Գազանամարտութիւն, ութեան

s.

combat with wild beasts.


Գազանամիտ, մտաց

adj.

brutal, beastly, fierce, savage, inhuman, cruel.


Գազանամտութիւն, ութեան

s.

cf. Գազանաբարոյութիւն.


Գազանային

cf. Գազանական.


Գազանասիրտ

adj.

ferocious heart.


Գազանութիւն, ութեան

s.

brutality, bestiality;
fierceness, ferocity, inhumanity, barbarity, cruelty, rage, madness.


Գերակայիմ, եցայ

vn.

to excel, to surpass, to surmount.


Գերակայութիւն, ութեան

s.

eminence, height, pre-eminence, superiority.


Գերանալից

adj.

full of beams.


Գերանակիր

adj.

that bears, supports a beam.


Գերանդալից

adj.

full of or furnished with scythes.


Գերանդի, դեաց

s.

scythe, sickle.

• (-դւոյ, եաւ, եաց) «մեծ ման-գաղ. 2. փոքր մանգաղ, յօտոց» ՍԳր. Փարպ. Յհ. կթ., որից՝ գերանդազէն Բ. մկ. ժգ. 2, դերանդաբեր Պտմ. աղէքս.։

• ՆՀԲ և Հիւնք. գերան բառից։ Pictet, 2, 220 սանս. karanda, քրդ. kerendl։ Petersson, KZ, 47, 290 դնում է հնխ, uer «ծռիլ, կորանալ» արմատից (տե՛ս զերան բառի տակ), ինչպէս որ լն. ἀρπή, հսլ. srupú «մանգաղ» = ռուս. serp, լեթթ. sirpe «մանգաղ» բառերը նշանակում են բուն «կոր»։

• ԳՒՌ.-Ալշ. Ախց. Կր. Մշ. գ'էրընդի, Երև. գէրա՛նդի, Սլմ. Վն. կ.էրընդի, Ղրբ. կէրmն-դիւ՛, Ոզմ. գ'էրընդէ. Մկ. կէրընդը՛, Հմշ, քէրէնդի։ Նոր բառեր են՝ գերանդաւոր, գե-րանդուաքաղ, գերանդկոթ։

• ՓՈԽ.-Քրդ. kirendu, kirendi, kerendi, k'eləndu (քելընդիւ), լազ. քերենդի՝ բոլորն էլ «գերանդի»։


Գերաշխարհիկ

cf. Գերաշխարհ.


Գերապատիւ

adj.

very honourable, most reverend.


Գերապատուութիւն, ութեան

s.

reverence.


Գերարտօսրալից

adj. adv.

very full of tears, melting into tears;
with tears in the eyes.


Գերարփի

adj.

very luminous, splendid, brilliant.


Գերդաստանակից

s.

fellow-servant.


Գերդաստանիկ

s.

domestic;
maid servant.


Գերեզմանագիր, գրոյ

s.

epitaph.


Գերեզմանակից

adj.

buried together.


Գերեզմանակրկիտ, կտաց

adj. s.

adj. s. that strips sepulchres or the hurried dead.


Գերեզմանատեղի

s.

cemetery, church-yard.


Գերեկից

adj. s.

adj. s. enslaved with another, companion of a captive or slave.


Գերիմ, եցայ

vn.

to become a prisoner, to go into captivity.


Գերիմաստ

cf. Հանճարեղ.


Գերիմաց

adj.

incomprehensible.


Գերիմացական, ի, աց

adj.

inconceivable.


Գերիչ, չի, չաց

cf. Գերեվար.


Գեր իվերոյ

adj. adv. prep.

supreme, superior, excellent, sublime, pre-eminent, higher;
adv. prep. — քան, over, upon, above, beyond;
— լինել, to be above, to excel, to surpass, to surmount, cf. Յաղթեմ.


Գերմանաբանութիւն, ութեան

s.

germanism.


Գերմանացի, ցւոյ

adj. s.

adj. s. German.


Գերմարդկային

adj.

superhuman.


Definitions containing the research ի : 3966 Results