Definitions containing the research ական : 10000 results

Օձտեմ, եցի

va. vn.

to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ քայքայեալ ցրուեսցէ, որ օձտեաց եւ ապականեաց երբեմն։ Մտանեն գիտեն զազատութիւն մեր օձտել։ Զհովիւս՝ հօտից օձտօղս զինէր. (Սարկ. աղ.։ Շ. ՟ա. պ. ՟Կթ։ Լմբ. ատ.։)


Օձտումն, ման

s.

separation, disunion, dissension;
dispersion;
tearing to pieces.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզվիրաւոր ոչխար հօտին քրիստոսի տեսանեմ օշեալ յանխնայ. եւ առաջի գիշակեր գազանաց ընկեցեալ յօցտումն կորստական ամպարշտութեանց՝ հաւաքեցաք վերստին ի սմա. (Փարպ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)


Օղուն

s. adj.

cf. Ողուն;
delightful, charming, enchanting.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւցազնական է տաղդ քաջոլորեալ, եւ տաղ պղպղուն՝ օղուն եւ զեղուն. (Մագ. ՟Հ՟Ե։)


Օճառ, աց

s.

soap;
cf. Օշնան;
cf. Աճառ;
bride's dress, furniture, ornaments;
means, remedy.

· Calfa

NBHL (1)

Պատերազմական օճառօք առաջի իւր անցուցանել։ Օճառք անվատնելի զինուց։ Զինուցն օճառաց։ Նոճեայ օճառ սքանչելի սրահին. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Է։ Նար. ՟Կ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)


Օտարահալածութիւն, ութեան

s.

inhospitaly.

· Calfa

NBHL (1)

Հալածելն զօտարս. չընդունելն զօտարականս.


Օտարամերժ

adj.

inhospitable.

· Calfa

NBHL (1)

Եգիպտական ազգն՝ օտարամերժք, եւ հիւատեացք. (Փիլ. իմաստն.։)


Օտարաշխարհացի, հեայ

adj.

exotic, foreign;
օտարաշխարհիկ երթանալ, to become a pilgrim.

· Calfa

NBHL (3)

ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԱՑԻ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԵԱՅ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԻԿ. ἁλλοδαπός, -ή, -όν regionis exterae, extraneus. Որ է օտար աշխարհէ. օտարական. օտար ոք կամ ինչ.

թէեւ ինձ ոչ հաւատս իբր օտարաշխարհացւոյ, հա՛րց զգաւառականդ քո. (Եղիշ. յար.։)

եթէ ո՞րչափ եւս ի քեզ յօտարաշխարհիկս։ Զայս թեկղ հալածական օտարաշխարհիկ տա՛ր առ քեզ։ Այն զի՝ մի անձն (յովնան) եմուտ ի քաղաքն՝ օտարաշխարհիկ եւ անծանօթ յամենեցունց. (Եղիշ. ՟Ը. Ճ. ՟Ա.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Օտարաշխարհիկ

cf. Օտարաշխարհացի.

· Calfa

NBHL (3)

ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԱՑԻ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԵԱՅ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԻԿ ἁλλοδαπός, -ή, -όν regionis exterae, extraneus. Որ է օտար աշխարհէ. օտարական. օտար ոք կամ ինչ.

թէեւ ինձ ոչ հաւատս իբր օտարաշխարհացւոյ, հա՛րց զգաւառականդ քո. (Եղիշ. յար.։)

եթէ ո՞րչափ եւս ի քեզ յօտարաշխարհիկս։ Զայս թեկղ հալածական օտարաշխարհիկ տա՛ր առ քեզ։ Այն զի՝ մի անձն (յովնան) եմուտ ի քաղաքն՝ օտարաշխարհիկ եւ անծանօթ յամենեցունց. (Եղիշ. ՟Ը. Ճ. ՟Ա.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Օտարատեսակ

adj.

of another kind, form or manner, diverse, different.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանականին կենդանւոյն մերձաւորութիւն առ ոչ այնպիսին, այլ օտարատեսակ եւ այլացեղ. (Մեկն. ղեւտ.։)


Օտարացեղ, ից

adj.

of another tribe, foreign, heterogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցանկութիւնս յանբնականս, յօտարացեղս, եւ անասնայինս. (Սկեւռ. աղ.։)


Օտարընկալ, ի, ից, աց

adj.

cf. Հիւրընկալ.

