Definitions containing the research ագի : 2122 results

Քնալից

adj.

sleepy, overcome with sleep.

· Calfa

NBHL (1)

Ծերութիւն, գիւրագիւտ չար, քնալից ծաղր. (Պիտառ.։)


Քնարահար, աց

s.

lyrist.

· Calfa

NBHL (1)

κιθαρῳδός citharoedus, citharista. Որ հարկանէ զքընարա. նուագիչ քնարաւ. քնարերգակ. փանդըռնահար.


Քնին

s.

examination;
ի — առնուլ, to examine, to consider, to ponder;
to argue, to discuss;
ի — գալ, to be examined, criticized;
ի — արկանել, մտանել, լինել, to examine, to study, to criticize.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է՝ որ քննէ ճարտարութեամբ եւ խորագիտութեամբ զքնինս աշխարհիս այսորիկ. (Եփր. ՟ա. կոր.) (որպէս զքննութիւնս, կամ զքննիչն)։


Քշոց, աց

s.

fly-flap, fan;
keshotz, flabellum, ringing-instrument agitated by the deacons during the Armenian and Greek Mass.

· Calfa

NBHL (2)

Տեսանէր զսարկաւագն բորոտեալ. առնեալ ի նմանէ զքշոցն, ետ այլում սարկաւագի. (Ոսկիփոր.։)

ՔՇՈՑ ՔՇՈՑԱՆԻ. ῤιπίδιον flabellum, ventilationis instrumentum. Գործի քշելոյ զճանճս. ճանճավան. հովահարիչ. ... իսկ յեկեղեցւոջ Քչոց կոչին բոժոժազարդ ճօճանակք, զոր շարժեն սարկաւագունք առաջի պատարագի. եւ առ յոյնս նա եւ ի ժամ ընծայաբերութեան հովանի առնեն ի վերայ ընծայից. ըստ որում սկաւառակ քշոցաց ունի զպատկեր սերովբէից կամ քերովբէից. գոյր ասէ Գուառ երբեմն եւ առ լատինս ի վանել զճանճս կամ զմժղուկս ի խորանէ՝ նշանակաւ վանելոյ զփորձութիւնս եւ այլն. եւ ապա սկսան վարել լոկ զքշոց փետրակազմ ի փետրոյ սիրամարգի՝ ի պատարագի քահանայապետին. Թո՛ղ զի յոյնք վարէին երբեմն ի տեղի քշոցի եւ զվարշամակաս կամ զ՝ի քրտանէ թաշկինակս.


Քողաձիգ

adj. fig.

veiled-headed, wearing a veil, veiled;
coy, shy, modest, timid;
drawing the veil.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքին են ատուածայնոյ նուիրացն եւ պատարագին սպասաւորք, եւ քողաձիգ, այինքն սարկաւագունք. (Լմբ. պտրգ.։)


Քրէական, ի, աց

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

· Calfa

NBHL (1)

Յոլովք են ի նիւթս ձեւ խաչի յոստայնանկաց կա ի քրէական (այսինքն արծաթագործ) արուեստագիտաց տպաւորեալք. (Սարկ. հանգ.։)


Քրիստոսադիր

adj.

established or ordered by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ լծով քրիստոսագի հաւատոցն։ Քրիտոսագիր արդար օրինացն։ Քրիստոսագիր կէտ, կամ կիտիւն։ Քրիսոսագիր աւանդիցս. (Ճ. ՟Ա.։ Ագաթ.։ Կորիւն.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)


Քրիստոսական, ի, աց

adj.

of J.-C, belonging to J.-C, Christ's;
— հաւատք, christianity.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսական պատարագին բաշխումն. (Խոսր.։)


Քրիստոսանուէր

adj.

offered, consecrated to J.-C, holy, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Այն ինչ՝ որով նուիրի կամ պատարագի քրիստոս. Քրիստոսանուէր սուրբ պատարագիս. (Անան. եկեղ։)


Օ (o)

s.

"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ Մագիստրոս եւ Երզնկացին ի մեկնութեան քեր.

