Definitions containing the research ական : 10000 results

Տղայաբար

adv.

like a child, childishly, girlishly.

· Calfa

NBHL (2)

Քեզ էմէմանուէլ, որ ծնար տղայաբար։ Այսօր տղայաբար ի կուսական ըստեանցն կերեկրեցար։ Գայ ի տաճարն տղայաբար. (Շար. Նանայ.։)

Եւ իբր. ա. Տղայական. Տղայաբար. կերպիւ ի գիրկս ամենասուրբ կուսին դիել զկաթն. (Ճշ.։)


Տղայաբարոյ

cf. Տղայաբարու.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՂԱՅԱԲԱՐՈՅ կամ ՏՂԱՅԱԲԱՐՈՒ νηπιωδέστερος (որ եւ տղայագոյն) Ունօղ զբարս տղայոց. մանկաբարոյ. պարզամիտ. խակամիտ. տխմար. տգէտ. տղայ. եւ Տղայական.


Տղայութիւն, ութեան

s.

infancy, childhood, puerility, childishness;
girlhood, girlishness;
զտղայութեանն ի բաց խափանել, to put away childish things, to renounce puerilities.

· Calfa

NBHL (1)

νηπιότης infantia ἀπαλότης teneritas. Տղայ գոլն. մանկութիւն. տղայական հասակ կամ բարք. տխմարութիւն. եւ առաջինզ ժամանակն մարդկութեան. մատաղութիւն. տղակութիւն.


Տղմաթաւալ

adj.

rolling, wallowing or draggling in the mud.

· Calfa

NBHL (1)

Տղմաթաւալ անասնոցն զմարգարիտն առաջի արկցես։ Աղտեղացայ անմաքրական, տղմաթաւալ անլուացական։ Ի մաքրումն տղմաթաւալ անկելոյս. (Շ. ՟ա. յհ. ղէ։ Սկեւռ. աղ.։)


Տղմային

adj.

muddy, miry.

· Calfa

NBHL (2)

ἱλυόεις limosus. Տղմական, տղմակերպ. տղմուտ. աղտեղի. գարշ.

Ներսէս՝ ուռկան ... զբանական ձկունս ի տղմային եւ հեղձուցիչ հեշտուեւեանց վերաբերեալ. (Սկեւռ. լմբ.։)


Տղմատիպ

cf. Տղմակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

մեղօք տղմատիպ կենցաղոյս։ Ի թանձրագոյն մարմնոյս տղմատիպ ոչ գարշիցին։ Տղմատիպ տաղտկալի։ Տղմատիպ անվարժիցն. Ի փոփոխական եւ ի դառն տղմատիպ (աշխարհիս) մեղկեալ։ Մեղկումն եւ տղմատիպ ստորաքարշումն. (Մագ.։)


Տղմուտ

s.

cf. Տղմալից;
—ք, bog, quagmire, marshy land.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տղմուտ վայրս։ Ի տղմուտ եւ ի մօրական գուբս։ Էր տղմուտ տեղի մի. (ՃՃ.։ Վրք. ոսկ.։)


Տմոյն

adj.

discoloured, wan, sallow, pale;
gloomy, sorry, sullen, mournful;
— առնել, to discolour, to cause to fade;
cf. Մոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Տրտմութեան հոգք հասանիցեն, եւ զմոյն տմոյն առնիցեն. (Ոսկ. եբր. ՟Խ՟Ը. յն. ապականել։)


Տմունութիւն, ութեան

s.

paleness, wanness;
cf. Մոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Տմոյնն գոլ. ապականութիւն. եղծումն. խոժոռութիւն. խոշորութիւն.


Տնակ, աց

s.

small house, cottage, cabin, hut.

· Calfa

NBHL (1)

Է տէունական տնակ, որ կոչի պարկեշտանոց. (Փիլ. տեսական.։)


Տնակալ, աց

s.

householder, master of the house.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ սեպհական տան. բուն բնակիչ. տանուտէր.


Տնակցութիւն, ութեան

s.

dwelling together, cohabitation.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նոքա (կանայք) օգնականք ձեզ՝ իւրեանց համեստ եւ պարկեշտ տնակցութեամբն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Տնասպասեակ

s.

staying at home.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ կրեսցուք ինչ վիշտս արտաքոյ մարմնական կարօտութեանս, եւ տնասպասեակ ախտից. (Լծ. ածաբ.։)


Տնարար, աց

s. adj.

housekeeper;
housewife;
thrifty, housewifely, frugal.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Տնարարական.


