Փոխանակութեամբ տուընջենական լուսոյ։ Տուընջենական պատարագացն. (Փիլ. բագն.։)
Երկայնութիւն ժամուցն աճեն՝ տըւընջենական։ Գեղեցիկ՝ տըւընջենականստրասք։ Երզն. (ոտ. երկն.։ Գանձ.։)
Տասնեակս այս (աւուրց) ունիլ ժամս մխ. որով մարթեմբ իմանալ զտուընջենականն եւ զարեգակնային. (Շիր. զատիկ.։)
cf. Հիւթական. որ եւ Նիւթական, ՀՈՂԵՂԷՆ.
Ւիւթական մարմնով. (Շար.։ Ճ. ՟Ը.։ Գանձ.։)
Ցնծութեամբ ընդ զօրս երկնից՝ ւիւթականքս ամենեքեան, փառս ի վեր առաքեսցուք՝ Քրիստոսի փրկչին մերոյ յաւիտեանս. (Շ. տաղ.։)
Յորժամ զգրիչն հետեւեցուցանէ ընդ ուղիղ քանոնական գիծն. (Մխ. ապար.։)
κανονικός canonicus, regularis. Կանոնական. որ ինչ է ըստ ուղղութեան քանոնի.
Որպէս Օրինաւոր. օրինական.
Զօրինաւորական եւ զհոգեւորական աւանդիցն ասէ. (Մամբր.։)
without importunity, without intrusion.
· Calfa
Զայլ ստացուածսն ետ ի քաղաքին մատակարարսն՝ վասն անթախանձ լինելոյ նմա ի հարկէ դիմոսական պահանջմանէն. (Վրք. ոսկ.։)
arm-pit.
· Calfa
Բառ ռմկ. որպէս Անթի տակն. ընդանթական մասն մարմնոյ. տեղիքն՝ որ ընդ անթովք.
innumerable, immense.
· Calfa
Ութերորդի անթիւ դարուն՝ որ յաւիտեան, որում ոչ ամք՝ եւ ոչ ամիսք են թըւական. (Շ. իմ. եղակ.։)
uncircumcised.
· Calfa
Ամաչեսցէ սիրտ նոցա անթլփատ։ Անթլփատ են ականջք նոցա։ Ամենայն ազգք անթլփատք են մարմնովք, եւ ամենայն տունն Իսրայէլի անթլփատք սրտիւք. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 41։ Երեմ. ՟Զ. 10։ ՟Թ. 26։)
cf. Անթող.
· Calfa
Քրէական մեղօք վտարանդի լինել անթողլովն. (Յհ. կթ.։)
not limited or subject to time, eternal;
unseasonable.
· Calfa
որ եւ ԱՆԱՄԱՆԱԿ. ἅχρονος. tempore carens. Անսկիզբն եւ յաւիտենական, որ ի վեր է քան զամենայն ժամանակս. ատենի տակ չինկնօղ. զէմանսըզ. էպէտի.
Ըստ քերականաց՝ ոչ յայտնօղ իւրեւ զժամանակ ինչ, որ սեպհական է բայի։ Հին քեր.։
Հանապազ եւ անժամանակ ի հայրականն ծոց է Որդի. (Ոսկ. յհ.։)
Հոտ քաղին անժամանակ իմն նախաբուրական պատահեաց մեզ. (Մագ. ՟Լ՟Դ։)
unsonably;
eternally.
· Calfa
Ի վերայ անմարմնոցն եւ իմացականացն անժամանակաբար եւ առանց հեղգութեան կատարելագործին. (Մաքս. ի դիոն.։)
cf. Անժամանակ.
· Calfa
Անժամանակաւոր եւ յաւիտենական միշտ թագաւորէ. (Սեբեր. ՟Գ։)
impatient;
incontinent, intemperate.
· Calfa
Զօրականք անժուժկալք. (Խոր. ՟Գ. 68։)
cf. Անժուժկալութիւն.
· Calfa
Ըստ սովորական անժուժութեան մերոյ ազգիս՝ ցրուեցան ի տունս իւրաքանչիւր. (Խոր. ՟Գ. 15։)
to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.
· Calfa
Տրական խնդրով.
foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.
· Calfa
Եւ յիմարական. տխմարական. անխորհուրդ.
