Definitions containing the research ամ : 10000 results

Նմանահան

adj.

portraying faithfully;
traced, counterdrawn.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանահան ճշգրտութեամբ յօրինեալ է եւ զփառազարդ պատկեր արքային Գագկայ. (Արծր. ՟Ե. 8։)


Նմանահանութիւն, ութեան

s.

tracing, counterdrawing.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռն տայ նկարագրել զքարինս ճշգրտագործ նմանահանութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 8։)


Նմանապէս

adv.

likewise, in like manner, in the same manner, conformably, equally, analogically.

· Calfa

NBHL (7)

Ամենայն նապաստակ նմանապէս հնարիմաց է, եւ ամենայն գայլ նմանապէս խորամանկ է, եւ ամենայն կապիկ նմանապէս առնէ զոր ինչ տեսանէ. (Նիւս. բն.։)

Նմանապէս ստորոգիլ, կամ ասել, գրել, նշանակել, բացատրել, լինել. (Պորփ.։ Աթ. ՟Ա։ Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)

Ջղօք եւ ոսկերօք հանեալք՝ նմանապէս մեզ։ Նմանապէս միմեանց՝ օգտմամտոյց մեզ լինելով. (Ածաբ. աղք.։ Յհ. իմ. ատ.։)

Անընտրաբար մոլորիս նմանապէս նախահօրն Ադամայ. (Ճ. ՟Ե.։)

Մարդ՝ առ ի նմանապէս ախտակցութեանց, եւ ըստ մեզ տկարութեամբք. եւ աստուած՝ առ ի ցուցմանէ անմահութեան. (Աթ. ՟Դ։)

Մինչ ոչ ումեք կարել զբաւականն ասել նմանապէս գովութեամբ. (Պիտ.։)

ՆՄԱՆԱՊԷՍ. ա. ὀμοιότροπος, ὀμοῖος ejusdemmodi, similis, aequus, par. Նման. համանման. հաւասար.


Նմանասեր

adj.

of the same kind, family or species.

· Calfa

NBHL (2)

ὀμοιογενής qui similis vel prope ejusdem est generis ὀμοιογενῶς simili genere. Համասեր. ազգակից. կոմասեռ. համանման.

Նմանասեր մարմնով (ըստ Ադամայ)։ Նմանասեր ասէ, այսինքն մերով մարմնով. (Անյաղթ բարձր.։ Շ. անդ։)


Նմանավիշտ

adj.

subject to the same afflictions or pains.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμοιοπαθής iisdem adfectibus obnoxius. Ներքոյ անկեալ համանման վշտաց եւ կրից. նմանաչարչար.


Նմանատիպ

cf. Նմանակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդ է սմին, եւ յոյժ նմանատիպ։ Քեւ զանհամեմատն մարդոյ պատկերի՝ մեզ նմանատիպ գործով գրեցաք. (Նար. ՟Ժ՟Ա. եւ Նար. կուս.։)


Նմանացեղ

cf. Նմանասեր.

· Calfa

NBHL (1)

Օրհնեալդ միայն ի կանայս ... փառաւո՛ր եւ ի դասուց համազարմ նմանացեղիցս. (Նար. կուս.։)


Նմանեմ, եցի

va. vn.

cf. Նմանեցուցանեմ;
cf. Նմանիմ.

· Calfa

NBHL (6)

ՆՄԱՆԵՄ, եցի, եա՛. չ. ՆՄԱՆԻՄ, եցայ, եա՛ց. ձ. ὀμοιόομαι, -ουμαι, ἁφομοίουμαι, ἑξομοίουμαι assimior, comparor, conformor μιμέομαι imitor, sequor. Նման լինել. համեմատ գտանիլ. բերել յինքեան զնմանութիւն ուրուք կամ իրիք. եւ Զհետ երթալ, հետեւել. նմանիլ, կըլմանի, հետեւիլ.

