Definitions containing the research ամ : 10000 results

Կոյզկապ

s.

point of section in grape stalk.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Ողկոյզակապ. կապ կամ ծնօտ ողկուզի՝ ուստի հատանի։ (Վստկ.։)


Կոյտապան, աց

s.

stud-groom, stud-master.

· Calfa

NBHL (2)

ռմկ. կուտպան. Պահապան եւ վերակացու, որ հոգայ զկոյտս երամակաց.

Փաղանուանք՝ երաակապան եւ կոյտապան. (Երզն. քեր. (ա՛յլ ձ. երամակպան եւ կուտպան)։)


Կոնիոն, ի

s. bot. hemlock.

· Calfa

NBHL (2)

Բառ յն. գօ՛նիօն. κώνειον cicuta. Խոտ թունաւոր. ըստ հյ. մոլեխինդ, կամ խնդամոլի. խնդակոթ. պալտըրան, շիւքէրան.

Սոկրատէս արբ զկոնիոնն, եւ մեռաւ. որ է խնդամոլի. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Կոնոմոս

cf. Տնտես.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՆՈՄՈՍ կամ ԿՈՆՈՄ. Բառ յն. իգօնօ՛մոս. οἱκονόμος oeconomus, dispensator, administrator. այսինքն Տնօրէն. տնտես. վեքիլ խարճ.


Կոնքաձեւ

adj.

in form of a cupola;
concave, vaulted.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի զձեւ կոնքի կամակամարի. գոգաձեւ. ծոցաւոր.


Կոշկոճեմ, եցի

va.

to beat, to strike, to bemaul, to beat to death, to torture, to put to the rack, to murder, to slay, to massacre, to butcher, to kill in a violent cruel manner.

· Calfa

NBHL (5)

τυμπανίζω fustibus ad necem caedo συγκόπτω verbero. Չարչար գտնել կոճիւք փայտի կամ թմբչաւ. թոպել. բրածեծ առնել. խոշտանգել. քարկոծել, յօշատել, կտտամահ սպանանել. թակել, ծեծել փետել, ջարդել.

Ամովս էր ի թիկուայ. եւ ամասիա կոշկոճեաց զնա. (Մահ ամովսայ.։)

Կոշկոճել քարամբք բանից, կամ բամբասանաց քարաձգութեամբ, կամ իրաւանցն վիմօք, կամ վճռաւ. (Նար.։)

Ոչ վայրապար գործել հրամայէ, այլ կոշկոճելով, վաստակելով, եւ մեծաւ աշխատութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)

Յամենայն կողմանց բազում իրօք (իբրեւ ալեօք) կոշկոճին. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա։)


Կոշկոճումն, ման

s. fig.

torment, torture, rack;
slaughter;
suffering, grief, trouble.

· Calfa

NBHL (2)

Դառն կոշկոճմամբ, եւ փութամահ տանջանօք մատնեաց զնա ի սպառումն սրոն ծարաւոյ. (Յհ. կթ.։)

Համբերեաց ազգի ազգի վշտաց քարավէժ կոշկոճման. (Շար.։)


Կոշտ, ից, ոց

s. adj.

lump of clay, clod, sod, glebe;
corn, callosity;
hard, rude, rough, coarse;
rude, unpolished, clownish, boorish, ill-bred, ill-mannered, rough;
awkward, clumsy.

· Calfa

NBHL (4)

βώλαξ, βῶλος, ἅχθος gleba, glebula, pondus. Խիստ կամ պինդ զանգուած հողոյ գնտացեալ. գուղձն.

Զխառնամաղ կոշտն ի բաց մաքրեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)

Եւ ա՛ռ աստուած զհողն յերկրէ. ո՛չ կոշտ ինչ, այլ անօսրագոյն հող. (Ոսկ. յադամ.։)

Յորժամ հանեն զոսկին, եւ ոչ զսուղ ինչ կոշտ՝ որ յերակին, ներեսցէ ոք ի տեղւոջն թողուլ։ Ոսկեգործացն մանկունք եւ դոյզն ինչ կոշտոյ խնդիր առնեն. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. հռ.։)


Կոշրայեմ, եցի

va.

to form, to shape, to fashion, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՇՐԱՅԵԼ. Բառ անյայտ. իբրու Կշռութեամբ յարմարել, յօրինել, համեմատ կազմել. յն. տպաւորել կամ կերպարանել. διατυπόω efformo, reformo.


