Definitions containing the research ական : 10000 results

Յորջորջ, ից

cf. Յորջորջանք.

· Calfa

NBHL (1)

ՅՈՐՋՈՐՋ ՅՈՐՋՈՐՋԱՆՔ. προσαγόρευσις, ἑπίκλησις , ἑπώνυμον, ὁνομασία appellatio, nuncupatio, cognomen. (ի կրկնութենէ ձայնիս ոգումն, այսինքն ասութիւն, կամ կոչ) որ եւ ՅՈՐՋՈՐՋՈՒՄՆ, ՍՏՈՐՈԳՈՒՄՆ. Կոչումն. անուանակոչութիւն. անուն. մականուն.


Յորջորջանք, նաց

s. adv.

appellation, name, denomination, title;
անուն —անաց, surname;
—անօք, by name only, nominally.

· Calfa

NBHL (1)

ՅՈՐՋՈՐՋ ՅՈՐՋՈՐՋԱՆՔ. προσαγόρευσις, ἑπίκλησις , ἑπώνυμον, ὁνομασία appellatio, nuncupatio, cognomen. (ի կրկնութենէ ձայնիս ոգումն, այսինքն ասութիւն, կամ կոչ) որ եւ ՅՈՐՋՈՐՋՈՒՄՆ, ՍՏՈՐՈԳՈՒՄՆ. Կոչումն. անուանակոչութիւն. անուն. մականուն.


Յորջորջեմ, եցի

va.

to call, to name, to denominate, to qualify as, to give a name to, to entitle;
to surname.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγορεύω, προσαγορεύω, ἑπικαλέω , ὁνομάζω appello, nuncupo, nomino, voco. որպէս թէ Ոգելով ոգել. Կոչել ստէպ. ստորոգել. անուանել. վերաձայնել յանուանէ. կարդալ. եւ մականուանել. յարանուանել.


Յորսայսեմ, եցի

va.

to throw to the ground, backwards, to overturn, to knock down, to fell or strike to the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի կնքելն զշիրմին փականս՝ անդրէն յորսայսեալս զնոսին յանդունդս երկրի սուզեցեր. (Նար. ՟Լ՟Զ։)


Յուդայեան

adj.

Jewish;
—ք, the tribes of Israel.

· Calfa

NBHL (3)

Յուդայական ազգին թագաւորութիւնն։ Զյուդայական միայն ազգէ ասէ. (Ոսկ. ես.։)

Քանզի Յուդայ ազգէն սերէր անուն Յուդայական, այսինքն հրէական. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։)

Ի չորրորդէ որդւոյն Յակոբայ, յորմէ թագաւորութիւն էր. եւ կալաւ անունն զամենայն ազգն՝ յուդայական. (Եզնիկ.։)


Յուզակ, աց

s. adj.

cf. Խուզարկու;
inventor, author;
inciter, agitator, instigator;
seditious;
— ալիք, agitated sea, heavy billows.

· Calfa

NBHL (1)

ՅՈՒԶԱԿ. որպէս Յուզական. շարժլեալ. κινητός motus, turbatus.


Յուզարկեմ, եցի

va.

to search, to investigate.

· Calfa

NBHL (1)

Զշրթունքն իւր տարեալ մերձեցոյց յականջն Յուդայի՝ յուզարկելով զնա. (Բրսղ. մրկ.։)


Յուզարկու, աց

s.

inquirer;
cf. Խուզարկու;
plunderer, marauder, spoiler, robber.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրականք գինարբուք, յուզարկուք, համաբարոյք աւազակաց. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Յուզեմ, եցի

va.

to seek, search or inquire after, to make search for, to ferret out, to hunt after;
to examine, to discuss;
to agitate, to move, to trouble;
to excite, to incite, to provoke, to stir up, to move sedition;
— զծով եւ զցամաք, to seek everywhere for, to ransack;
— խնդիրս, to breed disputes, to excite quarrels.

