rebellious, disobedient, refractory, contumacious, factious, seditious;
—ք, conspirators;
ժողով, միաբանութիւն —աց, conspiracy.
· Calfa
, ի-ա հլ. (յետնաբար նաև ի հլ.) «իշխանութեան դէմ կանգնած ան-հնազանդ, ըմբոստ» ՍԳր. Ագաթ. որից ա-պըստամբել ՍԳր. Վեցօր. ապստամբեցու-ցանել ՍԳր. Եղիշ. ապստամբութիւն ՍԳր. Ոսկ. ապստամբող Դան. գ. 32. ապստամ-բանոց «ապստամբների բոյն» Միխ. աս. 377. ծառայապստամբ Եւս. քր. նոր գրա-կանում ապստամբապետ ևն։ Բառիս հնա-ռոյն ձևն էր ապաստամբ և սրանից էլ ա-պաստամբութիւն, ապաստամբել, ապաս-տամբական, ինչպէս գտնում ենք գրուած մի քանի շատ հազուագիւտ օրինակներում. այսպէս՝ Եզնիկի նորագիւտ ձեռագրում (Չեռ. էջմ. л 1111, Կարինեան 1091), էջ 53 ապաստամբ (5 անգամ), էջ 91 ապաստամ-բութեանն, էջ 53 ապաստամբի (տե՛ս Ջ. Մկրտչեան և Աճառեան, Քննութ. և համե-մատութ. Եզնկայ նորագիւտ ձեռագրին, էջ 71-73), Իրենէոսի նորագիւտ Ընդդեմ հերձուածոց գրոց մէջ՝ էջ 8, 49, 205, 211, 212 (6 անգամ) ապաստամբ. էջ 148 21n 215, 218, 221 ապաստամբեալ, էջ 155, 212 213, 215, 218, 220, 221, 223 ապաստամ-բութիւն, էջ 212, 222, 224 ապաստամբա-կան (տե՛ս Վարդանեան ՀԱ 1910, 283), Վարք և Վկ. ա 646 ապաստամբութիւն, Յայսմ. յուլ. 17 ապաստամբ, սեպտ. 22 ապաստամբել։ Հնագոյն այս ապաստամբ բառի միջից կորուսման օրէնքով ա ձայնը սղուեց յետոյ (հմմտ. ապասպարել) և նո-րագոյն ապստամբ ձևը ո՛չ միայն գրաւեց նրա տեղը, այլ և նոյն իսկ հնագոյն բնա-գիրների մէջ ներմուծուեց։ Մեր բառարան-ներում ապաստամբ ձևը չկայ. յիշում է միայն ՋԲ։
Աւետեքեան, Քերակ. 1815, 210 ապա-ստամբակ։ ՆՀԲ հյ. ի բաց ստամբա-կեալ, ստահակեալ, յն. ἀποστάτης. ἀφεστι-ϰός «ապստամբ»։ Windisch. 42 և La. garde, Urgesch. 148 սանս. stambh արմատից։ Տէրվ. Altarm. 42 սանս. çtambh, յն. στεμβω, լիթ. stebvti stam-bùs ևն։ Նոյնը նաև Նախալ. էջ 113։ Հիւնք. ստամբակ-ից։ Վերի ձևով մեկ-նեց Աճառ. Քնն. և հմմտ. Եզն, ձեռ. էջ 72։ Թիրեաքեան, Արիահայ բռ. 64 ապ+ պրս. [arabic word] sitam «զրկանք», այն է «զրկանքի դէմ հեստում»։
Որոշեցից ի ձէնջ զամպարիշտս եւ զապստամբս։ Որ ապստամբ եղեն յարդարութեանց քոց։ Քաղաքդ այդ յաւիտեանս ժամանակաց ապստամբ է, եւ այլն։
Առ բարեգործն իւր ապստամբ. (Խոր. ՟Բ. 85։)
Զբազում ազգս ապստամբացն հարեալ է։ Հանդերձ եւ այլ ապստամբօք։ Յապստամբաց գնդէն եմ. (Փարպ.։)
Ի խորհուրդ միաբան ապստամբիցն էր։ Եւ դու յապստամբիցն ես եկեալ. (Լաստ. ՟Գ. եւ ՟Դ։)
Ի յահարկութիւն ապստամբիցն. (Շար.։)
Գոռոզն, կամ վիշապն ապստամբ. (Նար.։)
Գազանն ապստամբ (սատանայ). (Ագաթ. եւ այլն։)
Է ցաւ որում գտցեն հնարս առողջութեան, եւ է որ ապստամբ է ի հնարից նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Հիւանդութիւն կամ ցաւ ապստամբ ի բժշկական դեղոց. (Հ=Յ.։)
(Կիրքն) ո՛չ են ապստամբք ի կամացն հնազանդութենէ, այլ ծառայեն անձնիշխանականին. (Շ. ամենայն չար.։)
insurrectional.
