inclined to an austere life.
· Calfa
Ճգնասէր հրեշտակական վարուք. (Արծր. ՟Ա. 15։)
hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.
· Calfa
Ճգնաւորին քրիստոսի, եւ պատուական վկային (յակ. մծբ). (Շար.։)
ՃԳՆԱՒՈՐ. ա. Ճգնաւորական. ճգնողական.
austere or ascetic life, austerity;
penitence, mortification, maceration;
fatigue, labour, trouble, effort;
combat, resistance;
danger, risk;
— մահու, death-struggle, pangs, agony;
օր ճգնութեան դատաստանին, the momentous day of the Last Judgment;
ամենայն ճգնութեամբ, with the utmost care or diligence.
· Calfa
Մարտիրոսական ճգնութեամբ վկայեցին։ Ճգնութիւն համբերութեան։ Պահոց եւ աղօթից ճգնութեան. (Արծր.։ Յճխ.։ Մաշտ.։ Վրք. հց. եւ այլն։)
to cleave, to split, to rive, to rift;
to crack, to chap, to crevice;
to cut, to incise, to make an incision;
to divide, to separate;
to tear, to rend;
to disunite, to sever.
· Calfa
Քակիցին ի մերձաւորաց, ճեղքիցին յօգնականաց. (Մաշկ.։)
cf. Ճեպեցուցանեմ.
· Calfa
Որպէս երբեմն զխաչօղսն ճեպէր ի տէրունական մահն. (Խոր. հռիփս.։)
young, tender;
— հասակ, tender age, childhood.
· Calfa
Դեռաբուսիկ. մատաղ. որպէս զճիղ իմն. (յորմէ եւ Ճղճիմ) յն. παιδικός puerilis. տաղայական.
cry, shrill cry, shriek, screech, scream;
squalling, wailing, outcry;
աղիողորմ —, piteous cry;
— առնուլ, բառնալ, ղճչի հարկանիլ, to cry, to make a loud outcry, to shriek, to scream, to screech, to squall, to howl, to yelp, to whine;
— բարձեալ աղաղակել, to utter piercing screams.
· Calfa
Կականումն գուժից, ճչոյ, կանչոյ եւ կառանչոյ. (Յհ. կթ.։)
γόος, κραυγή luctus, emitus, clamor. Ճիկ մեծաձայն. ողբ. բողոք. կական. գոչիւն. կանչիւն. գուժումն. հեծութիւն. աղաղակ կանացի. կանչելը, կանչւըռտելը.
claw, talon, nail, pounce;
fang;
paw;
զ—սն ցցել, to stretch out the claws;
—ամբք խղել, to claw, to scratch;
cf. Մագիլ.
· Calfa
Հառաչմամբ մեծակական ողբովք զնորափթիթ մուրուացն ճիրանամքն զխղումնն. (Արծր. ՟Դ. 11։)
monstrosity.
· Calfa
Ի գարշելի դիւցական սատանայակիր բարուցն ճիւաղութենէ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
to become wrinkled.
· Calfa
Ոչ բազմամեայ ծերութեամբ ապականեալ ... առանց ի դոյզն ինչ ճղճմելոյ. (Պիտ.։)
cf. Ճնշումն.
· Calfa
Ապականութիւն զբնութիւնս մարմնոյն ընդ ճնշութեան կրթէր. (Եփր. աւետար.։)
Զանգայտ ամպոց զճնշումն։ Ի ճնշմանէն սաստիկ փայլեալ նիւթ կայծական. (Առ որս. ՟Է։ Երզն. ոտ. երկն.։)
compression, straining, pressing, squeezing;
— մարմնոյ, mortification, maceration.
· Calfa
Ապականութիւն զբնութիւնս մարմնոյն ընդ ճնշութեան կրթէր. (Եփր. աւետար.։)
Զանգայտ ամպոց զճնշումն։ Ի ճնշմանէն սաստիկ փայլեալ նիւթ կայծական. (Առ որս. ՟Է։ Երզն. ոտ. երկն.։)
exact, just, punctual, precise, categorical, strict, effective;
—, ճշգրտիւ, cf. Ճշդիւ;
— ասել or ասելով, properly speaking.
· Calfa
ἁκριβής, ἑξαίρετος certus, accuratus, exactus, exemptus, eximius. Ճշմարիտ. ճիշդ. անվրէպ. ստոյգ. հաւաստի. իսկական. բուն. յար եւ նման.
cf. Ճշմարտապատում.
· Calfa
Զյունական տառ ճշգրտապատում առընթեր ունիմ. (Լմբ. սղ.։)
to spare, to be saving, to economize, to be parsimonious, stingy;
to settle, to adjust;
cf. Ճշգրտեմ.
