Definitions containing the research ական : 10000 results

Շարադասեմ, եցի

va.

to range, to arrange in order, to set to rights, to dispose, to put in order, to lay out.

· Calfa

NBHL (3)

Փոխանակ սրբոյ երրորդութեանն չորրորդութիւն խորհեցան. ստացական դէմ ընդ անստացականացն դիմաց շարադասեն. (Աթ. ՟Բ։)

Քերականութիւնն ի ձայնաւորաց եւ յանձայնից խառնումն արարեալ՝ զբոլոր արհեստն ի սոցունց շարադասեաց. (Արիստ. աշխ.։)

Անձայնն շարադասեալ ընդ ձայնաւորին՝ ձայն գրաւորական կատարէ։ Իմաստուն նախախնամութիւն շարադասեաց. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Շարադրեմ, եցի

va.

to put together, in order, to arrange, to re-unite, to connect, to join, to combine;
to construct, to make, to form;
cf. Շարագրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

տարբերութիւն շարադրի ընդ այլում տարբերութեան (որպէս բանական եւ մահկանացու), բայց տեսակ ընդ տեսակի ոչ շարադրի. (Պորփ.։)


Շարադրութիւն, ութեան

s. gr.

combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (3)

Անունն է ձայն նշանական ըստ շարադրութեան՝ առանց ամանակի։ Ըստ շարադրութեան. զի բնութեամբ յանուանց ոչինչ է, այ յորժամ եղիցին նշանակ. (Պերիարմ.։)

Հրաշալի է մեզ տօնս այսօր, եւ պայծառագոյն քան զսովորական շարադրութիւնս. (Ոսկ. լս.։)

Բան է՝ հետեւակ (եւ տաղաչափական) բառի շարադրութիւն, զտրամախոհութիւն ինքնակատար յայտնելով։ Շարադրեալ զմասունս բանին այնորիկ՝ առնեմք զշարադրութիւն. (Թր. քեր.։ Անյաղթ պերիարմ.։)


Շարախառն

adj.

compound, combined, united.

· Calfa

NBHL (2)

Շարախառն կցորդութիւն։ Շարախառնութիւնք եւ փոխանցականօք ներգործութեամբք։ Ոչ տուեալ թոյլ շարախառն ամբոխիլ զբոլորս. (Դիոն.։)

Հոգի բանական շարախառն բանին հօր՝ վասն ոչ շփոթելոյ բնութեանցն. վասն զի անապական է խառնուած միաւորութեանն։ Հօր տեսակ որդի է՝ շարախառն մարմնով, եւ որդւոյ տեսակ՝հ հոգին սուրբ. (Քեր. քերթ.։)


Շարախառնեմ, եցի

va.

to mix together, to compound, to intermix, to intermingle.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ զարթնութիւնն ընդ կենցաղականաց իրիք թուիցի շարախառնել. (Յհ. իմ. ատ.։)


Շարախառնութիւն, ութեան

s.

cf. Շարախառնումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շարախառնութենէ տարերց առանց բանականի հոգւոյ. (Լծ. ածաբ.։)


Շարախառնումն, ման

s.

intermixture, compound, combination.

· Calfa

NBHL (1)

Բանական է շարախառնմամբ մարմնոյն առ միաւորութիւն կատարման կենդանւոյն. (Քեր. քերթ։)


Շարած, ից

cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (2)

Եւսերէս յեկեղեցական շարածին ասէ. (Ասող. ՟Գ. 11։)

Եւ վկայ՝ եկեղեցական շարածն սոկրատեայ. (Կամրջ.։)


Շարակալու

adj.

unitive.

· Calfa

NBHL (1)

Միաւորական իմն եւ շարակալու զօրութիւն իմասցուք (զսէրն). (Դիոն. ածայ.։)


Շարակարգեմ, եցի

va.

cf. Շարադասեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Շարակարգելով զբանս հաւանականս ի սակս իմ ասելով՝ լցուցին զականջս ձեր. (Պղատ. սոկր.։)


Շարամանեմ, եցի

va.

to interlace, to interweave, to intertwine, to lace, to join, to unite.

· Calfa

NBHL (1)

Շարամանեաց ընդ բնաւորականսն զանձնականսն ... ընդ անձնականին շարամանեցաւ անձնականն։ Շարամանի ընդ ճառեցելոյն անճառելին։ Շարամանեալ եւ խառնեալ էին բնութիւնքն աստուածութեանն եւ մարդկութեանն։ Շարամանեալ է յաննմանից բնութիւնս, ի հոգւոյ ասեմ եւ ի մարմնոյ։ Բանական մտացս երեք զօրութիւն ընդ միմեանս շարամանեալ (որոյ է օրինակ առասանն). (Նիւս.։ Զքր. կթ.։ Պրպմ.։ Լմբ. ժղ.։)


Շարամանութիւն, ութեան

s.

entwining, interweaving.