· Calfa
Զապստամբականին բազմութեան իշխանութիւնն քակեաց։ Ի վայր անկաւ, եւ յանճաճանչ կործանումն ապստամբականացն բազմութեանց բերաւ. (Դիոն. եկեղ.։)
ἁποστατικός. apostaticus. Որ ինչ սեպհական է ապստամբաց կամ ապստամբութեան. եւ Ապստամբօղ.
to rebel, to revolt, to mutiny, to conspire;
— ի հաւատոց, to apostatize, to abjure religion.
· Calfa
Յերեքտասաներորդում ամին ապստամբեցին։ Ապստամբեաց յաստուծոյ փրկչէ իւրմէ։ Թէ ապստամբիցէք այսօր ի տեառնէ։ Մի՛ լինիք ապստամբք ի տեառնէ, եւ մի՛ ի մէնջ ապստամբէք. եւ այլն։
Մի՛ ասեր՝ թէ վասն տեառն ապստամբեցի. (Սիր. ՟Ժ՟Ե. 11։)
Ապստամբեաց ի միաբանութենէ ճշմարտութեանն ... նոյնպէս եւ մնացեալքն ապստամբեցին. (Փարպ.։)
Որպէս յիմ արդարութեանցն ոչ ապստամբեցի (այսինքն ոչ ի բաց կացի). (Լմբ. սղ.։)
Չիք բրաի ինչ որ ապստամբեալ գտանիցի ի նոցանէ. (այսինքն յոր չիցեն ձեռնհաս). (Վեցօր. ՟Է։)
to excite to sedition, to stir up to rebellion, to cause to revolt.
· Calfa
Զի մի՛ ապստամբեցուցանիցէ զորդին քո յինէն. (Օր. ՟Է. 4։)
ἁφίστημι. averto, amoveo, irrito ad defctionem. Տալ ապստամբիլ. ոտք հանել.
Զիւր աշխարհս ապստամբեցոյց յուրացութիւն. (Եղիշ. ՟Դ։)
cf. Ապստամբ.
· Calfa
որ եւ ԱՊՍՏԱՄԲԵԱԼ, ելոյ, ոց. Որ ապստամբէ կամ ապստամբեաց. ապստամբ.
Ի ձեռս թշնամեաց մերոց անօրինաց, խստաց, եւ ապստամբողաց. (Դան. ՟Գ. 32։)
Զի պահեսցին յիշատակք ազգաց ապստամբողաց. (Խոր. ՟Գ. 48։)
Զապստամբեալն յաստուծոյ. եւ այլն. (Շար.։)
rebellion, revolt, mutiny, sedition, faction, revolution.
· Calfa
Եթէ վասն ապստամբութեան ինչ յանցեաք առաջի տեառն։ Ստիպաւ տագնապէին զապստամբութիւնն։ Զօրացան յապստամբութեան իւրեանց։ Զհետ ապստամբութեանց մերոց գնասցուք. եւ այլն։
Ես զնորա ապստամբութեան ինչ խորհուրդ ոչ գիտեմ. (Խոր. ՟Գ. 64։)
Ապստամբութեամբ բազմաւ թագ իւր կապեալ։ Յապստամբութիւն զինքն զինեալ յամիրապետէն. (Յհ. կթ.։)
Սկիզբն ապստամբութեան է յագեցումն վարդապետութեան. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
ի թանձրացեալն, որպէս Ապստամբ եւ ապստամբեցուցիչ նեռն.
Եթէ ոչ նախ եկեսցէ ապստամբութիւնն. (՟Բ. Թես. ՟Բ. 3.)
