Definitions containing the research ական : 10000 results

Դիւրափոխ

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ, որ դիւրափոփոխ էր ի հալածանսն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛ թափառական՝ յօժարութեամբ։


Դիւրափոխելի

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ, որ դիւրափոփոխ էր ի հալածանսն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛ թափառական՝ յօժարութեամբ։


Դիւրեղծ

adj.

easily cancelled or soon effaced.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որ եւս է նուազական առակեալն սարդն .. եւ ոստայն նորա դիւրեղծ. (Համամ առակ.։)


Դիւրեմ, եցի

va.

to facilitate, to make easy;
to accommodate;
to allay, to solace, to relax, to soften;
to unravel;
to level;
to defer;
to untie;
to abate.

· Calfa

NBHL (2)

Դիւրեաց զերկիրն արքունական. (որ ասի եւ ԴԻՒՐԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ճ. ՟Բ.։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ἁγαθοποιέω, εὑεργετέω, εὑλογέω prosum, benignus sum Դիւրութիւն առնել. անդորրութիւն տալ. հանգուցանել. եւ Դիւրացուցանել. բարեգործել, օգտել.


Դիւրին, րնոց

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

· Calfa

NBHL (1)

Վարդապետութիւն նորա ականջաց դիւրին էր. (Եփր. համաբ.։)


Դիւրութիւն, ութեան

s.

facility, means;
ease, comfort, convenience, well-being, leisure, utterance, liberty;
alleviation, relief.

· Calfa

NBHL (1)

Հեշտականութիւն եւ դիւրութիւն։ Անիղձք իցեն առ դիւրութիւնսն։ Ըստ կամս դիւրութեան անձանց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։ Արիստ. առաք.։ Ագաթ.։)


Դիւցազնաբար

adv.

heroically

· Calfa

NBHL (1)

Դիւցազնաբար զօրութեամբ. (իբր դիւցազնական. Պիտ.։)


Դիւցազնային

adj.

that is become a hero, heroic.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տայր դիւցազնային մոլորութեամբն առնել նուէրս զոհից. իմա՛, հեթանոսական։


Դիւցազնացեալ

adj.

cf. Դիւցազնային.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տայր դիւցազնային մոլորութեամբն առնել նուէրս զոհից. (իմա՛, հեթանոսական։)


Դիւցազնեալ

adj.

cf. Դիւցազնային.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տայր դիւցազնային մոլորութեամբն առնել նուէրս զոհից. (Կաղանկտ.) իմա՛, հեթանոսական։


Դիւցապաշտ

cf. Դիցապաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Կռապաշտական.


Դիք, դից

s. pl. divinity, false god;
idol;
կարգել ընդ դիս, to deify, to place in the number of gods;
գաշտային —, the rural gods.

· Calfa

NBHL (4)

Մարմնաւո՞րք էին արդեօք դիքն, թէ անմարմինք։ Զմարդկան ուրուականս ի պաշտօն առեալ՝ դիս անուանէին. (Եզնիկ.։)

Զդիս դիակունս։ Դից դիականց. (Մծբ.։ եւ Եփր.։)

ԴԻՔ. իբր եզական. Չաստուած ոմն, կամ դեւ. ոգի. θεός, δαίμων տէվ.

Որպէս թէ դիոսք, կամ դեւք, կամ դիակունք. այսինքն Կուռք. սուտ աստուածք. չաստուածք երկրորդականք առ հելլենս. θεοί dii, δαιμόνες daemones (ըստ եբր. էլօհիմ, որ է աստուած, աստուածք, դիք).


Դղրդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դղորդեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Օտար սքանչելութեամբ դղորդեցուցեր։ Դղորդեցուցանէ զբոլոր երուսաղէմի պասեքատօնականսն. (ՃՃ.։)


Դղորդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դղրդեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Օտար սքանչելութեամբ դղորդեցուցեր։ Դղորդեցուցանէ զբոլոր երուսաղէմի պասեքատօնականսն. (ՃՃ.։)


Դշխոյ, ից

s.

queen, empress, princess.

· Calfa

NBHL (1)

Դշխոյն, եւ օրիորդք իւր։ Այս դշխոյ պաշտելի անշնչական եկեղեցի։ Ի դշխոյն պահեալ սուրբ թագաւորիդ. (Նար.։)


Զազրագործ, աց

adj.

unchaste, lascivious, obscene;
luxurious, dissolute.