· Calfa

NBHL (2)

Ստէպ ստէպ հողմքն յուզեսցին ի վերայ միմեանց։ Որովք յուզի հոտ ապականութեանց, եւ բուրէ հոտ նեխութեան. (Իսիւք.։)

Անդ ապա եւ գութք խնամոց յուզիցին արարչական սիրոյն. (Ագաթ.։)


Յուզումն, ման

s.

search, research, perquisition;
trouble, agitation;
incitement, instigation;
turbulence, confusion, tumult;
— խորհրդոց, anguish, anxiety, affliction, pain;
— կրից, hastiness, outburst;
— սրտի, emotion, transport.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժմունս յուզմանց ներհակականաց։ Թէ ի խռովութեանցս յուզմանց փոխեսցես զիս խաղաղարար. (Նար. ՟Ա. ձ։)


Յուղարկաւոր

adj. s.

accompanying, escorting;
—ք, attendants, train, retinue, suit;
— ճառ, funeral oration.

· Calfa

NBHL (2)

Գերեզմանական եւ յուղարկաւոր ճառիւք մեծարել. (Վրդն. յանթառամն.։)

Մերթ՝ Արձանական. դամբանական. ἑπιτάφιος, ἑντάφιος funeralis, funereus, funebris.


Յուղարկեմ, եցի

va.

to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մահուան որդւոցն՝ ոչ յուղարկեաց որպէս սովորութիւն է յուղարկել ի հարց՝ ի բարեկամաց եւ յազգականաց։ Պատառէին զպատմուճանս իբրեւ ի վերայ մեռելոյ, եւ յուղարկեցելոյ իբրեւ ի գերեզման։ Զիարդ յարգանդէ ի գերեզման յուղարկիւր. (Իսիւք.։)


Յունալեզու

adj.

speaking Greek;
Ionic;
— հրէայ, Hebrew born in Greece, i.e. in captivity.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ամենայն իսկ յունալեզու նշանաւորք. յն. յոնական կղզի. (Ոսկ. եփես.։)


Յունարէն

adv. adj.

in Greek;
Greek;
ուսանել, գիտել, խօսել —, to learn or study, to know, to speak Greek.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր ա. ἐλληνικός, -κή, -κόν graecus, -a, -um. իբր Յունական.


Յուռթեմ, եցի

va.

to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.

· Calfa

NBHL (2)

Յուռութս յուռթել, եւ զսատանայական բարբաջանս բարբանջել. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։ Ոսկ. կող. ՟Ը։)

Դիւաբնակն բագնաց, յորս յուռթեալք հեթանոսական յիմարութեամբքն (զոհէին զզաւակս). (Անան. եկեղ։)


Յուսալի

cf. Յուսական.

· Calfa


Յուսակորոյս

adj.

desperate, hopeless.

· Calfa

NBHL (1)

Հայցէին զխնամող ներողութիւն նորա՝ հասանել յօգնականութիւն տարակուսելոցն եւ յուսակորոյս եղելոցն ի կենաց աշխարհի։ Յուսակորոյս սատակէր անդէն ընդ հուպ ի նմին ամի. (Ղեւոնդ.։)


Յուսակցիմ, եցայ

vn.

to hope together, to mutually encourage with hope.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարճ եւ զուարթ խրախութեամբ յուսակցէին առ տիրական նախախնամող հոգաբարձութիւն շինութեան աշխարհիս. (Արծր. ՟Դ. 4։)


Յուսամ, ացայ

vn.

to hope, to expect;
to trust, to confide;
to promise or flatter oneself;
— ի տէր, առ աստուած, to trust in God.

· Calfa

NBHL (1)

Յուսացաւ կոչել զանուն Տեառն Աստուծոյ։ Յուսա՛, կամ յուսացարո՛ւք ի Տէր. առ Աստուած։ Յողորմութիւնս կամ յիրաւունս քո յուսացայ։ Աչք ամենեցուն ի քեզ յուսան։ Յուսացաւ յԱստուած։ Ո՞ւր են աստուածք նոցա, յորս յուսացեալ էին ի նոսա։ Յուսացեալ էին ի դարանամուտսն։ Յուսացաւ սա ի բազում մեծութիւն իւր։ Յուսացելոց յինչս։ Եթէ յականս պատուականս յուսացայ։ Զսպառազինութիւնն նորա հանէ, յոր յուսացեալ էր։ Յո՛ր կողմն եւ յուսացեալ իցէ. եւ այլն։


Յուսապատար

cf. Յուսալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Յուսապատար խնդութեամբ, եւ հրճուողական հնչմամբ. (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա. յորմէ եւ Շար.։)


Յստակեմ, եցի

va.

cf. Յստակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Պարտի զմիտս յստակել, եւ զխորհուրդս սրբել։ Յայտնաբանական յստակել զուղղափառութիւնն. (Եզնիկ.։ Պիսիդ.։)

