Definitions containing the research ական : 10000 results

Քսութիւն, ութեան

s.

tale-bearing, story, report, tale, delation, secret accusation.

· Calfa

NBHL (1)

Քսութիւն յականջս արջամայ հասուցանր։ Պահեսցուք զանձինս ի քսութենէ. (Յհ. կթ.։ Տօնակ.։)


Քրիստոնէութիւն, ութեան

s.

christianism, christianity;
christendom.

· Calfa

NBHL (1)

χριστιανισμός christianismus, professio religionis christianae. Հաւատ եւ կարգ քիստոնէից. քիստոսական կրօնք.


Քրիստոս, ի, իւ

s.

Christ, the Anointed, Jesus Christ, Messiah, the Saviour of the world.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. խրիսդօ՛ս. χριστός christus. այսինքն Օծեալ. եբր. մեսիահ. որպիսի են ընդհանրապէս թագաւորք, քահանայք, եւ մարգարէք. ըստ այսմ միշտ Օծեալ թարգմանի ի մեզ ի Հին կտ. միայն պահեալ է բառս Քրիստոս ի գիրս Ողբ. ՟Դ. 20։ Այլ յետ գալստեան փրկչին սեպհականեալ է նմին Յիսուսի. Զի է գլուխ ամենայն օծելոց. եւ մարդկութիւն նորա օծեալ է աստուածութեամբ իւրով ի ձեռն անձնաւորական միաւորութեան, որ եւ զմեզ օծանէ շնորհօք իւրովք։


Քրիստոսաբար

adv.

like Jesus Christ.

· Calfa

NBHL (1)

ա. Իբրեւ զքրիստոս. ըստ օրինակի քրիստոսի տեառն մերոյ. եւ Քրիստոսական.


Քրիստոսադաւան, ի, ից

adj.

professing the faith of J.-C., christian.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեցաք ամենայն քրիստոսադաւան հայասեռ ժողովրդականացդ. (Շ. թղթ.։)


Քրիստոսադրոշմ

adj.

signed by J.-C, or with the sign of the Cross, or with Christ, s name.

· Calfa

NBHL (2)

Քրիստոսիւ կամ ի քրիստոսէ դրոշմեալ. կնքել անուն քրիստոսի. խաչանիշ. քրիստոնէական. քրիստոնեայ.

Առ ի քրիստոսէ հայցէր լինել պաշտպան քրիստոսադրոշմ բանակին։ Զքրիստոսադրոշմ եւ պատուական գլուխն (լուսաւորչին) ի գզրոցի եդեալ. (Յհ. կթ.։)


Քրիստոսազգեստեմ, եցի

va.

to christen, to baptize, to make christian.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի միում աւուր ՟Ժ՟Ե բիւրս յարքունական զորացն քրիստոսազգեաց. (Վրդն. լս.։)


Քրիստոսազօր

adj.

strengthened by J.-C.;
called to be a soldier of Christ.

· Calfa

NBHL (1)

Խրիստոսի զօրութեամբ վառեալ. քրիստոսի զօրական եղեալ. քրիստոսիւ զօրացեալ.


Քրիստոսակարգ

cf. Քրիստոսադիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քրիստոսէ կարգեալ. որ ինչ է ըստ քրիստոսական կարգաւորութեան.


Քրիստոսակրօն

cf. Քրիստոսադաւան;
living like a christian.

· Calfa

NBHL (1)

Քառասուն վկայքն՝ միահաւատ, քրիստոսակրօն՝ միագունդ զօրականք. (Սիսիան.։)


Քրիստոսահաճոյ

adj.

pleasing or agreeable to J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Հաճոյ կամ հաճոյական քրիստոսի.


Քրիստոսամեծար

adj.

honoured by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Այլեւ զքրիստոսամեծար ասպնջականիցն իւրոց բազում գովութիւնս փոխանակ մեծարանացն կարգէ. (Կորիւն.։)


Քրիստոսանուէր

adj.

offered, consecrated to J.-C, holy, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Նուիրեալ կամ նուիրական քրիստոսի. ընծայեալ եւ սրբեալ աստուծոյ. սրբազան.


Քրիստոսասիրութիւն, ութեան

s.

piety, love of Christ.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրելն զքրիստոս. քրիստոսասէրն գոլ. աստուածասիրութիւն. Յաղագս ղազարու քրիստոսասիրութեանն նորոգ է (զնա քրիստոս) ի գերեզմանական անշնչութենէն։ Ծանուցին ի ձեռն գրոյ թագաւորի՝ զքրիստոսասիրութիւնն իւրեանց։ Ոչ բաժանեալ ի քրիստոսասիրութիւն եւ յարծաթսիրութիւն։ Միայն զքրիստոսասիրութիւնն ունելով պատճառս. (Մամբր. ՃՃ.։ Վանակ. հատ.։ Վրդն. պտ։)


Քրիստոսավաճառ, աց

adj.

selling or betraying J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

χριστοκάπηλος qui christum cauponatur. Վաճառօղ զքրիստոս ըստ օրինակի կրպակաւորաց որպէս յուդայ, սիմոնականք, եւ այլն.