· Calfa

NBHL (1)

ξενοδόχος, ξενοδόκος hospes, qui peregrinos excipit. Ընդունօղ օտարաց՝ հիւրնց. հիւրընկալ. ասպընջենական. (Ոսկ. հռ.։)


Օտարութիւն, ութեան

s.

condition of a strange;
alienation, estrangement, separation;
unlikeness, difference;
strangeness, extravagancy;
elimination, proscription;
absence, pilgrimage;
abroad, foreign lands.

· Calfa

NBHL (1)

Օտարութիւն է՝ թողուլնանդարձ զորս ի հայրենականսն. (Կլիմաք.։)


Օտարուհի

s.

stranger, foreigner.

· Calfa

NBHL (1)

ἠ ξένη peregrina. Կին օտարական, տարաշխարհիկ.


Օրաբեր

adj.

bringing day, luciferous.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բերէ զօր կամ զտիւ. մակդիր արեգական, կամ լուսոյ մեղ երեւելոյ.


Օրացի

adj.

of every day, daily, quotidian.

· Calfa

NBHL (1)

Օրական, օրըստօրէն. հանապազորդեան, սովորական.


Օրաւոր

adj. fig.

diurnal, ephemeral;
short-lived, temporary.

· Calfa

NBHL (1)

ἑφήμερος, ἑφημέριος unius diei, diurnus, brevis vitae. Միօրեայ. առօրեայ. անցաւոր. օրական, քանի մը օրւան.


Օրաւորակ

s.

ephemereuta, hebdomadary.

· Calfa

NBHL (1)

Օրաւորակքն քահանայիցն զպատարագսն զենուն։ Նշան արարեալ նոցա օրաւորակին. (Փիլ. ել. ՟Ա. 10։ եւ Փիլ. տեսական.։)


Օրէնսդիր, դրաց

s.

law-giver, law-maker, legislator;
cf. Օրէնսդրական.

· Calfa


Օրէնսդրութիւն, ութեան

s.

cf. Օրինագրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց կտրականքն, եւ օրէնըսդրութիւնն. (Հռ. ՟Թ. 4։)


Օրէնսերէն

adj. adv.

following the law;
according to the old law.

· Calfa

NBHL (1)

ա. Ըստ օրինաց. եւ Որ գնայ ըստ հրէական օրինաց.


Օրէնսուսոյց

s. adj.

professor of jurisprudence, legist, lawyer;
legislative, instructive.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Ուսուցչական. վարդապետական.


Օրընթրիք

s.

dinner bespoke for a certain day;
days earning's or wages.

· Calfa

NBHL (3)

Ընթրիք սեպհական աւուրց ինչ խրախութեան. խրախճան. խնջոյք. կամ սեղան յերկարեալ ուտելեօք եւ ըմպելեօք զօրն ողջոյն.

ՕՐԸՆԹՐԻՔ. որպէս Օրապարէնք. հաս աւուրն. թոշակ. օրական կէլիրը.

Զսովորական օրընթրիսն՝ որ ոչ է նման անկաւոր, մի՛ առցէ. (Կանոն.։)


Օրինադիր, դրաց

cf. Օրէնսդիր.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որէս Օրինադրական.


Օրինազանց, ից

adj.

transgressing, breaking law;
transgressor, law-breaker, prevaricator, infractor;
— լինել, to violate the laws, to prevaricate.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զօրինազանց գտանիցիս։ Տիրական սուրբ օրինացն եղեր քարոզ առ օրինազանցսն. (Մանդ. ՟Զ։ Շար.։)


Օրինազանցութիւն, ութեան

s.

transgression, offence, prevarication, infraction of the law.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրէական ուխտադրուժ օրինազանցութէնեն ի բաց լինել՝ Աստուծոյ թողուլն, եւ մեր չմոռանալն զօրինազանցութիւնն մեր։ Պարտական գտաւ օրինազանցութեանն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Իգն.։ Լմբ. սղ.։)


Օրինաւոր, աց

adj. s.

legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.

· Calfa

NBHL (5)

νόμιμος, νόμιος, ἕννομος legitimus, justus, aequus, debitus. Որ ինչ է ըստ օրինաց կամ ըստ օրինի. իրաւացի. վայելչական. պատշաճ. նուիրական.