Կոչ

s.

call, appeal, invitation;
— յատեան, writ, summons, citation;
— ի մենամարտ, challenge;
— զինուորական, muster, roll-call;
գտանիլ ի կոչն, to be present at roll-call;
տալ կոչոյն պատասխանի, to answer a summons.

· Calfa


Կոչական, ի, աց

s. gr. vocative.

· Calfa

NBHL (1)

κλετικός vocativus. Յայտարար կոչման, կամ ձայնելոյ զոք յանուանէ, կամ կարդալոյ առ նա. որպիսի է վերջին հոլովն. ո՛վ պետրէ. ա՛յր դու՞ ո՛ արք. տէ՛ր իմ, տեա՛րք.


Կոչեմ, եցի

va.

to call;
to call in;
to invite;
to call, to name;
— ի մի վայր, to convoke, to call together, to assemble;
— յօգնութիւն, to call on for help, to invoke;
— զոք յետս, to call back, to revoke;
to call off, to bring back;
յետս — զբանսն, to unsay, to recall what one has said, to retract, to recant, to revoke;
— ի դատ, to cite, to summon;
վկայս —, to subpoena, to summon witnesses;
— ի վկայութիւն, to quote, to cite.

· Calfa

NBHL (5)

Կոչեաց տէր աստուած զադամ, եւ ասէ ցնա, ու՞ր ես։ Կոչեսցուք զաղջիկն, եւ հարցցուք ի բերանոյ նորա։ Կոչեցէ՛ք զնա, զի կերիցէ հաց։ Զի՞ կոչեցար զիս։ Ոչ կոչեցի զքեզ։ Կոչեաց մովսէս զամենայն իսրայէլ։ Կոչեց զնոսա, եւ ոչ լուան ինձ։ Յեգիպտոսէ կոչեցից զորդի իմ։ Մի՛ կոչեր զբարեկամս քո (ի ճաշ)։ Ոչ ոք յայնց կոչեցելոց ճաշակեսցէ յընթրեաց իմոց։ Կոչեսցես զնոսա ի խաղաղութիւն։ Կոչեաց յանուանէ զբեսելիէլ։ Շինեաց անդ սեղան տեառն, եւ կոչեաց յանուն տեառն.եւ այլն։

Կոչեաց զաստուած յօգնութիւն։ Կոչեցի զամենակարգ օգնական. (Լմբ. սղ.։)

Կոչելդ՝ կրկնակի իմանի, կամ անուանել որպէս զմոռացեալ, կամ յօգնութիւն կարդալ. (Խոր. ՟Ա. 3։)

Կոչեաց աստուած զլոյսն տիւ, եւ զխաւարն կոչեաց գիշեր։ Տեսանել՝ զի՞նչ կոչեսցէ զնոսա։ Սա կոչեսցի կին, զի յառնէ իւրմէ առաւ։ Զամենեսեան զնոսա յանուանէ կոչէ։ Կոչեաց զանուն նորա յիսուս։ Ի քաղաքին՝ որ կոչէր նազարէթ։ Զյովսէփ՝ որում բարսաբայն կոչէին։ Կոչեաց զանուն տեղւոյն այնորիկ նզովս.եւ այլն։

Առ եւ զանուն թագաւորի ոչ կամէր կոչել նմա. (Շ. մտթ.։)


Կոչեցեալ

adj.

called, surnamed;
renowned.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՉԵՑԵԱԼ. ա. ըստ յն. κλητός կոչած. Եղեալն մասնաւոր կոչմամբ. constitutus per vocationem եւ այլն.


Կոչնակ, աց

s.

rattle;
clapper.

· Calfa

NBHL (3)

(Ի բառէս Կոչունք) Գործի կոչելոյ յեկեղեցի, կամ ի սեղան.

Ի հաց կոչելոյ ժամն՝ կոչնակով ձայնէին ի հացն. (Վանակ հց։ Կանոն.։)

Զկնի կոչնակացդ գալ. ընթերցի՛ր կամ իմա՛, կոչնականացդ, այս ինքն կոչողաց։


Կոչնական, ի, աց

s.

guest, table-companion;
the host.