Տնկագործ, աց

fig.

adj. s. planter, gardener;
Creator.

· Calfa

NBHL (1)

Զտնկագործն էից ի քէն պաղաբերեցեր։ Տիրական որթոյ հօր տնկագործի երկիր բանաւոր. (Շ. տաղ.։)


Տնկակից, կցի, կցաց

adj.

springing up, shooting forth, or vegetating together, planted together;
inborn, innate, natural;
participating.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՆԿԱԿԻՑ. σύμφυτος insitus, innatus, inhaerens. Ընդաբոյս. բնածին. իբր բնական.


Տնկեմ, եցի

va.

to plant;
to constitute, to place, to establish, to collocate.

· Calfa

NBHL (1)

Յիւրաքանչիւր բարս տնկեալ է ընտրողութիւն։ Ի բնական օրինաց՝ որ ի միտսն տնկեալ է. (Բրս. հց.։ Եզնիկ.։)


Տնկեցութիւն, ութեան

s.

plantation.

· Calfa

NBHL (1)

Կէալն ի միասին՝ որպէս ի միում բնական տան.


Տնկիչ

s.

planter.

· Calfa

NBHL (1)

Մշակ՝ առանց ծովու վաճառական, ծառոց տնկիչ, բժիշկ հողմոց. (Պիտառ.։)


Տնօրէն, րինի

s.

cf. Տնտես. director, manager, administrator.

· Calfa

NBHL (4)

Զանազանք կերակրոց՝ յատկականաց մարմնոցն պատշաճեալք՝ յամենեցուն տնօրինէն (յաստուծոյ) իմացեալք եղեն։ Ի բարերար եւ յիմաստուն տնօրինէ կենացս մերոց յստուծոյ ընկալեալ զվէրս. (Բրս. թղթ. եւ Բրս. հց.։)

Հաւատարիմ եւ իմաստուն տնօրինին՝ ի վերայ ամենայն տէրունական ստացուածոցն լինել տէր. (Նիւս. երգ.։)

Եպիսկոպոսք են, եւ տնօրէնք եկեղեցւոյ։ Թագաւորական իրաւանցն տնօրէն է ուղղիչ։ Իշխանն յաղագս մարմնոց տնօրէն լինելոյ՝ հարկս հանէ յաշխարհէն։ Ընդ հակռակս եղեալ իրերաց՝ չարի եւ մեղաց միմեանց գտաք տնօրէնք. (Լմբ. պտրգ.։)

Զի քո օգտին է տնօրէն բասարկուն մարտիւն։ Որոյ գործոյն տնօրէն եղեւ կայսրն օգոստոս ընդհանրական գրութեամբ աշխարհի. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. վերափոխ.։)


Տնօրէնութիւն, ութեան

s.

cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.

· Calfa

NBHL (2)

οἱκονομία, διοίκησις, διοίκημα oeconomia, dispensatio, dispositio domus;
moderatio, administratio եւ providentia. Տնտեսութիւն. կարգաւորութիւն. հոգաբարձութիւն. սպասաւորութիւն. տեսչութիւն. խոհական թոյլտուութիւն կամ զիջումն.

Մտաւոր շաւղացն տնօրէնութիւն։ Կտտարէ մեօք զպէսպէս տնօրէնութիւն եկեղեցական գործոց։ Տնտեսութիւն տնօրէնութեան յանձն արարեալ է ինձ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Տոգիմ, եցայ

vn.

to pant for;
cf. Տոգորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ դու այսմ ցանկացար տոգեալ։ Տողեալ տոգեալ. տիրապէս տրամադրութեան տորբանականդ ի քեզ տոգեալ. (Մագ. ՟Ե. ՟Խ՟Ա։)


Տոկամ, ացի

vn.

to resist, to persist, to support, to endure, to bear, to maintain, to suffer.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եթէ այժմ վասն զի անտեւական են մարմինք՝ յայն սակս մեռանին, ապա եւ ի յարութեան ըստ նոցա բանին չտոկան ընդ շնչոյն։ Զիա՞րդ տոկային այնքան անըմբերելի տանջանաց։ Եւ յառօրեայս՝ չարչարանաց, տեւել տոկալ տրտմականաց։ Պահեալ լինին եւ տոկացեալ. (Եզնիկ.։ Սարգ. յհ. ՟Դ։ Յիսուս. որդի։ Փիլ. լին. ՟Բ. 46։)


Տոհմաթիւք, թուոց

s.

genealogy, pedigree.