Զյիմար եւ զանիմաստ յարձակմունսդ ընկրկեա՛։ Ո՛չ անիմաստ է գիտութիւն. եւ եթէ ոչ անիմաստ է, իմաստական է. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)
incomprehensible;
insensible.
· Calfa
Բերի ընդ աշխարհական զբաղմանցս խաւար՝ անիմաց ի լուսոյն Աստուծոյ. (Լմբ. ժղ.։)
Անիմաց յամենայն իմացականացս մնացեալ. (Ասող.։)
Զանտեսն աչաց, եւ զանլուրն ականջաց, եւ զանիմացն սրտից. (Տօնակ.։)
unfavourableness, unfortunateness, disadvantage.
· Calfa
Չյաջողելն. անյարմարութիւն. վրիպականութիւն. տկարութիւն.
that cannot rise.
· Calfa
Իբր Անյարական. չյարուցեալ. անյառնելի. անկանգնելի. որ չկարէ յառնել յոտս.
Անյարիր. անյարմար է քունն բանականի։ (՟Ղ՟Բ. ոչ ի դէպ.)
incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.
· Calfa
Անեղական եւ անյարմար պասրկական հաւն այն զբազմորակ փետուրս իւր բերէ. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)
incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.
· Calfa
Առ ի լինել անյարմարութեան՝ բաւական է եւ մի աղի (քնարին) փոփոխել. (Սահմ. ՟Գ։)
Յարմարութիւն երկական է, որպէս դարձեալ անյարմարութիւն՝ քակտման եւ ապականութեան գոյ պատճառք։ Անհնար է ձայնակցութիւն ի յարմարութենէ եւ յանյարմարութենէ լինել երբէք. (Փիլ. լին.։)
infinite, interminable.
· Calfa
ἅπειρος. infinitus. Անաւարտ. անվախճան. անբաւ. անեզրական.
immutable, unchangeable, constant.
· Calfa
Անապական եւ անյեղ պահին. (Արիստ.) յն. անեղ կամ անծին։
cf. Անյեղ.
· Calfa
Անյեղյեղուկ եւ անփոփոխ եւ անայլայլուկ։ Անխոտոր եւ անյեղյեղուկ առողջութեամբ։ Ինքն անշարժ եւ անյեղյեղուկ եկաց մնաց միշտ։ Անապական եւ անյեղյեղուկ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)
cf. Անյեղաբար.
· Calfa
Միացար մարմնով յարգանդի կուսին՝ անյեղապէս գոլով։ Նկարագիր անյեղապէս ի ծառայական խոնարհի պատկեր. (Շար.։)
forgotten;
immemorial.
· Calfa
Անյիշատակ եղեալ մոռանայ զկենդանական կրիցն սովորութիւն. (Պիտ.։)
hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.
· Calfa
ἁνέλπιστος, αὑελπίζων, ἁνηλπίσμενος. qui est sine spe, non habens spem, spe destitutus. Պակասեալ կամ անկեալ ի յուսոյ. որ ոչն յուսայ. որոյ ոչ գոյ յոյս. անօգնական. լքեալ. եւ յուսահատ. յոյս չունեցօղ. իւմիտսիզ. մէյուս.
forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.
· Calfa
Ոչ եղեաք բաւական յիշել զբովանդակն ի կարգի, այլ եւ ո՛չ բնաւ գտեալ անյուշք՝ յապաղեալ մոռացաք ինչ. (Փարպ.։)
despair.
· Calfa
Յանդիմանէ եկեղեցի զայսպիսի սատանայական անյուսութեան վարդապետութիւն. (Արշ.։)
inarticulate;
not joined, simple.
· Calfa
Պակասեալ ի յօդելոյ զբարբառ, կամ զհեգ եւ զբառ նշանական.
not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.
· Calfa
Աննախանձ եւ առատ առ արարածս իւր։ Զմիմեանս օգտեցուցանել աննախանձ օգնականութեամբ. (Յճխ. ՟Է. ՟Ժ՟Ը։)
artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.
· Calfa
Բաղարջ աննենգ է եւ անապական. (Ճ. ՟Թ.։)
not susceptible;
inefficacious.
· Calfa
cf. աններգործական. իբր ոչ ներգործօղ.
immateriality.
· Calfa
Պարտ է զնա իմանալ գերագոյն քան զմիտս եւ զբան աննիւթութեամբ։ Աստուածայնոյ գալստեան ամենայն անախտութեամբ եւ աննիւթութեամբ ընդունական. (Դիոն. եկեղ.։)
without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.
