Definitions containing the research ական : 10000 results

Հիւսեմ, եցի

va. fig.

to weave;
to plait;
to braid;
to twist, to enlace, to entwine, to intertwine;
to knit;
to compose, to write;
— զնենգութիւն, to hatch wickedness, to frame or get up a plot, to machinate, to devise.

· Calfa

NBHL (2)

Զանապական պսակն հիւսեսցէ քեզ։ Հիւսէ ընդ բանիս եւ զղովտ յարացոյց. (Շ. ՟ա. պ. ՟Հ՟Թ։ եւ Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի։)

Զո՞րս հիւսեցից շարս տողից բանից դսրովականաց. (Նար. ՟Ի։)


Հիւսիսային

adj.

northern, septentrional, hyperborean, boreal.

· Calfa


Հիւսնութիւն, ութեան

s.

carpentry.

· Calfa

NBHL (1)

τεκτονική fabrilis ars τεκτονία, τεκτοσύνη structura. Արհեստ եւ գործ հիւսան. հիւսնականն. հիւսնելն.


Հիւսուած, ոյ, ոց

s.

texture, tissue;
tress, plait, braid;
entwining, interweaving, contexture, composition;
— բազմախորշ, ցանցակերպ, բազմանօթ, cellular, reticular, vascular texture.

· Calfa

NBHL (1)

Արուեստական հիւսուածովք. (Նիւս. ի սքանչ.։)


Հիւրամեծար

adj.

most hospitable, practising hospitality or liberality towards strangers.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովն ասպնջական է հիւրամեծար՝ գետոց բազմաց. այսինքն յինքն ընդունօղ. (Վեցօր. ՟Դ։)


Հիւրասէր

adj.

fond of receiving or entertaining strangers, generous, hospitable.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւրասէր որմզդական դիցն վանատրի. իմա՛ արամազդայ կամ դիոսի՝ որ կոչիւր հիւրասէր կամ վանատուր։


Հիւրատեաց, եցից

adj.

inhospitable.

· Calfa

NBHL (1)

Եգիպտական ազգն օտարամերժք, եւ հիւրատեացք. (Փիլ. իմաստն.։)


Հիւրընկալ, աց

adj.

receiving or lodging strangers, hospitable.

· Calfa

NBHL (1)

ξένιος hospitalis ξενοδόκος, ξενοδόχος hospes, qui hospites sive peregrinos excipit. Ընկալուչ կամ ընդունօղ հիւրից. ասպնջական. վանատուր. հիւրասէր. հիւրամեծար.


Հիւրընկալութիւն, ութեան

s.

hospitality, welcome, kind reception.

· Calfa

NBHL (1)

ξενοδοχία hospitum exceptio. Հիւրընկալելն. ընդունելութիւն հիւրոց. ասպնջականութիւն.


Հիւրոյթք

s.

cf. Հիւրընկալութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաչէր մի՛ զանց առնելայլ զհիւրոյսն ընդունել։ Իջականս առնուլ, եւ զհիւրոյս կրել՝ համբերին հրեշտակք առ մարդիկ. (Փիլ. իմաստն.։)


Հիւրոյք

s.

cf. Հիւրընկալութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաչէր մի՛ զանց առնելայլ զհիւրոյսն ընդունել։ Իջականս առնուլ, եւ զհիւրոյս կրել՝ համբերին հրեշտակք առ մարդիկ. (Փիլ. իմաստն.։)


Հիւրութիւն, ութեան

s.

quality of a guest or stranger;
pilgrimage.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեր նոցին հիւրութեան ընդունօղ, եւ ասպնջական առատ յանապատն. (Լմբ. իմ.։)


Հլու, աց

adj.

good-natured, condescending, complying, docile;
pliant, supple, yielding;
— բնութիւն, pliant or flexible temper.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Հլուական.


Հմայեակ, եկաց

s. adj.

talisman, amulet, phylactery;
cf. Հմուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Հմայական գործի, ծրար, գրուած, եւ այլն. cf. ԳՐԱՊԱՆԱԿ. հմայեկ. համայել,. հէմայիլ.


Հմայութիւն, ութեան

s.

cf. Հմայք.

· Calfa


Հմայք, յից

s.

divination, augury, prognostication, witchcraft, sorcery, conjuration, enchantment;
— յանուանէ, onomancy, nomancy;
չարագոյժ —, evil presage;
հմայութիւնս առնել, հմայս հմայել, to seek a sign or augury;
to believe in divination;
cf. Հմայեմ;
հմայից անսալ, to have faith in diviners;
լուծան հմայք, the charm is broken.