Յստակ ի փշոց զանդս մեր ընձեռեսցուք սերմանօղ մշակողին, եւ զկնի յստակելոյն ոռոգեսցուք զայն հոգեւորական ջրովն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։)


Յստակութիւն, ութեան

s. fig.

clearness, pureness, cleanness;
limpidity;
purity, candour, sincerity, ingenuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգոյն արեգական ի խորս ուրեք ընդ յստակութիւն ջուրցն առաքելով զիւր ճառագայթսն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Յօդ, ից

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

· Calfa

NBHL (1)

ՅՕԴ՝ քերականօրէն ἅρθρον articulus. որ եւ ԱԹՐ, ԱՐԹՐ, ՅԱՒԵԼԱԴԻՐ, ՅԱՒԵԼԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Տառ որոշիչ դիմաց, եւ մասնաւորիչ իրաց, զօդեալ ի վերջն բառից. ի մեզ՝ ս, դ, ն. իսկ ըստ յն. եւ իտ. է մասնիկ եդեալ ի սկիզբն բառից առ որոշել զսեռ նոցա. ὀ, ἠ, τό il, la, lo. իսկ լտ. դնէ դերանուն hic, haec, hoc. այսինքն՝ այս (ար. իգ. չէզ).


Յօդակապիմ

vn.

to be united together.

· Calfa

NBHL (1)

Բանական հոգիք մարդկան յօդակապեալք հաւատովն. (Լմբ. յայտն.։)


Յօդակապութիւն, ութեան

s.

junction, conjunction, bond, union, connexion.

· Calfa

NBHL (1)

Պահել զնոյն միաբանութիւն յօդակապութեամբ հոգւոյն։ Անդամ ապականեալ ոչ կարէ պահել զյօդակապութիւն գլխոյն. (Սկեւռ. յար.։)


Յօդանամ, ացայ

vn.

to be articulate, jointed, attached;
organized, formed;
to associate, to take part in, to admit as member.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեցին զմեզ յԱղեքսանդրիա ի լեզու պանծալի՝ ի ստոյգ յօդանալ ճեմարանին վերաբանութեան. այսինքն ի տարրանալ կամ քաջ ուսանել զամենայն հանգամանս յունական լեզուի եւ ուսմանց. (Խոր. ՟Գ. 61։)


Յօդացուցանեմ, ուցի

va.

to articulate, to utter, to pronounce, to form;
to fit, to suit, to organize;
to associate, to elect or to return as member.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդաւոր ձայնին գործի՝ լեզու, զձայնն յօդացուցանէ եւ ձեւացուցանէ, բանական արդարեւ գործի ելով. (Փիլ. լին. ՟Ե. 3։)


Յօդաւոր, աց

adj.

articulated, articular;
articulated, uttered;
well expressed, well turned, harmonious.

· Calfa

NBHL (5)

Զվիշապն յօդաւոր ընդ պարզականին (այսինքն մարմնաւոր ընդ անմարմնոյ)։ Խաչս փրկական՝ անմահն իսկութեան՝ յօդաւոր մարմնոյն խառնմամբ՝ եղեալ օթարան։ Յօդաւոր մարմնով ի քէն ծնաւ։ Զյօդաւոր մարմինն միակ՝ խառնեաց ընդ աստուածական բնութեանն իւր անքակ. (Նար. մծբ. եւ Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)

Յօդաւորի առ աստուածայինսն, եւ կարգեցելոյ։ Ամենեցունց գերազարդի, եւ ըստ կարգի յօդաւոր՝ շաղկապականի կցորդութեան. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)

ἁρθρώδης, ἑνάρθρος articulosus, compositus. Ունօղ զյօդս. յօդական. յօդեալ. բաղյօդեալ. բաղադրեալ. բաղկացեալ. տարրեղէն. մարմնեղէն. նիւթական.

ՅՕԴԱՒՈՐ. ἑναρμόνιος harmoniae aptus, consonus, congruus, appositus. Բարեյօդ. բարեյարմար. պատկանեալ. պատշաճեալ. համեմատական.

ՅՕԴԱՒՈՐ. ἑνάρθρος articulatus. Բարբառեալ ձեւաւոր հնչմամբ. յարմարաւոր յօդմամբ ձայնաւոր եւ բաղաձայն տառից արտաբերեալ ընդ բերանն. նշանական. որոշեալ.