Նշանագիր նոր, հնարեցաւ յետ ժբ դարու առ ի դիւրութիւն՝ փոխանակ երկբարբառ գրութեանս աւ, ի փոխ առեալ ի յունէ եւ ի լատինէ. o. որ կոչի ըստ յն. օ՛ միքրօն. այսինքն փոքրիկ կամ սուղ. զի է որպէսօ, փակ եւ բոլորեալ՝ առ առաւել արձակ հնչիւն բացմամբ շրթանց. իսկ մեծ օ, կամ օ՛ մէկա ՝ յունաց, այսինքն երկայն ամանակաւ . ω , է եւ ձեւով նման երկուց տառից . αυ կամ կրկին οο տառից։ Արդ օ փոքրիկ ըստ յունաց՝ միշտ վերածի ի մերս. ո, եւ աւ ՝ որպէս օ. զոր օրինակ՝ յն. πόλις. բօ՛լիս լինի ի մեզ պոլիս, կամ պաւլիս. πέτρος , բէ՛դրոս, պետրոս. ὁνία , օնիա, ոնիա կամ աւնիա. ὅφνι , օֆնի, ոփնի. σοφία , ὁρθοί , սօֆի՛ա, օրթի՛, սոֆիա՝ որթի, կամ սաւֆիա աւթի. κρόνος , գռօ՛նօս, կռոնոս կամ կրաւնոս. եւ այլն։ Իսկ մեծ օ. կամ ω յունաց փոխադրի ի մեզ ով. զոր օրինակ՛ ἱωσήφ, πλάτων, ἱώτα , յովսէփ, պղատովն, յովտ. եւ այլն։


Օգուտ, օգտի

s. adj.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
v. imp. — or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

· Calfa

NBHL (1)

Սողոմովն վասն ծառոց եւ փայտից խօսէր, որ ոչ ինչ օգուտ գործէին եկելոցն. եւ ես զանճառն իրաց եւ զահագին խորհրդոց։ (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)


Օժիտ, ժտից, ժտաց

s.

marriage-portion, dowry, endowment;
gift, present.

· Calfa

NBHL (1)

Եկին դեսպանք պատուաւորք ի սուլդանէն, եւ բերին օժիտս մեծագին. մահն նորա տուաւ օժիտս լկտութեան. (Երզն. քեր. եւ Երզն. մտթ.։)


Օձասպան

adj.

serpent killing.

· Calfa

NBHL (1)

Օձասպան արագիլ դու արդար. (Շ. տաղ հռիփս.։)


Օտար, աց

adv.

s. adj. stranger;
foreign;
remote, distant;
other;
extraordinary, strange;
vainly, in vain, unjustly, wrongfully.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. հյ. վտար. ի տար. յն. է՛դէրօս, ալլօդրիօս ). ἔτερος , ἁλλότριος alter, alienus, diversus. Արտաքին կամ հեռաւոր (ոք, եւ իմն). այլ. աննման. անծանօթ. անընդել. տարագիր. վտարանդի. զատուցեալ. հեռի. անմիաբան. դրսի, ուրիշ.


Օտարազգի, զգւոյ, զգեաց

adj.

of an another nation, foreign, outlandish.

· Calfa

NBHL (1)

Թզենին զնմանն իւր ծնանի, եւ ոչ զօտարագին զձիթենին. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Օտարացեղութիւն, ութեան

s.

heterogeneousness.

· Calfa

NBHL (1)

Յընտանեբար գթասիրութենէն՝ օտարացեղութիւն ի մէջ արկեալ լինի. (Գագիկ առ ռոմանոս.։)


Օրահաս

cf. Օրհաս.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՕՐՀԱՍ. իբր ճակատագիր ըստ հեթանոսաց.


Օրահմայք

s.

ephemancy.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Օրահմայութիւն. հմայք՝ խարանօք աւուրց. Յաստեղագիտութիւնս, յօրահմայս, ի լուսնախտիրս։ Յօրահմայս ամբարշտել։ Ընդէ՞ր յօրահմայս եւ ի խտիրս անկանիս. ի՞ւ վնասակար է շաբաթն եւ չորեքշաբթին. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)


Օրաս

s.

halo.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՐԱՍ որ գրի ԱՒՐԱՍ. Բառ յն. օ՛րասիս. ὄορασις . լուսոյ նշոյլ. աղօտ շողիւն իբրեւ բակ երեւելի աստեաց. որպէս եւ լոյս ճագի յանդիման տկար աչաց.


Օրէնսդիր, դրաց

s.

law-giver, law-maker, legislator;
cf. Օրէնսդրական.

· Calfa

NBHL (1)

νομοθέτης legislator. որ եւ ՕՐԻՆԱԴԻՐ. Օրէնսդրիչ. տէր օրինաց աստուած. եւ մարդ դնօղ օրինաց բանիւ կամ գրով, հրամանաւ աստուծոյ կամ անձամբ անձին. կանոնագիր. սահմանագիր.


Օրինադիր, դրաց

cf. Օրէնսդիր.