Սատիրականս անուանելով, իբրու ասեն՝ նմանեն զամենայն այլակերպս. (Պղատ. օրին. ՟Է։)

Մի՛ նմանիցէք նոցա։ Նմանեսցէ առն իմաստնոյ, կամ յիմարի։ Նմանեալ որդւոյն աստուծոյ։ Կամէին ամենայնիւ նմանել նոցա։ Ո՛րպէս պարտ է ձեզ նմանել մեզ։ Պղնձագործաց նմանէ։ Նմանեցաւ արքայութիւն երկնից՝ առն, որ եւ այլն։ Նմանեսցի արքայութիւն երկնից տասն կուսանաց.եւ այլն։

Անշահ եւ ունայն անօթոց նմանեաց. (Համամ առակ.։)

Ի կեանս իւրեանց նմանեցին քաջ նահատակացն մահուամբ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Որքան ինչ կարողութիւն է, զաստուած նմանի, որ կամին՝ զի ամենայն մարդ կեցցէ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Նմանեցուցանեմ, ուցի

va.

to render like, to assimilate, to conform, to equalize, to liken;
to imitate, to counterfeit.

· Calfa

NBHL (4)

ὀμοιόω, ἁπεικάζω assimilo, comparo, conformo, coaequo. Տալ նմանել. համեմատել. յարմարել. պատկանել. յինքն ձգել. եւ Համարել.

Բազէի գեղեցկութեան եւ քաջութեան եւ թեթեւութեան նմանեցուցանէ զերագահաս եւ զամենատես աստուածութիւն։ Ահեղութեան եւ քաջութեան արծուի նմանեցուցանէ զահեղ աստուածութեան զօրութիւն Քրիստոսի. (Նար. յովէդ.։)

(Ի շարժիլ ամպոց) զլերինս բարձունս ի հեռաստանէ՝ շարժունս նմանեցուցանեմք. (Շիր.։)

Կամ որպէս μιμέομαι imitor. որ եւ ասի ՆՄԱՆԵՄ. Յանձին բերել զնմանութիւն այլոյ՝ որպէս միմոս.


Նմանի, նւոյ, նեաց

adj. s.

cf. Նման;
—ք, likeness, image, statue.

· Calfa

NBHL (2)

Առն նմանոյ քեզ ամպարշտութիւն քո. (Յոբ. ՟Լ՟Ե. 8։)

Յիշեցուցանէ մեզ զնմանի մեր (յն. զընտանի կամ զսեպհական) անարգութիւն. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)


Նմանութիւն, ութեան

s.

similarity, resemblance, conformity, analogy;
assimilation;
comparison;
uniformity, equality;
imitation;
likeness, image, effigy;
figure, type, form;
parable, example;
ըստ նմանութեան, ի —, in imitation of, after the fashion of;
ըստ նմին նմանութեան, in like manner, likewise;
cf. Բերեմ.

· Calfa

NBHL (8)

ὀμοίωσις, ὀμοίωμα, ὀμοιότης , μίμημα similitudo, assimilatio, imitatio եւ այլն. Նման գոլն կամ գտանիլն. նմանելն. հետեւողութիւն. եւ Նմանեալն իւիք՝ պատկեր, կերպարան, ձեւ, երեւոյթ. առակ. օրինակ. սարաս. տարազ.

Ըստ պատկերի մերում, եւ ըստ նմանութեան։ Ըստ ազգի եւ ըստ նմանութեան։ Շինել տաճար ի նմանութիւն սրբոյ խորանին։ Իբրեւ նմանութիւն փայտեղէն սեղանոյ։ Ըստ նմանութեան սիդոնացւոցն։ Սրամտութիւն նոցա ըստ նմանութեան օձին.եւ այլն։

Մի՛ արասցես դու քեզ կուռս ըստ ամենայն նմանութեան։ Նմանութիւն ինչ ոչ տեսէք։ Բռնադատեաց արուեստիւն ածել զնմանութիւն ի գեղեցկութիւն։ Նմանութիւն հաստատութեան ի վերայ գլխոյ գազանացն. եւ այլն։

Ի նմանութենէն ապաքէն լինի ճշմարտութիւն խնդրելի։ Նմանութիւնք երեւեալ՝ առժամայնք արդարոցն՝ գուշակք ճշմարտութեան յաւիտենականի, որ գալոցն էր, լինէին. (Ագաթ.։)

Այսոքիկ ամենեքին՝ նմանութիւնք եւ երեւո՞յթք թուիցին քեզ եղեալք ի Քրիստոսէ, թէ ճշմարտութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ըստ նմին նմանութեան կամիմք չարչարանօք եւ արեամբ նորոգել զանձինս մեր. (Եղիշ. ՟Գ։)

Ըստ նմանութեան ժամանակին, որպէս ասացին նմա մոգքն. (յն. ըստ ժամանակին). (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։)

Բերել զնմանութիւն երկնային հրեշտակացն՝ փառաբանիչս տեառն աստուծոյ ամենեցուն եւ մեզ լինել. (Ժմ.։)


