Definitions containing the research ական : 10000 results

Պտղածնութիւն, ութեան

s.

cf. Պտղաբերութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ բրեա զանպտուղ թզենին, եւ ի վերայ արկ զառ ի քէնն ի յօգնականութիւն պտղածնութեանն. (Բրս. պհ.։)


Պտղաւէտեմ, եցի

va.

to render fruitful, to fecundate, to fertilize.

· Calfa

NBHL (1)

Տունկք եւ սերմանք պտղաւետին վայելչական։ Ծառ բարձրուղէշ եւ պտղաւէտեալ. (Երզն. ոտ. երկն.։ եւ Երզն. լս.։)


Պտղաւոր

cf. Պտղալից.

· Calfa

NBHL (1)

Պտղաւոր անդաստան ի սմա մտաւոր եւ բանական հոգին. (Համամ առակ.։)


Պտղեղութիւն, ութեան

s.

fertility, abundance.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականեալս ի հունձս եւ ի կալս, թէ եւ գտանի ուրեք պտղեղութիւն. (Յհ. կթ.։)


Պտղիմ, եցայ

vn.

to germoliate;
*to imbibe.

· Calfa

NBHL (1)

Անտի (ի բեթղեհէմէ) պտղեալ հացն կենաց կերակուր աշխարհիս։ Ի վերստին արբամանէ սուրբ եւ պատուական տրեան քո՝ ինձ եւ որդւոց իմոց պտուղ օրհնութեան պտղեսցի. (Ճ. ՟Գ.։)


Պտոյտ, տուտի, տուտից

cf. Պտոյտք.

· Calfa

NBHL (1)

Զհաւատոցն առագաստն պարզ եւ անխոնարհելի ունիլ ի մեջ հերձուածողական պտույտից. (Լծ. կոչ.։)


Պտուտակ, աց

s.

screw;
windlass, hand winch;
wheel and axle;
*whirligig;
— խոր or — մայր, hollow or female screw;
screw-box, nut;
— մանրաչափական, micrometrical screw;
— վերակոչ, nut-screw;
— օդահան, ventilating screw;
— արքիմեդեայ, Archimedes' screw, spiral pump;
— հոլանտացի, Dutch screw-pump;
— անվախճան or — անեզր, endless or perpetual screw, worm, creeper, conveyer.

· Calfa


Պտուտեմ, եցի

va.

cf. Պտուտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առժամայն ի պտուտելն սպիտակափառ երեւակայեալ (ալիք ծովու)՝ ի քթթելն ական ոչ ժամանէ. (Մագ. խ.։)


Պտուտկեմ, եցի

va. vn.

cf. Պտուտեմ;
to screw, to screw down or on;
to feel giddy, dizzy, to have a swimming in the head.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի մերումս բնութեան պտուտկի ազգի ազգի վրիպականութիւն. (Նար. ՟Ղ։)


Պտսգեմ, եցի

vn.

cf. Պտսկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում անգամ յանասնոցն զամուլսն ի սանձահարելն՝ պտսգեն մոլեգնաբար մատաղական խրոխտութեամբն. (Գեննանդ.։)


Պրակսաւթոյք

s.

apocryphal books on the Apostles.

· Calfa

NBHL (2)

ՊՐԱԿՍԱՒԱԹԱՅՔ կամ ՊՐԱԿՍԱՒԹՈՅՔ, ՊՐԱԿՍ ԱՒԱԹԱՅՔ, կամ ԱՒԱԹԵԱՅՔ եւ այլն. Խառնուրդ երկուց յունական բառից՝ Բրա՛քսիս Աւդօն. այսինքն՝ գործք նոցա. իմա՛ զանւավերական պատմութիւնս առաքելոց արտաքոյ սուրբ գրոց.

ՊՐԱԿՍԱՒԱԹԱՅՔ կամ ՊՐԱԿՍԱՒԹՈՅՔ, ՊՐԱԿՍ ԱՒԱԹԱՅՔ, կամ ԱՒԱԹԵԱՅՔ. Խառնուրդ երկուց յունական բառից՝ Բրաքսիս աւդօն. այսինքն՝ գործք նոցա. իմա՛ զանւավերական պատմութիւնս առաքելոց արտաքոյ սուրբ գրոց.