Յօդաւորեմ, եցի

va.

cf. Յօդեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդացուցանել. յօդել։ Ըստ քերականաց՝ Յօդաւոր առնել. կր. ունել զյօդ.


Յօդաւորութիւն, ութեան

s.

connexion, conformity, accordance, harmony.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ առ յօդաւորութիւնն են, եւ ամենայն երաժշտականին յեղանակաց, նմանութիւնք են լաւագունից եւ վատթարագունից մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Յօդեմ, եցի

va.

to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.

· Calfa

NBHL (2)

ՅՕԴԵԼ. որ եւ ՅՕԴԱՒՈՐԵԼ. Յարել զյօդ ըստ քերականաց.

Ամենեցուն արարողական, եւ միշտ զամենայն յօդող, եւ անլոյծ պատկանաւորութեան եւ կարգի ամենայնի պատճառ. (Դիոն.։)


Յօդուածոյ, ից

adj. gr.

contrived, fictitious, artificial, imaginary;
compound.

· Calfa

NBHL (2)

Որ իմ ինչ բանք յօդուածոյք են զտիւրացւոց մատենագրութենէն։ Գրէր գիրս յօդուածոյս, է՛ր ինչ՝ որ ի ստոյգ յիշողութենէ, եւ էր ինչ՝ որ կարծողական բանք. (Եւս. քր. ՟Ա։ Արծր. ՟Բ. 4։)

Չէ՛ մարթ յօդուածոյիցն ի միոջէ պարզ բնութենէ ունել զհաստատութիւնն. քանզի յօդուածոյքն ի պարզական բնութենէն յօդին. (Եզնիկ.։)


Յօժարամիտ

adj.

voluntary, well disposed, ready to, eager, ardent.

· Calfa

NBHL (1)

Յօժարամիտ կամօք փութալ, կամ պատրաստական լինել, կամ ոգորիլ, կամ զհետ գնալ. (Պիտ.։ Նար. ՟Թ։ Գր. տղ. թղթ.։)


Յօժարամտութիւն, ութեան

s.

goodwill, entire disposition, inclination, devotion, eagerness.

· Calfa

NBHL (2)

Յորդորական զբանսն առաջի դնէ՝ առ ի յարուցանել զյօժարամտութիւն նոցա. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ։)

προαίρεσις, προθυμία animi promptitudo, praeelectio, institutum, voluntas. որ եւ ՅՕԺԱՐՄՏՈՒԹԻՒՆ, Կամաւոր յօժարութիւն. ընտրողական հաճութիւն. նախայօժարութիւն. յառաջամտութիւն.


Յօժարափոյթ

adj. adv.

eager, ready to, disposed to;
eagerly;
—ք հակառակութեամբ, contentious, litigious, quarrelsome.

· Calfa

NBHL (1)

Յօժար եւ փոյթ. յօժարական փութով.


Յօն, ի, յօնք, նից, նաց

s. fig.

eyebrow;
lofty countenance, stately look, superciliousness, haughtiness;
— սեաւ, կամարաձեւ, թաւ, անօսր, նրբին, ի վայր անկեալ, ամբարհաւաճ, սպառնալից, dark, finely arched, bushy, thin, small, hanging, haughty, threatening eyebrow;
ամբառնալ զ—ս, զ—ս վեր ի վայր տանել, to raise the brows through superciliousness, to put on an arch look, to look arch;
վանել զ—ն, to put off pomp or pride;
պռստել, ի վեր պրկել զ—ս, to frown, to knit the brow, to look sour or angry;
զ—սն հանել, to paint the eyebrows;
—օք ակնարկել, to wink, to wink at.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ակն առնես վասն թագաւորական յօնիցն. (Երզն. մտթ.։)


Յօսեմ, եցի, սի

vn. va. to weave, to intertwine;
to fornicate, to commit fornication;
to violate, to force, to deflower;
— ի բոզս, to whore, to be a whoremonger.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.


Յօրանամ, ացայ

vn.

to fatten, to grow fat;
to stuff on gorge oneself;
to live in effeminacy, idleness or debauchery, to wallow in voluptuousness, to pamper oneself;
to become haughty, to enact the stately personage, to play the swell;
— սիգաքայլ, to stalk, to walk proudly, to look big;
— ի խաղս, ի զբօսանս, to pass the whole day in pleasure or amusement.