· Calfa

NBHL (2)

Օրինագիրն աստուած։ Օրինագիրդ՝ ըստօրինին մտեր ընծայ ի տաճարին։ Ինքն օրինագիր, եւ ընդ օրինակաւ. (Շ. մտթ.։ Յիսուս որդի.։ Մաքս. ի դիոն.։)

Յորժամ կամեցաւ զնա օրինադիր առնել ազգաց։ Հրեշտակք, եւ օրինագիրք, ու հնոյն իսրայէլի՜ Օրինադրի ոչ կարօտանային երբէք օրինադրաց. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Օրինակ, աց

s. gr. prep. adv.

example, model, exemplar, original;
transcript, copy;
idea, shadow, image;
drawing, design, plan, project, representation;
form, manner, way, sort, figure;
sample, pattern, specimen;
paradigm;
as, in imitation of, after the fashion of, by way of, like...;
զայս —, զայս ձեւ օրինակի, զ— զայս, ըստ սմին օրինակի, — զայս, պէս զայս —, in this manner or way, thus, so;
զայն —, զնոյն —, ըստ նմին օրինակի, in that way, in the same way, likewise;
զոր —, օրինակի աղագաւ, — իմն, for example, for instance;
— իմն, let us say, we will suppose;
ըստ —ի, after the manner of, according to the example of, in imitation of, like;
սովին օրինակաւ, like that, in that way;
աստուածահրաշ օրինակաւ, in a divine way;
որով օրինակալ եւ է or իցէ, in whatever way it may be;
բարի՝ չար՝ քնաղ՝ գեղեցիկ —, good, bad, rare, fine example;
— տալ, to give or set the example;
— առաջի ընծայել, to indicate as an example;
— առնուլ, to take for example or for model, to follow;
— զանձն ընծայեցուցանել, կացուցանել, to shew or set oneself an example of;
—աւ իւրով քաջալերել, to encourage by one's example;
— եկաց թագաւորաց, he was the model of kings.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՐԻՆԱԿ. αἵνιγμα, ἁντίτυπος, εἷδος aenigma, species, forma. Ստուերագիր. նկարագիր. առակ. նմանութիւն.


Օրինակատար, աց

adj.

fulfilling the laws (J.C.).

· Calfa

NBHL (1)

Օրէնքն իսկ ստուերագիր յօրինակատարն քրիստոս կորուսին լմահ. (Ագաթ.։)


Օրինապահ, աց

adj.

fulfilling, observing or keeping the law.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է մեզ օրինագրել, եւ միանգամայն փորձ առնել գործել եւ պահել զսոսա օրինագիրք իսկ՝ եւ օրինապահք, ըստ որում հնար է. (անդ. ՟Զ։)


Օրհաս, ի, աւ

s.

extremity, last moment, agony, death;
fate, destiny, fatality;
— մահու, the point of death, deaths-door;
յ— իւր ճեպել, to run to one's ruin;
ժամանէ յ— վախճանին, his last hour is at hand.

· Calfa

NBHL (1)

Ահագին օրհասք մահու հասուցանէին։ Օրհաս մահուն կանխեալ. (Յհ. կթ.։ Ժող. հռոմկլ.։)


Օրհնեմ, եցի

va.

to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեա՛ անձն իմ զտէր։ Օրնեցէք մանկունք զտէր, Երկիր պագի տեառն, եւ օրհնեցի զտէր աստուած տեառն իմոյ աբրաամու։ Ի մէջ եկեղեցւոյ օրհնեցից զքեզ։ Օրհնեսցու՛ք զտէր, զի փառօք է փառաւորեալ.եւ այլն։


Օրհնութիւն, ութեան

s. mus.

benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.

· Calfa

NBHL (1)

Թո՛ղ զի եւ մասն հացի օրհնեալ սոսկապէս՝ որ բաժանի ռամկին յարձակման պատարագի, ըստ յն. էւլօղի՛ա, այսինքն օրհնութիւն ասի։


Օփրանտ

s.

offering.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՓՐԱՆՏ կամ ՕՖՐԱՆԹ, եւ կամ ՕՖՌԱՆԹ. Բառ ազդեական ի լատինէ օֆֆէ՛ռթում, օֆֆէ՛ռթա. այսինքն Ընծայ նուէր. տուրք. պատարագիք. ժամուց, յիշելիք.


Ֆ (fé)

s.

the thirty eighth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
It was taken at the time of the Crusaders from the Greek, in order to facilitate the writing of foreign words. The ancients used in its stead the letter փ;
φνσιϰος as փիւսկեան;
It is consequently pertinent only to modern Armenian, and if found in some early writers, the words are of foreign derivation.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր այս նշանագիր՝ ձայնեալ ըստ այլ լեզուաց ֆէ, ֆի, էֆֆէ, չիք ի մեր բարբառ. այլ փոխանակ նորին վարիմք զտառդ փ, երբեմն եւ վ, ւ. որպէս եւ լատինք, թէպէտեւ ունին F, բայց զյունական բառս գրեալս տառիւն Φ , վերածեն ի փհ, ph հնչելով ֆ։ Իսկ եբրայեցիք եւ այլ արեւելայք՝ է՛ զի տարաբերեն ֆ, եւ է՛ զի փ։ Ի մեզ յետ ՟Ժ՟Ա. կամ ՟Ժ՟Բ. դարու ի լատինացւոց առին կիլիկեցիք՝ զայլոց բառս դրոշմել ֆ նշանագրով. զոր օրինակ.