Քրիստոսատունկ

adj.

planted by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ապականեսցէ կինճն զքո որթն քրիստոսատունկ. (Ճ. ՟Ա.։)


Քրիստոսաւանդ

adj.

transmitted, given or taught by J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Լուծանել կամ դժրել զարքայդ քրիստոսաւանդ. իմա՛ պարգեւեալ մեզ ի քրիստոսէ, կամ պահօղ զքրիստոսական աւանդս։


Քրիստոսափոխան

adj. s. Christ's vicar.

· Calfa

NBHL (1)

Գրիգոր արթնական՝ քրիստոսափոխան. (Գանձ.։)


Քրիստոսեան, եանց

adj.

Christ's, of J.-C.;
christian, faithful.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոնեայ. քրիստոսական. քրիստոսին.


Քրիստոսիմաստ

adj.

sharing in the spirit and knowledge of J.-C.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսիմաստ եկեղեցականաց (կամ եկեղեցականաց) նմանեալք. (Նար. յովէդ.։)


Քրտնեմ, եցի

vn.

cf. Քրտնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տապ տօթոյ աստ քրտնեցիք, յանմահական դրախտին հանգչիք (Շ. եդես.։)


Քքուանք, նաց

s.

distraction, upsetting, confusion, agitation, emotion;
groaning, complaint, outcry.

· Calfa

NBHL (1)

կարեկցեալ իմումս թշուառութեան ողբականօք քրքուտնաց ձայնից. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Օ (o)

s.

"the thirty seventh letter of the alphabet, the eighth of the vowels. It was introduced in the Armenian alphabet towards the end of the XIIth century to facilitate or distinguish the two different pronunciations of the syllable աւ, which is generally pronounced ""av"" when followed by a vowel, as աւետարան;
on the contrary, when followed by a consonant, it is pronounced like the English ""o"", as աւգնեմ, աւրհնեմ, աւրէնք."

· Calfa

NBHL (5)

Այլ քանզի կրկնաձայն եւ հոմաձայն է մեզ աւ, զի նախ քան զայլ ձայնաւոր՝ կամ ի վախճան բառից թաւ հնչէ որպէս մօտ ի ավ, զոր օրինակ աւագ, աւազան, աւետիք, աւիշկ, հարաւ, ցաւ. եւ այլն. առ ի գիտել՝ թէ եբր գրի իբր օ՛, սկսան ոմաք ի վերայ տառիս աւ ՝ դնել զյունական ω , օ՛մեկա. Վասն զի տեսին առ հինս եդեալ զայն երբեմն ի վերայ վանկիս ով, ի նշանակ՝ թէ այն վանկ ըստ յունաց գրի տառիւս . ω , օ՛մէկա։ Այլ ելին եւ անհմուտ գրիչք, որ կարծելով թէ ձեւդ օ, յամենայնի լնու զտեղի տառիցս աւ, փոխանակ գրելոյ՝ Դաւիթ, զաւակ, ցաւ, եւ այլն. Գրեցին՝ Դօիթ, զօակ, ցօ, եւ այլն. որպէս համառոտագրութիւն։

Բայց իմաստունք անգամ ստէպ վարանէին եւ ցարդ եւս վարանին, թէ ուր դնի ըստ հին գրչութեան, Աւնան, Սաւսան, Սաւսակիմ, Լաւոդէ, եւ այլն, արդեօք իբր աու՞ վերծանելի իցէ, եթէ իբր օ՛. զոր դիւրին է որոշեալ՝ հայելով յայլ լեզուս. զի հիշելի է ըստ նոցա, անուան, սօսան, սուսակիմ, լօոդէ, եւ այլն։ Որպէս եւ վիպակ սովորութեամբ գրեալքն կամ իբր ռամկօրէն հիշեաւ արտաբերեալքն՝ օգոստոս, աւրեղիոս, պաւղոս եւ այլն։ Եւ չեն ինչ զարմանք. զի եւ իտալացիք՝ որոց լեզուն է ռամկականն լատինականի, ասեն օ՛ռօ, կօտէ՛րէ, բա՛օլո կամ բօ՛լօ, ուտիռէ կամ օտի՛ռէ. փոխանակ լատին ձայնիցս՝ աւռում, կաւտէ՛րէ, բաւլուս, աւտի՛րէ, եւ այլն։

