Definitions containing the research ական : 10000 results

Խլանամ, ացայ

vn. fig.

to become deaf, to be made deaf;
to stop one's ears, to turn a deaf ear to.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեթէ խլացեալ ականջօք ո լսէ զանուն ինքեանն կոչման. (Պիտ.։)


Խլեմ, եցի

va.

to pluck up, to root out, to extirpate;
to unclasp;
to sweep away;
to force, to take by force, to extort, to take away;
to demolish, to destroy, to pull down, to ruin;
— զատամն, to draw, to pull out, to extract a tooth;
— զաչս, to put, to tear the eyes out.

· Calfa

NBHL (1)

Ունչսն հատանէին, զականջսն խլէին. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Խլիրդն

fig.

s. med. cancer;
a shrewd person, a sly one.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ամաչէ, յայտնել զվէրս իւր, ծնանի ի նա խլրդնի, եւ ամենայն մարմինն դառնա յապականութիւն։ Խլիրդն կայ յանձն իւր։ Խլիրդն ի սատանայէ է ի մարմինս իւրեանց։ Խլիրդն առ նոսա իցէ. (Մծբ. ՟Է։)


Խլխլեմ, եցի

va.

to pull or haul about;
to tease, to plague;
to neglect, to omit;
to counterfeit, to feign, to pretend;
to pretend not to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս կրկնականն Խլելոյ. παραπέμπω deduco, diduco. Շարժել առ ի խլել. Ձգձգել. քարշել. տատանել, տարուբերել. կրկտել կամ կարկատել պատճառանս.


Խլութիւն, ութեան

s.

deafness.

· Calfa

NBHL (1)

Խլութիւն ականջաց. (Յճխ. ՟Թ։)


Խլրտումն, ման

s.

movement, impulse, agitation.

· Calfa

NBHL (1)

որով պնդի ցանկականն յամենայն ախտաւոր խլրտմանց. (Լմբ. սղ.։)


Խխնջիւն

s.

neigh, neighing;
cf. Խղունջն.

· Calfa

NBHL (2)

Ի խխնջիւնից զազրատեսից երփներանգ որակ ծիրանւոյ։ Որ էր ներկեալ արամբ խըխընջիւնաց զգեստ թագաւորական. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։)

ԽԽՆՋԻՒՆ χρεματισμός hinnitus. որ եւ ԽԸԽՆՋԻՒՆ. խխնջելն. վրնժիւն. խխնջականութիւն երիվարացն


Խծբծեմ, եցի

va.

to censure, to criticize;
to discuss, to examine, to debate, to sift.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ինչվայրապար զբանս խծբծիցեն։ Զի՞ խծբծիցես զմեր բանս։ Մի՛ զբանս տէրունականս բամբասեր, եւ մի՛ զկրօնսն խծբծեր. (Սեբեր. ՟Գ. ՟Դ. ՟Է։)


Խծկեմ, եցի

va.

to stuff, to cram, to gorge;
— — զորովայն, to gorge one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Զորովայնն տառապեալ լնուցուն (գինւով), եւ խծկիցեն մինչեւ յականջսն եւ յունչսն եւ ցկոկորդսն ամացեալ, եւ ոչ յագին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19.) յն. διαρρήσω difringo պատառոտել։


Խղճեմ, եցի

vn.

to make case of conscience of, to scruple, to doubt;
ոչ ինչ խղճեմ, my conscience does not blame me;
երթ առանց իրիք —ոյ, go without scruple or hesitation.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ժողովուրդն խղճեր. եւ ասէին, արքայ դաւիթ փրկեաց զմեզ, եւ արդ փախստական է յերկրես։ Ո՞չ խղճիցեք յանձինս, եւ լինիցիք դատաւորք չարեացն խորհրդոց։ Որ խղճեն, թէպէտ եւ ուտիցէ՝ դատապարտեալ է։ Ե՛րթ ընդ նոսա առանց իրիք խղճելոյ։ Խղճէին ի նմանէ որ ի թլպատութենէ անտիհաւաստացեալքն. եւ այլն։


Խղճմտութիւն, ութեան

s.

cf. Խիղճ.

· Calfa

NBHL (1)

Տրտմական կրիւք եւ խղճմտութեամբ բերի ի մեղսն։ Դատողս ինքեանց խղճմտութեամբ. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)


Խմբագիր, գրաց

s.

collection of national historical facts;
editor;
compiler.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ զայլ եւ այլ ազգաց զթագաւորութենէ նշանակէ խմբագիրն, այլ զմիոյ զիսրայէլականէն. (Նախ. թագ.։)


Խմբաւոր

adj.

assembled, gathered together.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Խմբեալ. բազմաւոր. հանդիսական.