· Calfa

NBHL (1)

Ողբերգական շարամանութեամբ յարամանել նորագոյն բանս։ Ի բանաստեղծութիւնս հզօր գոլով, եւ պերճ եւ պաճոյճ շարամանութեամբ. (Մագ. ՟Զ. եւ Մագ. մանուչ.։)


Շարայարեմ, եցի

va.

to reunite, to join together;
to continue, to join, to add.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ շարայար՝ ասել բնութիւնք՝ բաժանական (ըստ նեստորի). (Երզն. ոտ. երկն.։)

Անխախտելի պահեմ զշարայարեալ շինուածն։ Զմեղացն շարայարեալ որմ եւ ցանկ քակեաց։ Շարայարել զհիւսուածս վարուց լուսափայլ ականց խօսուն մարգարտաց։ Սիովն քրիստոսի շարայարէ որպէս լարով. (Պրոկղ. ի ստեփ.։ Ոսկ. եփես.։ Երզն. լս.։)


Շարայարութիւն, ութեան

s.

continuation, sequel.

· Calfa

NBHL (2)

ՇԱՐԱՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՇԱՐԱՅԱՐՈՒՄՆ. συνάφεια conjunctio. Յարակցութիւն. կապակցութիւն. զօդումն. բարոյական միաւորութիւն.

զերկուց բնութեանց շարայարումն պատկանելով ի տնօրինական բանին յաստուածոյ խորհուրդն՝ քողախնդրէր (նեստոր). (Կանոն.։)


Շարաւ, ոյ

s.

pus, matter, ichor, sanies, purulence;
rottenness;
stench, stink;
— առնուլ;
to effervesce, to swell, to become inflamed.

· Calfa

NBHL (2)

πύον, βρόμος, βρώμος, βρύος pus, putredo, sanies, cruor, foetor. (լծ. թ. ճիրահաթ. լտ. գռու՛օր ) Արիւն փտեալ. թարախ. ժահր վիրաց՝ մսոյ եւ գիշոյ. խղխայթ. սորսորեալ ինչ. ապականութիւն. նեխութիւն. ժահահոտութիւն.

Ապականեցից, եւ ելցէ շարաւ նորա, եւ բուրեսցէ հոտ նորա. (Յովէլ. ՟Բ. 20։)


Շարաւալի

cf. Շարաւածոր.

· Calfa

NBHL (1)

Շարաւալից եւ արիւնաշաղախ տաճարացն հեթանոսականաց. (Անան. եկեղ։)


Շարաւալից

cf. Շարաւածոր.

· Calfa

NBHL (1)

Շարաւալից եւ արիւնաշաղախ տաճարացն հեթանոսականաց. (Անան. եկեղ։)


Շարաւածոր

adj.

purulent, full of pus or sanies, ichorous, sanious, putrid, rotten, fetid.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբեա՛ յանձնէ իմմէ զանեզրական կոյտս շարաւածոր մեղաց իմոց։ Ժահահոտ եւ շարաւածոր արիւնախառն մեղաց իմոց. (Մարաթ.։)


Շարեմ, եցի

va.

to range, to arrange, to set or put in order, to dispose;
to marshal;
— զմարգարիտս, to string pearls;
— զնշանագիրս, to compose.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսէ պսակ ոսկեղէն, եւ ապա ի ներքս շարէ մարգարիտս եւ ականս մեծագինս. (Ոսկ. ի մելիտ.։)


Շարժեմ, եցի

va. fig.

to move, to remove, to set in motion, to stir, to cause, to move;
to agitate, to shake, to flutter, to stagger;
to excite, to provoke, to rouse the feelings of, to move, to touch;
— զգլուխ, to shake or toss one's head;
— զամենայն քար, to leave no stone unturned, to move heaven and earth;
— զսիրտ, to affect, to move to pity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ շարժին եւ փոփոխի՝ չէ էական։ Որ էն եւ շարժէ զամենայն, ինքն ոչ շարժի եւ ոչ փոփոխի. (Եզնիկ.։)


Շարժողութիւն, ութեան

s.

mobility.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց որոյ ո՛չ է շարժողութիւն կամ ընթացութիւն։ Եթէ զփականս շարժողութեան շրթանցս բացից. (եւ այլն։ Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Խ՟Է. ՟Հ՟Ը. ՟Հ՟Թ։)


Շարժութիւն, ութեան

s.

mobility;
motion.