νόμιμος, νομικός legalis. Օրինական. օրինագետ. օրինապահ առ եբրայեցիս. կրօնասէր. առաքինի.

ՕՐԻՆԱՒՈՐ. ա. νομικός . որ ինչ հայի ի հին օրէնս. մովսիսական.

Յետ օրինաւոր թլփատութեանն։ Հրէական ժողովուրդն՝ օրինաւոր առաքնութեամբն յայտնէր. (Շ. մտթ.։)

Մի՛ եւս ընդ իս խօսիր ի ձեռն մարգարէական եւ օրինաւոր առակաց. (Նիւս. երգ.։)


Օրինաւորեմ, եցի

va.

to legalize, to legitimate.

· Calfa

NBHL (1)

օրինաւորեալք են բնական սովորութեամբ։ Անցուցանէր զաւուրսն զայնոսիկ զօրինաւորեալսն կանոնիւ։ Եւ ոչ օրինաւորեալ լինէր ի ձեռն արքունւոյն. (Պիտ.։ Ասող. ՟Գ. 17։ Փիլ. ել.։)


Օրինող

s.

aedile;
agrinomist

· Calfa

NBHL (1)

Ճանահպարհաց եւ շինութեանց եւ զարդուց (վերակացուս՝) օրինողս քաղաքի մականունելով։ Եգարակաց օրնօղք, եւ ազգապատք Օրինօղս ատարակացն ընտրել։ Զագարակաց օրինօղս զայս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Օրհաս, ի, աւ

s.

extremity, last moment, agony, death;
fate, destiny, fatality;
— մահու, the point of death, deaths-door;
յ— իւր ճեպել, to run to one's ruin;
ժամանէ յ— վախճանին, his last hour is at hand.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՐՀԱՍ μόρος, μοῖρα mors, fatum. որ եւ ՕՐԱՀԱՍ. Օր վախճանի ի վերայ հասեալ. մահ. եւ ըստ հեթանոսաց՝ Վախճան ճակատագրեալ կամ ախտարական. պատահարք մահու. մահ տանջանօք կամ անկարծ.


Օրհնաբան, ից

adj.

singing hymns, lauding, praising God.

· Calfa

NBHL (3)

Օրհնաբանիչ. օրհնաբանօղ. եւՕրհնաբանական, կամ օրհնաբանութիւն.

Ստացար քեզ օրհնաբանս։ Զքարինս բաւական է պատրաստել օրինաբանս։ Սովոր են վասն առ մեզ շնորհացն լինել աստուծոյ օրհնաբանք. (Նար. կուս.։ Իգն.։ Լմբ. պտրգ.։)

զեռահիւսակն առնու զօրհնաբան՝ զփառաւորութիւնն սրոբէական. (Գանձ.։)


Օրհնաբանեմ, եցի

va.

to sing hymns, to bless, to exalt, to give praises.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ հօր եւ ընդ հոգւոյն սրոյ (զորդին) օրհնաբանէ։ Քրիստոս աստուած՝ օրհնաբանեմք զքեզ։ Օրհնաբանեմք յաւուր քո ծննդեան։ Անեղծական կենդանեօք նա օրհնաբանի. (Խոսր.։ Շար.։ Նար. կուս.։)

Արդ զայսոսիկ փափագէ բանս օրհնաբանել զնախախնամութեանն յայտնաբանականսն ատուածանունութիւս։ Բան օրհնաբանի աստուած առ ի սրբազանիցն ասացելոց (Դիոն. ածայ.։)


Օրհնեալ

adj.

blessed;
holy;
consecrated;
— դու ի Տեառնէ, God bless you;
— է Աստուած, Heaven be praised.

· Calfa

NBHL (2)

εὑλογητός, εὑλογημένος benedictus αἱνετός laudabilis, laudatus. Սեպհականեալ անուն աստուծոյ. արժանի ամենայն օրհնութեան. միշտ բարեբանեալ, օրհնած ամէնն կերպով.

ՕՐՀՆԵԱԼ. Նուիրեալ աստուծոյ օրհնութեամբ. սուրբ եւ նուիրական.


Օրհնեմ, եցի

va.

to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?

