Definitions containing the research ական : 10000 results

Սքանչումն

s.

admiration, wonder;
ի — չումն կրթիլ, to be amazed, astonished, surprised.

· Calfa

NBHL (1)

Կալաւ զիս սքանչումն լսողաց. եւ զարմանալի մտաց խորհրդական մարդկան. (Մեկն. ղկ։)


Սքանչք

s.

cf. Սքանչումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանանայն դնել ի պահեստի ի յիշատակ սքանչիցն, եւ ի խորհուրդ կուսին։ Ով սքանչիցս. թերահաւատից ի նշանացն սքանչից։ Զանճառելի զսքանչս։ Զչքնազ եւ զանծանօթ սքանչից ունէր պատմել։ Այնչափ սքանչիցն հրաշագործօղ։ Ի ձեռն սքանչից ի միտս եկեալ։ Այսօր ի լբման՝ սքանչիցն հրաշական. (Նխ. Ել։ Նանայ։ Ճ. Գ. Ոսկ. Գծ։ Երզն. մտթ. գնձ։)


Սքեմ, ի, աւ

s.

monk's dress, monkish habit;
cf. Ձեւ;
— առնուլ, to become friar, to turn monk;
(կուսանաց) to take the veil;
թողուլ զ—, to throw off the cowl;
ոչ եթէ — ինչ առնէ կրօնաւոր, it is not the cowl that makes the friar.

· Calfa

NBHL (2)

Բառ յն. ըսխի՛մա. σχῆμα. habitus. այսինքն ունելութիւն, եւ արկումն զիւրեւ. իբր Զգեստ. մանաւանդ Ձեւ կրօնաւորական.

Արժանի եղեալ կրօնաւորական սքեմի։ Ընկալաւ ի նմանէ սքեմ կրօնաւորութեան։ Կրօնաւորութեան սքենով։ (Սքեմ օրհնել. Վրք հց. ԻԶ։ Արծր. Ա. 14։ Լմբ. առ լեւոն։ Մաշտ։)


Սքեմաձեւ

cf. Սքեմաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ յանձին զձեւ կրօնաւորական սքեմի. սքեմաւոր.


Սքողեմ, եցի

va.

cf. Սքօղարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հարսնն քրիստոսի այս ինքն եկեղեցի՝ ի վերոյ սքօղեալ է զերեսս առաքինական վարուք (որպէս զկեշեւ նռան). (Նար. երգ։)


Սքօղեմ, եցի

va.

cf. Սքօղարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հարսնն քրիստոսի այս ինքն եկեղեցի՝ ի վերոյ սքօղեալ է զերեսս առաքինական վարուք (որպէս զկեշեւ նռան). (Նար. երգ։)


Սքողումն, ման

s.

act of veiling, covering, wrapping up.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակական թեւոցն սքողմամբ ցանկարկեալ պահէիր. (Նար. կուս։)


Վ (vé)

s.

the thirtieth letter of the alphabet, and the twenty fourth of the consonants;
three thousand, three thousandth.

· Calfa

NBHL (1)

Վ. Դնի ի մեզ ստէպ ի սկզբնատառս բառից. իսկ ի վերջկոյս գտանի երբեմն որպէս յուղղականն ծով, սով եւ այլն. եւ երբեմն ի հոլովականն, որպէս գործով, սիրով. քով. քոյով. այլ ի մէջ բառից դուն ուրեք, զի յայնժամ գրի ւ, բաղաձայն կամ ձայնաւոր։


Վաթսնաւոր

adj.

containing the number sixty.

· Calfa

NBHL (1)

Բնաւորեցին ի հարիւրաւորն վկայական մահուամբ, եւ ի վաթսնաւորն ճգնօղ տեսութեամբ, եւ յերեսնաւորն ուղիղ քաղաքավարութեամբ. (Մխ. դտ.։)


Վախկոտ

cf. Երկչոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկչոտ եւ անարիական ... վախկոտ իմն է. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Վախճանաւոր

adj.

final, last;
having an end.

