Definitions containing the research ական : 10000 results

Սէ, սերա, սարա, սէք, սայք, սացա

pron.

cf. Սա;
cf. Սորա.

· Calfa

NBHL (1)

իգականն դերանուանցս Սա, սորա. սոքա, սոցա. յարմարեալ յունական յանգի կամ յօդի յիգականն, ἠ, ὴ , ի՛ որ փոխանցի ի հյ. է, եւ ա.


Սթափեմ, եցի

va.

cf. Սթափեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մակ յերկինն հայելով (մանկանց յըմպելն՝) ստորիջեալ ջուրն սթափի յէլիսնն։ Յորդեն յիշատակ տանջանացն. վասն զի ոչ յոք սթափին խորհուրդք անձիս։ բանն մինչ մարմնացաւ, ոչ սթափեցաւ ի բնական իւրն մեծութենէ. (Մագ. լ։ Իսիւք.։ Դամասկ.։)


Սիգանձն

cf. Սիգապանծ.

· Calfa

NBHL (1)

Խրոխտականն անձնահաճական ասէ կամ սիգանձն, որ ինքն զինքն գերամբառնայ, եւ զոր ինչ ոչ է՝ ասի ունել կարծեօք. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)


Սիզաբերիմ

vn.

to grow spontaneously and abundantly as weeds or grass.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Սիզական, (որդն)։


Սիմոնացի

s.

Simonian.

· Calfa

NBHL (4)

ՍԻՄՈՆԱԿԱՆ կամ ՍԻՄՈՆԱՑԻ, եւ ՍԻՄՈՆԵԱՆ. որպէս լտ. simoniacus. Սեպհական կամ Հետեւօղ սիմոնի կախարդի. աղանդաւոր. եւ կաշառատու եւ կաշառ առու ի հոգեւորս. ուստի եւ Սիմոնեան ախտ կամ Սիմոնականութիւն է կաշառակրծութիւն վասն հոգեւոր իրաց.

Զսիմովնական զմիտսն ունիս, որ ասէր, աղաչեցէք զտէր վասն իմ. (Ոսկ. ես.։)

մի երբեք լինիցիս սիմոնական, զի եւ զայս տէրն մեր ամենայնիւ ատեայ. (Մաշտ.։)

Սիմոնական ախտ, այսինքն ցանկութիւն ունել վաճառել զհոգեւոր իրքն. (Կիր. երզն. խր.։)


Սիմոնեան ախտ

sn.

Simony.

· Calfa

NBHL (4)

ՍԻՄՈՆԱԿԱՆ կամ ՍԻՄՈՆԱՑԻ, եւ ՍԻՄՈՆԵԱՆ. որպէս լտ. simoniacus. Սեպհական կամ Հետեւօղ սիմոնի կախարդի. աղանդաւոր. եւ կաշառատու եւ կաշառ առու ի հոգեւորս. ուստի եւ Սիմոնեան ախտ կամ Սիմոնականութիւն է կաշառակրծութիւն վասն հոգեւոր իրաց.

Զսիմովնական զմիտսն ունիս, որ ասէր, աղաչեցէք զտէր վասն իմ. (Ոսկ. ես.։)

մի երբեք լինիցիս սիմոնական, զի եւ զայս տէրն մեր ամենայնիւ ատեայ. (Մաշտ.։)

Սիմոնական ախտ, այսինքն ցանկութիւն ունել վաճառել զհոգեւոր իրքն. (Կիր. երզն. խր.։)


Սինտեկնոս

cf. Որդիակիցք.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սուրբ եւ ի փրկական մկրտութենէն լեալ են սինտեկնոսք, այսինքն որդիակիցք. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)


Սիրալիր

adj.

full of love, of affection, of tenderness, kindness or good-will, affectionate, obliging, kind.