· Calfa

NBHL (7)

ԿՈՉՆԱԿԱՆ. κλήτωρ vocator, arcessitor, invitator, praeco. Հրաւիր6ղ ի կոչունս ի կոչմանէ կոչնատեառն. կոչօղ ի պատիւ կամ ի ժողով. հրաւիրակ. եւ Պատգամաւոր. Ձենօղ, հրաւիրօղ, խապար տուօղ.

Ետ տեղի նոցա ի վերոյ կոչնականացն։ Յարեան ամենայն կոչնականքն ադոնիայ, եւ գնազին. (՟Ա. Թագ. ՟Թ. 22։ ՟Գ. Թագ. ՟Ա. 49։ Տե՛ս եւ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 8։ Մրկ. ՟Զ. 2ձ։)

Եղեն կոչնականք կոչել զամենեսեան. (Ագաթ.։ Լերու՛ք կոչնականք եւ հրաւիրեալք. Փարպ.։)

ԿՈՉՆԱԿԱՆ. որպէս Կոչնատէր, որ է առաջին կամ վերին կոչօղն.

Յորժամ գայ գատաւոր տիեզարաց, եւ կոչնական արդարոց. (Նար. երգ.։)

ԿՈՉՆԱԿԱՆ. Իբր Կոչնակական, կամ հնչողական. ձայնահան.

Հնչեցուսցեն զզանգակսն, եւ կամ զո՛ր եւ լիցի նուագ իմն կոչնական, եւ ապա զպաշտօնն սկսանիցին. (Մարթին.։)


Կոչնատէր, տեառն

s.

inviter, host, master of the house.

· Calfa

NBHL (1)

κεκληκώς, ἐστιάτωρ, τετιμηκώς invitator, convivator. Տէր կոչնոց. հրաւիրօղ ի սեղան իւր. տանտէր՝ ձենօղ, հրամցընօղ, մեծարօղ.


Կոչումն, ման

s.

calling, call, nomination;
appellation, name, nomination, denomination;
appeal, summons, citation, assignation;
invitation;
invocation;
vocation;
— յետս, retraction, recantation, unsaying, recalling.

· Calfa

NBHL (4)

κλῆσις vocatio եւ այլն. Կոչելն, կոչիլն. (ըստ ամենայն նշ).

Օր կոչման հրաւիրակի։ Արար թագաւորն կողմունս (կամ կոչունս). (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 6։ Եսթ. ՟Բ. 18։)

Եւ այլ այսպիսի կոչմունս։ Որոյ կոչմամբ յորջորջեցան եւ բաղնիքն. (Խոր. ՟Բ. 60. 85։)

Կոչումն անպատիր, կամ ընտանի, կամ պաշտելի (անունն աստուծոյ կարդալի)։ Օծումն կոչման։ Քրիստոնէական կոչմանս։ Ի վեհագունիցդ կոչմանց։ Անուանեալ կոչմամբ յիսուս զքրիստոսն աստուծոյ. (Նար.։)


Կոպտարանձն

adj.

monstruous, enormous, deformed, misshapen, ugly, churlish, rustio, rude, rough.

· Calfa

NBHL (1)

Կոպիտ անձամբ, կամ տարաղիւք. անհեթեթ.


Կով, ուց

s.

cow;
շառագոյն՝ խայտաբղէտ —, russet, spotted or speckled —;
— վտիտ՝ պարարակ կամ գէր, lean, tat —;
կաթնտու՝ կաթնաւէտ —, milch cow, dairy cow;
կթել զկով, to milk a -;
ծանր —, a — with or in calf;
ծնանել կովու, to calve;
միս կովու, cow-beef;
կաշի, մորթ կովու, neat-leather, cowhide;
ստեւ կովու, cow hair;
կու, քակոր կովու, cow dung;
կոգի կովուց, butter of kine;
բչիւն՝ բառաչիւն կովու, bellowing, lowing of a -.

· Calfa


Կովադիաց, ի

s.

eft, newt, lacertus facetanus.