Եւ զի՞նչ իցէ ապստամբութիւնն. (Ոսկ.) զնա կոչէ ապստամբ, որպէս թէ զբազումս կորուսանիցէ, եւ ապստամբ առնիցէ։
ἁποστασία, ἁπόστασις, ἁποστροφή. defectio, rebellio, aversio. Ապստամբն լինել. ապստամբելն. վտարանջութիւն. անհնազանդութիւն իշխանի կամ օրինաց. զօրպալըգ, ասիլիք, պաշ գալտըրմասը.
Որ ապստամբեցուցանէ. գրգռող յապստամբութիւն.
Դոքա էին որդւոցն իսրայէլի՝ ըստ բանին բաղաամու՝ ապստամբեցուցիչք, եւ արհամարհիչք բանին տեառն ի բեղփեգովր. (Կիւրղ. թուոց.։)
to flap, flutter or beat the wings, to soar up, to wing one's flight, to spread the wings for flight;
to try, to endeavour, to compel one's self to, to apply one's self to, to do without help;
to occupy one's self with;
to undertake, to follow;
— ի, to be bordering on;
յապստամբութիւն —, to insurge, to revolt;
յուսմունս —, to give one's self up to study;
— զմիմեամբք, to help mutually or one another, to assist each other;
ի տուրեւառս —, to devote one's self to commerce.
· Calfa
Ի մարտիւրոսութիւն ըղձալի տենչմամբ փութայր թեւակոխիլ։ Միաբանութեամբ յապստամբութիւն իմն թեւակոխեն. (Ճ. ՟Ա.։)
indocile, morose, disobedient, reluctant, untractable, froward, restive;
austere, rude, harsh, rigorous, severe.
· Calfa
= Պհլ. [other alphabet] ︎ stambak «անգութ, բռնակալ, անարդար, նեղիչ, կատաղի» (Ար-տավիրաֆի մէջ գործածուած. տե՛ս Haug և West., Բառացանկ, էջ 158), [other alphabet] +tambakih «ստամբակութիւն» (Nyberg, Hilfsbuch des nehlevi I. էջ 56 ա), պրս. [arabic word] sitanba «գոռ, հուժկու, խռովարար, կռուասէր», հպրս. *stambaka-(Horn § 718), որոնց արմատն է զնդ. stəmba, stənba «կռիւ» (Bartholomae 1606), սանս. stam-bha «հպարտութիւն, գոռոզութիւն»։ Նոյն արմատից է նաև հյ. ապստամբ, հին ձևը ապաստամբ (տե՛ս այս բառը)։-Հիւբշ. 240։
ՆՀԲ. խստամբակ բառի հետ։ Lag. Urgesch. 147 հանում է սանս. *stam-bhaka ձևից։ Spiegel, Huzw. Gram. l88-189 տալիս է ուղիղ մեկնութիւնը կցելով պհլ. stāmb, stāmbak բառերի հետ։ Lag. Sуmmicta 505 պրս. sitan-ba։ Տէրվ. Altarm. 41 և Նախալ. 113 հյ. ապստամբ, յն. στεμβω, սանս. stam-bh, ինչպէս և նոյն պրս. պհլ. բառերի հետ հնե. stabh. stambh «կանգնիլ, խեռել» արմատից։ Պատկ. Maтep. I. 15 պհլ. և պրս. ձևերի հետ։ Հիւնք. համ-բակ բառից։ Հիւբշ. 240 դնում է միայն պրս. sitanba և ծանօթ չէ պհլ. stambak բառին. այսպէս նաև Horn, Grdr. § 718։ Վերի ձևով մեկնեցին Meillet և Աճառ. Քննութ. Եզնկայ նորագիւտ ձեռ. էջ 72։
αὑστηρός austerus στασιόδης seditiosus եւ այլն. Խստամբակ. խիստ. դժնեայ. ապառում. ըմբոստ. ապստամբ. բուռն.
refractory, contumacious, disobedient, indocile, crabbed, stubborn, peevish, rebellious.