Ֆիզիգա

s.

cf. Բնագիտութիւն.

· Calfa


Ֆիզիքա

s.

cf. Բնագիտութիւն.

· Calfa


Ֆիզիքական

s.

cf. Բնագիտութիւն.

· Calfa


Ֆռանգ

cf. Փռանկ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՖՌԱՆԿ, cf. ՖՐԱՆԿ, cf. ՓՌԱՆԿ, ի բռ. յտկ. ան։ Այլ գտանի դրոշմեալ եւ երբէմն ըստ կամի գրչաց՝ եւ ֆ տառիւ ի գիրս Մագիստր. Շ. Լմբ. Մխիթ. գոշ. Վրդն. եւ հետագայից. որպէս եւ ի լուսանցս օրինակաց սուրբ գրոց առ կիլիկեցւովք դնի սկիզբն լատին գլխակարգութեանց գրովս ֆ. այսինքն ըստ Ֆռանկաց, իմա՛ լատինացւոց։


Աղերսահայց

NBHL (1)

Գագիկ Արծրունի աղերսահայց յարքայէ Սմպատայ լեալ՝ առ ինքն զքաղաքն Նախջուան խոկայր դարձուցանել. (Յհ. կթ.։)


Այլագունակ

NBHL (1)

Նշանագիրք եբրայեցւոց այլազգ առ հրէայս գտանին եւ այլագունակ առ շամրտացիս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Անկեանք

NBHL (1)

ԱՆԿԵԱՆՔ ԱՆԿԵԱՑ որ եւ ԱՆԿԵՆՑԱՂ. Անմասն ի լաւութենէ կենաց. անյոյս ի կենաց. իբրու մեռեալ ի կենցաղումս. հէք. թշուառ. ողորմելի. ցաւագին. խեղճ, որուն կեանքը կեանք չէ.


Աստղագէտ

NBHL (1)

Մեկնչաց աստղագիտացն բազում իրք վրիպեն։ Ասացաւ աստղագիտին, եւ այլն. (Վեցօր. ՟Զ։)


Արարող, աց

NBHL (1)

Ահագին երկիւղի արարօղ։ Արարողացն զխաղաղութիւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ եւ Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Արուեստագործեմ, եցի

NBHL (1)

Նշանն քրիստոսեանքառածրագիծ փայտիւ արուեստագործեալ. (Արծր. ՟Դ. 8։)


Արտօսրաբուղխ

NBHL (1)

Զորս տեսանէին կողկողագին միշտ եւ արտօսրաբուղխս. (Փարպ.։)


Կեղերջական

NBHL (1)

իբր յն. γογγυστικός եւ γογγυσμός . Գանգանական. տրտնջական. կամ Ցաւագին. աւաղական. եւ Տրտունջ. քրթմնջիւն.


Կրակետղ, — կայծականց

NBHL (1)

Միոյ ճրագի, եւ կրակետեղ, եւ ամենեցուն այսպիսեացս յամենեսին բաւել կարացեալ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Ա. (գրեալ էր, կրակատեղ։))


Հակաբանութիւն, ութեան

NBHL (1)

Նորին հակաբանութիւն հնագիտական ընդդէմ անգիտակաց ոմանց։ Լուծմունք եւ հակաբանութիւնք. (Սարկ. հանգ.։)


Հարթչիմ, եայ

NBHL (1)

Յամենագիտէն աստուծոյ երեսաց հարթուցեալ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Հիւսիսի, սիսոյ

NBHL (1)

ՀԻՒՍԻՍ ՀԻՒՍԻՍԻ. βορρᾶς, βορέας, βορέης eptentrio, aquilo, boreas. գրի եւ ՀԻՒՍԻՒՍ. ՀԻՒՍԻՒՍԻ. ՀՒՍՒՍ. ՀԻՍԻՍԻ. այսինքն հիւսիւս. հիւսիւսի. Կողմն աշխարհի ընդ մէջ արեւելից եւ արեւմտից՝ դէմ ընդդէմ հարաւոյ, հեռի միշտ յարեգականէ, եւ ցրտագին։ Եւ Հողմն ցրտաշունչ յայնմ կողմանէ. հուսիս։


Ճրագարան, աց

NBHL (1)

λύχνος, λυχνία lychnus, candelabrum. Ընդունարան կամ աման եւ տեղի ճրագի. աշտանակ. ճրագակալ. կանթեղ. եւ Նոյն իսկ ճրագն ի կանթեղն.


Մատուցիչ, չի, չաց

NBHL (1)

Յիշեա՛ եւ զպատարագիս մատուցանողս։ Պատարագին մատուցանողն՝ յայտ է, որ զխորհուրդն կատարէ. (Խոսր. պտրգ.։)