· Calfa


Վախճանիմ, եցայ

vn. adj.

to pass from life to death, to expire, to breathe one's last, to die;
to be finished, consumed, to be drawing to a close, to terminate, to end;
— լցեալ աւուրբք, to die full of years, to die very old;
—նեալ, dead, deceased, departed, defunct.

· Calfa

NBHL (1)

Արջք օրհասականք ընդ վախճանել շնչոցն հզօրագոյնք կռուին. (Եղիշ. ՟Ա։)


Վահ

int.

ah! o! alas!.

· Calfa

NBHL (4)

Վա՛հն ոտնահարական է, եւ մորոսական։ Վա՛հ, որ ընդ երկինս խորհէիր, արդ ի դժոխս իջեր. վա՛հ որ ըմբռնեալդ ես կարծօղդ։ Իսկ հեգնականն ուա՛հ, որ նախատական է. ուա՛հ արդ նի՛ստ ի գետնի։ Ուա՛հ (կամ վա՛հ) ահա Ադամ եղեւ իբրեւ զմի ի մէնջ. (Երզն. քեր.։)

Եւ իբր աւաղական.

Աւաղականն, ա՜խ, ու՛խ, ո՛հ, ի՛շ, վա՜հ. (Թր. քեր. հյ.։)

ՎԱՀ, կամ ՈՒԱՀ. οὑά, οὑαί o, vah, vae, heu! Ո՛հ. ու՛հ. վա՛շ. ո՛. վա՛յ. ո՛հ ո՛հ. (պ. վա՛հ, որպէս վա՛խ, վա՛յ. եւ վէ՛հ, վէ՛խվէ՛խ, իբր վա՛շ. յն. ուա՛, ուէ՛, օ՛. լտ. վա՛հ, վէ՛, հէու ). Որպէս հեգնական.


Վաղակատար

s. gr. plu-perfect tense.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղակատարականին, կոփեցիլ։ Յարակայի եւ վաղակատարի եղական, թէ կոփեցի. (Հին քեր.։)


Վաղամահ

cf. Վաղամահուկ.

· Calfa

NBHL (1)

Մահականցուս այս, եւ ախտաւոր, եւ վաղամահ։ Վաղամահ իմն եւ կնատ սրամտութիւն թողանի զօրէն պղպջակի. (Նիւս. կազմ.։)


Վաղաւեր

adj.

soon ruined.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղ եւս կամ փութով աւերեալ. վաղափուլ. վաղասասանական.


Վաղափուլ

adj.

soon falling or perishing.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղ փլեալ. վաղաւեր. վաղասասանական.


Վաղնջուց

adj.

ancient, old;
ի — or ի հետէ, anciently, formerly, long since;
ի — ժամանակաց, of yore, time out of mind, from time immemorial.

· Calfa

NBHL (1)

Զրուցաւ վաղնջուց, եւ պառաւեալ առասպելեօք։ Ոչ ըստ վաղնջուց ազգականութեան, այլ ըստ արդեանս։ Զվաղնջուց գտեալ (կամ գրեալ) շարագիրս տառից. (Խոր. ՟Բ. 23։ ՟Գ. 48. 53։)


Վիշապամարդ

s.

half-dragon-half-man.

· Calfa

NBHL (1)

Երեկորնականք եթոպացիք. (մերկք վիշապամարտք. Խոր.։)


Վիշապամարտ

adj.

fighting with a dragon.

· Calfa

NBHL (1)

Երեկորնականք եթոպացիք. (մերկք վիշապամարտք. Խոր.։)


Վիշապանամ, ացայ

vn.

to become a dragon, to change into a serpent.