· Calfa
«ապստամբ, խեռ, անհնազանդ» Սկևռ. աղ. որից ըմբոստանալ «անհնազանդ գտնուիլ, ապստամբիլ» Ա. թագ. իե. 10. Ոսկ. յհ. բ. 26 և ես.։ Նոր գրականում՝ ըմբոստու-թիւն, ըմբոստացում ևն։
ՀՀԲ ընդ մասնիկով ոստնուլ բայից։ Նոյն մեկնութիւնը տալիս է ՆՀԲ, համե-մատելով յն. ἀνα-πηδαω «վեր ցատ-կել», որ ծագում է πηδάω «ցատկել» բա-յից. (բայց յն. ἀνα-πηδάω չի նշանա-կում «ըմբոստանալ, ապստամբիլ»)։ է-մին, Քերակ. 1846, էջ 38 ըմբ մասնի-կով ոստնուլ բայից։ Հիւնք, ոստևուլ բայից։
(լծ. ընդոստ. ի բաց ոստուցեալ) Հեստեալ. ապստամբ. որպէս անսաստ. ստահակ. խեռ.
castle;
citadel;
fort, fortress;
redoubt, outwork.
· Calfa
Քանդեսցին ամրոցք ապստամբողացն։ Կոչէ ձեռամբ յամրոցն անմատոյց՝ փախուցելոցն պատսպարան. (Նար.։)
solidity, durability, strength;
re-enforcement, establishment, confirmation, settlement, corroboration;
fort, fortification;
redoubt, outwork.
· Calfa
Եւ ինքն գնաց ապստամբեալ ի կողմանս ամրութեանն մարաց։ Զի քանդեալ աւերեսցեն զամրութիւն ամենայն քաղաքաց. (Խոր. ՟Բ. 60։ ՟Գ. 35։)
captain of robbers.
· Calfa
Իբրեւ ապստամբ եւ աւազակապետ խաչեսցիս։ Ոչ իբրեւ աշխարհակալի, այլ իբրեւ աւազակապետի. (Պրմ. աղեքս։)
to fatigue, to trouble, to incommode, to disquiet, to disturb.
· Calfa
Զձեզ ինչ ամենեւին այդ հով մի՛ աշխատեսցէ։ Նեղեալ աշխատեաց զմեզ ապստամբն վահան. (Փարպ.։)
that ruins, destroys the world.
· Calfa
Ի ոյն ամին ասպատակեաց սեւադայ աշխարհաւերն։ Ձերբակալ արաեալ զապստամբն բաբան զմարդախողխող՝ աշխարհաւեր՝ արիւնբու գազանն. (Կաղանկտ.։)
to forget, to be ungrateful.
· Calfa
Տպաւորէ զդէմս թագաւորի, որ բարեպաշտութեամբ խաղաղութիւն առնէ, եւ նոքա ապախտացեալ ապստամբին. (Մխ. առակ.։)
to justify, to declare innocent, to acquit, to excuse, to exculpate, to clear, to absolve, to save;
— զանձն, to make excuses;
—ն, justification.
· Calfa
Արդարացուսցեն զարդարն, եւ պարտաւորեսցեն զամպարիշտն։ Արդարացուցանեն զամպարիշտն վասն կաշառոց. Մերձ է, որ արդարացուցանէ զիս։ Արդարացոյց զանձն իւրապստամբութիւնն իսրայէլի առ ուխտազանցութեամբն յուդայ։ Արդարացուցեր զնոսա յոյժ քան զքեզ։ Արդարացուսցէ զդատաստան իմ։ Ի զուր ուրեմն արդարացուցի զսիրտ իմ։ Դուք էք՝ որ արդարացուցանէք զանձինս առաջի մարդկան։ Կամեցաւ զանձն արդարացուցանել։ Զի եղիցի նա՛ արդար, եւ արդարացուսցէ զայն՝ որ ի հաւատոցն Յիսուսի. Զոր կոչեացն, ըզնոսին եւ արդարացոյց. եւ զորս արդարացոյցն, զնոսին եւ փառաւորս արար. եւ այլն։ Յորոց յայտ է, զի մարդ զմարդ արդարացուցանէ ջատագովելով. եւ Աստուած զմարդ՝ սրբելով. որպէս եւ մարդ զԱստուած փառաւոր առնելով. ըստ այնմ.
redundant, superfluous, excessive;
trascendent;
more, rather;
too much;
— եւս, more, over and above, besides, so much, the more, cf. Աւելի, cf. Առաւելապէս, cf. Առաւելագոյնս, cf. Մանաւանդ;
— քան, more than;
— քան զ—, —ագոյն, more and more, too much;
— եմ, լինիմ, գատնիմ, cf. Առաւելում.