· Calfa

NBHL (3)

Զազրագործ են ի մարմնական ցանկութիւնս. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Զազրագործ եւ ժանտապաշտօն եգիպտական ազգին. (Աթ. խչ.։)

Իբր Զազրագործական. զազիր, զզուելի. զոր օրինակ,


Զազրալի, լւոյ, լեաց

cf. Զազիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատք եւս ի զազրալի եւ ի ծառայական գարշելեացն հարկատուութենէ՝ օրհնութեամբ ամուսնացեալքն պահպանին. (Պետ.։)


Զազրացուցանեմ, ուցի

va.

to disfigure, to make ugly or dirty, to soil.

· Calfa

NBHL (1)

σαπρίζω, βδελύσσομαι, -ττομαι foetere facio, abominabilem reddo Զազրալի կամ գարշելի եւ զզուելի առնել. աղտեղել. ապականել. գարշեցուցանել.


Զակատիմ, եցայ

vn.

to be extremely fond, to become excessively affectionate, to love with too much passion, to bend ones whole soul to;
to get furious;
— ի խաղս, ի զբօսանս, to give one's self up to gambling, to pernicious amusement;
— զհետ գեղարուեստից, to be devotedly fond of the fine arts.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեգնաբար զականել. աչս արձակել, յառիլ եւ յարիլ. չարաչար զհետ պնդիլ իրաց ինչ՝ խորշելով ի միւսմէն. խենդի պէս բանի մը ետեւէ իյնալ.


Զաղփաղփուն

adj.

inconstant, unstable, not solid, slippery.

· Calfa

NBHL (2)

Այդոքիկ ո՛չ ճշմարիտ. այլ զաղփաղփունք եւ յոյժ սխալական. (Նիւս. խոստով.։)

ἑπισφαλής, -λῶς lubricus, -ce;
periculosus, -se Սահական. սխալական. խախուտ. պատիր. եւ Գայթ ի գայթի.


Զամբիկ

s.

mare.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիոյն իգականքն՝ մատեան, զամբիկ, ճայիկ, զոր ճակ անուանեն. (Երզն. քեր.։)


Զանազան, ից

adj.

diverse, different, various, distinct.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էին զանազան դիմօք իբրեւ զճառագայթս արեգական. (ՃՃ.։)


Զանազանութիւն, ութեան

s.

distinction;
difference;
diversity, variety.

· Calfa

NBHL (1)

διαφορά differentia, discrimen διορισμός distinctio ποικιλία , ἁλλίοτης varietas, diversitas Որոշումն, մտաւոր կամ իրական. տարբերութիւն. այլակերպութիւն, այլեւայլութիւն. խտիր. եւ Պէսպիսութիւն. բազմօրինակ կամ բազմապատիկն գոլ.


Զանազանումն, ման

s.

cf. Զանազանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մատակարարտէ զզանազանումն իւղաբուղխ սերմանցն։ Զվարս եւ զճգնութիւն արդարոցն որպէս զպատուական ականց զանազանումն. (Փարպ.։)


Զանապ

s. ast. dragon's tail.

· Calfa

NBHL (1)

Վիշապն՝ որ ասեն զամենայն երկինս բոլորեալ է. զորոյ զտուտն եւ զգլուխն ռաստ եւ զանապ կոչեն աստեղագէտքն, եւ զխաւարն արեգական եւ լուսնին անտի ասեն. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. պտմ.։)


Զանգանեմ, գի

va.

to knead, to bake;
to adhere;
to mix mortar;
to mix;
— իւղով, to butter.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցանկութիւնս մարմնականս զանգանիք. (Ճ. ՟Ա.։)


Զանգեմ, եցի

va.

cf. Զանգանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցանկութիւնս մարմնականս զանգանիք. (Ճ. ՟Ա.։)


Զանգիտեմ, եցի

vn.

to fear, to be afraid of, to dread;
to doubt.

· Calfa

NBHL (3)

Լինի եւ ըստ յն. ոճոյ կրաւորական ձայնիւ.

Քանզի զանմահն տեսեալ զկեանս՝ ոչ զանգիտեցայք յառժամեայսն յերկեղէն. (Գանձ.։) Որպէս եւ կրաւորական նշանակութեամբ ասի.

Զի մի՛ զանգիտեսցի զանխլանալ ի քումմէ մաքրափայլ եւ վսեմական պետութենէդ. այսինքն երկիւղ կամ կասկած լինիցի. (Մագ. ՟Ա։)


Զանգիտումն, ման

s.

cf. Զանգիտանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զանգիտումն եւ յանդգնութիւն ի սրտմտականէն լինի. (Մաքս. ի դիոն.։)


Զանխուլ

adj. adv. s.

hidden, secret;
secretly, clandestinely, by stealth, incognito, without being known;
hiding-place, lurking-place;
— ի ներքս սպրդել, to creep, to slip, to steal stealthily.

