Your research : 1 result for դատող

Դատող exact entry

cf. Դատիչ.

· Calfa


Entries' title containing դատող : 2 results

Դատողական, ի, աց

adj.

judicial;
critical.

· Calfa

NBHL (4)

Սեպհական դատաստանի եւ դատաւորաց դատողաց.

Մտանելոց էր ի բանակն, այսինքն ուր դատողական կայանքն էր. (Ոսկ. գծ.։)

Տէր դատողական. (Մովս. քերթ. կարգ.։)

Մարմինս հոգւոյս իմ ... դատողական. (Նար. ՟Ի՟Բ։)


Դատողութիւն, ութեան

s.

judgement.

· Calfa

NBHL (6)

Առ ի յիմոյ դատողութենէս յաղագս այսոցիկ ասասցէ բանս. (Պղատ. տիմ.։)

Հեծանոցաւ դատողութեան քո տէր սրբես զկալ աշխարհի. (Շար.։)

Ճշմարտապէս դատողութեամբ։ Ի յուղիղ դատողութենէն. (Պիտ.։ Վրդն. ել.։)

Ըստ երկաքանչիւրոցն իմացեալ դատողութեանց. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զարքայութիւնն յաղթօղ, զդատողութիւնն անպատիժս. (Նար. գանձ խչ.։)

Աշխարհաշինութեամբք, եւ արդար դատողութեամբ. (Փարպ.։)


Definitions containing the research դատող : 37 results

Անակնառու

adj.

cf. Անաչառ

· Calfa

NBHL (1)

Անակնառու դատողութեամբք յանցաւորացն հրամայէր. (Սհկ. արմաւ.։)


Ատեան, տենից

s.

tribunal, court, audience, auditory, assembly of judges, seat, bar;
magistrate;
senate;
յ— մատնել, to call before a tribunal or council;
գումարել զ—, to convoke, to call together an assembly.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի կամ ժողովարան դատաստանի. բեմ. հրապարակ. դատաստան. եւ Նոյն ինքն ժողովն դատողաց. բազմութիւն ժողովելոց. ... Որպէս յն. κριτήριον tribunal եւ judicium


Արդարակշիռ

adj.

who weighs, judges equitably, just, equitable.

· Calfa

NBHL (2)

Արդարակշիռ դատողութեամբ զմարմինն հնազանդեցուցանել ոգւոյ, որպէս եւ զծառայ՝ տեառն. (Լաստ. ընթերց.։)

Արդարակշիռ իրաւունք, կամ ստուգութիւն, կամ դատողութիւն, կամ քննութիւն. (ՅՃԽ. ՟Է։ Պիտ.։ Լմբ. սղ.։)


Առականեմ, եցի

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

· Calfa

NBHL (1)

Պապանձեալ առ դատողին. (Շար.։)


Բանակ, աց

s.

camp;
army;
encampment;
castramentation;
— առնուլ, հարկանել, to encamp, to pitch a camp;
բառնալ զ—ն, to remove the camp.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանելոց էր Պօղոս ի բանակն. այսինքն ուր դատողական կայանքն էր. (Ոսկ. գծ.։)


Անզանազան

adj.

indifferent.

· Calfa

NBHL (1)

Մեռան (մատուցօղք ըտար հրոյ՝) անզանազան դատողութեամբն գայթակղեալք. (Եփր. աւետար.։)


Անպատիր

adj.

not deceitful, sincere;
that cannot be deceived.

· Calfa

NBHL (1)

Անպատիր դատողութեամբ երկայինն եւեթ վարի դատաստան. (Մխ. դտ.։)


Ազատանամ, ացայ

vn.

to free or rid oneself, to shake off, to break away;
to be ennobled or exalted.

· Calfa

NBHL (1)

Անձնիշխան կամօքն ազատանալ ի բռնադատողական հարկաւորութենէ. (Պիտ.։)


Ազգ, ի, աց

s.

nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԻՐՔ ԱԶԳԱՑ, է Գիրք Դատաւորաց դատողաց զազգն Իսրայէլի.


Աթոռ, ոց

s.

chair, seat;
stool;
throne;
bench;
նստուցանել յաթոռ, to make one sit on a throne or chair;
to throne;
նստել յաթոռ, to sit on a chair or throne;
աթոռս արկանել, to give seats or chairs;
ելանել յաթոռոյ, to rise up, to get up.