Պրկումն, ման

s.

stretching, tension.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր եւ ի վերայ գործեաց երաժշտականք զգուշութեամբ պահեն՝ զջիլսն թուլացուցանելով, զի մի պրկմամբ անհանգստութեամբ պախումն առցէ։ Ոչ միայն առ անջատեալոն եւ առաւելեալ պրկմունս՝ օրինօք երաժշտականութեան յարմարեալ է, այլ եւ առ մէջս եւ առ թուլացեալսն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 29։)

Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հասեալ յօդս՝ յինքն ամփոփէ զբնութիւն օդոյն եւ զխոնաւութիւն ջրոյ. եւ այնպէս պրկմամբ օդոյն թանձրանայ՝ մածեալ եռացմամբ հրոյն, եւ կարծրացեալ քարանայ. (Իգն.։)


Պրտու, ոյ

s.

rush, bulrush;
papyrus.

· Calfa

NBHL (1)

պտրիխք են ի դուզնաքեայ նիւթոյ, յորոց կարի գձուձ գետնաստորս՝ ի գաւառին պրտուոյն. (Փիլ. տեսական.։)


Պրօնագործ

s.

weaver of goat's hair.

· Calfa

NBHL (1)

Որ գործէ զպրօն։ Է եւ մականուն կոստանդին կաթողիկոսի կատուկեցւոյ կամ սսեցւոյ. թէրեւս որպէս ռմկ. թիֆտիկ էրիյիճի, կամ շալճի, սօֆճի, պօյաճի.


Ջալհանք, անց

s.

heathen feasts.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անյայտ, որպէս հեթանոսական ջայլք կամ նուազք կամ ջահք, եւ այլն.


Ջախջախ

adj. s.

crushed, shattered, broken;
weak, fragile;
click & spring work (in watches).

· Calfa

NBHL (1)

Խելայեղ եւ ջախջախ մտածութեամբ։ սու՛տ համարեսջիր լինել զքոյինդ ջախջախ եւ սխտլականդ խորհրդոյ իմաստ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Ջախջախիւն

cf. Ջախջախանք.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականութիւն դարձոյց զբազում քաղաքս, եւ արեան ջախջախիս արարեալ զդասս հաւատացելոց. (Ուռհ.։)


Ջախջախումն, ման

s.

cf. Ջախջախիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականութիւն դարձոյց զբազում քաղաքս, եւ արեան ջախջախիս արարեալ զդասս հաւատացելոց. (Ուռհ.։)


Ջահաբորբոք

adj.

burning or shining like a torch.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն ոչ ապականի այլ ընկղմի ի ջահաբորբոք փառացն քրիստոսի. (Մեկն. ղկ.։)


Ջան, ից

s.

diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեր զայս ջան յանձին կալեալ՝ անկեալ ի վաճառականութիւն բանից։ Արդ ջան յանձին կտլեալ մտանել ի պատմագիր բանիցս խորութիւն. (Ագաթ.։)


Ջանամ, ացայ, ացի, նա՛, ացի՛ր

vn.

to exert oneself, to endeavour, to study, to be diligent, to hasten, to take care, to do one's possible;
to take pains, to labour, to weary, to exhaust.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ օրհասականք ընդ ոգիս ջանայցեն. յն. յոգւոց հանցեն։


Ջատուկ, տկաց

s. fig.

conjurer, sorcerer, wizard;
divineress, sorceress, witch, enchantress;
vixen, scold.

· Calfa

NBHL (1)

Ջատուկ. խաբող եւ կախարդական անուն է. (Լծ. նար.։)


Ջարդեմ, եցի

va.

to cut or break in pieces, to undo, to break, to shatter, to smash;
to kill.

