kind, species, race, generation;
nature, complexion;
*height;
gender;
— եւ տեսակ, the genus and the species;
մարդկային —, mankind;
հայկական —, the Armenian nation.
γένος genus (լծ. հյ. սեր, արաբ. զիւրրի, զիւրիէթ. թ. սիւրիա ). Բազմութիւն սերեալ ի նմին կարգի. ազգ. ցեղ. զարմ. տոհմ. տես եւ ՏԵՍԱԿ.
Ես արմատ եւ սեռ ի գաւթայ. (Յայտ. ՟Ի՟Բ. 16։)
Մարդկային սեռի այսոքիկ պատահին ախտք։ Մարդկային սեռի պատրաստեն հնար քաջողջութեան։ Վեհ քան զբոլորն սեռ իմաստիցն սիրողաց (եփրեմ). (Մագ. ՟Ա. ՟Գ։)
Սեռք մարդկութեանս կրտսերք ըստ լինելութեան։ Հայկականացդ սեռից. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. ընդհ.։)
Եւ այնուհետեւ էր տեսանելմեծ համարձակութիւն մերոյ սեռիս (հայոց) ի թագաւորական քաղաքին եկեղեցիսն. (Ժող. հռոմկլ.։)
Ի յարեւելըս ժամանեալ, ուր հայկազանց սեռըն բնակեալ. (Վահր. ոտ.։)
Հրեշտակաց եւ մարդկան՝ երկոցունց սեռից ի միասին յարմարութիւն։ Յերկրածին սեռից գերազանցեալ երկնից՝ միշտ կոյս. (Շար.։ Տաղ.։)
Վասն երկոտասան սեռից հողմոց, եւ բերմանց նոցա. (Մխ. այրիվ.։)
Մի՞ օրհնութիւն է քեզ հայր. եւ մի օրհնութիւն է, եւ բազում. մի սեռիւ, եւ բազում տեսակօք, ըստ պատահողացն զանազանութեան. (Փիլ. լին. ՟Դ. 231։)
ՍԵՌ. Ըստ տրամաբանից՝ առաջինն ի հինգ ընհանրից. տես ի Պորփիւր։ եւ Արիստ. ստորոգ.։
Ըստ քերականաց՝ Սեռ կամ Սեր անուանց է որոշումն յարական, յիգական, եւ չեզօք. եւ բայից՝ սեռ կամ տրամադրութիւն է որոշումն ի ներգործութիւն, ի կիր, եւ ի միջին (այսինքն չէզոք, կամ հասարակ ըստ յն). տես Թր. քեր.։
Իսկ (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ.)
Էր բարեյօդ մարմնով եւ առողջ, եւ ցամաք սեռիւ. իմա, ի բնէ, կամ կերպարանօք։
• , ի հլ. «ազգ, ցեղ, տոհմ» Փիլ. Շար. Մագ. Յայտ. իբ. 16. «ըստ տրամաբանից՝ առաջինն ի հինգ ընդհանրից» Պորփ. Արիստ. ստորոգ. «ըստ քերականաց՝ անունների ա-րական, իգական կամ չեզոք լինելը և բայերի ներգործական, կրաւորական կամ չեզոք լի-նելը» Թր. քեր. որից սեռական, սեռային, նեռաբար, սեռակոտոր, սեռանալ, եռասեռե-ան, կիսասեռ, յոգնասեռ ևն, բոլորն էլ յե-տին։
• -Բնեև հայ բառ, որ տե՛ս սեր արմատի տավ։
• ՆՀԲ լծ. հյ. սեր, արաբ. զիւրրի. զիւրիէթ, թրք. սիւրիւ։ Lag. Urgesch. 1009 զնդ. sarəδa «տեսակ, կերպ». Müller SWAW 42, 253 սրա հետ նաև պրս. sarda(?)։ Justi, Zendsp. 292 զնդ sarəδa ձևի տակ՝ սանս. cárdhas, հպրս. ϑarda. պրս. sarda ևն ձևերի հետ։ Հեւ նք. սեր արմատից, իբր լտ. sero «սեր-մանել»։ Թիրեաքեան, Արիահայ բռ. 330 պհլ. zarxunt «սերունդ» բառից։
• ՓՈԽ.-Ըստ Փառնակ, Անահիտ 1906, էջ 238 սեռ ձևից է փոխառեալ ալբան. siri բսեր. տեսակ»։