Խմբեմ, եցի

va.

to assemble, to rally, to gather together, to convoke;
to excite to blows, to set fighting;
to keep, to celebrate a feast;
— պատերազմ՝ խումբս —, to fight, to come to blows, to join battle.

· Calfa

NBHL (1)

Հի՞մ զարմիցն քոց խմբես զեկս ջրհեղեղին։ Յաւետագոյն խմբեալ երջանկութիւնք։ Ի բազմահաւաք դիւցազնական խմեցելոցն։ Շուրջ խմբեցելոց. (Պիտ.։)


Խմեմ, եցի

va.

to drink;
to imbibe, to suck up, to absorb.

· Calfa

NBHL (1)

Ջերմիւթիւն արեգականն ծծեաց, խմեաց զնոսա իւրովք բոցաճաճանչ ճառագայթիւքն. (Վեցօր. ՟Գ։)


Խնամած

adj.

careful;
cf. Խնամակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս խնամածի եւ գորովագոյն հօր է։ Զի բարս որդւոց ունին ծնօղք խնամածականս. (Ոսկ. ես.։)


Խնամածու, աց

cf. Խնամած.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ խնամածուի հօր։ Սնուցանել նշանաւ խաչիւ քան զամենայն մարմնական խնամածուս. (Պիտ.։ Շ. բարձր.։)


Խնամածութիւն, ութեան

s.

care, cure, ins pection, guardianship.

· Calfa

NBHL (1)

Արարչական խնամածութեամբ։ Ոմանց բնութեամբ, եւ կիսոց խնամածութեամբ սրբոց հայր. (Յճխ. ՟Բ։)


Խնամակալ, աց

adj. s.

tutelar, tutelary;
guardian;
trustee, administrator;
regent;
prefect;
curator, custodian.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Խնամողական, նախախնամական.


Խնամակալութիւն, ութեան

s.

care, attention, solicitude;
tutelage;
regency;
protection, guardianship;
Divine Providence.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԽՆԱՄԱԾՈՒԹԻՒՆ, եւ ԽՆԱՄ. ἑπιμέλεια, κηδεμονία cura ἁντίληψις . որ եւ Ձեռնատուութիւն. Օգնականութիւն.


Խնամատար

cf. Խնամակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Խնամատարք քաղաքական հանճարագիտութեանց. (Արծր. յռջբ։)


Խնամարկութիւն, ութեան

s.

cf. Խնամակալութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգացեալ խնամարկութեամբ վասն մարդկան բանականաց. (Շ. բարձր.։)


Խնամութիւն, ութեան

s.

affinity, alliance, relationship;
հոգեւոր —, sponsorship;
արկանել —, — առնել ընդ, cf. Խնամենամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնպիսի սատանայական խնամութիւնսն ի բաց ընկեսցուք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Խնդալի

adj. adv.

joyful, cheer-ful, gay, merry;
gaily, cheerfully, merrily;
— լինել, to be transported with joy.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Խնդալից. ուրախական եւ Արժանի ուրախութեան.


Խնդամ, ացի

vn.

to rejoice, to be merry, delighted, glad;
greeting;
— ընդ ումեք, to rejoice with;
բազում — ասել, to wish good morning, good bye;
խնդա՛, rejoice! good morning, good day;
adieu, God be with you.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱԶՈՒՄ ԽՆԴԱԼ ԱՍԵԼ. πόλλα χαίρειν φράζω valedico, abdico, renuntio, praetermitto. Բարեաւ մնալ ասել. հրաժարական ողջոյն կամհրաժեշտ տալ. հրաժարիլ. մնաս բարով ըսել՝ կամ ընել, թողուլ՝ երթալ.


Խնդամիտ

adj.

gay, merry, cheerful, delighted, glad.

· Calfa

NBHL (1)

εὕθυμος alacer, hilaris. Ուրախամիտ. խրախամիտ. ուրախ սրտիւ. զուարթ. եւ Ուրախական. խնդալից.


Խնդամտութիւն, ութեան

s.

gaiety, good hu mour, wantonness.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ ի խնդամտութիւնս ի բաց ընկեսցուք զերկիւղն, եւ մի՛ ի տրտմականսն զքաջայուսութիւնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)

Իբրեւ ի հարսնական խնդամտութեանս կոչէ։ Յուսացելովքն զխնդամտութիւն ամբոխէ. (Նիւս. երգ. եւ Նիւս. կուս.։)


Խնդացուցանեմ, ուցի

va.

to make merry, to rejoice, to give joy, to divert, to recreate.