Նմանունակ

cf. Նմանօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նմանցօրէն

cf. Նմանօրէն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նմանօրէն

adv.

likewise, equally;
like, same, conformable.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յարդարընկալ կամացն ինքնատիրութեամբ արտազանցեաց (Ադամ), նմանունակ եւ մահընկալ, պատուհասիւ՝ բնականաւն զարհուրեցաւ երկիւղիւ. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նմանօրինակ

cf. Նոյնօրինակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմութիւն առ դատաստանաւ ի նմանօրինակն ի վեր ընթանայ՝ ասելով. յինէն ուսիր ո՛վ դատաւոր զողորմածութեան շնորհ. է որպէս երկու բառ՝ քան բարդեալ. այսինքն բուն գաղափար, կամ օրինակ համեմատ։


Ննջեմ, եցի

vn. fig.

to sleep, to slumber, to lie down, to go to bed;
to repose, to rest;
to die, to expire, to depart this life;
— ընդ կնոջ, to lie with a woman;
— արտաքոյ, to lie abroad, out of doors;
— բացօթեայ, ընդ աստեղօք, to sleep in the open air, to lie under the canopy of heaven;
— աչօք բացօք, to sleep like a hare;
— ի տէր, to go to sleep in Jesus, to rest in God;
— ի հող մահու, to sleep the sleep that knows no waking;
— ընդ հարս իւր, to sleep with one's fathers.

· Calfa

NBHL (4)

κοιμάομαι (լծ. քնիլ, քունել), κοιτάζομαι (լծ. խշտիք). cubo καθεύδω, ὐπνόω, νυστάζω dormio, dormito. Նինջ առնուլ. ի քուն լինել կամ մտանել. քունել. պառկիլ, քուն ըլլալ, քնանալ.

Ննջեցից ընդ հարս իմ, եւ թաղեսցեն զիս ի գերեզմանի նոցա։ Որպէս զվիրաւորս, որ ննջեն ի գերեզմանի։ Ղազարոս բարեկամ մեր ննջեաց.եւ այլն։

Բազում մարմինք ննջեցելոց սրբոց յարեան։ Զննջեցեալսն ի ձեռն Յիսուսի ածցէ ընդ նմա։ Ոչ ժամանեմք ննջեցելոցն, եւ այլն։ Յաղագս ի վերայ ննջեցելոց կատարմանց։ Խորհուրդ ի վերայ սրբազանաբար ննջեցելոցն։ Աղօթս սրբազանս առնէ ի վերայ ննջեցելոյն։ Անսրբազանիցն ննջեցելոց ոչ առնէ զայս աղօթս. (Դիոն. եկեղ.։)

ՆՆՋԵԼ. ἑγκείμαι եւ այլն. Քունել ընդ կնոջ. մատնել առ ամուսինն, կամ առ օտար կին.


Ննջեցուցանեմ, ուցի

va.

to lull, to put to sleep, to lay down, to put to bed;
— զկին ոք ի լանջս ուրուք, to marry, to join in wedlock;
— զկոյս, to deflower;
— զոք ի քուն յաւիտենից, to slay, to kill.

· Calfa

NBHL (3)

Հսկօղքն՝ որ ի քնէածիցն հայհոյէին, զնոսա ննջեցուցին ի քուն յաւիտենից. (Ճ. ՟Գ.։ Կամ Եփր. քն. եւ Եփր. արթն.։)

Այն՝ որ ննջեացն, եւ զարթեաւ եւ ննջեցոյց զծովն. (Եփր. համաբ.։)

Ննջեցուցանէին զկանայս ուխտաւորս առ դրան խորանին վկայութեան. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 22։) Բայց եւ աստ ոմանք ընդ սրբոյն Եփրեմի մեկնեն, լոկ տալ ննջել կանանց խոնջութեամբ առ ետեղ, ոչ հոգալով ի ցերեկի ընդունել զնուէրս նոցա, եւ արձակել զնոսա ի տեղիս իւրեանց։


Ննջիւն

cf. Ննջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբազանիցն ննջումն ուրախութեամբ եւ անշարժ յուսով։ Ըստ ննջման սրբազանից արանց. (Դիոն. եկեղ.։)


Ննջումն, ման

s.

sleep, repose, dormancy;
decease, death, exit, transit;
coition, copulation;
ի — խոնարհիլ, cf. Նիրհեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբազանիցն ննջումն ուրախութեամբ եւ անշարժ յուսով։ Ըստ ննջման սրբազանից արանց. (Դիոն. եկեղ.։)


Նշանաբան

s.

watch-word, pass-word.