· Calfa
Բանականաց, անբանից, անշնչից, կենդանեաց, աննկար նիւթոյ. (Ոսկիփոր.։)
μὴ ἑξεικονίμενος. non formatus, non figuratus. Ոչ նկարեալ իւր սարօքն. անկատար ձեւացեալ. ուրուական. անկերպարան. անձեւ.
indescribable.
· Calfa
ԱՆՆԿԱՐԱԳԻՐ ԱՆՆԿԱՐԱԳՐԵԼԻ. Ոյր չիք կամ լինի նկարագիր, եւ պատկեր համանման. աննման. անզուգական. նմանը չունեցօղ.
cf. Աննկարագիր.
· Calfa
ԱՆՆԿԱՐԱԳԻՐ ԱՆՆԿԱՐԱԳՐԵԼԻ. Ոյր չիք կամ լինի նկարագիր, եւ պատկեր համանման. աննման. անզուգական. նմանը չունեցօղ.
unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.
· Calfa
Անզուգական. անհամեմատ. գեղեցիկ. գերազանց. ծայրագոյն, եւ յետին. անհնարին. մէնէնտսիզ.
unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.
· Calfa
ἁνομοιότης. dissimilitudo. Աննման գոլն. պակասութիւն նմանութեան. տարբերութիւն. անհամեմատութիւն. եւ Աննմանելի կամ անզուգական իսկութիւն. պէնզէմէզլիք, իխթիլաֆ.
without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.
· Calfa
without offering;
implacable, inexorable, cruel.
· Calfa
Օրինական աննուէր. (Նար. ՟Ծ՟Ղ.) (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։)
Եւ Աննուիրական. անսրբազան. ἁνίερος. profanus.
Աթոռս սուրբ՝ ընդ հարկաւ այլասեռից, եւ անօգնական եւ աննուէր ի մերասերաց. (Շ. ատեն.։)
Աննուէր եւ առանց խաղաղութեան (գործս) ի նուէր եւ առանց խաղաղութեանն գործեցին. (Փիլ. տեսական.։)
free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.
· Calfa
ὀ, ἠ ἁμόλυντος, ἁμίαντος, ἅχραντος. immaculatus, -ta;
incontaminatus, intacta. Ոչ շաղախեալ. աններկ. անաղտ. ամբիծ. անարատ. անփորձ. անապական. չի պլըշտըկած, մաքուր, սուրբ. քիրսիզ, փաք, փաքիզէ.
inextinguishable.
· Calfa
ἅσβεστος. inextingubiis. Անշիջանելի. անշիջական. որ ոչ շիջանի. մշտավառ. մշտաբորբոք. չմարելու. սէօնմէզ.
Զհուրն որմզդական անշէջ հրամայէ լուցանել. (Խոր. ՟Բ. 78։)
expiration, death;
asphyxia.
· Calfa
Գերազանց քան զբանականս յանշնչութեանն հրաշագործէ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
dumb with amazement, astonished, surprised;
— լինել, to be astonished, to wonder;
— լռութիւն, utter or profound silence.
· Calfa
Ուր չիցէ շշուկ կամ ձայն ամբոխի. անխռով. խաղաղական.
inanimate, senseless.
· Calfa
Զգայականացն անշնչից։ Յանշնչոցն արարածոց. եւ այլն. (Եզնիկ.։)
Զգայականաց, եւ անշնչից. (Արշ.։)
incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.
· Calfa
Անշուշտ յօրինեալ զկարգ հայկականս տումարի։ Անշուշտ նուաճեալ. (Յհ. կթ.։)
unchangeable;
that cannot be overturned.
· Calfa
Հանգուցանէ յետ եօթնշրջական (կամ եօթն շրջագայ) կենցաղոյս յանշրջելին եւ ի հաստատունն. (Ճ. ՟Թ.։)
adj. adv. without confusion;
unperplexed, not embarrassed;
tranquil.
· Calfa
Եւս եւ Անապական. անշաղախ. անփորձ յառնէ. (գուցէ իբր անշփելի. անհպելի). եւ կամ Չունօղ ամօթալի ինչ.
implacable, severe, inflexible, inexorable.
· Calfa
Թշուառական, ծառայելով բազմաց եւ անհաշտ եւ խիստ եւ անողոք տերանց. (Փիլ. լին.։)