· Calfa

NBHL (1)

Զականջս լսողացն զանխուլս ի բանէն յարկացոցեն (անարուեստ վերծանօղք). (Երզն. քեր.։)


Զանց

s.

passage, transition;
— առնել, to pass, to omit, to skip, to leave, to neglect, to fail;
— լինել, to be wanting, to fail;
— առնուլ, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստկականն եւ հայցականն բառիս՝ Անց, անցք. որպէս Անցումն ըստ չափ սովորական. վարի ընդ բայս, եւ ի բաղադրութիւնս բայից, եւ դուն ուրեք առանձինն. ἑξοχή eminentia


Զանցանեմ, նցի

vn.

to pass;
to surpass, to surmount, to excel;
to go beyond, to exceed;
to escape, to leap;
to be wanting, to fail;
cf. Անցանեմ;
— զհասակաւ, ծերութեամբ, to grow old;
— զարամբ, զամուսնութեամբ, to be unfaithful to the husbands or marriage bed.

· Calfa

NBHL (1)

Զծառայականաւն չափով ոչ անցանել. (Կիւրղ. գանձ.։)


Զանցուցանեմ, ուցի

va.

to pass, to surpass;
to go beyond;
to cause to fail or be wanting, to make to sin;
անցուցանել —, to excel, to exceed.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել զանցոյց զաչարձակութիւն ապականութեան իւրոյ քան զնորայն. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 11։)


Զառածանեմ, ծի

va.

to avert, to scatter, to distract;
to render useless;
to mislead, to deceive;
to pervert;
ի տխուր խորհուրդս —, to have the spleen or blue-devils;
յախտս իւր —, to give a loose to one's passions;
զանձամբ —, to come to one's self again, to recover one's self.

· Calfa

NBHL (3)

Յանասնականն զառածանէ չարութիւն. (Պիտ.։)

Զիա՛րդ զառածեալ անկաւ ի մտաց այնպիսի պատուական այր. (Լաստ. ՟Ե. իբր մոլորեալ կամ յայլոյ խելս եղեալ։)

Ոչ զգացի երբէք զառածեալս։ Անզղջական զառածեալս։ Զառածեալդ ի մաքրութեանց. (Նար.։)


Զառածանք, նաց

s.

wandering, error, bad conduct, perversion, perversity.

· Calfa

NBHL (1)

Տրփանացն զառածումն։ Բարետոհմիկ կերպարանիս ազատութիւն՝ իջանէ ի ծառայական ամբարշտութեան զառածումն. (Պիտ.։)


Զառածումն, ման

s.

cf. Զառածանք.

· Calfa

NBHL (1)

Տրփանացն զառածումն։ Բարետոհմիկ կերպարանիս ազատութիւն՝ իջանէ ի ծառայական ամբարշտութեան զառածումն. (Պիտ.։)


Զառիկային

cf. Զառիկական.

· Calfa


Զատ

adj. adv. prep.

isolated, separate;
apart, aside;
except;
— ի —, different, various;
diversely.

· Calfa

NBHL (2)

Որոշեալ եւ զատուցեալ է բազմականքն, առանձինն եւ զատ՝ արանցն յաջ կողմն, եւ մեկուսի եւ զատ՝ կանանցն յահեակ կողմն։ Մարդկային միտքս պատիւ առեալ ի բնութենէն մեծ իմն՝ զատ եւ որիշ յայլոցն։ Յատուկ եւ զատ անուն եդեալ նմա. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. բագն.։)

Ռամկական ոճով, իբր՝ Բաց ի. ի զատ.


Զատանեմ, տի

va.

to separate, to divide, to distract, to scatter, to disjoin, to detach, to dry up, to disunite, to take to pieces, to disentangle, to pick.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարըապէս անուան զատիկ տեառն, այսինքն զատուցեալ յամենայն հեթանոսականաց եւ հրէականաց տօնից։ Զամենայն համարն բովանդակեցի զ ՟Լ՟Բ կարգ. եւ զատի մեկնեցի զմի մի կարգ առ մի մի տարի. (Շիր. զատիկ.։)


Զատութիւն, ութեան

s.

separation, distinction.

· Calfa

NBHL (2)

Որոշմամբ եւ զատութեամբ յամուսնական անկողնոց. (Ճ. ՟Թ.։)

ԶԱՏՈՒԹԻՒՆ. διάστασις dimensio Երրեակ որոշումն կամ խտիր երկրաչափական մարմնոյ.