· Calfa

NBHL (1)

խաղաղական եւ սիրալիր համբուրիւ ողջոյն եղբարցն տուեալ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Սիրայ, ից

s. adv.

mat;
rush-tress, hay-rope;
սէր ի —է, file by file, line by line, in series.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիկ կոչին աստուածական միակք, եւ սիրայիցն սկզբունք եւ գլխաւորք. (Ոսկիփոր.։)


Սիրային

adj.

dear, amiable;
burning with love.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրական. սիրեալի. սիրով վառեալ.


Սիրապատար

cf. Սիրալիր.

· Calfa

NBHL (1)

Սակս ծառայական միջնորմ օրինին, եւ տիրական համակցորդ եւ սիրապատար աւետարանին. (Նար. մծբ.) (կայ եւ ձ. տիրապատար)։


Սիրարկու

adj.

in love, smitten, amorous.

· Calfa

NBHL (1)

Անախտական սիրարկու անձնահամբոյրն կցորդութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Սիրեմ, եցի

va.

to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.

· Calfa


Սիրընթաց

adj.

friendly, agreeing together.

· Calfa

NBHL (1)

Ընթացակից ի սէր. համակամ. բարեկամական.


Սիրուն

adj.

amiable, dear, pretty, darling, gracious, handsome, charming;
cf. Սիրող.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγαπητός, φίλος dilectus, amabilis, amicus. Սիրելի. սիրեցեալ. սիրային. ընդունելի. հաճոյական.


Սիւնակ, աց

s.

little column;
ելեկտրական —, electric pile.

· Calfa


Սիւնակեաց, կեցաց

adj.

stylites, living on a column.

· Calfa

NBHL (1)

Գիր սեռ. եւ սիւնակեցւոց կամ սիւնակեցոյ, առաւել վրիպակաւ, եւ կամ որպէս յուղղականն՝ Սիւնակեցի, սեռ, ցւոյ. որպէս թէ սիւնացի.


Սխալ

adj. s.

wrong, mistaken, faulty;
less;
fault, error, mistake;
միով — ամս քառասուն, years wanting one.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԽԱԼ. ἑπισφαλής, σφαλερός erroneus, fragilis, caducus, lubricus, periculosus եւ δέον deficiens. ... Վրիպական. սխալոտ. անհաստատ. դիւրասահ. գայթոտ, պակաս. յետնեալ, նուազեալ.


Սխալակիմ, եցայ

vn.

to stagger, to reel, to be a staunch toper, to be tipsy.

· Calfa

NBHL (1)

Արբենալով եւ սխալակելով եւ զանցանելով զգինովն։ Յորժամ սխալակեալք եղիցին, ի միւս եւս գինարբուս հրաւիրեն. (Փիլ. տեսական.։)


Սխալանք, նաց

s.

fault, mistake, error, oversight, failing, blunder.

· Calfa

NBHL (1)

Համբերութեամբ զթողութիւն սխալականացն գտցէ. (Յճխ. ՟Է։)


Սխալութիւն, ութեան

s.

cf. Սխալանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատ ի մեղայ մնալով՝ յաղթօղ մարմնականաց սխալմանց արար։ Որ առ իս կրին կրկին սխալմունք. (Խոսր. պտրգ. Նար. ՟Ժ՟Է։)


Սխալումն, ման

s.

cf. Սխալանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատ ի մեղայ մնալով՝ յաղթօղ մարմնականաց սխալմանց արար։ Որ առ իս կրին կրկին սխալմունք. (Խոսր. պտրգ. Նար. ՟Ժ՟Է։)


Սխրասարաս

adj.

cf. Սխրալի.

· Calfa

NBHL (1)

Սխրաստրաս սաւառնմումբ՝ անսայթաքական գնացիւք. (Նար. խչ.։)


Սխրատեսիլ

adj.

cf. Սխրալի.

· Calfa

NBHL (1)

Սխրաստրաս սաւառնմումբ՝ անսայթաքական գնացիւք. (Նար. խչ.։)


Սկանջեմ

vn.

cf. Շականջեմ.