· Calfa

NBHL (1)

Ժանիք էին ցպոյն, եւ աչք վիշապացեալք (յն. վիշապականք)։ Գաւազան եդիա զվիշապացեալ գազանն. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։ Կամրջ.։)


Վիպապատում

adj.

narrating history.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմիչ, եւ պատմական.


Վիպասան, աց

s.

romancer;
novelist;
cf. Վիպագործ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԻՊԱՍԱՆ. ա. Վիպասանական. պատմական.


Վիպասանութիւն, ութեան

s.

history;
romance;
novel;
poetical work.

· Calfa

NBHL (1)

ἰστορία historia. Վէպ. հին կամ քերթողական պատմութիւն. յիշատակագրութիւն. պատմագրութիւն.


Վիրաւոր, աց

adj.

wounded, ulcerated.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ օրհասական վիրաւօր։ Բազում վիրաւորս յերկիր անկեալ դիաթաւալ խաղային. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Զ։)


Վիրաւորեմ, եցի

va.

to wound, to ulcerate.

· Calfa

NBHL (1)

Հարին եւ վիրաւորեցին զիս։ Վիրաւորեցաւ վասն մեղաց մերոց։ Մեղար, եւ վիրաւորեցար։ Եւ զնա վիրաւորեցին։ Վիրաւորէր երրորդ մասն արեգական։ Զի՞նչ են վէրքդ այդոքիկ ... զորս (այսինքն որովք) վիրաւորեցայ ի տան սիրելւոյ իմոյ.եւ այլն։


Վկայօրէն

adv.

like a martyr.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ օրինակի վկայից. որպէս մարտիրոս. մարտիրոսանման. մարտիրոսական.


Վճարեմ, եցի

va.

to finish, to end, to complete, to bring to an end, to terminate, to carry out, to perform, to fulfil, to conclude;
to recompense, to restore, to compensate;
to pay, to acquit, to discharge, to settle;
to deliver, to release, to free from, to rid of, to disentangle, to set free;
to forbid, to prohibit, to obstruct, to hinder;
— զկեանս, to end one's life, to depart this life, to die;
— զոք ի կորուստ, to despatch, to kill;
— զպարտս, to pay, to settle a debt;
— զհաշիւն, to pay a balance;
գործս —, to despatch business;
զիրս դատաստանին արեամբ —, to condemn to capital punishment;
— զհաճոյսն, to content, to satisfy;
զառաջի եդեալ ճանապարհն —, to finish the journey undertaken;
ոչ ինչ կարացին ի ժամուն —, they could do nothing at that moment;
անձամբ ինչ ոչ կարէր —, he could do nothing alone;
չոր թզով եւեթ զպէասն վճարէր, he satisfied his hunger with dried figs alone;
վճարեցէք զնա ամենայն իրօք, provide for all his requirements;
վճարեաց վասն նորա հայրն, his father resolved to kill him;
տեսից եթէ ըստ աղաղակին վճարեցին, I shall see if their works equal their cry ?
լինել ի միջի եւ չլինել՝ զնոյն վճարէ, to be there or not is the same thing;
աստուածպաշտութեամբ վճարեցին զկեանս, they led a pious life to the end.

· Calfa

NBHL (4)

Բաւական էր կամիլն միայն, եւ ամենայն ինչ վճարէր. (Շ. թղթ.։)

Յորժամ աստի վճարիցիմք, ընկալցին զմեզ ի յաւիտենական խորանսն. (Ածաբ. աղք.։)

Լոյս կոչէ զինքն՝ վասն վճարելոյն զմեզ ի խաւարէն մոլորութեան։ Ի փաղաքշանաց ի բաց վճարէր զվարդապետութիւն։ Յօտարոտի եւ երկրաւոր իրաց ի բա՛ց վճարեցէ՛ք զանձինս ձեր։ Որպէս զի յանառակութենէ ի բաց վճարեցից զձեզ։ Յանձնասիրութենէ ի բաց վճարեալ են։ Զլոյսն ընկալայք, եւ ի հրէական մոլորութենէն վճարեցայք։ Ի բաց վճարի հոգւոյն յերկրէ (ամենայն ի սիրոյ երկրաւորաց)։ Վճարեսցու՛ք այսուհետեւ ի դժնդակ ժառայութենէս յայսմանէ, եւ եղիցուք ազատք։ Ոչ կամէր հարկաւորութեամբ, այլ յօժարութեամբ վճարիլ նմա ի խորամանկութենէն. (Ոսկ. յհ.։)