Յորոց յայտ է, թէ սուրբն մեսրոպ որպէս ոչ յօրինաց զտառ ինչ նման լատինականին u, այլ նոյնպէս հնչել ուսոյց զվանկդ ու՛, հանգէտ յունաց՝ որք գրեն ου . ըստ նմին ոչ յաւել զտառն օ՛, այլ ուսոյց ըստ տեղւոյն գրել փոխանակ այնր աւ, կամ ւ. հանգոյն այլոց արեւելեաց համօրէն. որպէս եւ գաղղիացիք գրեն au, եւ վերծանեն օ՛։

Սովիմբ լուծանի եւ այն տարակոյս, թէ զիա՛րդ ի հին մատեանս անխտիր գրին ամենայն հոլովք ներկայ ընդունելութեանց՝ ող, կամ աւղ. սիրող, ի, աց. սիրաւղ, ի. սիրաւղք, ղաց, եւ այլն. ուստի եղեւ առ մեօք ոմանց միշտ գրել օղ, եւ ոմանց միշտ ող. այլ ըստ կանոնի երեւի գրել յուղղականն օղ, եւ ի հոլովականն ող. քանզի եւ ի յն. ուղղականն է . -ων , հոլովականն է -οντος, -οντα, -ωντες, -οντων եւ այլն. վասն զի ω , է երկար, եւ ο , սուղ. որպէս եւ ի մեզ օ կամ աւ է երկար, եւ ո ՝ սուղ։

Ապա մնայ մեզ զամենայն բառ գրեալ յառաջնոց երկբարբառ ձայնաւորաւս աւ ՝ դնել ի կարգիսընդ այժմու սովորական տառիւս օ։


Օգնեմ, եցի

va.

to aid, to succour, to assist, to second, to back;
to be good for, to serve, to favour, to sustain;
— միմեանց, to help one another.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ որ ասի ըստ յն. կր. օգնիլ, կամ օգեալ լիել, ի մեզ դնի Օգնականութիւն գտանել։ Որպէս եւ որ գտանի գրեալ ի հին Վարս հարց.


Օգոստաբնակ

adj.

imperial.

· Calfa

NBHL (1)

Յինքնակալաց բնակեալ. կայսերական.


Օգուտ, օգտի

s. adj.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
v. imp. — or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

· Calfa

NBHL (1)

ՕԳՈՒՏ. ա. (իբր լծ. ընդ Յօգն. չօգ ). Յոլով. բազում. հարուստ մի. բաւական. շատ, խելմը, հերիք.


Օգտակարութիւն, ութեան

s.

utility, usefulness, advantage, good.

· Calfa

NBHL (1)

Աղ կրկին ունի զբնաւորական օգտակարութիւն. (Շ. մտթ.։)


Օգտեցուցանեմ, ուցի

va.

to interest, to give an interest, to advantage, to profit, to benefit, to improve.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիկ են՝ որ զանձն օգտեցուցանել աննախանձ օգտականութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Է։)


Օգտութիւն, ութեան

s.

cf. Օգուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Գրաւական եդեալ յանձինս շահաւորն օգտութեան կէտ զմահ։ Արբէք զբաժակն խաղաղութեան, որ լի է օգտութեամբ. (Ագաթ.։)


Օդագնաց

adj.

traversing, moving, flying in the air.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Օդագնացական. թռչական.


Օդաթռիչ

adj.

flying in the air, very swift, like the wind.

· Calfa

NBHL (2)

Թռչօղ կամ թռչողական ընդ օդս. օդագնաց.

Թռչունք օդաթռիչ ընթացիւք վերագոյն գտանին որսորդական հնարից. (Ոսկիփոր.։)


Օդախոնաւ

adj.

affected by damp, damped by the atmosphere.

· Calfa

NBHL (1)

Օդախոնաւ մեղկութեամբ զքաարս ձայնատրական ... Թուլադաշնակեալ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Օդակառոյց

adj.

situated or built in the air, aerial.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդս կառուցեալ. եթերական.


Օդեղէն, ղինի, նաց

adj.

airy, aerial.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ է յօդոյ եւ յօդս. օդային. եթեական.


Օդի, օդւոյ, օդիք, օդեաց

s.

sheep.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչխար. գառն. որոջ. յորմէ յոքնականն՝ Օդիք.


Օթանոց

s.

lodging or sleeping place, inn, hotel, hostelry.

· Calfa

NBHL (1)

Որ թագաւորական օթանոցին էր ներքինապետ։ Ոչ ոք տուն, կամ օթանոցս մեզ պատրաստեաց։ Սկսան ամենեքին մտանել ի քուն յանցնիւր օթանոցն. (Սոկր.։ Խոր. ՟Բ. 89 կամ 92։ Արծր. ՟Դ. 2։)


Օթարան, աց

cf. Օթանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Անտանելոյն եւ տիրական բնութեանն առնէ սա օթարան. (Յիսուս որդի.։)


Օթեվան

s.

inn, hostelry;
dwelling, lodging, habitation, convent;
a day's journey;
երանաւէտ — արդարոց, the happy abode of the just;
օթեւանս առնել՝ առնուլ՝ ունել, to lodge in, to dwell in, to reside in, to live in, to inhabit;
ո՞ւր են —ք քո, where do you live ? հեռի երեսուն —օք, thirty days journey distant.