· Calfa

NBHL (2)

Չորս զգայութիւնքն հանդերձ շարժութեամբ (տեղականաւ). (Անյաղթ պորփ.։)

Շարժութեան տեսակք են վեց. լինելութիւն, ապականութիւն. աճելութիւն, նուազութիւն. ըստ տեղւոյ փոփոխութիւն. այլայլութիւն։ Եւ է պարզաբար շարժութեան՝ դագարութիւն ներհական. (Արիստ. շարժ.։)


Շարժուն

adj. ast.

moveable, moving;
versatile, unsteady, unsettled;
առաջին —, the primum mobile;
— ի հողմոյ, shaken by the wind;
— եւ անշարժուն ստացուածք, personal and landed property.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ որպէս Երերուն. փոփոխական. դիւրաշարժ. յողդողդ. եւ Շարժեալ. ցնցեալ.

κινούμενος mobilis, qui movetur. Ունակ շարժման. շարժական. որպէս ինքնաշարժ.


Շարունակեմ, եցի

va.

to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.

· Calfa

NBHL (1)

Իջանելով ի յատկագոյնսն՝ հա՛րկ է բաժանելով զնոսա միշտ ընդ բազումսն գնալ, եւ ելանելով ի տեսականագոյնսն՝ հարկ է շարունակել զբազմութիւն (այսինքն հաւաքաբար առնուլ) (Պորփ.։)


Շեղիմ, եցայ

vn. fig.

to slant, to slope, to incline;
to go astray, to turn aside or away, to deviate, to swerve, to go out of one's way;
շեղեալ անկիւն, oblique angle;
շեղեալ քառանկիւն, rhomboid.

· Calfa

NBHL (1)

Շեղեալ էր աներասանակաբար յապստամբութիւն։ Եթէ ի մարմինն կոյս շեղեսցի, զանասնոցն առընկալցի վարս յինքն։ Բանականն շեղելով ի նիւթ չարանայ. (Պրպմ.։ Նիւս. բն.։ Մաքս. ի դիոն.։)


Շեղջ, ից

s.

heap, mass, pile, stock, hoard, accumulation;
— ցորենոյ, stack, rick;
— խոտոյ, hay-cock, mow;
— — or —ս —ս, cf. Շեղջաշեղջ;
— կուտել, կուտել —ս —ս, to heap up, to pile up.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բնաւ սակաւ ժողովեաց, տասն շեղջ. (ուր եբրայականն ասէ, տասնզ քոռ) (Եփր. ել.։)


Շեղջաշեղջ

adj. adv.

massed, accumulated, heaped up;
in piles, masses or heaps.

· Calfa

NBHL (1)

Զշեղջաշեղջ դիականցն անկելոց առ միմեանս. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 23։)


Շեշտաւոր

adj. gr. accented.

· Calfa

NBHL (1)

Ունակ շեշտի, կամ սաստկական.


Շեշտեմ, եցի

va. gr.

to aim or level a blow at;
to accentuate.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ տապարօք շեշտակի շեշտեալ զծառ. (Յհ. կթ.։) (Իսկ ըստ քերականաց՝ Սրել կամ սո՛ւր հնչել զձայն։)


Շերեփակոթ

s.

water-grasshopper.

· Calfa

NBHL (1)

Կոթ շերեփոյ. եւ անուն թշչնոյ, կամ թռչնական միջատի. (թուի այն՝ որ թռչի ի վերայ գետոց դաշտի)


Շէկ, շիկաց

adj.

of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny.

· Calfa

NBHL (1)

Շիկին, կամ դեղնին, կամ այսպիսեացն գունոց ոչինչ ներհական է, թէպէտեւ որակք են. (Արիստ. որակ.։)


Շէր, շիրի

s.

cantilena, song, ditty.

· Calfa

NBHL (2)

եբր. շիր. Շարական. երգ. տաղ. նուագ. խաղ.

Ընդ առաջ եղեն նմա արք գեղջն երգօք եւ պարուք (կամ պարաւորքն), որք ի հոտիլ դիականցն՝ շէր հանեալ ասէին. կերին գայլք զմարմինս. եւ այլն. ուստի եւ անուն գեղջն կոչեցաւ Շիրենիք, որ յառաջն կոչիւր Կենաց վայրք. (Մամիկ.։)


Շիթոց

cf. Խայթոց.

· Calfa

NBHL (1)

Զտիրական դէմս երեսաց շիթոցօքն հարեալ կուրացուցանէր. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)


Շիկնեմ, եցի

vn.

cf. Շիկնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դու ընդ քրիստոսի խաչեալդ ո՞չ շիկնիս բացական ի նմանէ լինել. (Լմբ. պտրգ.։)


Շիճուկ

cf. Շճուկ.

· Calfa

NBHL (2)

ՇԻՃ եւ ՇԻՃՈՒԿ, կամ ՇՃՈՒԿ. Քամեալ կամ կտրեալ եւ ապականեալ հիւթ. մզեալ ջուր կաթին՝ թանի՝ մածնոյ. եւ Ցորեան անձրեւակաթ. քամուածք, քամուկք.