· Calfa

NBHL (2)

Նշան բանի, կամ բանիւ տուեալ նիշ.

Ետ գրել ողջոյն, եւ նշանաբան. ((այլ ձ. եւ բանից նիշ). Մամիկ.։)


Նշանագիր, գրաց, գրոց

s.

character, letter;
register, archives;
secretary;
cipher;
signature, paraph, flourish;
—ք, alphabet;
elements, rudiments;
—ք եգիպտականք, hieroglyphs.

· Calfa

NBHL (14)

Նշանագիրք իսկ գրոցն եբրայեցւոց՝ այլազգ առ հրէայս գտանին, եւ այլագունակ առ շամրտացիս ... մինչեւ ի նշանագրաց փոփոխումն. (Եւս. քր. ՟Ա.)

Թիւ անուան այսր օձի (որ ի յայտնութեան)՝ ըստ համարոյ յունաց ի նշանագրոց իւրոց ճանաչի. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 8։)

Գիրս նշանագրոց Հայաստան ազգին։ Նշանագիրս աղփաբետաց հայերէն լեզուին։ Տեղեկանայր ի Դանիէլէ նշանագրացն։ Իբրեւ ամս երկուս նովին նշանագրովք տանէր. (Կորիւն.։)

Նշան կենսատու խաչին բերելով շուրջ զինքեամբ ճառագայթիցս, թէ այսու յաղթեսցես. (Փարպ.։)

Օտար խորհրդով նշանագիրս գծել, կամ մարգարէանալ առ յապայսն, եւ երազահմայ լինել անքրիստոնէաբար. (Եղիշ. հոգ.։)

ՆՇԱՆԱԳԻՐ. Գիր ողջունի. թուղթ կամ նամակ (սակաւատող).

Ժամանակ ժողովոյն, որպէս ի նշանագիրսն գտաք, ի հիւպատոսութեան պաւլինայ եւ յուլիանոսի. (Սոկր. ՟Ա. 13։)

ՆՇԱՆԱԳԻՐ. Նշանագրօղն, եւ նշանագրեալն. որպէս Դպիր կամ նօտար համառօտագիր եւ երագագիր, եւ գրուած նորին.

Գրեցին ատենակալ դպիրքն նշանագրացն։ Դիպեցան անդ նշանագիրք, որ գրեցին զամենայն խօսսն, եւ ընթերցան առաջի թագաւորին։ Որ ինչ կարի անտեղեակ լեալ ձեռնարկութեան նշանագրաց. (Ագաթ.։)

Հրամայեցին նշանագրի միում գրել զառ յինքեանց ասացեալսն. (Մամիկ.։)

Կամ Մատենագիր, եւ Մատենագրութիւն. սուրբ գիրք.

Նշանագիրն՝ որ նշանակէր յանուանէ, էր ոչ միայն զմադիանացւոցն, այլեւ զամաղեկացւոցն. (Պիտ.։)

ՆՇԱՆԱԳԻՐ. Ստորագրութիւն. ձեռացագիր. անուն ուրուք գրեալ մատամբ իւրով ի վախճան քարտի. եւ Կնիք դրոշմեալ.

Իւր նշանագրաւս ձեռամբ ասէ գրել զողջոյնս. (Ոսկ. ՟բ. թես.։)


Նշանագիւտ

adj.

noting down.

· Calfa

NBHL (1)

Հասեալ առ իս հրամանի ի մեծ արքայէն Տրդատայ՝ կարգել ինձ ի ձեռնարկութենէ նշանագիւտ ժամանակագրացն. (Ագաթ.։)


Նշանագործ, աց

adj. s.

performing miracles, doing wonders;
prodigious, marvelous;
thaumaturgus, wonderworker, miracle-monger.

· Calfa

NBHL (4)

Տե՛ս եւ զնշանագործն, զիա՛րդ փոքունս համարի զգործն. (Սեբեր. ՟Ը։)

Նշան բազում անգամ այլոց օգուտ եղեն, եւ նշանագործին վնաս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)

Տաճար մաքուր եղեալ նշանագործին աստուծոյ։ Կալ ընդ նշանագործ հարանցն համարեսցի յարքայութեան երկնից. (Վրք. հց. ՟Ե։)

Նշանագործ անուամբ ի խաչ, եւ յեկեղեցի. (Շար.։)


Նշանագործութիւն, ութեան

s.

miracle, prodigy, sign.