· Calfa


Սկաւառակ, աց

s. ast.

plate;
disk;
— գլխոյ, scull, cranium.

· Calfa

NBHL (1)

Ըմպականք ... սկաւառակք կրկին կրաւորականք համոց ... բաժակք զոյգք ... տաշտք. (Նար. լ։)


Սկեմ, եցի

va.

cf. Հսկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սկէր, եւ ոչ տայր ական հատանել։ Սկեցէք ընդ իս։ Սկեցէք, եւ կացէք յաղօթս։ Արթուն կացէք, եւ սկեցէք.եւ այլն։


Սկզբնաժառանգ

adj. s. the first heir from all eternity.

· Calfa

NBHL (1)

Նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական՝ սկզբնաժառանգ հօրն հաւասարութեան. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Սկզբնալոյս, լուսի

s.

primitive light, origin or author of light.

· Calfa

NBHL (1)

Սկզբնալոյսն հայր։ Հայելիս ընդունելիս սկզբնալուսին եւ աստուածպետականի ճառագայթին։ Ի ձեռն սկզբնալուսի եւ լուսատուի աստուածածնելութեանն (մկրտութեան)։ Սկզբնալոյս գերալոյս. (Դիոն.։)


Սկզբնածին

cf. Նախածին.

· Calfa

NBHL (1)

Արարիչն յեղականումն մարդ ելով ճշմարիտ սկզբնածին. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Սկզբնապատճառ

adj. s. first or principal cause, first author, source, spring.

· Calfa

NBHL (1)

սկզբնական՝ առաջին՝ գլխաւոր պատճառ.


Սկզբնատիպ

cf. Նախատիպ.

· Calfa

NBHL (2)

կերպարան սկզբնատպին։ Ծանիցուք զմեր պատուականութիւնս, պատուեսցուք զսկզբնատիպն։ Որք զկերպարանսդ գրեն արդեօք եւ զգիրսդ՝ առ սկզբնատիպն հայելով։ Այս է պատկերի բնութիւն՝ նմանութիւն լինել սկզբնատպին։ Պատկերն ի վեր երթեցէ առ սկզբնատիպն. (Ածաբ. ծն. եւ Առ որս. ՟Է. եւ ՟Է։)

Ոդիք մարդկան՝ իմացական բնութիւն, ձեւ սկզբնատպին. (Եղիշ. հոգ.։ Նոյնպէս եւ Շ. յս. որդի. եւ հրեշտ։ Խոր. ՟Ա. 1։ Շար.։)


Սկզբնաւոր

adj.

commenced, created, primitive, first.

· Calfa

NBHL (3)

Եղական է աշխարհս, եւ սկզբնաւոր։ Մի դնիցես անսկիզբն սկզբնաւորս։ Զիա՞րդ քննել կարիցեմք սկզբնաւորք զանսկզբնականէն. (Նախ. ծն.։ Վեցօր. ՟Ա։ Ագաթ.։)

Եւ յաստուածայինս զանեղական անձնէ.

ՍԿԶԲՆԱՒՈՐ. որպէս ἁρχαῖος principalis. Սկզբնական. գլխաւոր. նախկին. սկիզբն.


Սկզբնաւորեմ, եցի

va.

cf. Սկսանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անսկիզբ բանն յանսկզբնական ի հօրէ, եւ սկզբնաւորեալ ի կուսէն մարմնոյ զգեցմամբ։ Անսկզբանն սկզբնաւորել, անժամանակին սկսանիլ. (Շար.։ Սկեւռ. ես.։)


Սկի, կւոյ

s.

cup, bowl;
chalice.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնութիւն սկոյ եւ մաղզմայի։ Եւ ի սկիհն ասէ. օրհնեա զբաժակ խորհրդական քո նուիրացն. (Մաշտ.։)


Սկուտեղ, կտեղ, կտեղի, տեղբ

cf. Սկտեղսկտեղ.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս խաղող յայդւոջ վայելչական, եւ ելեալ ի սկուտեղս (կամ ի սկըտեղս) թագաւորին քրիստոսի. (Նար. երգ.։)

Ծաղիկք լինին, զի ի սկտեղս պատուական թագաւորին ելանիցեն. (Ագաթ.։)

Ընծայեցի քեզ սուրբ նշան ի սկտեղս խանթից զտառագծական արտադրութիւնս. (Թէոդոր. խչ.։)

Եւ իբրեւ Սկաւառակ արեգական.