· Calfa

NBHL (2)

Վաճառականք երկրի ի նորա զօրութեանն յօրանալոյ մեծացան. (Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 3։)

Ի փառս մարմնականս յօրանայք։ Յանձնապաստան եղեալ յօրանային. (Խոսր.։)


Յօրացումն, ման

s.

luxury, voluptuousness.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ դանդաչէր աղջամղջաւ հեշտախտութեանն ի մահիճս մարմնական յօրացման. (Տօնակ.։)


Յօրինեմ, եցի

va.

to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.

· Calfa


Յօրինիչ

s.

cf. Յօրինող.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած է արարիչ եւ յօրինիչ աշխարհիս։ Պարքն աստեղաց յօրինական կայանիւքն զյօրինիչն (չկարեն ճառել)։ Ստեղծիչ գոյից, եւ յօրինիչ ամենից։ Ամենայն բարեաց յօրինիչ Աստուած է. (Իսիւք.։ Սեբեր. ՟Ա։ Նար. ՟Խ՟Դ։ Խոսր.։)


Յօրինուած, ոց

s.

fitting up, adjustment;
formation, fashion;
composition, organization, structure;
construction;
furniture;
embellishment, ornament, decoration;
disposition;
harmony.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ բերել պարգեւս եւ պատիւս Աշոտի ըստ իշխանական յօրինուածի. (Արծր. ՟Դ. 6։)


Ն (nou)

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

· Calfa

NBHL (8)

Զոր ոչն գիտես. մինչ ոչն մեղանչէին. որպէս բարւոքն վկայեաց. այս ինքն զայն՝ զոր ոչ. մինչ նոքա ոչ. որպէս երբեմն, յայնժամ կամ նա վկայեաց։ Ուր յերրորդ դէմս բայից դիտեա՛ քաջ, զի մի՛ լիցի շփոթել զյանգս եզական բայից յօդիւ, էն, ին, ընդ յոգնականս անյօդս՝ են, ին. զոր օրինակ.

Յօդդ ն, դնի եւ փոխանակ գոյական անուան՝ զոր ի մէջ բերէ զօրութեամբ, մանաւանդ ի յարիլն ի սեռական բառս, եւ ի ստացական դերանուանս. զոր օրինակ,

Ն. Ստէպ դնի ի մեզ որպէս թարմատար. զի գրի Ադամանդ, եւ անդամանդ. ադրիանոս, անդրիանոս. կրուկ, կրունկ. ցականիլ, ցանկանիլ, եւ այլն։

Ն. Ի յանգս բառից երբեմն ի բաց ձգի առ դիւրաւ հնչելոյ, որպէս զռամկական ձայնքս, բեռ, գառ, սառ, յիշում, լրում. եւ այլն.

Նախդիր անպէտ՝ նախ քան զձայնաւոր տառս. իբր ըն. որ է յն. ἑν լտ. in ի հին թարգմանութեան մակացութեանց կազմէ զհոլով ներգոյական. որպէս ի. յ.

Եւ երբեմն կազմէ զբացառական. որպէս ի. առ ի. յ. իբր յն. ἑκ, ἑξ լտ. ex, e.

Ն. Իբր բաղադրական մասնիկ՝ բնական բաղադրութեամբ ի սկիզբն բառից՝ սաստկացուցանէ զոյժ նշանակութեան նոցա. որպէս Ըն, ներ, ի ներքս, տիրապէս, քաջ, եւ այլն։ Յայտնի օրինակաւ տեսանես ի ձայնքս, Հայիմ, Նայիմ. Հիւթ, Նիւթ. Կրթիմ, Նկրտիմ. եւ Նեցուկ, որպէս յեցուկ կամ գործի յենլոյ. Զիստ, Նիստ։ Որպէս եւ Նստիմ. ըստ լտ. սէ՛տէօ. իսկ սէ՛տէս. լծ. ընդ թ. սէտիր. յն. է՛տրա, գաթէ՛տրա։ Եւ առաւել անյայտ օրինակաւ տե՛ս ի բառսդ, Նախ, Ներել, Ներքոյ կամ ի ներքս. եւ այլն։

Սեռ է, որ ըստ յոլովից տարբերեցելոց տեսակաւ՝ ի ն՝երում զի՛նչ էն ստորոգեալ։ Յասելն՝ ի ն՝երում զինչ էին, որոշէ ի տարբերութենէ (որ է ի ն՝երում որպիսի ինչ), ի յատկէ եւ ի պատահմանէ (որ են ն՝երում որպիսի)։ Այս սեռ ի ն՝երում զինչ էումն ստորոգի. իսկ պղատոնականքն սեռք ի ն՝եր որպիսի ինչ էումն ստորոգին. եւ ն՝եր որպիսի ինչ էն ընդ որակութեամբ է. (Անյաղթ պորփ.։)


Նազաբանեմ, եցի

va.

to exalt, to extol, to eulogize, to load with praises.