· Calfa

NBHL (3)

Ահաւորագոյն նշանագործութեամբ տարեալ հարուցեալ ի խոստացեալսն։ Զնոցին մոլորեցուցիչ նշանագործութեանցն ճառէ. (Ագաթ.։)

Վասն յայտնի նշանագործութեան սքանչելեացն՝ զոր առնէր։ Նոքա բազումք են քան զձեզ, որ տան վկայութիւն նշանագործութեան։ Մարգարէական արուեստիւք, եւ առաքելական նշանագործութեամբ. (Բուզ. ՟Ե. 23։ Եղիշ. թաղմ.։ Ճ. ՟Ե.։)

Հրաշակերտս ասէ իսկ զամենայն իւրաքանչիւր ազգաց՝ որ ի նմանէն նշանագործութիւնք եղեն. (Իսիւք.։)


Նշանագրեմ, եցի

va.

to characterize;
to write, to compose;
to note, to mark;
to delineate.

· Calfa

NBHL (1)

Անցուցեալ զժողովուրդն՝ հանէ յանապատ. զոր եւ նշանագրել վայելեցուցանէ. (Ագաթ.) այսինքն արժանի առնէ գրով տալ պատգամս։


Նշանագրութիւն, ութեան

s.

character, letter;
writing;
note, annotation.

· Calfa

NBHL (4)

Նշանագրելն, եւ նշանագիր, ըստ ամենայն առման.

Աւելորդ համարիմ երկրորդել զառաջագոյն պատմագրեաց նշանագրութիւնս. (Արծր. ՟Ա. 14։)

Հաստատեցին զաթոռ սրբոյն Գրիգորի՝ թարգմանութեամբ նշանագրութեան. այսինքն սուրբ գրոց եւ այլոց մատենից ի ձեռն նորապարգեւ նշանագրաց. (Շար.։)

Յաղագս դանիէլեան նշանագրութեան (կամ նշանագրացն). (Խոր. ՟Գ. 33։)


Նշանադրոշմումն, ման

s.

making the sign of the cross.

· Calfa

NBHL (1)

Միոյ միոյ ասելն, օրհնեսցի, օծցի, եւ սրբեսցի սեղանս, շուրջանակի նշանադրոշմամբքն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Նշանալոյծ

s.

diviner, astrologer, augur.

· Calfa

NBHL (2)

σημειολύτης qui solvit signa. Նշանագէտ՝ որ լուծանէ կամ մեկնէ զնշանս, զպատահարս, եւ զերազս.

Երազագէտք, նշանալոյծք, երազադատք, բախտագիւտք։ Կոչեաց զանտիփանտոս, որ յայնմ ժամանակի հռչակաւոր նշանալոյծ էր։ Յղեալ կոչեաց զնշանալոյծս. (Պտմ. աղեքս.։)


Նշանախեց, ից

s.

iota, tittle;
point.

· Calfa

NBHL (3)

κεραία apex, ramentum, litera. Գրախեց. խեցի կամ կոտորակ գրոյ. նշանագիր փոքրիկ. որպիսի է եօտ կամ յովտ տառն եբր. եւ ամենայն կէտ գրոց.

Յովտ մի, որ նշանախեց մի է. (Մտթ. ՟Ե. 8. (այլք թարգմանեն, յովտ մի, կամ նշանախեց մի. զի յն. է, որ՝ իբր յօդ, եւ կա՛մ).)

Գտին ամենեւին անգիր, զի եւ ոչ նշանախեց մի էր մնացեալ ի նմա. (Ճ. ՟Բ.։)


Նշանակաբար

adv.

symbolically, allegorically, mystically.

· Calfa

NBHL (3)

συμβολικῶς symbolice. Նշանակաւ. գաղտնի նշանակութեամբ. խորհրդաբար. առ ի միտս. այլբանութեամբ. նմանութեամբ.

Զորս շուրջ զքեւ նշանակաբար զարդարմունք օրինակացդ՝ ի բաց բացեալ, երեւեցո՛ մեզ բացափայլութեամբ. (Դիոն. եկեղ.։)

Պիւթագորաս նշանակաբար նկատել միշտ եւ՛ զաստուած եւ՛ զամենայն (զաշխարհ) ընդ թուով սովորեալ, սահմանեաց եւ զանձն (զհոգին)՝ թիւ զինքն շարժող. (Նիւս. բն.։)


Նշանակական, ի, աց

cf. Նշանական.