· Calfa

NBHL (1)

Աթոռն դատողութեան է նշանակ. (Լմբ. սղ.։ Անպէտ է հոլովս.)


Բարձրագահ

s. adj. seat, the chair, the highest place;
president, the most honourable;
high, elevated.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրագահ առ դատողական ատենին եղեալ. (Սկեւռ. աղ.։)


Բացատրեմ, եցի

va.

to explain, to set forth, to declare, to specify, to express;
to comment;
to remove, to scatter.

· Calfa


Բեմ, աց

s.

step;
sanctuary;
seat, bench, bar;
tribunal.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԵՄ որ եւ ԲԵՄԲ. βῆμα (լծ. եւ եբրչ բամա, պամա) tribunal, suggestus Ատեան, կամ բարձր տեղի ատենի. աթոռ դատողական.


Ի (ini)

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

· Calfa


Զուգաչափութիւն, ութեան

s.

exact proportion, symmetry.

· Calfa

NBHL (1)

Զուգաչափութեամբ զամենայնն դատողին։ Զոյգ սպառնմամբ պատուհաս կրեցին, եւ զուգաչափութեամբ եւ մահ ընկալցին։ Զուգաչափութեամբ ամպարշտաց (որպէս բարեպաշտաց) պարգեւօք աշխարհիս. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Ինքնատէրութիւն, ութեան

s.

being one's own master, free will, liberty, independence;
absolute or supreme dominion.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն դատողական իշխանութեան տան աշխարհիս եւ ինքնատէրութեանն. (Երզն. մտթ.։)


Իրաւունք, ւանց

adv.

s. pl. right, justice, equity;
due;
law;
duty;
reason;
rectitude, uprightness;
right, faculty, power, competence;
իրաւամբք or ըստ իրաւանց, by right, rightfully, justly, duly, lawfully;
որո՞վ իրաւամբք, by what right ? with what authority ? աստուածային —, divine-right;
ամենայն իրաւամբք, with all one's authority;
—նս առնել or ընտրել, to render justice, to judge;
զիրաւունս ուրուք ի գլուխ հանել, to justify completely;
առնել ումեք —նս ի ձեռաց թշնամեաց, to free one from his adversaries, to acquit;
—նս համարել՝ վարկանել, to think, or repute right, to think it proper, to believe oneself right;
—նս տալ, to show with reason, to bring proofs;
to justify, or exculpate oneself;
զիրաւունս ցուցանել, to prove one's rights, to adduce or allege proofs in one's defence;
to contest, to bring an action against;
—նս հանել, to judge rightly;
to justify;
զ—նս ի նա հանել, to pronounce judgment in one's favour;
զիրաւունս իւր կացուցանել, զիրաւունս անձին ցուցանել, to put in one's claim, to avail oneself of one's rights;
—նս խնդրել, to ask for justice, to demande one's right;
պինդ կալ յիրաւունս, պահանջել զիրաւունս, to sustain one's rights;
թիւրել զիրաւունս, to cavil, to sophisticate, to overstain the law;
— են նոցա բողոք ունելոյ, they have reason for complaint;
եւ իրաւամբք արդեօք, that is not without reason.

· Calfa

NBHL (1)

Իրաւամբք մանիլ, այսինքն արդարութեամբ. զի ապիրատ եւ անիրաւ ինչ ոչ գործեաց. այլք զյն. իմանան, իրաւամբք դատողին. եւ այլք ընթեռնուն, անիրաւաբար։


Ոմն, ուրումն, ումեմն, ոմանք, ոմանց

pron.

some, certain, some one, one;
այր —, a man;
կին — անուն մարգարիտա, a woman named Margaret;
ոմն քաղցեալ եւ ոմն արբեալ, one is dying of hunger while another is drunk;
ոմանք մեծատունք եւ ոմանք աղքատք, some are rich and others poor;
ցրուեցան ոմն յայս եւ ոմն յայն կոյս, they are scattered here and there;
զոմանս տեսի անցանել ընդ գետն, ոմանք ի լուղ, եւ ոմանք ի նաւակի, I saw several crossing the river, some swimming, others in a boat.