· Calfa
Որ ճշդէ զցորեան, հրապարականէծ լիցի. (Առակ. ՟Ժ՟Ա. 26։)
ներգործական բայ չէզոքական բայ φείδομαι parceo συνέχω contineo, retineo. Ճիշդ գտանիլ ի տալն. խնայել. անխայել. զնդալ. ռշդութեամբ եւ ժլատութեամբ վարիլ. պինդ պահել.
truthfulness, veracity.
· Calfa
Աւետարանն՝ ինքնախօս ճշմարտաբանութիւն տէրունի։ Առաքելական ճշմարտաբանութիւն. (Տօնակ.։)
cf. Ճշմարիտ.
· Calfa
Մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է (տղայոց), եւ գործիս՝ ճշմարտագունիցն նմանս կազմել. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
cf. Ճշմարտիւ.
· Calfa
Ճշմարտապէս բաւական ես. (Նար. ՟Լ՟Ա։)
Կամ ա. իբր Ճշմարիտ. ճշմարտակա. աներկբայ. իսակական.
eloquent, fluent.
· Calfa
Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)
to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.
· Calfa
Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)
haughtiness, arrogance;
amplification;
boasting, bragging;
elocution.
· Calfa
Իշխանական ձեւով բան. ճոռոմաբանութիւն. մեծաբանութիւն.
Զծայրագոյն յոքնատեսակ ճոխաբանութեա քո սիրական գովասանական բանս. (Մագ. ՟Խ՟Բ։)
to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.
· Calfa
Բանականութեանն յարգանօք կրկին ոխացար. (Նար. խչ.։)
to enrich, to make wealthy, to endow, to gift, to adorn;
— զոք պարգեւօք, to load with kindness, to heap up benefits, presents, honours upon one, to overwhelm with gifts.
· Calfa
Թագաւորական հրահանգաց հանդիսիւ ճոխացուցանէր. (Յհ. կթ.։)
power, authority, influence, sway, empire;
pride, haughtiness;
riches, opulence;
abundance, diffusion;
ճոխութեամբ, nobly, magnificently, authoritatively, imperiously, arrogantly, haughtily, ostentatiously, pompously;
քո —դ, Your Lordship.
· Calfa
Իշխանական ճոխութեամբ։ Ճոխութեամբ հրամայել։ Հրաման քո ճոխութեանդ։ Կայսերական ճոխութիւնդ։ Ճոխութիւն հրամանին։ Ճոխութեամբ խօսել, կամ գործել։ Նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական. (Յճխ.։ Սեբեր.։ Արծր.։ Ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)
Զօրաւոր հաւատովք, եւ ճոխութեամբ մարմնականաւ։ Երկրաւոր ճոխութիւնք։ Ոչ յապականացու ընչից, այլ յիւրոյ հոգւոյն ճոխութենէ։ Յանեզրական կենացն յանբաւ ճոխութիւնսն. (Խոր. ՟Գ. 67։ Շ. մտթ.։ Նիւս. կուս.։ Անան. եկեղ։)
deliverance.
· Calfa
Զանսաղարթական ճողոպրումն, եւ կնտութիւն. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)
in many fashions, in various forms, diverse, varied.
· Calfa
Կերպակերպ նմանութիւնք դիւացն փախստական լինէին. (Ագաթ.։)
Կերպակերպ նմանութեամբ դիւացն փախստական լինելով. (Կորիւն.։)
conformity;
likeness, resemblance, similarity.
· Calfa
Ունելով կերպակցութիւն հոգեւորական. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
to form an idea of.
· Calfa
Զիւրն կերպամտեալ խորհուրդս ապականագործս, խոկայր. (եւ այլն. Արծր. ՟Գ. 8։)
to be formed, to take the form.
· Calfa
Առ քահանայական կեանսն՝ որպէս պարտ է կերպանալ. (Դիոն. եկեղ.։)
ներգործական բայ չէզոքական բայ μορφόομαι, ἁπομορφοῦμαι, μορφοποιοῦμαι formor, efformor, formam accipio եւ figuror. Իբր Կերպարանիլ. Առնուլ զկերպարան. Զգենուլ զկերպ եւ զնմանութիւն. նմանիլ. նկարել, իլ. ձեւացուցանել, եւ ձեւանալ. կազմիլ, իլ. ձեւացուցանել, եւ ձեւանալ. կազմիլ. յօդիլ.
feigned, disguised, counterfeited;
figured.
· Calfa
Եւ Ունօղ զտեսակ գոյացական. գոյաւոր. ձեւացեալ. ենթակայացեալ.
to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.