· Calfa

NBHL (3)

Նենգութեամբ, հմայիւք դիւթականօք. (Մանդ. ՟Է։)

Պահպանական հմայս ի բազուկս եւ ի գլուխս նոցա կապէին։ Հմայիւքն յերուսաղէմ դիմէ. (Նախ. եզեկ.։)

Ի յոմանց իմաստական ախտարակաց խտրադիմայ հմայից. (Նար. մծբ.։)


Հմուտ, մտաց

adj.

well versed, erudite, learned;
practised, expert, experienced, skilful, skilled.

· Calfa

NBHL (1)

Զնամակն թագաւորական առաքեաց ի ձեռն հմտից ճանապարհին. (Ժող. հռոմկլ.։)


Հմտանամ, ացայ

vn.

to be well instructed, informed, versed, experienced.

· Calfa

NBHL (2)

Բաւականապէս հմտացեալ գիտութեամբ։ Հմտանալ սրատես խորհրդիւ, կամ վարժմամբ պատերազմականօքն, կամ տարերցդ խառնուածոյ. (Պիտ.։)

Հմտանայր բղխելոց ի նմանէ իմաստիցն. (Արծր. ՟Ե. 3։ Հմտանալ յամենայն իմաստասիրականս. Շ. բարձր.։)


Հմտութիւն, ութեան

s.

knowledge, erudition, science, ability;
experience, practice.

· Calfa

NBHL (1)

Քերականութիւն է հմտութիւն՝ որք (այսինքն որոց) ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Քեր. քերթ.) այսինքն խելամտութիւն սովորական ոճոյ բանաստեղծից եւ մատենագրաց։


Հնագէտ

cf. Հնագիտակ.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ՀՆԱԳԻՏԱԿ. Գիտակ հնութեանց. մանաւանդ Հնագիտական. որ ինչ հայի ի տեղեկութիւն հնութեանց.

Հնագէտ պատմութեանց մարգարէականաց. (Նախ. ՟ա. մնաց. եւ Նախ. ՟բ. մնաց.։)


Հնազանդութիւն, ութեան

s.

obedience, submission, subjection;
homage, vassalage;
կրաւորական, կոյր —, passive or blind obedience;
non-resistance;
լաւ է — քան զզոհ ընտիր, obedience is better than sacrifice;
ի — ածել, to reduce to obedience;
գալ ի —, to return to obedience;
ունել ի հնազանդութեան, to maintain or hold in obedience.

· Calfa


Հնախօս, աց

s.

archaeologist;
cf. Հնախօսական.

· Calfa


Հնամի

adj.

old, olden, ancient, antique.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջագոյն զհայրենական հնամեացն նախնւոյն, եւ զիւր կարծեալ աստուածսն՝ չաստուածս անուանեալս. (եւ այլն. Ագաթ.։)


Հնանամ, ացայ

vn.

to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ հնացան ձորձք ձեր։ Որ իբրեւ զտիկ հնացեալ են։ Իբրեւ զձորձս հնասջիք։ Քսակս առանց հնանալոյ (յն. ոչ հնանալիս)։ Կօշիկք նոցա ոչ հնացան։ Քուրձս հնացեալս։ Հողաթափք կամ հանդերձք հնացեալք։ Որ հնանայն եւ ծերանայ, մերձ է յապականութիւն։ Ամպարիշտք հնացեալք, եւ ի մեծութեան են։ Ա՛յ հնացեալ աւուրբք չարութեան։ Զբազմութիւն ծերակոյտ ալեացն հնացելոց։ Բորոտութիւն հնացեալ իցէ ի մորթ մարմնոյ նորա. Վէմ հնասցի ի տեղւոջէ իւրմէ. եւ այլն։

παλαόομαι veterasco, antiquor, vetus reddor Հին լինել. յերկարել զժամանակս. յերկարաձգիլ. ծերանալ. եւ Մաշիլ. ապականիլ. փտիլ. հիննալ.


Հնարագէտ

adj.

ingenious, shrewd, sharp, clever;
crafty, cunning, artful.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Հնարագիտական.


Հնարագիւտ

s. adj.

inventor, contriver;
inventive, ingenious, clever;
— լինել, to invent, to contrive, to find out.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաս հնարագիւտ կենաց մարդկան։ Բժշկական հնարագիւտ իմաստասիրութեանց. (Արծր. ՟Ա. 1. 11։)


Հնարաւոր, աց

adj.

possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.