· Calfa

NBHL (1)

Սուտ յուսով դա զձեզ խնդացոյց։ Պատրողական բանիւք զմիտսն վեհդենշապհոյ խնդացուցանէր ի ժամուն. (Եղիշ. ՟Ե. Փարպ.։)


Ծնանիմ, ծնայ

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

· Calfa

NBHL (2)

ԾՆԱՆԵԼ. Գերագոյն օրինակաւ նշանակէ զանեղական ծագումն բանին ի հօրէ.

Գիրք յաճախս ծնանին երկնաւոր պտուղս։ Մայր հոգեւոր (եկեղեցի) ծնանի եւ աստուածս ոմանս եղականս. (Նար.։)


Ծնելասէր

adj.

loving one's progeny;
fond, paternal, maternal.

· Calfa

NBHL (1)

Զաւակասէր. եւ Սեպհական ծնողական սիրոյ.


Ծնելութիւն, ութեան

s.

child-birth, birth;
generation.

· Calfa

NBHL (1)

ի մաքրական քո ծնելութիւնդ ապաւինեալ։ Պսակ շնորհանորոգ էին ծնելութեան. (Նար. ձ. եւ Նար. կուս.։)


Ծնիչ, չի, չաց

adj. s. geom.

generating;
generator;
parents, progenitors;
generant.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականացու կեանք աշխարհիս՝ անյագութեան դրեցի, եւ ցանկութեան ծնիչ. (ՃՃ.։)


Ծնծոյ

s. fig.

the husk, shell, rind or peel of fruits;
insignificant, trifle, thing of nought.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինացն արդարութեամբ կարծէին կեալ, որք ի ծիծոյն հայեցան, եւ զպտուղն ոչ ծանեան։ Գաւազան պատուականագոյն, որով յերիքովայ զծնծոցն որոշէր ի պտղոյն. (Միսայէլ խչ.։)


Ծնկեմ, եցի

va.

to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.

· Calfa

NBHL (2)

Յազգի ազգի հոգս զառածեալ ծնգիցին։ Չարաց ի արմատականսն ծնգել։ Որ յայնպիսի ցաւս ծնգիցին։ Ո՞ ծնգի. որ խանտայցէ. ընդ այլոց բարիսն, թէ որ ուրախակից լեալ խնդասցէ։ Եւ մեք ի նմին ջերման ծնկիմք։ Զի՞ այնչափ ծնգիցիմք ընդ չկայսս եւ չմնալիս։ Հալեալ ծնկեալ. եւ այլն. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. եփես. եւ այլն։)

Նոքա որ զանբժշկական ախտն ծնկէին զայրանային առ ցաւսն։ Հեռիւ եւ նախանձու ծկնէին։ Առ հեռ եւ առ նախանձ ծնկեալ՝ նենգաւ գնայր ընդ դաւիթ։ Քանզի ծնկին ի նոյն ոգիքն եւ միտքն. (Ոսկ. ես.։)


Ծննդաբանութիւն, ութեան

s.

genealogy, list of ancestors;
genethliacs, horoscope, astrology;
— դից, theogony.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ամացն ծննդաբանութեան զիշխանականն տալ պատուագրութիւն. (Արծր. ՟Դ. 4։)


Ծննդաբաշխ՞՞՞ծննդոց

s.

horoscope;
ascendant, nativity.

· Calfa

NBHL (2)

ԾՆՆԴԱԲԱՇԽ ԾՆՆԴՈՑՔ. ԾՆՆԴԱԲԱՇԽ ԲԱԽՏ. ԾՆՆԴԱԲԱՇԽԱԿԱՆՆ. ԾՆՆԴԱԲԱՇԽՈՒԹԻՒՆ. cf. ԾՆՆԴԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. ըստ ՟բ նշ. այսինքն Աստեղաբաշխութիւն ախտարական. ախտարք. եւ Արհեստ աստղահմայութեան. եւ Դիրք աստեղաց ի ժամանակի ծննդեան ուրուք. եւ Կարգ ծննդեան կենդանեաց մտածեալ ըստ նմանութեան կենդանատեսակաց մտածելոց յաստեղատունս. γένεσις genitura, positus caeli tempore nativitatis եւ այլն.

Ուստի ծննդաբաշխականն եւ բժշկականն բաղկանայ։ Ըստ ծննդաբաշխութեան արականք են խոյ, երկաւոր, առիւծ, եւ այլն։ Ծննդաբաշխութիւնն բաժանի ի տեսակս երիս, ի խոնաւայինս, ի ցամաքայինս, յերկակենցաղս. (Տօնակ.։)


Ծննդագործ, աց

s. adj.

genitor, parent;
engendering;
prolific, productive, fruitful.