· Calfa

NBHL (1)

Օթեւան եւ ասպանջական լեր ճանապարհորդաց. (Մանդ. ՟Ը։)


Օթեվանաւոր

adj. s.

hospitable;
host, innkeeper.

· Calfa

NBHL (1)

Նման ես դու առն ճանապարհորդի, եւ ես նման եմ օթեւանաւոր ասպնջականի. (Ճ. ՟Ա.։)


Օթիմ, եցայ

vn.

cf. Օթեվանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ օթիր ի տունս աշխարհականաց առանց ընկերի. (Պիտառ.։)


Օժանդակութիւն, ութեան

s.

aid, succour, assistance, support, protection.

· Calfa

NBHL (1)

Օճան. օգն. օգնականութիւն. ձեռնատուութիւն. նհաստ. սատարութիւն. գրի եւ ՕԺԱՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ, եւ ՈՒԺԸՆԴԱԿՈՒԹԻՒՆ.


Օժընդակ

s.

cf. Օժանդակ;
courier, runner.

· Calfa

NBHL (1)

ՕԺԸՆԴԱԿ կամ ՕԺՆԴԱԿ. որ եւ ՕԺԱՆԴԱԿ. Օգնական. ձեռնտու.


Օժտաբեր

adj.

bearing gifts;
— լինել, to bring a portion or dowry;
to make a present.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բերէ օժիտս. եւ որ ինչ հայի յօժիտս. ընծայաբեր. նուիրական.


Օժտութիւն, ութեան

s.

cf. Օժիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմօք ոմամբք ընծայական օժտութեամբք զնա պատուասիրեալ՝ տայ նմա եւ զմարզպանութիւն վրկանայ։ Երեւելի պատուական օժտութիւնս ընծայից նմա (ոստիկանին) մատուզանէր (սմբատ արքայ). (Յհ. կթ.։)


Օծանեմ, օծի, օծ

va.

to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.

· Calfa

NBHL (1)

ՕԾԵԱԼՆ, կամ ՕԾԵԱԼՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ՝ կամ ՕԾԵԱԼ ՏԷՐ. Սեպհական անուն Բանին մարմնացելոյ՝ ճշմարիտ քահանայապետին եւ թագաւորին թագաւորաց. յն. Քրիստոս կամ խռիսդօ՛ս. Χριστός Christus. եբր. մաշիախ կամ մէսիա.


Օծումն, ման

s.

cf. Օծութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Քահանայական խորհրդածութեամբք՝ օծմամբ եւ հոգւով ի քրիստոս։ Մզելով զձէթ ի լուսաւորութիւն իմանալեաց եւ յօծումն։ (Յճխ. ՟Բ. ՟Ժ՟Ա։)

Օծումն թագաւորական։ Օծմամբ անոյշ իւղոյ հոգւոյն. (Խոսր։ Յիսուս որդի։)


Օձակալ, ի

adj.

holding a serpent;
s. ast. serpentarius.

· Calfa

NBHL (1)

օձակալ ասի գոլ ասկղեպիոս՝ վերատեսուչ բժշկականին ... փոխանակ պատկերի (արձականգնելոյ), ի ձեռն աստեղաց սրբազնեցին յերկինս. (Նոննոս.։)


Օձամարտ, ից

adj. s.

inimical to serpents;
ophiomacus;
ichneumon.

· Calfa

NBHL (3)

ՕՁԱՄԱՐՏՈՒ ԽՐԱՏ. Որպէս յն. Օձամարտական հանճար.

ὁφιομάχος qui serpentes oppugnat. Մարտնչօղ ընդդէմ օձի. եւ իբր Օձամարտական.

ՕՁԱՄԱՐՏ. գ. ὁφιομάχης, ἱχνεύμων ichneumon. կենդանի՝ թշնամի օձի. ազգ մարախոյ, կամ մուկն եգիպտական, ոսոխ կոկորդիլոսի.


Օձաջամբ

adj.

given by the serpent to eat.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն օձաջամբ պատրողական պտղոյն։ Յիշէ զառաջին սխալումն օձաջամբ պատրանացն. (Զքր. կթ.։)


Օձասանդր

s. zool. ophioctene, scolopendra, millepede.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զխէչս, եւ քառաձետս, եւ զօձասանդրս։ Մողէզ, կամ օձասանդր, կամ ականջամուտ. (Մագ. ՟Ժ՟Բ։ Կանոն.։)