· Calfa

NBHL (3)

εὑλογέω benedico. Բարեբանիլ. գովել. մաղթել կամ կամիլ ումեք զբարիս. սուրբ եւ նուիրական համարել կամ առնել. ուստի՝ Օրհնել աստուծոյ զարարածս՝ է բարիս խոստանալ եւ շնորհել, եւ սրբել զնոսա.

Կերայց. եւ օրհնեսցէ զքեզանձն իմ։ Օրհնեցից զքեզ առաջի տեառն։ Օրհնեաց զնա, եւ ասէ, ահա հոտ որդւոյ իմոյ իբրեւ զհոտ անդոյ, զոր օրհնեաց տէր. եւ այլն։ Եւ ոչ քառասուն լեզու բաւական էր. զայնչափ արանց առաքինութիւն օրհնել. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

ՕՐՀՆԵԼ. εὑλογέω benedico. Յեկեղեցական իրս վարի ստէպ եւ իբր Սրբագործել. սրբել, նուիրել աստուծոյ, ձեռնադրել եւ այլ զոր օրինակ.


Օրհներգութիւն, ութեան

s.

hymn, canticle, praise.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածապետականին այնորիկ եւ բազմապատիկ օրհներգութեանխորհրդազգաց լինէր. (Դիոն. երկն.։)


Օրհնութիւն, ութեան

s. mus.

benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.

· Calfa

NBHL (1)

Կնքեմք զցաւակնեալն անդամ պատուական խաչիւն. եւ օրհնութիւնս դնեմք ի վերայ, եւ դեղս. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Օփրանտ

s.

offering.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՓՐԱՆՏ կամ ՕՖՐԱՆԹ, եւ կամ ՕՖՌԱՆԹ. Բառ ազդեական ի լատինէ օֆֆէ՛ռթում, օֆֆէ՛ռթա. այսինքն Ընծայ նուէր. տուրք. պատարագիք. ժամուց, յիշելիք.


Ֆ (fé)

s.

the thirty eighth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
It was taken at the time of the Crusaders from the Greek, in order to facilitate the writing of foreign words. The ancients used in its stead the letter փ;
φνσιϰος as փիւսկեան;
It is consequently pertinent only to modern Armenian, and if found in some early writers, the words are of foreign derivation.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր այս նշանագիր՝ ձայնեալ ըստ այլ լեզուաց ֆէ, ֆի, էֆֆէ, չիք ի մեր բարբառ. այլ փոխանակ նորին վարիմք զտառդ փ, երբեմն եւ վ, ւ. որպէս եւ լատինք, թէպէտեւ ունին F, բայց զյունական բառս գրեալս տառիւն Φ , վերածեն ի փհ, ph հնչելով ֆ։ Իսկ եբրայեցիք եւ այլ արեւելայք՝ է՛ զի տարաբերեն ֆ, եւ է՛ զի փ։ Ի մեզ յետ ՟Ժ՟Ա. կամ ՟Ժ՟Բ. դարու ի լատինացւոց առին կիլիկեցիք՝ զայլոց բառս դրոշմել ֆ նշանագրով. զոր օրինակ.


Ազատատոհմութիւն, ութեան

NBHL (1)

Պատուականութիւն տոհմի. ազնուականութիւն. սօյզատէլիք


Ազգաւորութիւն, ութեան

NBHL (1)

συγγένεια, cognatio Ազգատոհմ. ազգականութիւն. համացեղութիւն. սօյ սօփ.


Ախորժարար

NBHL (1)

Որ առնէ կամ առթէ զախորժս. ախորժական. հաճոյական.


Ախորժումն, ման

NBHL (1)

Ի վնասակարացն փախուստ, եւ ախորժումն այնոցիկ՝ որ յօգուտ են։ Զապականիչ ախորժմունս ցանկացեալ. (Փիլ.։)


Ածանց, աց, ից

NBHL (2)

Տեսակք են ածանցացն եօթն. հայրանունական, ստացական, բաղդատական. եւ այլն. (Թր. քեր.։)

ԱԾԱՆՑ մանաւանդ ԱԾԱՆՑՔ. παράγωγον derivativum Բառ ըստ քերականաց՝ ածեալ եւ անցուցեալ՝ այս ինքն վերածեալ ի նախատիպ գոլոյ յայլ վիճակ յաւելուածով աննշան մասնկան, որ տայ զմասնաւոր նշանակութիւն.