· Calfa
Առաւել զինքն քան զյոգունս ցուցեալ ի վրէժխնդրութիւն ապստամբին. (Յհ. կթ.։)
to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.
· Calfa
Զի՞նչ է յարդ առ ցորենով։ Արդարացաւ ապստամբութիւնն իսրայէլի առ ապստամբութեամբն յուդայ. (Երեմ. ԻԳ. 28։ Գ. 11։)
s. pl. bowels, guts;
tripe, garbage;
intestines, entrails;
strings, chords;
խռովին — իմ, I have pity, compassion;
որդի աղեաց, well loved son.
· Calfa
Աբեսողոմ ապստամբեաց ի Դաւթայ, իբրու որդի աղեաց էր նորա. (Եփր. ել.։)
alarm, noise, uproar, tumult, bustle;
squabble, fray, scuffle, broil, quarrel, contest;
disorder, confusion;
clamour, riot, rising, sedition, revolt, revolution;
plot, intrigue;
— առնել՝ յարուցանել, յարուցանել աղմուկս շփոթից, աղմուկս յուզել, to trouble, to disturb, to alarm, to embroil, to excite to mutiny or sedition;
զաղմկաւ լինել, to be troubled, in confusion, agitated, embroiled.
· Calfa
σύγχυσις, θόρυβος, σύστασις, ἁηδία, confusio, tumultus, turbatio, seditio, molestia Խառնակութիւն. շփոթութիւն. ամբոխումն. խռովութիւն. ապստամբութիւն. վրդովումն իբր ալեօք եւ աղաղակաւ. իրար անցում. գարըլըգլըգ. վելվելէ. անապապա կիւնիւ. իզդիրապ. իխթիլալ.
year;
ամի ամի, ամ յամէ, ամ ըստ ամէ, yearly, annually, a year, every year;
յամէ եւս, the following year, the year after;
յառաջիկայ ամի, next year;
յանցելումամի, last year;
զայս —, յայսմ ամի, this year;
զամն ողջոյն, all the year;
ի վերջ կոյս ամին, towards the end of the year.
· Calfa
Եկաց Ադամ ամս ... եւ եղեն ամենայն աւուրք Ադամայ՝ ամք իննհարիւր եւ երեսուն։ Եղիցին աւուրք դոցա՝ ամք հարիւր քսան։ Նոյ էր ամաց վեցհարիւրոց։ Զերկոտասան ամ ի ծառայութեան կացեալ էին, եւ յերեքտասաներորդում ամին ապստամբեցին։ Ծերութիւն պատուական ո՛չ բազմաժամանակեայն է, եւ ոչ որ թուով ամացն չափիցի. եւ այլն։
proud, haughty, stiff, high, arrogant, vain, conceited;
presumptuous;
—ս, haughtily, proudly, highly.
· Calfa
Հնազանդեցուցանէր զամբարտաւան եւ զբիրտ ապստամբութիւն նոցա։ Զամբարտաւան կամս կամեցուցեալ իւր. (Յհ. կթ.։)
deaf;
disobedient.
· Calfa
Որք անլսող եղեալ՝ ապստամբեալ գնացին առ Շապուհ. (Խոր. ՟Գ. 29։)
to brutify.
· Calfa
Ի տուեցելոյն նոցա պատուիրանէ անբանացեալք՝ լինէին ապստամբ յԱստուծոյ. (Պրպմ. ԼԸ։)
terror, dismay, affright, intimidation.
· Calfa
Առ ի յահարկութիւն բազմաց։ Առ ի տեսիլ եւ յահարկութիւն բազմաց։ Մի՛ ահարկութեամբ առ փոշիս։ Ի յահարկութիւն ապստամբիցն. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ժ՟Է։ Շար.։)
beneficent, virtuous, pious, that does good.
· Calfa
Առ բարեգործն իւր ապստամբ. (Խոր. ՟Բ. 85։)
Belial;
devil, demon.
· Calfa
Բելիտր ի հեբրայեցւոց բարբառոյ անտի թարգմանի ապստամբ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.)