· Calfa

NBHL (1)

Չհայել յառասպելս, եւ ի տոհմաթիւս անչափս։ Զտոհմաթիւս, եւ զհեռ, եւ զօրինական կռիւս. (՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 4։ Տիտ. ՟Գ. 9։)


Տոհմակից, կցի, կցաց

cf. Տոհմային.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած այնոցն արանց ... որպէս տոհմակցաց իմացականիւն. (Դիոն. եկեղ.։)

συγγενής cognatus. Համատոհմ. ազգակից. ազգական. հոմացեղ.


Տոհմային

adj. s.

of the same family, descent or lineage, related, consanguineous;
abundant, rich produce.

· Calfa

NBHL (4)

Ամպարհաւաճութիւն եւ բազում այլոց չարեաց գործա՛կ է, որք են սկզմունք օտարականաց եւ տոհմային պատերազմաց։ Գաւառք մեծամեծք եւ բազմամարդիկ՝ տոհմային հեռութեամբք աւերին. (Փիլ.։)

ἑμφύλιος tribulis, intestinus, civilis. Տոհմական. ազգային. ցեղական.

ՏՈՀՄԱՅԻՆ. որպէս συγγενής, συγγενικός cognatus, proximus ὀμοεθνής gentilis, ejusdem gentis Տոհմակից. ազգական. մերձաւոր. ընտանի.

Զազգակից տոհմայինս թողեալ։ Էին ըստ մարմնոյ ազգակիցք նորա, եւ այնպէս տոհմայինք լեալ՝ ոչինչ փրկութիւն շահեցան։ Զի իւր տոհմային զազգականօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19. 20։ Խոր. ՟Բ. 64։ Կանոն.։)


Տոհմաւորութիւն, ութեան

s.

nobility.

· Calfa

NBHL (2)

Բարետոհմութիւն. ազնուականութիւն.

Մեծութիւն, փառս, տոհմաւորութիւն։ Թողեալ զպարծանս ազնուական տոհմաւորութեան քո ըստ մարմնոյ. (Փիլ. լին.։ Վրդն. լս.։)


Տոհմութիւն, ութեան

s.

parentage, consanguinity.

· Calfa

NBHL (2)

Ազգականութիւն. տոհմաթիւնք.

Ոչ է պարտ զվիճակ եկեղեցական աստիճանի ձգել ընդ մարնական տոհմութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։)


Տողեմ, եցի

va.

to thread, to string;
to arrange, to place or put in order, to classify;
to draw up, to range, to marshal, to array;
to write, to compose.

· Calfa

NBHL (1)

Լա՛վ իսկ իցէ երկուք եւ երեք ... քան զբազմութիւն անօրինաց տողել։ Իբրեւ շատ ոսկի տողեալ մի ըստ միոջէ զպատուիրանսն։ Հիւսեալ տողեալ ի հրեշտականցա եւ ի տրտմականաց. (Ոսկ. մտթ.։)


Տողիք, ղեաց

cf. Տողք.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն ջերմինս եւ կծուինս տայ կերակրել տկարացելումն, զի զտողսն հատցէ ի խոնարհ, եւ օգնականութիւն ահեկին կողման եւ փայծղան. (Մագ. ՟Հ՟Թ։)


Տողուկք, ղկաց

cf. Տողք.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն ջերմինս եւ կծուինս տայ կերակրել տկարացելումն, զի զտողսն հատցէ ի խոնարհ, եւ օգնականութիւն ահեկին կողման եւ փայծղան. (Մագ. ՟Հ՟Թ։)


Տողունք, նից

cf. Տողք.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն ջերմինս եւ կծուինս տայ կերակրել տկարացելումն, զի զտողսն հատցէ ի խոնարհ, եւ օգնականութիւն ահեկին կողման եւ փայծղան. (Մագ. ՟Հ՟Թ։)


Տողք, ղից

s.

saliva, spittle, slaver, drivel, pituite, phlegm.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն ջերմինս եւ կծուինս տայ կերակրել տկարացելումն, զի զտողսն հատցէ ի խոնարհ, եւ օգնականութիւն ահեկին կողման եւ փայծղան. (Մագ. ՟Հ՟Թ։)


Տոմարագէտ

s.

skilled in almanac-making.