· Calfa

NBHL (1)

Քարամբք ջարդեցին զմսուր բերանայ լնդաց նորա։ Զկառափունս ջարդէին։ Ուռամբ ջարդեալ զբեւեռ երկաթոյն։ Առաքինական սմբակօք ջարդեսցուք զգլուխ վիշապին. (Ագաթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Նար. յովէդ.։)


Ջեռիմ

vn.

cf. Ջեռանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զջեռիլ բնութեանս սատանայական ցանկութեամբ. (Տօնակ.։)


Ջեռնում, ռայ

vn. fig.

to get warm, to warm oneself, to be warmed;
to burn, to grow warm, hot, angry or excited, to chafe;
— յարեւու, to bask in the sun;
ջեռեալ նստել ի վերայ ձուոց, to sit on eggs, to sit brooding, to hatch;
իբրեւ արեւն ջեռնոյր, when the sun spread his beneficent heat.

· Calfa

NBHL (3)

Ջեռնոյր առ լուսովն։ Քանզի ցուրտ էր, եւ ջեռնուին։ ծածկէին զնա հանդերձիւք, եւ ոչ ջեռնոյր։ Ննջեսցէ ընդ նմա, եւ ջեռոցի տէր մեր արքայ։ Ի կտրոց խաչանց իմոց ջեռան թիկունք նոցա։ Վաշ ինձ, զի ջեռայ, եւ տեսի զկրակ։ Ի դոյղն ճառագայթից արեգականն ջեռեալ հելէր։ Ջեռաւ մարմին մանկանն։ Ջեռաւ սիրտ իմ ի փորի իմում.եւ այլն։

Ջեռուցանելն ցրտացուցանելոյն ներհական է, եւ ջեռնուլն՝ ցրտանալոյն. (Արիստ. ստորոգ.։)

Ջանամ զղջանալ, ջեռանիմ (կամ ջերանիմ) դարձեալ, ջեռնում հրով մեղաց։ Ջեռնուին եւ նոքա անծախական հրովն։ Ջեռան բորբոքեցան մեծաւ ցանկութեամբ տեսանել զհաստիչն ամենեցուն. (Ժմ.։ Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ։ Իգն.։)


Ջեռուցանեմ, ուցի

va.

to warm, to heat, to make hot or warm;
to boil;
կարի իմն —, to overheat;
— զանկողին, to warm a bed.

· Calfa

NBHL (2)

Ջեռուցանել տապակս եւ կատսայս ... ջեռուցին պատրաստեցին։ Ի տապակսն ջեռուցեալո իջուցանել։ Արկցեն ի սանս ջեռուցեալս։ Ընդ ջեռուցանել արեգական։ Ջեռուցից զնոսա որպէս ջեռնու արծաթ։ Արկցէ յերկիր զձուս իւր, եւ ջեռուսցէ ընդ հողով։ Ջեռուցանէր զարքայ, եւ պաշտէր զնա.եւ այլն։

Խնամելով մատոյց աստուած զյոբ ի փորձութիւն, ոչ այնպէս ջեռոյց զարդարն, իբրեւ թէ ջեռուցեալ յանդիմանեսցի ... ջեռուցանելով զթագաւորական ոսկին, եւ սրբելով զդահեկանս նորա. (Իսիւք.։)


Ջերանիմ, ջերայ

vn.

to warm oneself, to get warm;
to catch a fever, to fall sick;
to burn, to be excited, inflamed, infuriate;
— յախտս, to plunge into vice;
առ պատկերս կռոց —, to give oneself up to idolatry.

· Calfa

NBHL (2)

Անականէր ի մահիճս իւր, եւ զախտ մահու ջերանէր. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 6։)

Ծիւրական ցաւօք ջերեալ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ջերացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ջեռուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն լնու զաչս լուսովն, եւ զմարմնական բնութիւն ջերացուցանէ, այլ ոչ տոչորէ. (Առ որս. ՟Է։)


Ջերին

adj.

warm, hot;
serene, calm, mild.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդէ անքոյթ եւ ջերին եւ խաղաղուտ կայան հաստատութեան հոգւոյ։ Զխաղաղականն եւ զջերինն եւ զանքութացեալն սիրէ. (Փիլ. իմաստն.։)


Ջերմագութ

cf. Գորովագութ.