Բելիար, ապստամբ։
Բառ եբր. պէլիյալ կամ վէլիէսալ. βελίαλ belial Դիմակաց, կռուօղ, ապստամբ. ժանտ. անօրէն. հնացեալ յանզգամութեան, իբր սեփական անուն սադայէլի կամ բանսարուին սատանայի, որ եղեւ առաջին ապստամբեալն յԱստուծոյ.
big, coarse, aukward, rude, clownish, rough, rustic, wild, base, un-genteel, clumsy, heavy, impolite, dull, ignorant, brutal.
· Calfa
Հնազանդեցուցաք զբիրտ ապստամբութիւնն. (Եղիշ. ՟Ը։ յորմէ եւ Յհ. կթ.։)
tyranny;
despotism.
· Calfa
τυραννίς, τυραννία tyrannicus dominatus, imperium, regnum Բռնակալելն. իշխելն տիրաբար կամ բռնութեամբ կամ ապստամբութեամբ. տէրութիւն. բռնաւորութիւն. cf. ՀԱՐՍՏՈՒԹԻՒՆ. δυναστεία dynastia
to oppose, to resist.
· Calfa
Դիմամարտեալ՝ ի կայսերէ ապստամբեցին. (Զքր. կթ.։)
adj. s. idolatrous, idolator
· Calfa
Ի ձէնջ դիցապաշտից ապստամբել կամի. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Զարկանեմ.
· Calfa
Յերկիր զարկուցանէ զապստամբն։ Զարկուցեալ՝ յերկիր ընկենոյր։ Կործանի յերկիր զարկուցեալ. (Խոր. ՟Բ. 81, եւ 79։ եւ ՟Ա. 10։)
disagreement, variance, discord, dissension, division, disunion, quarrel.
· Calfa
Բաժանումն իբր յերկուս պառակս. անմիաբանութիւն. ապստամբութիւն.
hand.
· Calfa
Իբր զանօթ բրտի փշրել՝ զապստամբեալսն, որ գան ի դաստ. (Օշին. առ անաւարզ.։)
the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.
· Calfa
prep. adv. conj. as, so that, like;
when;
almost, nearly;
—, — այն թէ, — եթէ՝ թէ, as if, in some way;
— զի, as, because;
— ոչ եթէ cf. Իբրեւ ոչ եթէ.
· Calfa
երթայր հատուածի պատճառաւ ի կողմանս հայոց՝ իբրու թէ ապստամբեալ իցէ յարքայէն պարսից. (Ագաթ.։)
cf. Իմաստախոհ.
· Calfa
Լուեալ զայս ամենայն բան ապստամբութեան զինքենէ իմաստախորհին վահանայ. (Փարպ.։)
arrogant, proud, haughty, imperious, insolent;
tyrant.
· Calfa
Կարծեալ գոռոզին (սատանայի)։ Գոռոզն ապստամբ։ Խորտակեսցի եղջիւր գոռոզին։ Գոռոզն, եւ սպառազէնք իւր։ Ընդ դժնեայ գոռոզի մարմնոյս բռնութեան մարտուցեալ. (Նար.։)
va. vn. to be affected, tonched with compassion;
to affect, to flatter, to caress.
· Calfa
Գուցէ գորովեալ առ միմեանս ազդացն ըստ օրինի եղբարց (հաւատակցաց), ապստամբեսցին ի մէնջ. (Փարպ.։)
thirteenth.
· Calfa
Յերեքտասաներորդում ամին ապստամբեցին. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 14։)
top of the shoulder, acronium;
shoulder-bone, shoulder;
arm;
end of a book;
cf. Թիկունք;
— ածել զիրիք, to undertake, to attempt;
to aspire to, to pant for, to seek;
to embroil;
to sell off, to dispose of;
to explain one's self, to pretend to be;
զվարդապետի, զիշխանի թեկն ածել, to pass one's self off for a doctor, for a prince;
to play the grandee, to lord it;
թեկն ածել զաւագութեան, զպատուոյ, to desire eagerly, to covet the primacy, to aspire to honours;
թեկն ածել ումեք, to favour, to support, to assist, to protect, to aid, to defend;
թեկն ածել ընդդէմ ուրուք, to rebel, to revolt;
թեկն ի թեկին, strutting, looking big, playing the swell, walking or acting in a stately, imposing or boastful manner.