· Calfa

NBHL (1)

Զանճառելին եւ խորհրդական աւանդութիւն գրոյ՝ զայն կոչէ նշանակական, որպէս ի ձեռն նշանակաց ցուցեալս։ Ի ձեռն խորհրդականացն կամ նշանակականաց օրինակելով հաստատէ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Նշանական, ի, աց

adj.

significative, expressive;
symbolic;
characteristic.

· Calfa

NBHL (3)

σημναντικός significativus, indicativus, significans, indicans. Որ ինչ կարէ նշանակել զիմն. (ձայն կամ նշան ինչ) նշանակօղ. յայտարարօղ.

Ձայն երկակի է. (նշանական, կամ աննշանական. Անյաղթ պորփ.։)

Ունակութիւն աստանօր ոչ որակութեան իրիք յարամնայն է նշանական. (Մաքս. ի դիոն.։)


Նշանակապ

adj.

fringed.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեալ նշանաւ, կամ շքեղ նշանակօք՝ վառիւք եւ այլն.


Նշանակեմ, եցի

va.

to signify, to denote, to betoken, to indicate, to declare, to notify, to express, to distinguish;
to signalize;
to characterize;
to note, to mark, to remark;
to figure, to represent, to mean, to signify, to have the sense or a meaning of;
to cross, to make the sign of the cross;
— զգինս, to quote;
— զվաճառս, to ticket.

· Calfa

NBHL (6)

σημαίνω, ἑπισημαίνω significo, assigno, designo, signum do διασαφέω declaro, explano ἑξηγέομαι refero, enarro, explico. Նշանակաւ իւիք յայտ առնել. նշանաւ իմն յայտնել. տալ իմանալ. ծանուցանել. ակնարկել. ազդել գրով կամ բանիւ. իմացնել, ցցնել, նշան տալ.

Նշանակեալ՝ թէ որո՛վ մահու մեռանելոց իցէ։ Նշանակեաց հոգւովն՝ սով մեծ լինել։ Տալ տանել կապեալ մի, եւ ոչ ինչ վնաս զնմանէ նշանակել։ Առ ի թաղելոյ զիս նշանակեաց։ Ակնարկէ ակամբ, եւ նշանակէ ոտամբ։ Փողք նշանակաց՝ նշանակել ի մեզ։ Ոչ նշանակիցէ փողով։ Եթէ լեզուօք ոչ նշանակիցէք զբանն։ Հրովարտակ մի, ուր նշանակէր զմեզ նիզակակիցս եւ թիկունս իւր.եւ այլն։

Կնքեցեր զանօրէնութիւնս իմ ի քսակի, եւ նշանակեցեր՝ թէ ակամայ ինչ յանցեայ։ Մատեան նշանակել զտեղին։ Արիւնդ նշանակեալ ի վերայ տանց։ Օր նշանակելոյ եղիցի ձեզ։ Դուք նշանակեսջիք զնա, եւ մի՛ խառնակեսջիք ընդ նմա.եւ այլն։

Զոր նախանկար տեսութեամբ նշանակեալ Մովսէս խորանաւն, եւ այլն. (Շար.։)

Անուն է մասն բան հոլովական, մարմին կամ իր նշանակելով. (Թր. քեր.։)

Յերկուց բնութեանց խոստովանելով՝ նշանակեսցես զնա մարդ միանգամայն եւ աստուած. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Նշանատուր

s.

commandant, chief;
general.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ փողն նշանակէ զօրավարին, ամենայն ընդ միով նշանատրով դղրդեալ լինին. (Արիստ.։)

σημάντωρ qui aliquid significat, dator signi, dux, imperator եւ այլն. Հրամանատու. զօրավար. որ ակնարկէ առնել ինչ.


Նշանացեմ, եցի

va.

to make signs, to beckon, to nod, to wink;
to indicate, to point out.

· Calfa

NBHL (1)

διανεύω annuo, nuto, significo, indico. Նշանացի կամ իւիք նշանաւ յայտնել, ակնարկել. իշմար ընել.


Նշանացոյց

adj. s.

showing a sign, signal-giving;
formula.

· Calfa

NBHL (2)

Ցուցիչ կամ ցուցակ նշանաց. կարգեալ որպէս նշան յայտարար իրաց ինչ.