· Calfa

NBHL (2)

Գիտակ եւ հմուտ տումարական բանից՝ ըստ աստեղաբաշխական զննութեան, եկեղեցական տօնից.

Ստեփաննոսի երիցու տումարագիտի՝ որդւոյ յոհաննիսի քահանայի՝ ասացեալ յաղագս ընթացութեան արեգական իը ամաց, եւ շրջագայութեան լուսնին իննեւտասներեակ ամաց. որ լինի միահամուռ ընդ ամենայն ամք շլբ. (Մաշտ. կիլիկ.։)


Տորբանեմ, եցի

va.

to be prolix, redundant.

· Calfa

NBHL (1)

Տիրապէս տրամադրութեան տորբանականդ ի քեզ տոգորեալ։ Տրոհել զտարբեղունն կասկածանս, տորբանելով վերագոյն իմն ածեալ լպրծական փաղառութեան. (Մագ. ՟Խ՟Ա։ ՟Ժ՟Զ։)


Տորրանոց, ի

s. bot. nursery.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկոց, տորրանոց, են պարունականք. (Համամ քեր.։)


Տուայտանք, նաց

cf. Տառապանք.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում այն են՝ որ առ այսպիսի աղէտս տարակուսի ի վաճառականութեան արուեստս տուայտանաց անկանել յօժարեն. (Ագաթ.։)


Տուգան, ի

cf. Տուգանք.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի պատմուճանի տուգանք յաղթողիս. մեկնակ տուգան զգրաւին հատուսցէ։ Գրաւականին տուգանս հատուսցուք. եւ ի քէն մահու տուգանս փոխանակ անհաւանութեան պահանջեսցուք. (Փիլ. սամփս.։)


Տուգանիմ, եցայ

vn.

cf. Տուժիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց ի յունաց մասէն, որք ընդ ձեռնադրութեանն տուգանեցան՝ վիճակեալ յաթոռն կեսարու, վարել յունական դպրութեամբ, եւ ոչ ասորւով. (այսինքն պարտ յանձին կալան. հարկեցան). (Խոր. ՟Գ. 54։)


Տուժապարտ

adj.

amenable to fine.

· Calfa

NBHL (1)

Տուժից կամ տուգանաց պարտական. վնասապարտ. վրիժապարտ.


Տուժիմ, եցայ

vn.

to pay a fine, to indemnify, to make amends, to recompense.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծամեծս տուժին։ Ո՞րպէս զյաւիտենականն տուժեցայց։ Զամենայն տուժեցան։ Ընդ որոյ զփրկականն տուժեցաւ ժամանակ։ Զբիւրաւոր բարեացն զնաւն բեռամբն տուժեցան. (Առ որս. ՟Ժ՟Է։ Նար. ՟Է։ Իգն.։ Մաշկ.։)


Տունջեան, ջենի, ջենէ

s.

day, day-time.

· Calfa

NBHL (1)

Սեռականն բառիս Տիւ, անսովոր ոճով գտանի եդեալ որպէս Առաւօտ կամ վաղորդայն.


Տուողութիւն, ութեան

s.

cf. Տուումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ առ ի յերրորդական տուողութենէն՝ ըստ երից ամանակաց պիտոյից, ըստ մարմնոյ եւ շնչոյ եւ հոգւոյ. (Քերթ. եկեղ.։)


Տուչութիւն, ութեան

s.

gift, donation;
collation;
tradition;
giving in, delivery, surrender;
— օրինաց, legislation, forming laws;
— եօթանասնից, the Septuagint.

· Calfa

NBHL (1)

Յունարէն թարգմանութեանս տուչութիւն. նոյն պէս էր եւ առաքելական տըւչութիւնն։ Զի մի՛ հեռասցին նոքա ի տըւչութենէ անտի առաքելոցն։ Պահեն նոքա զտըւչութենէ առաջին սովորութեանն. (Եւս. քր. եւ Եւս. պտմ.։)


Տուր, տրոյ, տրոց

s.

giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.

