Definitions containing the research ական : 10000 results

Ճգնասէր

adj.

inclined to an austere life.

· Calfa

NBHL (1)

Ճգնասէր հրեշտակական վարուք. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Ճգնաւոր, աց

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

· Calfa

NBHL (2)

Ճգնաւորին քրիստոսի, եւ պատուական վկային (յակ. մծբ). (Շար.։)

ՃԳՆԱՒՈՐ. ա. Ճգնաւորական. ճգնողական.


Ճգնութիւն, ութեան

s.

austere or ascetic life, austerity;
penitence, mortification, maceration;
fatigue, labour, trouble, effort;
combat, resistance;
danger, risk;
— մահու, death-struggle, pangs, agony;
օր ճգնութեան դատաստանին, the momentous day of the Last Judgment;
ամենայն ճգնութեամբ, with the utmost care or diligence.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտիրոսական ճգնութեամբ վկայեցին։ Ճգնութիւն համբերութեան։ Պահոց եւ աղօթից ճգնութեան. (Արծր.։ Յճխ.։ Մաշտ.։ Վրք. հց. եւ այլն։)


Ճեղքեմ, եցի

va.

cf. Ճեղքում.

· Calfa

NBHL (1)

Քակիցին ի մերձաւորաց, ճեղքիցին յօգնականաց. (Մաշկ.։)


Ճեղքում, քի

va.

to cleave, to split, to rive, to rift;
to crack, to chap, to crevice;
to cut, to incise, to make an incision;
to divide, to separate;
to tear, to rend;
to disunite, to sever.

· Calfa

NBHL (1)

Քակիցին ի մերձաւորաց, ճեղքիցին յօգնականաց. (Մաշկ.։)


Ճեպեմ, եցի

va.

cf. Ճեպեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս երբեմն զխաչօղսն ճեպէր ի տէրունական մահն. (Խոր. հռիփս.։)


Ճիղմ

adj.

young, tender;
— հասակ, tender age, childhood.

· Calfa

NBHL (1)

Դեռաբուսիկ. մատաղ. որպէս զճիղ իմն. (յորմէ եւ Ճղճիմ) յն. παιδικός puerilis. տաղայական.


Ճիչ, ճչոյ, չով, չիւ

s.

cry, shrill cry, shriek, screech, scream;
squalling, wailing, outcry;
աղիողորմ —, piteous cry;
— առնուլ, բառնալ, ղճչի հարկանիլ, to cry, to make a loud outcry, to shriek, to scream, to screech, to squall, to howl, to yelp, to whine;
— բարձեալ աղաղակել, to utter piercing screams.

· Calfa

NBHL (2)

Կականումն գուժից, ճչոյ, կանչոյ եւ կառանչոյ. (Յհ. կթ.։)

γόος, κραυγή luctus, emitus, clamor. Ճիկ մեծաձայն. ողբ. բողոք. կական. գոչիւն. կանչիւն. գուժումն. հեծութիւն. աղաղակ կանացի. կանչելը, կանչւըռտելը.


Ճիրան, ի, աց, ունք, անց

s.

claw, talon, nail, pounce;
fang;
paw;
զ—սն ցցել, to stretch out the claws;
—ամբք խղել, to claw, to scratch;
cf. Մագիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Հառաչմամբ մեծակական ողբովք զնորափթիթ մուրուացն ճիրանամքն զխղումնն. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Ճիւաղութիւն, ութեան

s.

monstrosity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գարշելի դիւցական սատանայակիր բարուցն ճիւաղութենէ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Ճղճմիմ

vn.

to become wrinkled.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բազմամեայ ծերութեամբ ապականեալ ... առանց ի դոյզն ինչ ճղճմելոյ. (Պիտ.։)


Ճնշութիւն, ութեան

s.

cf. Ճնշումն.