· Calfa

NBHL (3)

ԿՈՎԱԴԻԱՑ կամ ԿՈՎԻԴԵԱՑ, կամ ԿՈՎԻԴԵԱՅ եւ ԿՈՎԱԾՈՒԾ, կամ ԿՈՎԾՈՒԾ. ռմկ. կովըծուծ. καλαβώτης, ἁσκαλαβώτης, ἁσκάλαβος (իբրու կթող կովու). stellio, animal lacertae simile. Մողէզ խոշոր՝ կանաչ, կամ պիսակ. որ եւ դօդօշ. քարաթոշ, քարաթոթոշ. քէլէր

Սաղամանդրգազան ինչ, որ նման է կովիդեցի (կամ կովիդիեցի). (Խոր. աշխարհ.։ Մողէզք եւ կովիդիայք. Արծր. ՟Ա. 3։)

Սաղամանդրն կենդանի ինչ է, մեծութեամբ է այնչա՝ քան զոր կովածուծն կոչեն. եւ կամ փոքքր ցամաքային կոկորդիլոս. (Նոննոս.։)


Կովածուծ, ծծի

cf. Կովադիաց.

· Calfa

NBHL (3)

ԿՈՎԱԴԻԱՑ կամ ԿՈՎԻԴԵԱՑ, կամ ԿՈՎԻԴԵԱՅ եւ ԿՈՎԱԾՈՒԾ, կամ ԿՈՎԾՈՒԾ. ռմկ. կովըծուծ. καλαβώτης, ἁσκαλαβώτης, ἁσκάλαβος (իբրու կթող կովու). stellio, animal lacertae simile. Մողէզ խոշոր՝ կանաչ, կամ պիսակ. որ եւ դօդօշ. քարաթոշ, քարաթոթոշ. քէլէր

Սաղամանդրգազան ինչ, որ նման է կովիդեցի (կամ կովիդիեցի). (Խոր. աշխարհ.։)

Սաղամանդրն կենդանի ինչ է, մեծութեամբ է այնչա՝ քան զոր կովածուծն կոչեն. եւ կամ փոքքր ցամաքային կոկորդիլոս. (Նոննոս.։)


Կովկիթ

s.

cow-milker.

· Calfa

NBHL (1)

βουμολγός qui, vel quae vaccas mulget. Կթող կովուց, այր կամ կին. կով կթօղ.


Կոտմկեան

adj.

hawk-nosed, aquiline —.

· Calfa

NBHL (1)

Նահատակս ոք ընտրիցէ կոտմնկէս կամ պնչատս, կամ թուխս կամ սպիտակս. (Ոսկ. գաղ.։)


Կոտմնկէ

cf. Կոտմկեան.

· Calfa

NBHL (1)

Նահատակս ոք ընտրիցէ կոտմնկէս կամ պնչատս, կամ թուխս կամ սպիտակս. (Ոսկ. գաղ.։)


Կոտորած, ոց

s.

carnage, massacre, slaughter, butchery;
defeat, rout, overthrow, loss;
— անհնարին ի վերայ ածել, to make dreadful slaughter, to cut to pieces, to slay, to rout.

· Calfa

NBHL (1)

Դառնալ ի կոտորածէ թագաւորաց։ Գործել մեծամեծ կոտորած, կամ բազում կոտորածս զօրաց կամ քաղաքացւոց։ Կոտորած քաղաքի, կամ տղայոց եւ ծերոց։ Կոչեաց զտեղին կոտորած ծնօտի։ Արածեա՛ զխաչինս կոտորածի (այսինքն կոտորելիս).եւ այլն։


Կոտորակ, աց

s.

small bit, piece or slice;
— թուոց, fraction;
տասնորդական —, decimals, decimal fractions.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՏՈՐԱԿ կամ ԿՈՏՈՐԻԿ. cf. ԿՈՏՈՐ.


Կոտորատեմ, եցի

va.

to cut into several pieces.

· Calfa

NBHL (1)

κόπτω vellicatim carpta avide edo. Խոշոր կոտորս կամ պատառս կլանել. եւ կր. պատառ պատառ լինել. Խոշոր կտորներ կուլ տալ, խոշոր խոշոր բաժնըւիլ.


Կոտորուած

cf. Կոտորած.

· Calfa

NBHL (2)

տացու՛ք զամենայն անդամս ի կոտորուածս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)

Յորժամ կոտորուածք լինիցին, կամ գէշ անկեալ. (Նչ. եզեկ.։)


Կոտորումն, ման

s.

cf. Կոտորուած.