Զատուցանեմ, ուցի

va.

to separate;
to divide;
to distinguish, to discern;
to consecrate, to offer.

· Calfa

NBHL (1)

διαστέλλω, διαιρέω, διορίζω , ἁφορίζω discerno, distinguo, divido, distermino, separo, segrego Նոյն ընդ Զատանել, Զատել, ըստ ամենայն առման, առաւել յաճախեալ ի Սուրբ Գիրս՝ իբրեւ առաւել վայելչական ըստ հայկաբանութեան. զատել, զատ դնել.


Զարգանամ, ացայ

vn.

to grow, to increase, to improve, to profit;
— իմաստութեամբ եւ հասակաւ, to increase in wisdom and stature.

· Calfa

NBHL (2)

Աճեցեալ ... զարգանայր բարեփառութեանցն առատ յղփութիւնք։ Զարգացեալ տիովք։ Յորս խոհականն զարգացեալ յառաջադիմութիւն. (Պիտ.։)

Ամենայն վատթար եւ չար աճէ եւ զարգանայ՝ ո՛չ ի յաճումն, այլ ի պակասութիւն։ Զարգացեալ՝ մեծ լինէր, մինչեւ եղեւ մեծ յոյժ։ Յառաջնմէ հասակէն զարգացեալ ի տեսական մասին իմաստասիրութեան. (Փիլ.։)


Զարդ, ուց

s.

ornament, finery, embellishment, preparation, furniture, clothes, fringe, decoration;
dress, toilette;
attire;
— or —ք երկնից, the stars;
առնուլ զ— զանձամբ, — առնուլ, to adorn one's self;
ի զէն եւ ի — վառիլ, to arm one's self, to fly to arms.

· Calfa

NBHL (3)

Ի զարդս գեղեցիկս։ Ի զարդ կայսերական։ Ի զէն եւ ի զարդ վառելովք։ Զարդուք զարդարելով։ Արծաթեղէն զարդիւք. (Ագաթ.։)

Զատելոյ եւ անջատելոյ ի բնական զարդուէ Սարկ. (հանգ.։)

κόσμος ornatus, ornamentum, apparatus (արմատն է Արդ, յորմէ Յարդարել, զարդարել). Յօրինուած վայելչութեան՝ երեւելի, եւ զօշոտիչ ական. պաճուճանք. իր յարդարիչ, եւ յարդարեալ. շուք. հանդերձանք. սպասք. զարդարանք.


Զարդագեղ

adj.

embellished, adorned, beautified.

· Calfa

NBHL (1)

Մի օրն բաւական լինէր զարդագեղ գործել զերկիր. (Վրդն. ծն.։)


Զարդարանք

s.

cf. Զարդ;
cf. Պաճուճանք.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն քահանայական զարդարանացն. (Լմբ. իմ.։)


Զարդարեմ, եցի

va.

to adorn, to deck, to embellish, to fashion, to enrich, to furnish, to decorate;
to enliven, to enamel, to trim, to polish, to set off, to stuff;
— զգլուխ, to dress or tire the head.

· Calfa

NBHL (2)

Զարդարեաց զտունն ակամբք պատուականօք ի փառս. (՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 6։)

Ի հանդերձս թագաւորականս զարդարէին։ Զարդարեցին սպասուք։ Զարդարեցան պաշտամունք սուրբ եկեղեցւոյ. (Փարպ.։)


Զարդարուած, ոց

s.

ornament.

· Calfa

NBHL (1)

Միոյ մտաց մարգարէականի ստացելոյն քեզ երեք զարդարուածք են. (Փիլ. ել. ՟Բ. 27։)


Զարդարուն

adj.

ornamented, polished, spruce, smart.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեցուցանել զսեղանն վայելչական եւ զարդարուն զգեստուք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Զարդափայլեմ, եցի

va.

to adorn pompously;
to be richly embellished, to be splendid.

· Calfa

NBHL (2)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ձ. ԶԱՐԴԱՓԱՅԼԵՄ ԶԱՐԴԱՓԱՅԼԻՄ. Զարդափայլ առնել, եւ լինել. գեղեցիկ փայլել.

Նշոյլք ոսկէճաճանչ ... զարդափայլէր իբրեւ զճառագայթս նշողից արեգական. (Ճ. ՟Ա.։)


Զարդափայլիմ

vn.

cf. Զարդափայլեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նշոյլք ոսկէճաճանչ ... զարդափայլէր իբրեւ զճառագայթս նշողից արեգական. (Ճ. ՟Ա.։)