cessation, intermission, pause, relaxation, truce;
— եւ դադար լինել, to cease;
— եւ պատուէր տալ, to permit;
to give directions;
to order, to bid, to command;
to exhort;
— տալ, to cause to cease;
to give rest, to repose;
— առնել, to halt;
to pause;
— առնուլ, to cease, to break off, to take rest or relaxation, to stop;
— զինուց, armistice, truce.
յորմէ ԴԼԱԼ, ԴՂԱԼ. Դադարումն. դադար. հանգիստ.
Ոչ տայ դուլ զօրուն. յն. արձակել. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 8։)
Մի՛ տար դուլ ական քում յարտասուաց. յն. սթափութիւն. (Ողբ. ՟Բ. 18։)
Դուլ եւ դադար քեզ ոչ գտանիցի. յն. հանգիստ. (Ես. ՟Ի՟Գ. 13։)
Դուլ ի գործոց, կամ զդուլ առնուլ. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. լիւս.։)
Ոչ առնէին դուլ եւ դադար խորհուրդք սրբոյն սպարապետին։ Ոչ տայր դուլ առնուլ պարսկաց. (Փարպ.։)
Ոչ բաւական համարեցաւ զնոցայն, եւ դուլ ետ անձինն. (Երզն. մտթ.։)
դուլ եւ պատուէր. իբր Փոյթ. ջան. հոգ. եւ Յորդոր, կամ անդուլ պատուէր զգուշութեան.
Ամենեցուն դուլ եւ պատուէր լիցի զնեղեալս ապրեցուցանել ի նեղութենէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)
Դուլ եւ պատուէր տամ ամենայն ումեք աստէն ի սկզբանս։ Դուլ եւ պատուէր տալ նոցա երթալ միւսանգամ ի բաբիղոն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
• (անհոլով) «դադար, հանգիստ» Բ. թագ. ժէ. 8. Ողբ. բ. 18. Ես. իգ. Փարպ. փիլ. «2. ջանք, յորդոր, պատուէր» (այս ի-մաստոմ գործածւում է միշտ դուլ և պատուէր ձևով) Ոսկ. մ. գ. 6. Եւս. քր. ա, որից՝ դլալ կամ դղալ «հանգիստ առնել, դադրիլ» Բ. մակ ժբ. 2. Եղիշ. ը. էջ 144, անդուլ «անդառառ. Խոր. Արշ. Յհ. կթ. Արծր. (գրուած է նաև ան-դոյլ Մանդ. էջ 72), անդուլութեամբ «անդա-դար, չդադրած» Եղիշ.։ Նոր գրականում գոր-ծածական են միայն դուլ և դադար, անդուլ անոադար և բազմաթիւ նոր բառեր, ինչ. գոր-ծադուլ, գործադուլաւոր, դասադուլ, հացա-դուլ, ճաշադուլ, մսադուլ ևն։
• = Բնեև հալ բառ՝ հնխ. dhul-արմատից. սրա հետ հմմտ. իռլ. dál (սեռ. dála) «ժա-մանակ տալ, յետաձգում, դադար», նիռլ. գաէլ. dáil «ժամանակամիջոց, պայմանա-ժամ, վարկ», dáilich «յետաձգել, ձգձգել-երկար մնալ», հհիւս. dugl «դադար, հան-գըստութիւն», duelia «դադարեցնել, կանգ-նիլ», հսաքս. for-dwêlan, հբգ. gi-twēlan, twellen «դադրիլ, դադար առնել». այս բո-լորը ծագում են հնխ. dhuol նախաձևից։
• Տէրվ. Մասիս, 1881 ապր. 28 լծ. հյ. դադարել, դանդաղ, որոնց բոլորի ար-մատն է հնխ. dhar «կալ, կացուցանել, ունել, տանիլ, կրել»։-Հիւնք. թոյլ բա-ռից։ Ուղիղ մեկնութիւնը տուաւ Lidén, Arm. St. էջ 17։
• ԳՒՌ.-Կալ միայն Ալշ. դ'ուլ ու դ'ադ'ար, Սեբ. դ'ուլ-դ'ադ'ար, Ասլ. դ'իւլ-դ'ադ'ար, Պլ. թուլ-թաթար։