· Calfa

NBHL (3)

Եհար կոտորմամբ սրոյ. (Ել. ՟Ժ՟Է. 13։ Թուոց. ՟Ի՟Ա. 24։ Օր. ՟Ժ՟Գ. 15։ ՟Ի. 13։)

Վանեալ վատնէ կոտորմամբ. (Յհ. կթ.։)

Ի վայր քամեալ մզէին յորովայնէ անտի կոտորումն աղեաց նորա. (Յհ. կթ.։)


Կոտրատուն

adj.

broken to pieces, smashed, shivered, shattered.

· Calfa

NBHL (1)

Սաբեկա՝ պրկումն թարգմանի, կամ երկճղի. (կամ կոտրատուն. Վրդն. ծն.։)


Կորագլխութիւն, ութեան

s.

cf. Կորանք.

· Calfa

NBHL (2)

Գլխակորութիւն. ամօթապարտութիւն.

Ի յանկանգնելի կորագլխութենէ թշնամեացն. (Բրսղ. մրկ.։)


Կորագլուխ

cf. Կորակոր;
— առնել, to humble, to abase, to humiliate, to overwhelm with shame;
— լինել, to hang one's head, to get confused, to humble oneself, to lose courage, to be ashamed, abashed, humiliated.

· Calfa

NBHL (6)

ԿՈՐ Ի ԳԼՈՒԽ. ԿՈՐԱԳԼՈՒԽ. cf. Ի ԿՈՐ) Կորացեալ գլխով. Գլխակորեալ. ամօթապարտ. ամօթալից.

Անհամարձակ կորագլուխ (կամ կորիգլուխ) լինել առաջի ահաւոր դատաւորին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 20։)

Կորագլուխ եւ ամօթալից եղեալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Կորագլուխ ամաչեցեալ զերկիր նշմարեմք. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Կորագլուխ ամօթով. (Ղեւոնդ.։)

Կորագլուխ եմ, եւ անհամարձակ. (Լմբ. պտրգ.։)


Կորակնեմ, եցի

vn.

to have the eyes cast down with shame or confusion, to be humiliated.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՐԱԿՆԵԼ որ եւ ԱԿՆԿՈՐԵԼ. Զակն ի վայր կորացուցանել. լի լինել ամօթով. նկուն լինել. Վար նայիլ, երեսը կախել, ցմքիլ, խախք ըլլալ.

Կորակնեալ ամօթալից։ Կորակնեալք ամօթալից խայտառակեալք։ Ամօթալից կորակնեալք։ Կայր կորակնեալ. (Արծր. ՟Գ. 2. եւ 9։ ՟Դ. 2. եւ 3։)


Կորակոր

adj. adv.

ashamed, confused, depressed, humbled, debased, humiliated;
with hanging head, humbly, full of shame, quite confused, abashed, ignominiously.

· Calfa

NBHL (3)

Կոր ի կոր եղեալ ամբարտաւանութիւն նորա. (Ճ. ՟Ա.։)

Կոր ի կոր ամօթալից պարտեալ ամաչեցեալ եւ այլն. (Գր. երէց.։)

Որ կամ մտօքս միշտ կոր ի կոր. (Ոսկիփոր.։)


Կորակտուց

adj.

hawk-billed, having a curved beak.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ նմանիցեն անգութ կորակտուց թռչնոյն. յն. կորամագիլ։


Կորանք, նաց

s.

humiliation, shame, debasement, confusion, consternation;
dishonour, ignominy, infamy, opprobrium;
shamefully, ignominiously.

· Calfa

NBHL (5)

Կորացումն. գլխակորութիւն. ամօթ. խայտառակութիւն. անշքութիւն. հիքութիւն. Դառնալ մեծաւ կորանօք ի կողմանցն պարսից. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 1։)

Ապագովանաց կորանք։ Եւ ոչ հրապարակագոյժ ինքեամբ լիւրն ի մէջ ածել կորանս։ Զի՞նչ տեղի կորանացն. (Պիտ.։)

առ ի կորանս ամաչեցուցանել զիսրայէլ. (Եփր. թագ.)

Ոչ ամաչեմք, եւ ոչ առ կորանաց զերկիր նշմարեմք. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)

Եւ կորանք քան զամենայն, մարք ի բերանոյ տղայոց իւրեանց յափշտակէին զկերակուրն. յն. ողորմ յոյժ. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)


Կորացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to bend, to bow, to crook, to camber;
to incline, to fold;
to arch, to vault;
to humiliate, to mortify, to dishearten, to deject.