· Calfa

NBHL (1)

Որումն կառօք տեսեալ՝ իբրեւ զօրավար պայծառագոյն, եւ որումն իբրեւ զայր մի ի դատողական աթոռ դատաւոր. (Ագաթ.։)


Որոնեմ, եցի

va.

to seek, to search, to inquire after or into, to make search, to ferret, to investigate, to rummage;
to louse;
— զերկիր, զքաղաք, to explore, to spy out.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգացող սիրտն, եւ ամենայն բանի որոնողն եւ դատողն անհանգիստ է. (Լմբ. առակ.։)


Ճարտասանութիւն, ութեան

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քերականութեան վասն գրչութեան, եւ ճարտասանութեան՝ վասն դատողութեան. (Երզն. քեր.։)


Հեծանոց, աց

s.

winnowing-fan;
hay rake.

· Calfa

NBHL (1)

Հեծանոցաւ դատողութեան քո տէր սրբես զկալ աշխարհի. (Շար.։)


Մտածական, ի, աց

adj.

done after reflection.

· Calfa

NBHL (1)

στοχαστικός conjecturalis. Որ ինչ լինի մտածութեամբ. քննողական. դատողական.


Յանդիմանութիւն, ութեան

s. fig.

reprehension, reprimand, admonition, correction, reproach;
invective, scolding, chiding;
representation, exposition;
proof, demonstration, manifestation, statement;
ջուր յանդիմանութեան, bitter water;
the waters of bitterness.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ կալցին յոյս, եւ ոչ յաւուրն յանդիմանութեան մխիթարութիւն. յն. ծանօթութիւն, կամ դատողական ընտրութիւն. (Իմ. ՟Գ. 18։)


Յուսակնեալ

adj.

cf. Յուսագնեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հեզահարցումն դատողին յուսակնեալ (կամ յուսագնեալ). (Թէոդոր. մայրագ.։ եւ Գանձ.։)


Մերասեռ

cf. Մերասեր.

· Calfa

NBHL (1)

Մերասեռ տոհմս։ Մերասեռիցս դատողութիւնք, թագաւորութիւնք. (Մամբր.։)


Մերասեր, ից

adj. s.

of our nation, national;
of our nature, our;
— բնութիւն, humanity;
—ք, our conationals, fellow-countrymen, compatriots;
mankind, the human race.

· Calfa

NBHL (1)

Մերասեռ տոհմս։ Մերասեռիցս դատողութիւնք, թագաւորութիւնք. (Մամբր.։)


Պատահար, աց

s. adv.

cf. Պատահ ;
sad adventure, grievous accident, serious case, misfortune, mischance, catastrophe;
ըստ —աց, by chance, fortuitously;
ի —է, unfortunately.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՜չ ըստ պատահարի ընտրէ, այլ ըստ դատողութեան ընտրէ զարժանս իւր. (Եփր. երաշտ.։)


Կարաս, ոյ

s.

large jar for wine, cask, barrel;
tun;
cf. Ծակ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս բնակելոյն դիոգինեայ ի կարաս։ Սոկրատես ոմն եմուտ ի բեկոր ինչ կարասոյ, եւ թաքեաւ ի պտղոմեայ։ Պիտանացու է ինձ կաթիլ բախտի՝ քան խելք կարասով։ Ըստ իմ դատողութեան մի վարկանիմ զխառանախօսութեան եւ զկարասին պատմութիւն. (Նոննոս.։)


Սպանդ, ից

s.

murder, butchery, slaughter, massacre, carnage;
immolation, sacrifice;
իբրեւ զոչխար ի —, like sheep for the slaughter.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դատողսն դատաստանին աւանդիցէ ի սպանդ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Սպանդ

bot.

ruta muraria, wall-rue, harmala.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դատողսն դատաստանին աւանդիցէ ի սպանդ. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Դատ, ից

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

· Calfa


Դատումն, ման

s.

judgement, opinion, sentiment, advice, understanding;
judgement, reasoning, criticism;
discernment, decision.

· Calfa

NBHL (1)

κρίσις judicatio, examen, judicium Դատելն. դատողութիւն. դատաստան. ընտրողութիւն.


Խղճմտութիւն, ութեան

s.

cf. Խիղճ.