· Calfa

NBHL (1)

διεθερμένος ταῖς σπλάγχνοις valde incalescens visceribus. Ջերմն գթով. գորովագութ. աղէխորով. եւ գորովական. ջերմեռանդն. կաթոգին.


Ջերմակաջուր

s.

hot water.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Ջերմական.


Ջերմակիծ

adj.

burning, ardent;
— առնել, to burn, cf. Կիզում, cf. Տոչորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զջերմակիծ շող (արեգական) ամպն յերկիր առաքելով. (Վեցօր. ՟Զ. եւ Շիր.։)


Ջերմահոտ

adj.

warm.

· Calfa

NBHL (1)

Լեռնականաց, եւ ջերմահովիտ բարեխառն դաշտականաց. (Յհ. կթ.։)


Ջերմային

adj.

warm.

· Calfa

NBHL (1)

θερμαντικός calefactorius θερμός calidus. Ջերմական. ջերմին. ջերմ, եւ ջերմացուցիչ. տաք.


Ջերմաչափ, ի

s.

thermometer;
— բնական, natural -;
— բուսական, vegetable -;
— օդեզէն, air — or atmospherical -;
— ալքոհլեան, spirit -;
— տարբերական, differential —;
— մետաղական, metallic —;
— ծայրագոյն ջերմութեան կամ ցրտութիւն, maximum — & minimum —, self-registering —, register —;
— հարիւրամասն —, centigrade -;
— Ռէօմիւրի, Ֆարէնհայթի, Reaumur's —, Fahrenheit's —;
—ն բարձրացաւ՝ էջ մի աստիճան, the — has ascended, has fallen one degree;
—ն զրոյէն մի աստիճան վար՝ վեր է, the — is one degree ahove or below zero.

· Calfa


Ջերմաջերմ

adj. adv.

very hot, ardent, burning, boiling;
warm, foil of warmth, fervent, impassioned, affectionate, very tender;
all hot, piping hot;
quite fresh or new;
warmly, ardently, eagerly, fervently.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում գթով եւ ջերմաջերմն բնական աղեօքն. (Կիւրղ. ել.։)


Ջերմին

adj.

rather warm, hot;
fiery.

· Calfa

NBHL (1)

θερμός calidus. Ջերմային. ջերմական. ջերմ. հրային բնութեամբ. տաք, տաքուկ, եւ կրակոտ.


Ջերմն, ման

s.

fever;
heat;
— եթող զիս եւ կալաւ զնա, the fever left me & has seized him;
կերստին կալաւ զիս —, my fever has returned.

· Calfa

NBHL (1)

Օգտելով եւ վնասելով՝ ամարանի ջերմամբ, եւ ցրտութեամբ ձմերանոյ։ Ցրտով եւ ջերմաւ զտունկս եւ զբոյսս ապականէ. (Յճխ. ՟Դ. եւ ՟Է։)


Ջիք

adj.

perihelion.

· Calfa

NBHL (1)

Յարկայ կամարք արեգականդ, ուր օդն թանձրամած ջիք, շաղաւարն. (Պիտառ.։)


Ջնար, աց

s.

cithern, harp, lyre.

· Calfa

NBHL (1)

Փողք եւ քնարք եւ ջնարք։ Ջնարօք եւ քնարիւք եւ որղնաւ։ Ջնար ջահաւորական. (Արծր. ՟Գ. 9։ Տօնակ.։ Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Ջնջան, աց

s. fig.

duster, ruhbing-cloth, rubber;
expiator, atoner, reparer;
— խոհակերոցի, dish-clout.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ ջնջանի (կամ ջնջոցի) եւ ընդ մաշեալ վերարկու մահճաց (զոր տամք աղքատաց) տայ մեզ զբազմականն աբրահամու. (Եփր. պհ.։)