· Calfa

NBHL (2)

κάμπτω, κλίνω, ταπεινόω , μεταβάλλω curvo, incurvo, flecto, inclino, verto. Տալ կորանալ. թեքել. ծռել. կարկամեցուցանել. խոնարհեցուցանել. նկուն առնել. քամակաբեկ եւ գլխակոր առնել.

Կորացոյց իսրայէլ զպարանոց իւր առաջի թշնամեաց իւրոց. (Յես. ՟Է. 8։)


Կորդացուցանեմ, ուցի

va.

to let lie fallow.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՐԴԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ցամաքեցուցանել, եւ որպէս կորդ երկիր կացուցանել զխորս ջուրց. (լծ. թ. գուրութմագ ).


Կորեկահատ

s.

millet-seed.

· Calfa

NBHL (1)

Փուքն որ ի փամփշտին, արգելու առնու զկորեկահատն, եւ ի միջոցի ունի. (Եզնիկ.։)


Կորզեմ, եցի

va.

to snatch, to take away, to wrench, to wrest, to extort, to take by force, to ravish;
to deliver, to free, to disengage;
յանձն —, to win, to gain over.

· Calfa

NBHL (4)

Կորզել զստինս ի բերանոյ կամ ի ժանեաց առծիւու. զոք ի հանէ, կամ յերկրէն. ի ձեռաց այլոց, ի բռնութենէ թշնամեաց, կամ զցիցս յորմոյ։ Կարթիւ կորզել։ Հասկ կորզել։ Կորզեցին յինքեանս զղովտ ի տուն անր։ Զամենայն զճարպն կորզիցէ, զորօրինակ կորզիցի ճարպ յողջակիզէ փրկութեան։ Յանձն իւր սկսաւ կորզելզքահանայութիւնն. եւ այլն։

Զմեռելոյ զմորթսն կորզել։ Կորզէին զմորթն։ Կորզեաց ի հնարից, կամ ի մեքենայից բանսարկուին. (Կանոն.։ ՃՃ.։)

Կորզել ի մեղաց, կամ ի կեանս եւ այլն. (Նար.։)

Գաւառս բազումս ամրոցովքն հանդերձ յինքն ձգեալ կորզեաց. (Արծր. ՟Ե. 8։)


Կորէ

s.

young girl.

np.

Proserpine.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՐԷ կամ ԿՈՐԷՔ. Բառ յն. գօ՛րի. κόρη puella եւ Proserpina. Աղջիկ. սեպհականել անուն պերսեփոնեայ չաստուածուհւոյ.

Ի կորէս ելանէր. Իբր ի պարտութիւն մատնիլ, կամ կորակոր յետս ընկրկիլ.


Կորիզ, րզոյ

s. med.

kernel, stone;
grain, seed;
bubo.

· Calfa

NBHL (3)

ԿՈՐԻԶ. ըստ բժշկաց է Խոյն կամ պալարն ի վեր ընդ անթովք. βουβών bubo, glandula. (Գաղիան.։)

Մրջիւնն զհատ կամ զկորիզ իրք (գուցէ իրիք) յորժամ տանի ի ծակն, ընդ մէջ կտրէ եւ դնէ, զի մի բուսիցին. (Վեցօր. ՟Բ։)

Ա՛ռ մուզ եւ անոյշ դամոն. զկորիզն ձգէ ... Չոր ամբրաւի զկորիզն հա՛ն. Ոսկիփոր.։ Եւ էր կերակուր ծերոյն օր ըստ օրէ երկոտասան կորիզս արմաւոյ. (Վրք. հց. ՟Ը. եւ ՟Ժ՟Թ։)


Կործան

adj.

prostrated, prostrate, prone;
— անկանիմ, to fall upon one's face;
to fall down;
to go to ruin, to sink into decay, to be overthrown, to crumble away, to fall to pieces, to be ruined;
— արկանեմ, to throw down, to overthrow, to destroy, to ruin.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՈՐԾԱՆ ԱՆԿԱՆԻԼ. πίπτω, πέτω cado, procido. Կործանիլ. սաստկութեամբ կամ դողմամբ անկանիլ.