· Calfa

NBHL (2)

Ապականութիւն զբնութիւնս մարմնոյն ընդ ճնշութեան կրթէր. (Եփր. աւետար.։)

Զանգայտ ամպոց զճնշումն։ Ի ճնշմանէն սաստիկ փայլեալ նիւթ կայծական. (Առ որս. ՟Է։ Երզն. ոտ. երկն.։)


Ճնշումն, ման

s.

compression, straining, pressing, squeezing;
— մարմնոյ, mortification, maceration.

· Calfa

NBHL (2)

Ապականութիւն զբնութիւնս մարմնոյն ընդ ճնշութեան կրթէր. (Եփր. աւետար.։)

Զանգայտ ամպոց զճնշումն։ Ի ճնշմանէն սաստիկ փայլեալ նիւթ կայծական. (Առ որս. ՟Է։ Երզն. ոտ. երկն.։)


Ճշգրիտ, րտի

adj. adv.

exact, just, punctual, precise, categorical, strict, effective;
—, ճշգրտիւ, cf. Ճշդիւ;
— ասել or ասելով, properly speaking.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκριβής, ἑξαίρετος certus, accuratus, exactus, exemptus, eximius. Ճշմարիտ. ճիշդ. անվրէպ. ստոյգ. հաւաստի. իսկական. բուն. յար եւ նման.


Ճշգրտապատում

adj.

cf. Ճշմարտապատում.

· Calfa

NBHL (1)

Զյունական տառ ճշգրտապատում առընթեր ունիմ. (Լմբ. սղ.։)


Ճշդեմ, եցի

va.

to spare, to be saving, to economize, to be parsimonious, stingy;
to settle, to adjust;
cf. Ճշգրտեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ճշդէ զցորեան, հրապարականէծ լիցի. (Առակ. ՟Ժ՟Ա. 26։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ φείδομαι parceo συνέχω contineo, retineo. Ճիշդ գտանիլ ի տալն. խնայել. անխայել. զնդալ. ռշդութեամբ եւ ժլատութեամբ վարիլ. պինդ պահել.


Ճշմարտաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity.

· Calfa

NBHL (1)

Աւետարանն՝ ինքնախօս ճշմարտաբանութիւն տէրունի։ Առաքելական ճշմարտաբանութիւն. (Տօնակ.։)


Ճշմարտագոյն

adv.

cf. Ճշմարիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է (տղայոց), եւ գործիս՝ ճշմարտագունիցն նմանս կազմել. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Ճշմարտապէս

adv.

cf. Ճշմարտիւ.

· Calfa

NBHL (2)

Ճշմարտապէս բաւական ես. (Նար. ՟Լ՟Ա։)

Կամ ա. իբր Ճշմարիտ. ճշմարտակա. աներկբայ. իսակական.


Ճոխաբան

adj.

eloquent, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Ճոխաբանեմ, եցի

va.

to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.

· Calfa

NBHL (1)

Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Ճոխաբանութիւն, ութեան

s. rhet.

haughtiness, arrogance;
amplification;
boasting, bragging;
elocution.

· Calfa

NBHL (2)

Իշխանական ձեւով բան. ճոռոմաբանութիւն. մեծաբանութիւն.

Զծայրագոյն յոքնատեսակ ճոխաբանութեա քո սիրական գովասանական բանս. (Մագ. ՟Խ՟Բ։)


Ճոխանամ, ացայ

vn.

to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.

· Calfa

NBHL (1)

Բանականութեանն յարգանօք կրկին ոխացար. (Նար. խչ.։)


Ճոխացուցանեմ, ուցի

va.

to enrich, to make wealthy, to endow, to gift, to adorn;
— զոք պարգեւօք, to load with kindness, to heap up benefits, presents, honours upon one, to overwhelm with gifts.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորական հրահանգաց հանդիսիւ ճոխացուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Ճոխութիւն, ութեան

s.

power, authority, influence, sway, empire;
pride, haughtiness;
riches, opulence;
abundance, diffusion;
ճոխութեամբ, nobly, magnificently, authoritatively, imperiously, arrogantly, haughtily, ostentatiously, pompously;
քո —դ, Your Lordship.