· Calfa

NBHL (2)

Հռչակելի գովութեամբ նազաբանել զմեծ եւ զդիւցազնականն աղեքսանդրոս թագաւոր։ Մեծագոյն պատուով նազաբանել զհռչակելին սոկրատէս. (Պիտ.։)

Զի ասաց պատկառելով, դերանուամբն վարեցաւ՝ նազաբանելով ըստ պիւթագորականացն (թէ նա ասաց, ինքն ասաց). (Վրդն. ծն.։)


Նազելի, լւոյ, լեաց

adj.

excellent, praiseworthy, egregious, honourable, respectable;
honest, brave, gallant, reserved, grave, serious;
delicate, nice, pretty, genteel, charming, gracious;
գնացք —ք, majestic port or bearing;
ճեմք —ք, languishing or languid air.

· Calfa

NBHL (1)

σεμνός venerabilis, gravis, honestus, magnificus, gloriosus, pudicus, amabilis եւ այլն. Պանծալի. շքեղ. արգոյ. մեծարոյ. պատկառելի. ծանր. պարկեշտ. պատուական. հռչակելի. սրբազան. նուիրական. պաշտելի. մեծավայելուչ.


Նազեցուցանեմ, ուցի

va.

to honour, to respect.

· Calfa

NBHL (1)

Որում պատիւ մատուցանեմք, զնա ոչ իշխեմք կոչել իսկ անուամբն, այլ ինքնիւն. աստուստ եւ պիւթագորականացն առեալ զսկիզբն. ի՛նքն ասաց, նազեցուցանելով եւ պանծալի առնելով զպատմօղն վարդապետն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 99։)


Նախագահ

adj. s. "cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."

· Calfa

NBHL (1)

πρόεδρος praeses, praesul, antistes. եւ բայիւ. προεδρεύω, προκαθίζομαι praesideo, praesum. Որ ունի զառաջին գահ, զաթոռ, զիշխանութիւն, զպատիւ. գահերէց. եւ Նախապատիւ. նախագահական. մեծագահ. գլխաւոր. արքայանիստ.


Նախագահեմ, եցի

va.

to preside over.

· Calfa

NBHL (1)

Ներտաղական ասի, յորժամ շեշտն նախագահէ զնուազն քան զերեկն. քանզի արեկ է շինօղ քան զշինուածն. (Երզն. քեր.։)


Նախագահութիւն, ութեան

s.

presidency;
precedency, primacy, primateship.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ զերկրորդականն ունի գահ, այլ զաւագութեան թեկն ածէ, տալ նմա զնախագահութիւն։ Դարձուցանէ ի նա զնախագահութիւն. (Խոր. ՟Բ. 10. 18։)

Նահապետական նախագահութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Նախագաղափար, աց

s. gr.

prototype, archetype, primitive model, original, idea, pattern;
primitive;
— շինուածոց, sketch, plan, model.

· Calfa

NBHL (2)

ՆԱԽԱԳԱՂԱՓԱՐ. Ըստ քերականաց է բառ արմատական եւ բնիկ՝ որ լինի հիմն ածանցից.

Տեսակք են երկու. նախագաղափար, եւ ածանցական. եւ է նախագաղափարն, որ ըստ առաջին գաղափարին կոչեցաւ. հիբար՝ երկիր. եւ ածանցական, որ յայլմէ զսեռութիւն (այսինքն զծնունդ) ընակալաւ. որպիսի, երկրային։ Նախագաղափար. ո՛րգոն, ոռոգեմ. եւ ածանցական է, ոռոգանեմ. (զի ի յն. չիք անցողական)։ Դէմք նախագաղափարացն, ես, դու, նա. եւ ածանցացն, իմ, քո, նորա (իբր՝ իմային, քոյին, նորայն)։ Սեռք կամ թիւք կամ հոլովք նախագաղափարացն եւ այլն. (Թր. քեր.։)