Ի կենարար կողէն կայլակ՝ մեղաց ջնջան։ Այսոցիկ (մեղացս) ջնջան, եւ օճառ սրբութեան ընկալաք զսուրբ եւ զպատուկական արիւնն. (Շ. ոտ. բարձր. եւ Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Զ։)


Ջնջեմ, եցի

va.

to clean, to dust, to purge, to wipe;
to efface, to scratch out, to erase, to cancel, to expunge;
to abolish, to annul;
to destroy, to undo, to suppress;
to extirpate, to exterminate;
— զգաչինս, to cancel, to annul, to make void a contract.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրականք եւ ի խաղաղութեան զզէնսն ջնջեն. (Բրսղ. մրկ.։)


Ջոկադիր

s. gr.

convener, assembler;
compound.

· Calfa

NBHL (2)

Պօղոս ջոկադիր սրբոց։ Ջահ րախական՝ ջոկադիր աղանց . (Ճ. ՟Ա.։)

ՋՈԿԱԴԻՐ. σύνθετος compositus, coagmentatus. Ըստ քերականաց, ի մի ջոկ եդեալ. բաղադրեալ. շարադիր. բարդեալ.


Ջոկադրեմ, եցի

va.

to separate, to set a-part.

· Calfa

NBHL (1)

Ուղղադաւան ջոկադրեալ դասին՝ հայրապետական հրազինեալ գնդին. (Գանձ.։)


Ջոկաման

adj. gr. copulative, conjunctive.

· Calfa

NBHL (4)

Շաղկապացն ոմանք ջոկամանք են, եւ ոմանք անջատականք. (ջոկոմանք են՝ որ զմեկնութիւն) (կամ զպատմութիւն եւ զզրոյցս) յանհունս արտաբերեն՝ ջոկոմանել. եւ են այսոքիկ, եւ , այլ, իսկ. (Թր. քեր.։)

Ջոկամանք են, այսինքն շարմանեալ, որ ասի ժողով։ Ջոկամանն իբրեւ զմիաբանութիւն իմն եւ համակամութիւն եւ այլն։ Անջատականք ընդդէմ ջոկամանին. (Երզն. քեր.։)

Եւ՛դ գիր ի ջոկամանիցն է ըստ քերականին. (Վրդն. աւետար.։)

συμπλεκτικός connectens, conjunctivus, copulativus. Որ մանէ զջոկ ընդ ջոկ . Բառ քերականաց, որպէս զշաղկապ շարամանօղ կամ բաղհիւսական.


Ջրաբաշխութիւն, ութեան

s.

hydraulics.

· Calfa

NBHL (1)

Բաշխումն ջրոյ՝ որ եւ է օրինակաւ. եւ մասն ուսումնականին (ὐδραυλική hydraulica ) որ ճառէ զջրոց.


Ջրաբեր

cf. Ջրբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Նիւթ հրոյն կարի իմն ազդողական, ձէթ, եւ նաւթ ջրաբեր. (վուշ, եւ չոր փայտ որթոյ. երկունք պարարտ եւ գէջ, եւ երկուքն ցամաք եւ չոր. Վրդն. դան.։)


Ստուգաբանեմ, եցի

vn. va. to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏՈՒԳԱԲԱՆԵԼ. ըստ քերականաց. ἑτυμολογέω rationem originis duco (vocis). Ստուգիւ զննել եւ գտանել զկազմութիւն կամ զարմատս բառից՝ առաւել ի խրթին բարդութիւնս եւ ի բաղադրութիւնս.


Ստուգաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

· Calfa

NBHL (2)

Ստուգաբանութեան գիւտ (մին ի մասանց քերականութեան). (Թր. քեր.։)

Յայտ է եւ ի ստուգաբանութենէն, քանզի նախայօժարական է՝ մին քան զմիւսն յօժարականն. (Նիւս. բն.։)


Ստուգաբար

adv.

truly.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգաբար ինձ վարկցի նախասացականն։ Աղէ՛ գրեա՛ ստուգաբար զլուծումն իւրաքանչիւր պատճառի. (Մագ. ՟Ի՟Ա. ՟Ծ՟Թ։)