· Calfa

NBHL (2)

Իշխանական ճոխութեամբ։ Ճոխութեամբ հրամայել։ Հրաման քո ճոխութեանդ։ Կայսերական ճոխութիւնդ։ Ճոխութիւն հրամանին։ Ճոխութեամբ խօսել, կամ գործել։ Նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական. (Յճխ.։ Սեբեր.։ Արծր.։ Ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)

Զօրաւոր հաւատովք, եւ ճոխութեամբ մարմնականաւ։ Երկրաւոր ճոխութիւնք։ Ոչ յապականացու ընչից, այլ յիւրոյ հոգւոյն ճոխութենէ։ Յանեզրական կենացն յանբաւ ճոխութիւնսն. (Խոր. ՟Գ. 67։ Շ. մտթ.։ Նիւս. կուս.։ Անան. եկեղ։)


Ճողոպրումն, ման

s.

deliverance.

· Calfa

NBHL (1)

Զանսաղարթական ճողոպրումն, եւ կնտութիւն. (Մագ. ՟Լ՟Գ։)


Կերպակերպ

adj.

in many fashions, in various forms, diverse, varied.

· Calfa

NBHL (2)

Կերպակերպ նմանութիւնք դիւացն փախստական լինէին. (Ագաթ.։)

Կերպակերպ նմանութեամբ դիւացն փախստական լինելով. (Կորիւն.։)


Կերպակցութիւն, ութեան

s.

conformity;
likeness, resemblance, similarity.

· Calfa

NBHL (1)

Ունելով կերպակցութիւն հոգեւորական. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Կերպամտեմ

va.

to form an idea of.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրն կերպամտեալ խորհուրդս ապականագործս, խոկայր. (եւ այլն. Արծր. ՟Գ. 8։)


Կերպանամ, ացայ

vn.

to be formed, to take the form.

· Calfa

NBHL (2)

Առ քահանայական կեանսն՝ որպէս պարտ է կերպանալ. (Դիոն. եկեղ.։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ μορφόομαι, ἁπομορφοῦμαι, μορφοποιοῦμαι formor, efformor, formam accipio եւ figuror. Իբր Կերպարանիլ. Առնուլ զկերպարան. Զգենուլ զկերպ եւ զնմանութիւն. նմանիլ. նկարել, իլ. ձեւացուցանել, եւ ձեւանալ. կազմիլ, իլ. ձեւացուցանել, եւ ձեւանալ. կազմիլ. յօդիլ.


Կերպարանաւոր

adj.

feigned, disguised, counterfeited;
figured.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ունօղ զտեսակ գոյացական. գոյաւոր. ձեւացեալ. ենթակայացեալ.


Կերպարանեմ, եցի

va.

to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.

· Calfa

NBHL (2)

Տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբանն. (Շ. բարձր.։)

Որ կենցաղականաւ այսր յաւիտսենիւ զհանդերձելոցն ինձ կերպարանեն։ Որ կերպարանեցէր հրաշիւք աստանին զհանդերձելոցն նմանութիւն. (Նար. ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)


Կերպարանիմ, եցայ

vn.

to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւանայի աղօթական, կերպարանէի պահացող. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Կերպացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կերպարանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վերստին կերպացուցեալ զմեզ ի սրբութիւնն առաջին։ Վերստին կերպացոյց զմեզ յանապականութիւն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)


Կերպաւորութիւն, ութեան

s.

form, formation;
conformation.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զնիւթեղէն կերպաւորութիւնս վերագոյն. Անվրէպ նմանութեամբ կերպաւորութիւն։ Հրեշտակականացն կերպաւորութեանց (յերեւման իւրեանց). (Դիոն. երկն.։)


Կեցուցիչ, չի, չաց

adj. s.

giving life;
saviour, deliverer.

· Calfa

NBHL (1)

σωτήρ salvator, servator. Կեցուցանօղ. փրկիչ. փրկագործ. կենարար. ազատարար. փրկական.