Սղաբար

adv.

briefly, a little, by and by.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի ժանդախտէ վնասք ժամանակաւ լինին մարդկան, սղաբար յօգոյգ յինքենէ ապականութիւն ընդունին ի մարմինսն. (Բրս. արբեց.։)


Սղոխ, ի

cf. Սողոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցանեն զառ ի յօդն քաղցրախառնութիւն ... ստէպ ստեպ սղոխք օդոյ, անօրսունք՝ այն որ ի ծովէն, եւ թանձունքն որ ի լճէն. (Փիլ. տեսական. յորսէ եւ Խոր. ՟Գ. 62։)


Սնապարծ, ից

cf. Սնապարծիկ.

· Calfa

NBHL (2)

ՍՆԱՊԱՐԾ. եւ ՍՆԱՊԱՐԾԻԿ. Իբր Սնապարծական. սնափառական.

Զօրականք սնապարծք. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Սնապարծիկ

adj.

vain-glorious, conceited, vain, boastful, bragging, swaggering, bullying.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆԱՊԱՐԾ. եւ ՍՆԱՊԱՐԾԻԿ. Իբր Սնապարծական. սնափառական.


Սնապարծութիւն, ութեան

s.

vanity, vaunting, boasting, rodomontade, ostentation, conceit, ambition.

· Calfa

NBHL (1)

Անձնահաճ սնապարծութեամբ մատուցեալ յայլոց ական զշիւղ կրկտեն. (Փարպ.։)


Սնացուցանեմ, ուցի

va.

to render useless.

· Calfa

NBHL (1)

Մի սնացուցանէ զուռ քո ապականիչ եւ ժանտագործ մարախ. (Սարկ. աղ.։)


Սնափառ, ի, աց, ից

adj.

greedy of glory, fond of vain glory, full of vanity, ambitious.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆԱՓԱՌ. որպէս Սնափառական.


Սնափառութիւն, ութեան

s.

avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.

· Calfa

NBHL (1)

Սնափառութիւնէ ախտ անբնական, եւ ամանայն գործոց առաքինութեան դիւաւ շաղապատի։ Առաքինութիւն կորչի՝ յարեալ ի սնափառութիւն։ ի հրապարակս աղօթել խորհի սնափառութիւն. (Նեղոս.։)


Սննդակից, կցի, կցաց

adj. s.

nursed, bred or brought up together, coetaneous;
familiar, friend, comrade, fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ սննդակից եւ ծանօթական բանսն խառնեալ անկանէ զբանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)


Սննդարար

cf. Սննդական.

· Calfa


Սննիկոն

s.

chrytomancy, divining by means of barley;
—ս արկանել, to divine by -.

· Calfa

NBHL (1)

Սննիկոնք, հմայողական դիւթութիւնք։


Սնոտիապատիր

adj.

futile and false, fallacious.

· Calfa

NBHL (1)

Սնոտի եւ պատրողական. ստոյգ. խաբեական. ստայօգ. խաբեական.


Սողամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Սողիմ;
cf. Սողոսկիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամ վասն յանցանաց իւրոց փախստական եղեւ ի վայելչական դրախտէն, եւ սողացաւ յեգիպտոս. (Տօնակ.։)


Սողիմ, եցայ

vn.

to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.

· Calfa

NBHL (1)

Զմոլորականացն աստեղաց շարժութիւնս ի թիւ ժամանակի սողեալս. (Մաքս. ի դիոն.։)