· Calfa
Տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն. (Շ. բարձր.։)
Որ կենցաղականաւ այսր յաւիտսենիւ զհանդերձելոցն ինձ կերպարանեն։ Որ կերպարանեցէր հրաշիւք աստանին զհանդերձելոցն նմանութիւն. (Նար. ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)
to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.
· Calfa
Ձեւանայի աղօթական, կերպարանէի պահացող. (Սարգ. յկ. ՟Է։)
cf. Կերպարանեմ.
· Calfa
Վերստին կերպացուցեալ զմեզ ի սրբութիւնն առաջին։ Վերստին կերպացոյց զմեզ յանապականութիւն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)
form, formation;
conformation.
· Calfa
Քան զնիւթեղէն կերպաւորութիւնս վերագոյն. Անվրէպ նմանութեամբ կերպաւորութիւն։ Հրեշտակականացն կերպաւորութեանց (յերեւման իւրեանց). (Դիոն. երկն.։)
giving life;
saviour, deliverer.
· Calfa
σωτήρ salvator, servator. Կեցուցանօղ. փրկիչ. փրկագործ. կենարար. ազատարար. փրկական.
burning, scorching;
cf. Կիզանուտ.
· Calfa
ԿԻԶԵԼԻ. φλέγων cremans, flammans, flagrans. Կիզիչ. կիզական. տոչորիչ. բոցակիզօղ. հրաբորբոք. հրափայլ.
cf. Կիզումն.
· Calfa
πρηστήριον incendium. Կիզիչն գոլ. կիզողական զօրութիւն. որ եւ ԿԻԶԱՆՈՂՈՒԹԻՒՆ.
s. bot. cinnamon.
· Calfa
Մի ի խառնուածոցն խնկոց կինամոմոն է՝ պտուղ բանջարոյ, որ եւ գտանի ի տմորիս հայոց, եւ յայլ աշխարհ. եւ ոչ միայն անուշահոտ է, այլ գոյ եւ գիտական զօրութիւն ի նմա. զի ընդ քուն խօսել տայ, եւ յայտնէ զծածուկս սրտի։
between the teeth, muttered.
· Calfa
Կաղ ի կաղս ընդ քիմսն կիսաբերան ծանօթական խղճիւն ասէր. (Ճ. ՟Գ.։)
hemicycle, semicircle, half-circle.
· Calfa
Երաժշտականն խնդրէ, եթէ ո՞ր է՝ որ զերկպատիկ բան ունի, եւ ո՞ր է՝ որ զկիսաբոլոր. եւ ո՞ր զմակեռակն, եւ ո՞ր զմակաքառակն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Երզն. քեր.։)
half done, imperfect.
· Calfa
Կիսագործ՝ ապականացու։ Դու զմեզ երկիրս կիսագործ թողեր. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)
half-sphere, hemisphere.
· Calfa
Արեգական (լուսոյն) գիշերաւ ծածկիլ, ի ներքնումն գոլով կիսագնդին. (Սարկ. հանգ.։)
half-withered;
half-paralytic.
· Calfa
ոմն շնական փիլիսոփայ կիսագօս գոլով. (Սահմ. ՟Թ։)
Կիսագօս ես առ այժմ, մի՛ բնաւ ապականիր. (Երզն. լս.։)
heretical.
· Calfa
Ապա ոչ ունէր բանական ոգի, որպէս կիսադաւանն ասաց ապողինար. (Թէոդոր. մայրագ.։)
demi-god;
a hero.
· Calfa
ἠμίθεος, ἠμιδαίμων semideus, indiges, heros. Ուրուական աստուածք. կիսաստուածք կամ կիսադեւք.
sharp, diesis;
cf. Կիսակատար.
· Calfa
Հնգեակն ունի եւ զարականն եւ զիգականն եւ չէզոք. եւ լուծ կիսակիւ միակին չէզոք. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)
ԿԻՍԱԿ. Ըստ տոմարագիտաց, Կէս օրն ակելի յամիսս արեգական քան զլուսնի. մինչեւ ի ՟ժբ ամիսս կազմել աւուրս վեց. որ ընդ հինգ աւուրս Աւելեաց լինին մետասան՝ ամի ամի. քանզի ամիսն արեգական հաշուի միշտ որպէս զամիսս հայոց լ աւուրբք. Իսկ ամիսն լուսնի ՟իթ օր, եւ կէս.
half eaten.
· Calfa
Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)
cut in two, in half;
cut off at the middle, divided in halves or in two, bipartite.
· Calfa
Կիսագօս գոլով. ասէ. գթա՛ ո՛վ թագաւոր ի կիսակտուր շնականս. (Սահմ. ՟Թ։)