Լինել լուսաւորացդ՝ ճառագայթաձիգք, աշխարհագունդք, նշանացոյցք, ժամանակաչափք. (Ագաթ.։)


Նշանաւոր

adj.

signed, marked with a sign;
special, signal, famous, remarkable, notable;
symbolic, mystical;
ensign-bearing;
նաւ մի —աւ դիոսկորացւոց, a ship bearing the sign of Castor and Pollux.

· Calfa

NBHL (2)

Կարի նշանաւոր էր զօրութեամբ։ Ոչինչ այնպէս նշանաւոր առնէ զմարդ, որպէս առաքինութեանցն հանդէս. (Եւս. քր. ՟Բ։ Շ. մտթ.։)

Կամ ὐπεράγων eminens περιφημός celebris եւ այլն. Ականաւոր. հռչակաւոր. մեծահամբաւ. հոյակապ. անուանի.


Նշանեմ, եցի

va.

to put a sign or mark upon, to sign, to mark, to brand;
to make a sign;
to promise in marriage, to affiance, to betroth.

· Calfa

NBHL (3)

Արիւն գառինն զսեամսն շաղախելով նշանէր, եւ զ՝ի ներքսն ազատէր ի մահուանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)

Ընտրել հրամայեաց, եւ նշանել. յորս նշան ոչ էր, ծառայքն հրոյ տային. (Վանակ. հց.։)

Ի նշանացեալ տեղին բացեալ՝ գտանէին զզէնն Քրիստոսի. ուր իմնա՛, կամ ընթերցի՛ր, նշանեալ։


Նշաւակեմ, եցի

va.

to confound, to put to shame, to expose to public censure or to the ridicule of everyone, to ridicule, to cry down, to defame, to slander, to lampoon;
to lead in triumph.

· Calfa

NBHL (2)

Յայտ յանդիման խայտառակեաց՝ նշաւակեալ զնոսա յանձին իւրում ի յարութեան։ Սոքա են նշաւակեալք (անձամբ զանձինս). (Կող. ՟Բ. 15։ Յուդ. 19։)

Զարբանեակս սատանայի բազում զղջմամբք ամաչեցուցեալ նշաւակէ աստ եւ ի հանդերձելումն. (Փարպ.։)


Նշաւակութիւն, ութեան

s.

spectacle, laughingstock;
shame, ignominy, opprobrium;
nickname, by-name;
hardy deed.

· Calfa

NBHL (4)

παράδειγμα, παράσημον traductio, ignominia, prodigium, facinus. Խայտառակութիւն. գործ ամօթալի. գործ նշանաւոր՝ անկարգ կամ արտաքոյ կարգի. առակ նշաւակի. ծանականօք.

Թէպէտեւ զամենայն զգեստ իմ մերկացուցէք, ոչ ինչ նշաւակութիւն համարիմ. (Ճ. ՟Ա.։)

ՆՇԱՒԱԿՈՒԹԻՒՆ. Երեւելի գործ՝ բարի կամ չար, եւ մականուն.

Առ որով բազում ինչ նշանակութիւն գործեցաւ, եւ մեծամեծ ապականութիւնք։ առ որովք ոչինչ նշաւակութիւն գործեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նշդարենի, նւոյ, նեաց

cf. Նշդարի.

· Calfa

NBHL (2)

Պատատի՝ որպէս զձիթենեօքդ բաղեղն, եւ կամ զնշդարեօք որթք. (Փիլ. լիւս.։)

ՆՇԴԱՐԵՆԻ ՆՇԴԱՐԻ. πτελέα ulmus. Տունկ անպտուղ, զորով պատի որթ. որպէս սարոյն. կամ ռմկ. կնձնի, պտղի .... ըստ Լեհ. ծառ յազգէ ցախից. որպէս լտ. carpinus.


Նշենի, նւոյ

cf. Նշի.

· Calfa

NBHL (2)

Զգայութեամբ գիտութիւն է աչօք տեսանելն, թէ այս նշի է։ Նախ փայտն է՝ քան նշին եւ ընկուզի. (Լծ. սահմ.։)

ՆՇԵՆԻ ՆՇԻ. ἁμύγδαλος amygdalus. վր. նու՛շի. Ծառ՝ որ բերէ զնուշ (քաղցր, կամ դառն).


Նշի, շւոյ

s.

almond-tree.