Շիճ՝ ապականեալ ցորեան է յանձրեւոյ. եւ որպէս շիճուկ թանի թթուեալ է. վասն որոյ ասէ յովբ, ուղեղ նորա շճեսցէ. (Գրչ. արիստակ. եւ Գրչ. գէ.։)


Շինակեաց

adj. s.

living in a village;
burgher, villager.

· Calfa

NBHL (2)

Որ կեայ ի շինի. շինական. ռամիկ։ (Ագաթ.։)

Բանն համաշխարհական, որ կայ ի լեզուս շինակեաց արանց, եթէ՝ Որ գիտէ զչափ անձին իւրոյ, մարգարէ է. (Տօնակ.։)


Շինանիստ

adj.

inhabited, peopled;
flourishing, prosperous.

· Calfa

NBHL (1)

Յապականութիւն դարձուցանէր զշինանիստ քաղաքացն եւ աւանացն ցանկալեաց. (Ագաթ.։)


Շինուածոյ, ից

adj.

constructed, made, done or got up with art, artificial.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեալ. արհեստական, շինծու, շինած.


Շիջանիմ, ջայ, ջիր

vn. fig.

to go out, to be extinguished or quenched;
to be dimmed, obscure;
to pass away, to cease, to be buried in oblivion;
to cool, to grow cool, to be quenched, to become extinct;
to die peaceably.

· Calfa

NBHL (1)

Շիջաւ դարձեալ մարգարէութիւն, որպէս այլ բարիքն։ նշանքն շիջան, զի մի՛ հաւատքն ապականեսցի. (Մխ. երեմ.։)


Շիջանուտ

adj.

extinguishable.

· Calfa

NBHL (1)

σβεστικός իբր σβεστός extinguibilis. Շիջական. շիջանելի դիւրաւ. անցաւոր.


Շիջութիւն, ութեան

s.

cf. Շիջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիջումն, ման

s.

extinction;
annihilation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծագման արեգականն՝ աղօտագունից փայլմանց լինի շիջումն. (Անան. ի յովնան.։)


Շիտիտի

adj.

languid, effeminate.

· Calfa

NBHL (1)

Շիտիտի, տապազէ, անուն իգացելոյն եւ կանացեացն եւ անարական պղծիցն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Շիրմաւոր

adj.

entombed, buried.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դադարման եղծման շիրմաւոր, արարչական բանին սպասաւոր. (Նար. մծբ.։)


Շիւանք

s.

acute cry, shriek, scream.

· Calfa

NBHL (1)

Ջայլանք, կոծ, լալիք, ողբք, կականումն, շիւանք։


Շիփոր

cf. Շեփոր.

· Calfa

NBHL (1)

Քրոբէք թեւական ի տան քաւութեան՝ շեփողք հնչական. (Գանձ.։)


Ուխտաւորիմ, եցայ

vn. fig.

to vow, to devote or dedicate oneself to God;
to deprive oneself of, to abstain from.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ վասն պիղծ զկերակուրսն համարելոյ ուխտաւորէին։ Եթէ յայն միտս ուխտաւորէին (կուսանք), եւ այլն։ (Մարկիոնիտք) ուխտաւորեալք հանդերձ աշխարհականօքն ի կուսութիւն՝ ստեն ուխտին։ Մեծամեծս կոտորեն, թէ մեք անդստին իսկ յաւազանէն ուխտաւորիմք. (Եզնիկ.։)


Ուխտաւորութիւն, ութեան

s.

consecration, state or condition of a Nazarene, of a monk;
vow, profession;
pilgrimage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն կնոջ մարտեաւ ընդ սամփսոնի, մինչեւ եհան ի նմանէ զուխտաւորութիւն նորա։ Գեղեցիկ էր սամփսոն յուխտաւորութեան եւ ի կուսութեան իւրում, եւ պոռնկութեամբ իւրով ապականեաց զուխտաւորութիւն իւր. (Մծբ. ՟Զ. ՟Ժ՟Է։)


Ուծանամ, ացայ

vn.

to cool down, to be estranged;
to remove, to go out of, to abandon, to fail.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէ զաննիւթ փառքն, եւ ուծացեալ հրաժարէ ի մարմնականէս։ Թէ երկիւղ միայն լինի (առանց սիրոյ աստուծոյ), ուծանամք ի նմանէ. (Լմբ. սղ.։)


Ուղեգնացութիւն, ութեան

s.

travelling, journeying.

· Calfa

NBHL (1)

Զուղեգնացութիւնսն արեգականն ի կենդանակերպսն։ Ականն տուընջեան ցանգ յիւրն կենդանատեսակս ուղեգնացութիւն. (Մագ. ՟Ե. ՟Ի՟Թ։)