Ակն, ական, կունք, կանք

NBHL (32)

եզականն բառիս ԱՉՔ. Գործարան տեսութեան. տեսանելիք. աչք. կէօզ. չէմշ. այն. ὁφθαλμός oculus

Ակն ընդ ական։ Ոչ դարձցի ակն իմ ի տեսանել զբարին։ Եւ ական չէր տեսեալ զիս։ Խռովեցաւ ի սրտմտութենէ ակն իմ։ Պահեա՛ զիս որպէս բիբ ական։ Ակն իմ իջոյց արտասուս, կամ արտօսր։ Միով ակամբ քով։ Ճրագ մարմնոյ ակն է։ Զի՞ տեսանես զշիւղ յական եղբօր քոյ։ Զոր ակն ոչ ետես եւ այլն։

Կաւ՝ ակն եղեալ տեսանէր։ Յորժամ ակն խաղայցէ, բնական ազդեցութեամբ վասն զնորոգ ոք տեսանելոյ լինի ասեն նշանակ. (Եզնիկ.։)

Հաւասար են լոյս երկուց ականց աչից ի տեսանել. իմա՛ իբր աղբերականց աչաց։

Իբր մարգարէական ակամբ հայեցեալ։ Հոգւոյ ակամբն նայի ... Ոչ յառեցի զակն ոգւոյս ի գլուխն իմ կենաց Քրիստոս։ Սուղ ինչ զմտաց ակն ի ներքս հայեցուցանելով. (Խոր.։ Նար.։ Պիտ.։)

Ուստի ակն չկայ՝ գող բազում անդամ ական հատանէ. նոյնպէս եւ ի չարիսն՝ որում ակն չկայցէ՝ այնու կորնչիմք։ Զի՞նչ ինչ այնուհետեւ կայր ակն յուսոյ փրկութեան ... Որում ոչն կայր ակն՝ զգեցաւ պսակ ... Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս, որպէս զՊօղոսն. (Ոսկ. ա. թես. եւ Ոսկ. ես.։) cf. ԱԿՆՈՒՆԻՄ.

Ակնապարար ականն արեւու։ Ի մտից լուսոյ ականն արեւու։ Ակն արեւու ի մէջ աշխարհի. (Նար. յիշ. եւ Նար. մծբ. եւ Նար. խչ.։)

Մինչեւ կոչէին զնա յականէ ի սենեակ թագաւորին. (Եսթ. Բ. 14։)

Զամենեսեան ի յականէ ճանաչէ. (Փարպ.։)

Մի՛ առ ականէ ծառայել իբրեւ մարդահաճոյք։ Մի՛ առ ականէ ծառայութեամբ իբրեւ մարդահաճոյք. (Եփես. Զ. 6։ Կող. Գ. 22.) յն. ակնածառայութիւն. ὀφναλμοδονλεία. ad oculos servire.

Իսկ նա առ նորա ականէ գնայ ընդ նոսա. բայց ապա յետոյ վառեալ եւ այլն. (Բուզ. Ե. 43։)

Առ յականէ տեսողացն զտեսիլ իւր եւ այլն. (Եփր. համաբ.։)

Ոչ ակն առնես թագաւորական յօնիցն. (Երզն. մտթ.։)

Ակն առեալ ի նմանէ իբրեւ ի պատուականէ ումեքէ։ Ո՛չ ի թագաւորէ ակն առնու, եւ ոչ ի բռնաւորէ. (Սարգ. յկ. Զ. Ժ։)

Վասն թագաւորական պերճութեանդ ձեր ակն ոչ առնում, զի գոյին ինձ այդոքիկ. (Վանակ. Յոբ.։)

Այլում ումեք ակն դնելով կենցաղական տարփանաց։ Որում ակն եդեալ կորզէին զժառանգութիւնն։ Մի՛ ամենեւին յայլոց ինչ (իրս) ակն դնել. (Յհ. իմ. ատ.։ Մեկն. թագ.։ Բուզ. Դ. 14։)

Տարադիր առնէ, չտեսանէ յական. (Սարգ. բ. յհ. Բ։) ռմկ. երեսը չո՛ւզէր տեսնել.