Վճարեցաք ի ծառայական՝ կարգացն, եւ յորդեգրութեան վիճակն հրաւիրեցաք. (Կիւրղ. ղկ.։)


Վճարումն, ման

s.

accomplishment, execution, carrying out;
delivery, release;
death;
payment, pay.

· Calfa

NBHL (1)

Շահ տանջելոցն մահ՝ վճարումն բերելով տրտմականացն. (Բրս. թղթ.։)


Վնասաբանեմ, եցի

va.

to accuse, to find fault with, to blame, to lay the fault on.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զսոսա ամբաստանելով եւ սրամտութեամբ յիշէ, եւ ոչ վնասաբանէ ինչ։ Պարզաբար յափշտակել ամաչէին՝ ոչինչ ունելով վնասաբանել։ Ասէին՝ թէ ի մովսէս վնասաբանէ (կամ վնասաբան է)։ Սովորական բարուքն իւրեանց՝ յիրսն որ յաղագս կայսեր էին, զնա վնասաբանէին։ Այս իսկ վայել էր պօղոսիս մաքրութեան, ոչ ունելով դատաւորին՝ թէ զի՛նչ վնասաբանեսցէ վասն նորա. (Ոսկ. գծ.։)


Վնասաբեր, ից

adj.

causing damage, loss or harm, offensive, hurtful, prejudicial.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ հեթանոսականն յուսոյն, եւ վնասաբեր բարօրութեան. (Պիտ.։)


Վնասակար, աց

adj.

hurtful, pernicious, injurious, disadvantageous, detrimental, prejudicial;
bad, wicked;
guilty.

· Calfa

NBHL (2)

Վնասակար եւ ապականիչ է։ Զվնաս՝ որ ի վնասակարացն գործիցի։ Կարճէ երբէք եւ զվնասս վնասակարացն. (Եզնիկ.։)

βλαβερός noxius, damnosus ἕνοχος reus ἅδικος , ἁδικῶν, -κήσας injurius, iniquus եւ այլն. Որ կարէ վնասել (անձն կամ իր). վնասարար. զրկօղ. անիրաւ. մեղանչական. ապիրատ. չարեացապարտ. յանցաւոր. վատթար. զէն տուօղ, գէշ.


Վնասապարտ

adj.

guilty, criminal.

· Calfa

NBHL (1)

ἀμαρτωλός peccator. Պարտական վնասուց. չարեացապարտ. վնասակար. յանցաւոր.


Վնասապարտութիւն, ութեան

s.

guiltiness, guilt, culpability.

· Calfa

NBHL (1)

Վնասապարտութիւն օձին առ ի պատժականութեան գտանել պարտաւորութիւն. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Վնասացու

adj.

corruptible.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրաւ վնասելի. ապականացու.


Վնասեմ, եցի

va.

to hurt, to iujure, to prejudice, to damage, to bring loss or harm, to offend, to wrong, to shock, to wound;
— միմեանց, to injure one another.

· Calfa

NBHL (1)

βλάπτω, ζημιόω noceo, laedo ἁδικέω injuriam facio, inique opprimo συντελέω consumo. (տր. խնդ) Վնաս տալ՝ բերել՝ հասուցանել. անիրաւել, իլ. զրկել. մեղանչել ումեք կամ իմիք. ապականել. սանանել. զէն տալ.