· Calfa

NBHL (2)

Կարօտեալ օգնականութեան մեքենայից, եւ հնարաւոր գործեաց։ Հնարաւոր մեքենայս դառն պատուհասից։ Ոչ զհայհոյչացն հնարաւոր չարաբանութիւն կապտեցեր. (Պիտ.։ Ճ. ՟Ա.։ Նար. ՟Լ՟Զ։)

ՀՆԱՐԱՒՈՐ. (իբր կ) δυνατόν possibile. Հնարելի. կարելի. մարթելի. եւ Ներընդունական.


Հնարաւորեմ, եցի

va. vn. cf. Հնարաւորիմ.

· Calfa

NBHL (4)

Հնարաւորեալ առնու զամրոցն։ Ըստ օրինակի կեղծաւորական հիւանդութեանն, զոր առ դերանիկն հնարաւորեցաւ. (Արծր. ՟Գ. 14։ ՟Դ. 2։)

Երկու երկիւղից տեսակս՝ գրեթէ ներհականս՝ հնարաւորիմք (այսինքն կարեմք) իմանալ։ (Պղատ.օրին. ՟Ա։)

Ամենայն մեքենայիւք հնարաւորի ապականել. (Նեղոս.։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ՀՆԱՐԱՒՈՐԵՄ ՀՆԱՐԱՒՈՐԻՄ. cf. ՀՆԱՐԵՄ. եւ ՀՆԱՐԻՄ. μηχανάομαι, μηχανεύομαι molior, excogito δύναμαι possum, valeo. ճար ճարակ ընել. եւ ատիկել. եւ ջանալ ամմէն կերպով.


Հնարաւորիմ, եցայ

vn.

to invent, to find means or expedients, to contrive, to excogitate.

· Calfa

NBHL (3)

Հնարաւորեալ առնու զամրոցն։ Ըստ օրինակի կեղծաւորական հիւանդութեանն, զոր առ դերանիկն հնարաւորեցաւ. (Արծր. ՟Գ. 14։ ՟Դ. 2։)

Երկու երկիւղից տեսակս՝ գրեթէ ներհականս՝ հնարաւորիմք (այսինքն կարեմք) իմանալ։ (Պղատ.օրին. ՟Ա։)

Ամենայն մեքենայիւք հնարաւորի ապականել. (Նեղոս.։)


Հնարաւորութիւն, ութեան

s.

possibility, feasibility;
invention;
means, expedient.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւթական հնարաւորութիւնս։ Լուաց հնարաւորութեամբ զերեսս նորա։ Ըդ հնարաւորութիւն զարդուցն զարմացան. (Ճ. ՟Ա.։)


Հնարիմաց, ից

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հնարս իմանայ. մեքենայօղ, նենգօղ. ճարտար. արուեստակօղ. եւ Արուեստական. բազմաջան.


Հնարողութիւն, ութեան

s.

invention, industry, art.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց ըստ եգիպտական հնարողութեանն կապեալ արկեալ կախարդանօք զդեւ ի շիշ։ Ոչ յաստուծոյ կարգեցան (ջորիք), այլ ի մարդկան հնարողութենէ։ Ո՞րչափ եւս ամենահնարն, յորմէ ամենայն հանգամանք հնարողութեան բաշխեալ են. (Եզնիկ.։)


Հնգամարտիկ

adj.

victorious at the pentathlon.

· Calfa

NBHL (1)

πένταθλος, πεντάθλιος quinque certaminibus vincens. Որ փորձ եւ յաղթօղ գտանի ի հինգ մարտս ողոմպիականս.


Հնգեակ, եկաց

adj. s. five;
fifth;
the fifth part.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդեալ ի հնգեակն զգայական եւ պահպանական. (Մագ. լ։)


Հնգեկին

cf. Հնգապատիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Հինգ. եւ Հինգերորդ որպէս սեռականն բառիդ Հնգեակ.


Հնութիւն, ութեան

s.

oldness;
age, old age, decay;
antiquity;
relic of antiquity;
old rubbish;
—ք անւոյ, the antiquities, the ancient monuments of Ani;
— ծերութեան or ալեաց, extreme old age, hoary old age;
decrepitude;
— օձից, the slough or cast off skin of serpents.

· Calfa

NBHL (1)

παλαιότης vetustas, antiquitas. Հին կամ հնացեալ գոլն. փտութիւն. ապականութիւն. եւ Վաղեմի գոլն. երկարութիւն ժամանակի. ծերունի. հին ըլլալը, հննալը.


Հնչեցուցանեմ, ուցի

va.

to sound, to resound;
to ring, to toll;
to divulge, to publish, to make public.