Կործանեմ, եցի

va.

to overturn, to subvert, to overthrow, to demolish, to destroy, to ruin;
to lay waste;
to extirpate, to exterminate;
յերկիր —, to fell to the earth, to throw, strike or dash to the ground;
— զպարիպս, to dismantle, to pull down;
— զոք ի հաւատոց, to pervert from the faith;
— զմիմեանս, to throw down, upset or destroy each other;
— զկեանս, to come to an untimely end;
խաղն կործանեաց զնա, gaming has been his ruin.

· Calfa

NBHL (4)

կործանել զարձան, զսեղան, զտուն, զդրունս, զպարիսպս, զամուրս, զաշտարակս, զքաղաքս, զգեօղս, զաշխարհ.եւ այլն։

Եւ Կործաննել զթագաւոր, զքեզ, զնոսա, զիսրայէլ, զամբարտաւանս, զսեաւ, զաթոռս թագաւորաց. զզօրութիւն քո, զկանս ամպարշտաց. եւ այլն։

Կործանեցան կործանումն մեծ առաջի թշնամեաց իւրոց. (Յուդթ. ՟Ը. 18։)

կործանեցաւ ի ժամանակի հալածանաց ի հաւատոց անտի քրիստոսի ի պաշտօն հրէութեեան. (Եւս. պտմ.։)


Կործանիչ

s. fig. adj.

destroyer, waster;
perverter;
ruinous.

· Calfa

NBHL (4)

Որ կործանէ (ըստ ամենայն առման).

Կործանիչ խորամանկաց եւ մեղսասիրաց. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)

Կործանիչ լինի նմա (եւայ՝ ադամայ) փոխանակ օգնականի. (Եփր. ծն.։)

Զամբարտաւանութիւնն իբր զհին կործանիչ նախաստեղծին բարձրութեան. (Նար. ՟Խ՟Ե.)


Կործեմ, եցի

va.

to empty.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կործ առնել. գլուխ ի վայր շրջել (զամանս)։ (Վստկ.։)


Կորճալեզու

s.

jargon, brogue, cant.

· Calfa

NBHL (2)

ԿՈՐՃԱԼԵԶՈՒ ԿՈՐՃԱՅ. Որոյ բարբառն է փոքր մի թիւրեալ եւ խանգարեալ, կամ խորթ եւ կորդ. որպիսի էր բնակչացն յաշխարհին կորճէից ի հայս, որ կոչին գորդայք, կորդուք, կորդուացիք, սահմանակիցք մարաց. յորմէ եւ այժմու բնակիչք այլազգիք քիւրտ կոչին, եւ աշխարտն քիւրտիստան.

Զքոյ լեզուիդ դլտելն բաւանդակ զբառսն (կամ զբարսն) զեզերականս, որպէս զկորճայ եւ զտայեցին եւ զխութայինն. (Երզն. քեր.։)


Կորնթարդ, ի

adj.

convex.

· Calfa

NBHL (3)

(ի կոր, ընդ կամ ենթ, արդ) κυρτός convexus, -um. Կոր ձեւով կամար. գմբեթ. կամ արտաքին կողմն գմբեթի, որոյ ներքինն է խորոփիք որպէս գոդ կամ ծոց. Գուպպէ, քէմէր.

Եթէ կամի մատամբն հպել ի կորընթարդն երկնից, ոչ գոյ կարող. (Սահմ. ՟Դ։)

Լուսինն ի ներքին կիսագնդին գոլով ի կամարն երկնից, ոծ է ներքին կորնթարդն, հանդէպ արեգականն. (Յկ. ղրիմ.։)


Կորովակի

adv. adj.

stoutly, vigorously, valiantly;
dexterously, cleverly;
valiant, able, skilful, clever.

· Calfa

NBHL (2)

Կորովութեամբ. կորովագոյն. քաջ. սու՛ր. սրագոյն.

Կորովակի նետաձգութեամբ հարկանել։ Փորձք կորովակի աղեղնաւորութեամբ։ Ըստ կորովակի իրաւացւոյն մասին. (Պիտ.։)


Կորովաձիգ

adj.

expert at drawing the bow, skilled in arehery;
well-bent (bow).

· Calfa

NBHL (2)

Կորովութեամբ ձգօղ զնետ. աջողակ.

ԿՈՐՈՎԱՁԻԳ. ա.մ. իբր Կորովութեամբ ձգեալ, կորովագոյն ձգմամբ. կորովակի.