· Calfa

NBHL (2)

γενεσιουργός, γονιμοποιός, γόνιμος conferens ad generationem, fecundus. Գործօղ կամ պատճառ եւ առիթ եւ սատար ծննդեան. ծննդական. ծնական. բեղմնարար. բեղմնաւոր.

Աճեցականեւ ծննդագործ յերիս որոշմունս. (Վանակ. յոբ.։)


Ծննդագործութիւն, ութեան

s.

faculty of reproduction, generative faculty.

· Calfa

NBHL (2)

γονοποιΐα fortificatio γονημότης fecunditas. Ծնանելն. զաւակագործութիւն. եւ Ծննդականութիւն. բեղմնաւորութիւն.

Գերաբղխէ սեպհականութեամբ խաղաղականին ծննդագործութեան. (Դիոն. ածայ.։)


Ծննդանոց

s.

male genital organ.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՆՆԴԱՆՈՑ որ եւ ԾՆՈՑ. Գործարան ծննդեան. ծննդական մասն։ (Փիլ. լին. ՟Գ. 48։)


Ծնողագութ

adj.

full of parental love.

· Calfa

NBHL (1)

Ունակ ծնողական գթոյ. գորովագութ.


Ծնողութիւն, ութեան

s.

generation, paternity, maternity.

· Calfa

NBHL (2)

ԾՆՈՂՈՒԹԻՒՆ. γονιμότης fecunditas. Ծննդականութիւն. բեղնաւորութիւն.

Բոց ծնողութեան ջեռոց զփորոտիս նորա՝՝ այսինքն գութ ծնողական. (Ուռպել.։)


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

· Calfa

NBHL (3)

Գուշակեաց զանսերմն զծնունդ քո ... եւ յետ ծննդեան մնալով կոյս։ Յղութիւն անսերմնական, ծնունդ անարատ։ Ծննդեամբ սուրբ կուսին յայրն բեթղեհէմ. (Շար.։)

Այդ բարբառ ծնունդ է սատանայական կամաց. (Մանդ. ՟Զ։)

Ըստ հեթանոսական բարբանջմանցն, որ բախտս եւ ծնունդս ասեն. (Յճխ. ՟Ի՟Թ։)


Ծնչութիւն, ութեան

s.

birth;
midwifery, obstetrics.

· Calfa

NBHL (1)

τὸ γόνιμον fecunditas γένεσις generatio, nativitas. Ծնունդ. ծննդականութիւն. ծննդագործութիւն.


Ծնօղ

cf. Ծնող.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն ծնողին սորա (գարնայնոյ՝) արեգական. (Պիտ.։)


Ծովածին

adj.

born of or produced by the sea.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն ծովածին կենդանեացդ՝ օդականաց եւ լողականաց. (Մխ. այրիվ.։)


Ծովակ, աց

s.

sea-pool, lake, pond;
կաթ մի խելք ինձ մանւանդ եւ ոչ —ս բախտից, a drop of sense rather than a sea of fortune.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկի լականաւ ջուր պատրաստել առ ի լոգանալ ի նմա. եւ իբրեւ եմուտ յոսկի ծովակն, եւ այլն. (Լաստ. ՟Ը։)


Ծովակալ, աց

s.

lord of the sea;
sea-king;
admiral;
մեծ —, փոխան —ի, երորդ —, high, vice-admiral, rear-admiral;
ատեան, խորհրդարան —աց, admiralty-board;
նաւ —ի, flag-ship.

· Calfa

NBHL (1)

θαλασσοκράτωρ maris domins, potens mari. Որ ընդ իշխանութեամբ իւրով կալեալ ունի զմասն ծովու եւ կղզեաց. թագաւոր տիրօղծովու, եւ սպարապետ ծովական.


Ծովակալութիւն, ութեան

s.

the empire of the sea;
admiralty, navy office;
պաշտօնեայ ծովակալութեան, first lord of the admiralty;
խորհրդական ատենի ծովակալութեան, lord commissioner of admiralty.

· Calfa


Ծովակոծութիւն, ութեան

s.

wreck, shipwreck.

· Calfa

NBHL (1)

Մրրիկ զսահելի եւ զխռովական եւզսովորական ուսմանց եւ իմանալ ծովակոծութիւնք. (Համամ առակ.։)


Ծովահեղձ

adj.

drowned;
— առնել, to drown;
— լինել, to be drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովահեղձուկ ջրհեղեղ. իբր ծովահեղձական. (Ոսկ. ամբակ.։)