· Calfa

NBHL (2)

Զնոյն հնչեցուցանել յականջս ձեր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 5։)

Ամենայն եկեղեցական գրով հնչեցուցեալ։ Ամենայն եկեղեցօք հնչեցուցանէ զընտրելոցն զազնուականութիւն. (Կորիւն.։)


Հնչումն, ման

s.

sound, noise, rumour;
echo;
— զանգակաց, tinkling, peal, jingle, ringing;
— հողմոց, ծովու, murmur, roar;
— խորտակելոյ ալեաց, rushing, dashing;
— որոտման, rumbling, roll;
— անձրեւոյ, pattering;
— հրոյ, crackling;
— հրետից, boom, roar;
— թմբիկ, roll;
— կառաց, rumble;
— հարազանի, crack;
— զինուց, clash, clang;
— շղթայից, clank, clanking;
— ժամացուցի, tick;
— բարբառոյ, aspiration;
— հանել, to make a noise;
եղեւ —, a noise was heard;
— դրամոց, chink.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ շահիմք ի ստէպ եւ ի յաճախ հնչմանէ յականջս մեր զյարութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 44։)


Հնչող

cf. Հնչական.

· Calfa


Հոգաբարձու, աց

adj. s. guardian, trustee;
intendant, steward, agent, purveyor;
inspector, overseer, surveyor;
— լինել, to care, to take care of.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեղեցականացն հոգաբարձուք։ Հոգաբարձուք քրիստոսի հօտին. (Յհ. իմ. երեւ.։ Խոսր.։)


Հոգաբարձութիւն, ութեան

s.

guardianship, trusteeship;
charge, custody, inspection, superintendence;
administration, direction;
watchful care, solicitude.

· Calfa

NBHL (1)

Վերակացու ասէ լինել բանին վարդապետութեան. առաջին զայս ստանալ գործ, եւ ապա զնիւթականացն հոգաբարձութիւն. (Շ. ընդհ.։)


Հոգեխառն

adj.

divinely inspired;
prophetic;
divine, spiritual.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈԳԵԽԱՌՆ կամ ՀՈԳԷԽԱՌՆ. Հոգւով խառնեալ. հոգիընկալ. հաղորդ հոգւոյն կամ շնորհաց նորա, եւ մարգարէական. կամ Ոգեխառնեալ.


Հոգեկան

adj.

spiritual, incorporeal;
psychical.

· Calfa

NBHL (3)

Աւանդիցն՝ որ հաւատացաւ նոցա, հոգեկանաց եւ մարմնականացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։)

Փորձութեանց հոգեկանաց եւ մարմնականաց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)

(որպէս թէ Հոգիական) πνευματικός spiritualis. Սեպհական հոգւոյ. հոգեւոր. հոգեւորական, որ ինչ է ներքին մարդոյն. եւ Աննիւթական.


Հոգեկանութիւն, ութեան

s.

spirituality.

· Calfa

NBHL (1)

Ունելն զհոգի իմացական կամ բանական.


Հոգեկիր

adj. s.

inspired by the Holy Spirit, holy, divine;
prophet.

· Calfa

NBHL (2)

Այլ ոման ի հոգէկրանցն երգէ։ Եգիպտական սուրբ հարցն հոգեկրաց. (Ճ. ՟Բ.։ Մաշտ.։)

ՀՈԳԵԿԻՐ կամ ՀՈԳԷԿԻՐ. πνευματοφόρος qui fert aut gerit in se spiritum, spiritu divino adflatus. Որ կրէ յինքեան զհոգի աստուծոյ ըստ պէսպէս շնորհաց նորա. որ եւ ըստ յն. ոճոյ, Հոգեզգեստ, Հոգեզգեաց, Հոգիազգեաց. աստուածարեալ. բնական հոգւոյն. մարգարէ.


Հոգեկորոյս

adj.

soul-destroying.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն տեսանելոյ զհոգեկորուսացն զապականումն. (Փարպ.)


Հոգեկրօն

adj.

living according to the spirit, spiritual, virtuous;
religious.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զհոգեւոր կրօնս. որ հոգւով պաշտէ զաստուած. կրօնաւոր. կրօնաւորական.


Հոգեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.

· Calfa

NBHL (1)

πνευματικός, -κή spiritualis, et spiritus angeli. Ոյր գոյացութիւնն է հոգի. աննիւթական. անմարմին. հրեշտակ, եւ հրեշտակային.


Հոգեմաշ

adj.

soul-corrupting.

· Calfa

NBHL (1)

ψυχοφθόρος animae exitium ferens. Որ ինչ մաշէ եւ ապականէ զհոգիս. հոգեկորոյս.


Հոգեմատեան

adj.

written by inspiration of the Holy Ghost.

· Calfa

NBHL (1)

Սեպհական կամ նման մատենի գրելոյ ի հոգւոյն սրբոյ. հոգեպատում.