Կիզելի, լւոյ, լոյ

adj.

burning, scorching;
cf. Կիզանուտ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԻԶԵԼԻ. φλέγων cremans, flammans, flagrans. Կիզիչ. կիզական. տոչորիչ. բոցակիզօղ. հրաբորբոք. հրափայլ.


Կիզեմ, եցի

va.

cf. Կիզում.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր յապականօղ կիզորէ. (Պիտ.։)


Կիզողութիւն, ութեան

s.

cf. Կիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

πρηστήριον incendium. Կիզիչն գոլ. կիզողական զօրութիւն. որ եւ ԿԻԶԱՆՈՂՈՒԹԻՒՆ.


Կինամոմոն

s. bot. cinnamon.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ի խառնուածոցն խնկոց կինամոմոն է՝ պտուղ բանջարոյ, որ եւ գտանի ի տմորիս հայոց, եւ յայլ աշխարհ. եւ ոչ միայն անուշահոտ է, այլ գոյ եւ գիտական զօրութիւն ի նմա. զի ընդ քուն խօսել տայ, եւ յայտնէ զծածուկս սրտի։


Կիսաբերան

adv.

between the teeth, muttered.

· Calfa

NBHL (1)

Կաղ ի կաղս ընդ քիմսն կիսաբերան ծանօթական խղճիւն ասէր. (Ճ. ՟Գ.։)


Կիսաբոլոր

s.

hemicycle, semicircle, half-circle.

· Calfa

NBHL (1)

Երաժշտականն խնդրէ, եթէ ո՞ր է՝ որ զերկպատիկ բան ունի, եւ ո՞ր է՝ որ զկիսաբոլոր. եւ ո՞ր զմակեռակն, եւ ո՞ր զմակաքառակն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Երզն. քեր.։)


Կիսագործ

adj.

half done, imperfect.

· Calfa

NBHL (1)

Կիսագործ՝ ապականացու։ Դու զմեզ երկիրս կիսագործ թողեր. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Կիսագունդ, գնդի

s.

half-sphere, hemisphere.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգական (լուսոյն) գիշերաւ ծածկիլ, ի ներքնումն գոլով կիսագնդին. (Սարկ. հանգ.։)


Կիսագօս

adj.

half-withered;
half-paralytic.

· Calfa

NBHL (2)

ոմն շնական փիլիսոփայ կիսագօս գոլով. (Սահմ. ՟Թ։)

Կիսագօս ես առ այժմ, մի՛ բնաւ ապականիր. (Երզն. լս.։)


Կիսադաւան

adj.

heretical.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա ոչ ունէր բանական ոգի, որպէս կիսադաւանն ասաց ապողինար. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Կիսադիք, դից

s.

demi-god;
a hero.

· Calfa

NBHL (1)

ἠμίθεος, ἠμιδαίμων semideus, indiges, heros. Ուրուական աստուածք. կիսաստուածք կամ կիսադեւք.


Կիսակ

s.

sharp, diesis;
cf. Կիսակատար.

· Calfa

NBHL (2)

Հնգեակն ունի եւ զարականն եւ զիգականն եւ չէզոք. եւ լուծ կիսակիւ միակին չէզոք. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)

ԿԻՍԱԿ. Ըստ տոմարագիտաց, Կէս օրն ակելի յամիսս արեգական քան զլուսնի. մինչեւ ի ՟ժբ ամիսս կազմել աւուրս վեց. որ ընդ հինգ աւուրս Աւելեաց լինին մետասան՝ ամի ամի. քանզի ամիսն արեգական հաշուի միշտ որպէս զամիսս հայոց լ աւուրբք. Իսկ ամիսն լուսնի ՟իթ օր, եւ կէս.


Կիսակեր

adj.

half eaten.

· Calfa

NBHL (1)

Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)


Կիսակտուր

adj.

cut in two, in half;
cut off at the middle, divided in halves or in two, bipartite.

· Calfa

NBHL (1)

Կիսագօս գոլով. ասէ. գթա՛ ո՛վ թագաւոր ի կիսակտուր շնականս. (Սահմ. ՟Թ։)