Վշտաբերութիւն, ութեան

s.

cf. Վիշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրաշափառ գալստեան իւրոյ հայրական փառօք՝ կոծեալ ողբասջիք զանմխիթարելի վշտաբերութիւն. (Զքր. կթ. ի չրչրնս.։)


Վշտագին

adj.

afflicted, sorrowful, deeply grieved, in pain, in affliction;
doleful, grievous, sad, vexatious, hard, mournful, painful.

· Calfa

NBHL (1)

Կարծիք վշտագին դատաստանին։ Տեսանել զվշտագին սատակումն թշուառական գնդին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 19։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 26։)


Վշտագնելի, լւոյ, լեաց

adj.

passionate.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ վշտագնելի է ազգ կանանցական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)


Վշտալի

cf. Վշտալից.

· Calfa

NBHL (1)

Վշտալի իրս եւ տրտմականս խորհեսցի ի մտի. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Վշտալից

adj.

full of affliction, sorrowful, anxious, very afflicted;
perplexing, afflicting, vexatious.

· Calfa

NBHL (1)

Վշտալի իրս եւ տրտմականս խորհեսցի ի մտի. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Վշտակեաց

adj.

living in trouble or care, unfortunate, wretched, miserable.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կեայ ի վիշտս. եւ Վշտագին. վշտալի. տաժանական.


Վշտակիր

adj.

harassed, enduring or suffering pain or trouble, distressed, drudged.

· Calfa

NBHL (1)

Կրօղ զվիշտս. վշտազգեաց. կրական. ախտակիր. եւ Վշտագին. վշտալի.


Վշտակրութիւն, ութեան

s.

suffering, grief, sorrow, trouble, anxiety.

· Calfa

NBHL (1)

Աւազական ձայնակցութեամբ զանձինս տարածանեմ զվշտակրութիւն. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Վշտակցիմ, եցայ

vn.

cf. Վշտակից լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սոցա վշտակցելն ի բնական կարիքն՝ արդարութիւն է, եւ ոչ վշտակցելն՝ ամբարշտութիւն։ Յողորմելի տեսութենէն որպէս ի կրից վշտակցեալ։ Ողորմութեամբ ոչ ձանձրացաւ, փարթամ արիւք վշտակցեցաւ. (Լմբ. առակ. Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ի շնորհ.։)


Վշտահար

adj.

afflicted, pained, grieved, distressed, vexed, plagued, tormented.

· Calfa

NBHL (1)

Հարեալ ի վշտաց. սգաւոր. տխրական.


Վշտամբեր

adj.

suffering, patient;
severe.

· Calfa

NBHL (2)

Համբերօղ վշտաց. վշտակիր. վշտազգեաց. խստամբեր. եւ Խստամբերական. վշտալի.

Նա՝ որ սուրբն էր, այնպէս վշտաբեր լինէր։ Իբրեւ մարդք՝ որ վշտամբերք լեալ իցեն անդստին ի շինական սովորութեանցն։ Լինել վշտաբեր եւ տարահանգիստ։ Ճառէ զբազմապատիկ վշտամբերն լինելոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։ Եղիշ. ՟Ը։ Սարկ. քհ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)


Վշտացուցանեմ, ուցի

va.

to cause displeasure, to sadden, to offend, to afflict, to grief, to plague, to discompose, to vex, to torment.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ վշտացուսցես զդստերս իմ։ Սատակեաց նա զերկիրն արքունի, եւ վշտացոյց զօգնականս նոցա. (Ծն. ՟Լ՟Ա. 50։ ՟Ա. Մակ. ՟Է. 7։)


Վսեմապետութիւն, ութեան

s.

principality, chief power, highest dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Սարկաւագունք դասակցեալք ընդ քահանայս իսկ եւ իսկ զկնի քահանայականն վսեմապետութեան. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Վսեմապէս

adv.

sublimely, eminently, excellently.

· Calfa

NBHL (1)

Վսեմ օրինակաւ. եւ Վսեմական. ծայրագոյն.