· Calfa
Որ ապստամբին թեկն ածիցէ, ընդ նմին զնոյն պատիժ կրեսցէ. (Սեբեր. ՟Ե։)
scuffle, struggle;
strife, contest, debate, dispute, squabble, difference, contention, quarrel, wrangling;
skirmish, combat, battle;
— ոտից, place to put one's foot;
ի — կալ, to oppose, to resist, to contend, to contest, to combat;
to come to blows;
ի — արշաւել, to take the field, to open the campaign;
ի — կոչել, to throw down one's glove, to defy, to challenge.
· Calfa
Յապստամբ ամրականացն կռուի. (Փարպ.։)
adj. s. contentious, litigious, quarrelsome, fractious, wrangling, mischief-making, meddlesome.
· Calfa
στασιάζων seditiosus, contendens. Որ առնէ կամ յուզէ զկռիւ. խռովարար. ապստամբ.
to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.
· Calfa
ἁθετέω rejicio, sperno, despcio, praevaricor, rebellor. եւս եւ ὐπερφονέω insolesco ἁτιμάζω dedignor ἑπιβουλέω insidias struo եւ այլն. Շկահել իբր շառաչմամբ՝ սիգալով՝ խրոխտալով. մերժել. անարգել. արհամարհել. անգոսնել. թօթափել զլուծ. ընդվզիլ. վտարանջել. ապստամբիլ. չսեպել. սայպել, թօթվել, գլուխ վերցընել.
rebellion;
contempt, disdain.
· Calfa
Նշկահելն. արհամարհութիւն. ապստամբութիւն. շկահումն.
mark, trace, sign, vestige, indication;
— գեղոյ, some remains of beauty.
· Calfa
Նշմար մնացեալ ապստամբութեան հինն Իսրայէլի։ Նշմարք սակաւ մնացուածոց ի ծայրից ծփմանց ազդելոյ ծովուն. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Ե։)
usher, sheriff's officer, sergeant, lictor;
nuncio;
deputy;
cf. Նուիրանոց.
· Calfa
Հրաման առեա նուիրակացն՝ եւ ոչ ի դուրսն մօտել տային (զուրացեալսն)։ Որ ոք ասէր ցնուիրակսն, թէ յապստամբացն գնդէն եմ, եւ վաղվաղակի թողուին ի ներքս. (Փարպ.։)
to cause to deny or abjure.
· Calfa
Տալ ուրանալ. ապստամբեցուցանել կամ շրջել ի հաւատոց.
to slant, to slope, to incline;
to go astray, to turn aside or away, to deviate, to swerve, to go out of one's way;
շեղեալ անկիւն, oblique angle;
շեղեալ քառանկիւն, rhomboid.
· Calfa
Ի բաց շեղեցաւ ի քումմէ պատուիրանապահուեւենէ։ Բնաւ ոչինչ շեղեցաւ ի բանս հրամանաց նոցա։ Չշեղել բնաւ յապստամբութիւն։ Ի դասուց անտի նոցա շեղեալ անկան։ Շեղեցաւ ի դրախտէն. (Մաշտ.։ Ճշ.։ Յհ. կթ.։ Իգն.։ Տօնակ.։)
Շեղեալ էր աներասանակաբար յապստամբութիւն։ Եթէ ի մարմինն կոյս շեղեսցի, զանասնոցն առընկալցի վարս յինքն։ Բանականն շեղելով ի նիւթ չարանայ. (Պրպմ.։ Նիւս. բն.։ Մաքս. ի դիոն.։)
violation of a wow, of a convention, contravention, breach, infraction of treaties;
transgression.
· Calfa
Արդարացոյց զանձն իւր ապստամբութիւնն իսրայէլի առ ուխտազանցութեամբնն յուդայ. (Երեմ. ՟Գ. 11։)
desertion, running away.
· Calfa
Ո՛չ կոչէր զնոսա ի հատուածութիւ եւ յապստամբութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)
to persuade, to induce to believe, to convince;
to advise, to induce to do.
· Calfa
Հաւանեցուցանել զոմանս ապստամբել. (Նոննոս.։)