· Calfa

NBHL (2)

Նուիրիիցեն ըստ ամենայն տրոց սրբութեանցն իւրեանց։ Ի պտղոյ տրոցն նորա յամենայն նուիրաց որդւոցն իսրայէլի։ Արասցե՛ս զտուրսն՝ զոր խոստացար բերանով քով։ Պատուական է քան զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրսն, այլ խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Զտուրս զուարթառատս սիրէ աստուած. (այժմու յն. զզուարթ տուիչն)։ Տուրք գաղտնիք դարձուցանեն զբարկութիւն. իսկ որ խնայէ ի տուրս, սասատիկ բարկութիւն յարուցանէ։ Մի՛ մոռանար զամենայն տուրս նորա. (յն. զհատուցումն)։ Ամենայն տուրք բարիք, եւ ամենայն պարգեւք կատարեալք։ Տրովք տնանկաց. եւ այլն։

Աստուծոյ է տուր եւ շնորհ՝ թողութիւն մեղաց, որդէգրութիւնն։ Տուր ետ մեզ աստուած զիւր միածնին մահն. արդ ես զի՞նչ ասէ այսմ կշռեցից փոխարէն։ Անզղջական տուր, ամենաբաշխ աջ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Բ։ Լմբ. սղ.։ Նար. ՟Գ։) Զօդ, զառատն հոսումն, զանարծաթն տուր.


Տուրեւառ, ից

s. adj.

commerce, traffic, trade;
interchange, exchange;
conference, communication, correspondence, frequentation, society;
commercial, mercantile, trading;
— շնչոյ, respiration, breath;
— ամուսնութեանց, marriages, weddings;
դադարումն —ից, stagnation of business, of affairs;
ի յետին — շնչոյն, at the last moment or gasp;
— առնել, to trade, to traffic, to negotiate;
ի — գեղարդանցն ճայթիւն որոտման ելանէր, a sound as of thunder proceeded from the clash of the spears;
cf. Թեւակոխեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Տուրեւառ վաճառաց։ Տուեւառ առնել, գնել, վաճառել։ Որ ի կըշիռ տուրեւառին՝ վաճառականքըն խաբեցին. (Պիտ.։ Լմբ. պտրգ.։ Յիսուս որդի.։)

Ընդելական բարեկամութիւն ... այլեւ ամուսնութեանց տուրեւառիւք հաղորդեալք առ միմեանս. (Փարպ.։)


Տուրեւառիկ

s.

merchant, trader;
տուրեւառիկք or —իկ փոփոխումն, շահաւետութիւն, վաճառք, commerce, trade;
ի —իկ վաճառս ընդ ուրուք բերիլ, to trade, to negotiate, to traffic.

· Calfa

NBHL (1)

Կամզ իբր Վաճառականք. գնօղք.


Տպագրեմ, եցի

va.

to stamp, to mould, to cast, to model, to shape;
to print, to publish.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քեզ կատարեցան ստուերական օրինակքն, եւ ի քո խորհուրդն կատարեալ եղեն ամենայն առաջին պտագրեալքն. (Շ. բարձր.։)


Տպազիովն, աց, ից

s.

topaz.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՊԱԶԻՈՆ ՏՊԱԶԻՈՎՆ. յն. լտ. դօբա՛զիօն, դօբազիում. τοπάζιον topazium դօպաճ. Ակն պատուական, է՛ որ կարմիր, կամ ոսկեգոյն՝ կանաչ եւ կապուտակ երակօք, եւ է՝ որ երկնագոյն կամ ապակեգոյն կանաչ. տե՛ս (Ելից. ՟Ի՟Ը։ 17։ ՟Լ՟Թ. 8։ Յոբ. ՟Ի՟Ը. 19։ Սղ. ճժը. 126։ Եզեկ. ՟Ի՟Ը. 13։ Յայտ. ՟Ի՟Ա. 20։)


Տպաւոր

adj.

typical, original;
figured;
printed, marked, impressed.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս եւ զտպաւոր ստուերին եւ օրինակին զազգականութիւնն առ ճշմարտութիւնս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)