Յամենայն ինչ տարրեղէն՝ որ առ ական դիպեցան. (Ագաթ.։)

ԱԿՆ, ական, յականէ, ակունք, զակունս, յակունս կամ յականս. Ὁπἡ, ἒξοδος, διέξοδος. Foramen, exitus, origo, scaturigo. եւ այլն. Սկիզբն եւ ելք ծագման եւ բղխման աղբեր. աղբերակն, եւ որ ինչ նման է նմա. ակ, բուն բերանը. կէօզ, այն, գայնագ, չէշմէսար.

Միթէ աղբիւր անդստին ի միոյ ականէն բղխիցէ՞ քաղցր եւ դառն։ Եւ էին յեղիմ երկոտասան ակն ջրոց։ Եւ ել Եղիսէէ յականս ջրոցն։ Հասեա՞լ իցես յակն ծովու. եւ այլն։

Ծով է ակն գլխաւոր՝ ջուրցն օդոց։ Ակն ջուրց։ Ելանելն Եղիսէի յականս ջուրցն. (Վեցօր. Դ։)

Յականէ աղբերն պղտորեալ է ջուր նորա. (Եզնիկ.։)

Յակունս Եփրատական գետոյն։ Ի յակունս Եփրատայ. (Ագաթ.։ Շար.։)

Ջուր հոսեալ յականէ։ Ի քաղցր ականէս յայսմանէ բղխեցոյց աղբիւր յորդախաղաց. (Սարգ.։ Լաստ.։)

Աղբիւրքն իմաստութեան ի նոյն լուսոյ ականէն առ նոսին բղխեալ։ ԶՔրիստոս զգեցան, եւ զհոգին նորին լուսոյ ականն. (Ագաթ.։) cf. ԱՂԲԻՒՐ ԼՈՒՍՈՅ.

Ի վերայ առասականացն միանունութիւն. ակն աչից, եւ աղբեր, եւ ակն քարի պատուականի. (որք առ հասարակ ի դէպ գան եւ ականն արեւու.) (Երզն. քեր.։)

Ակն գահանակ։ ականս սարդիոնս, եւ ականս գրոյ։ ականց պատուականաց։ սարդիոն ակամբք։ իբրեւ զվէմ շափիղայ ական։ յականց շափիղայ։ իբրեւ զտեսիլ ական կարկեհանի։ զամենայն ականս պատուականս. եւ այլն։

Քար՝ մարգարիտն, քար՝ ականքն իւրաքանչիւր ոք. (բրս. առ ընչեղս։)

Ակնս պատուական սուզեալ։ ի ծովէ մեծէ ակն մարգարտոյ. (նար. կէ. եւ մծբ։)

Ականքն պատուականք։ քան զականս պատուականս. (մծբ. ա։ շար։)

Ակն, ական, ականք, ականց. գտանի եւ ակունք.) λίθος. lapis pretiosus, gemma քար պատուական՝ ազգի ազգի. գոհար. ճէվհէր, գիւհէր, ճէվահիր.

Պատուական ակունքն։ ակունս մեծագնիս. (շ. ընդհանր.։ յճխ. ժ։ վրք. հց. բ։) (տօնակ.։)


Ակնավայել

NBHL (1)

Վայելչական եւ զուարճացուցիչ աչաց.


Աղերսահայց

NBHL (1)

Աղերսիւ հայցողական. աղերսական.


Աղիւսանման

NBHL (1)

Պատուանդան ոտիցն աղիւսանման։ Երեւեալ աղիւսանման ակն պատուական ի ձեւ խաչին. (Ագաթ.։ Շար.։ (ըստ Ելից. ՟Ի՟Դ. 10։))


Ամբոխարար

NBHL (1)

Զամենայն ամբոխարարսն իւր զմարմնական ցանկութիւնս ի բաց հալածեսցէ. (Ոսկիփոր.։)


Ամենագործ

NBHL (1)

Քան զամենայն պիղծս չար աղտեղի, որ զամենագործս ծանականաց առնիցէ. (Ոսկ. եբր.։)


Ամենաժանտ

NBHL (1)

Ոչ ասաց՝ ժանդն, եւ ամենաժանդ թշուառականն. (Երզն. անդ։)