· Calfa

NBHL (2)

ՆՇԵՆԻ ՆՇԻ. ἁμύγδαλος amygdalus. վր. նու՛շի. Ծառ՝ որ բերէ զնուշ (քաղցր, կամ դառն).

Զգայութեամբ գիտութիւն է աչօք տեսանելն, թէ այս նշի է։ Նախ փայտն է՝ քան նշին եւ ընկուզի. (Լծ. սահմ.։)


Նշխարակուժ

s.

host-box.

· Calfa

NBHL (2)

Անօթ ի պէտս գործելոյ զնշխար պատարագի, որպէս գուժ. կամ պահելոյ զգործեալն՝ որպէս կուժ, կամ որպէս սափորն մանանայի, եւ կամ որպէս տուփ.

Եթէ ի ժամանոցն, կամ ի նշխարակուժն մերձեսցի, անխոտելի են. բայց թէ ի տաշտ նշխարացն մերձեսցի, քերեսցեն. (Կանոն.։)


Նշխարատուն

s.

place for making hosts or wafers.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամատուն վասն գործելոյ զնշխարս ի պէտս պատարագի.


Նշխարեմ, եցի

adj.

vn. va. to remain over and above;
to leave fragments;
—եալ, left, remained;
— ոսկերք սրբոց, relics;
— կեանք իմ, my spark of life;
the rest of my life.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ ասի,


Նշկահեմ, եցի

va.

to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.

· Calfa

NBHL (6)

ἁθετέω rejicio, sperno, despcio, praevaricor, rebellor. եւս եւ ὐπερφονέω insolesco ἁτιμάζω dedignor ἑπιβουλέω insidias struo եւ այլն. Շկահել իբր շառաչմամբ՝ սիգալով՝ խրոխտալով. մերժել. անարգել. արհամարհել. անգոսնել. թօթափել զլուծ. ընդվզիլ. վտարանջել. ապստամբիլ. չսեպել. սայպել, թօթվել, գլուխ վերցընել.

ՆՇԿԱՀԵԼ. լայնբար՝ Մերժել եւ յոչինչ գրել. կամ անպատուել եւ անարգել եւ առ ոտն հարկանել զոք, կամ զոր ինչ եւ է.

Հաւատացելոյն աշխարհ ամենայն գանձիւք լի է նորա վասն նշկահելոյն՝ կոխելոյն՝ ի վերայ թռանելոյն. (անդ. ՟Ե։)

Մի զՔրիստոսի շնորհսն մերով թերահաւատութեամբ նշկահեսցուք։ Մոռանսն զաստուծոյ դատաստանն, նշկահեն եւ զերկիւղ իշխանաց ... Մանուկն զքաղցրութեամբ խրատիլն նշկահէ, իսկ գաւազանին ցաւ երկեցուցանէ։ Նշկահեաց զայս սէր եւ զողորմութիւն, եւ գնաց յարեցաւ ի կուռս օտարոտիս. (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. ովս.։)

Արհամարհեաց զքաղց, նշկահեաց զմերկութիւն. (Գր. հր.։)

Յուսիկ իբրեւ զախոյեան նահատակ ի տղայութենէ տիոց նշկահէր՝ աներեւոյթ թշնամւոյն յաղթութեամբ սպառնացեալ. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, ի տղայութեան տիոցն շկահեր. կամ թէ զդէմ ունէր թշնամւոյն։


Նշկահումն, ման

s.

rebellion;
contempt, disdain.

· Calfa

NBHL (1)

Նշկահելն. արհամարհութիւն. ապստամբութիւն. շկահումն.


Նշմարեմ, եցի

va.

to catch a glimpse of, to see imperfectly, to perceive, to discover, to examine, to observe, to regard;
զերկիր —, to cast the eyes down, to look on the ground.

· Calfa

NBHL (2)

Աստեղագէտքն՝ որ նշմարեն զաստեղս երկնից։ Նշմարեա՛ զամպս։ Ի քում ական զգերանդ ոչ նշմարես։ Ի մատչելն նորա նշմարել (զմորենին)։ Զգոգ մի նշմարէին, թէ ափն ծովուն իցէ։ Նշմարեսցես զտեղին.եւ այլն։

ὀράω aspicio, perspicio καταμανθάνω, κατανοέω cerno, considero γινώσκω nosco. Նկատել. դիտել. նայել՝ տեսանել ի բացուստ. ակնարկել ընդ աղօտ. զննել աչօք կամ մտօք.