· Calfa


Քաղաքաշինութիւն, ութեան

s.

civic order, police.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հանճարոյ, յարդար դատողութենէ, յարուեստականութենէ, ի քաղաքաշինութենէ, ի պատերազմաց յաղթութենէ. (Սկեւռ. ես.։)


Անպատիժ

NBHL (1)

Զդատողութիւնն (արա՛) անպատիժս. այսինքն առանց պատժի կամ պատժելոյ. (Նար. գանձ խչ.։)


Բեմբ

NBHL (1)

Դիտանոցի երկնատեսակ բարձրութեան բեմբին։ Ոչ եթէ աթոռք արկեալ կան ձեռակերտական մարդկային բեմբի ի յերկրի ... դատեալ դատողացն. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Ուշ, ոյ, ի

s. adj. adv.

memory, remembrance;
attention;
intelligence, mind, sentiment, sense, instinct;
late;
cf. Յուշիկ;
— եւ ուրուշ, the senses;
— ի կուրծ, attentively, carefully, heedfully;
—ի —ով, with great attention, most attentively, more at leisure, diligently, carefully;
— առնել, առնուլ, ունել, դնել, to pay attention, to be attentive, to have in view, not to lose sight of;
to apply oneself to;
to mind, to take care, to be heedful or cautious, to take good heed, to be on one's guard;
to tend to, to aim at, to seek, to try, to endeavour, to strive;
յ— ածել, առնել, արկանել, to recall to mind, to remember, to remind;
cf. Յիշեցուցանեմ;
յ— գալ, լինել, զ—ով գալ, to bear in mind, to recollect, to call to mind, to remember;
յ—ի ունել, կապել, to preserve in one's memory, to have recollection of, never to forget;
— ի կուրծս առնել, to think, to meditate, to conceive or imagine the design of;
— ի կուրծս արկանել, to take a thing for serious, in earnest;
զ— եւ զուրուշ գրաւել, cf. Մոգեմ;
ընդոստուցանել զ—, to excite the attention;
— ունել յոք, to follow with the eyes;
յ— բերել, cf. Յիշեմ;
յ—ի բերել, to revive, to cause a person recover his breath, to quicken, to rouse;
— ունել, to wait;
բառնել յ—ոյ մտաց, to cause to forget, to put out of one's head;
պրծանիլ յ—ոյ յիշատակաց, to be forgotten;
յ— լինի ինձ, ինձ յ— անկանի, I do remember;
— ի կուրծս անկաւ գրել, the idea struck him to write, he conceived the idea of writing;
— ի կուրծս քաջալերէին զմիմեանս, they incessantly encouraged one another;
չէ ի յ— մտաց, he does not remember;
նմա ընդ յ—ի կապեալ, calling to his memory, reminding him;
— կալ, attention !.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Իրան. uš ձևից. հմմտ. զնդ. [arabic word] uš։ «ուշ, հասկացողութիւն, խելք, միտք», պհլ. [other alphabet] oš=hōs., մանիք. պհլ. [hebrew word] oš= boš (Salemann ЗАH 8, 51) «միտք, բան-իմացութիւն, զգացողութիւն», պազ. hōš «բանականութիւն», պրս. [arabic word] hōš կամ hūs «խելք, միտք, խոհականութիւն», քրդ. hiš «դատողութիւն, միտք». որոնցից կազ-մուած են պհլ. [other alphabet] =մանիք. պհլ. [hebrew word] abīhōs (Salemann ЗАН g 43)=պրս. [arabic word] bē-hos, bī-huš «ա-պուշ, անմիտ, տխմար», պազ. hōsyār «ի-մաստուն, մտացի», պրս. hōšyār «արթուն. սթափ», hōšmand «ուշիմ, մտացի», hōšba «ընդմտատար», քրդ. behiš «խոհեմ, հան-դարտ»։ Իրանեան բառի նախնական նշա-նակութիւնն է «ականջ». այսպէս զնդ. uš «երկու ականջները. 2. հասկացողութիւն, ըմ. բռնողութիւն» (Bartholomae, Altir, Wor-terb. 414, Horn § 1111). ըստ այսմ ուշ դնե բուն նշ. «ականջ դնել» և հյ. ուշ միանում է ռուս. уաи «ականջներ» ձևի հետ։ Աւելի ըն-դարձակ տես Ունկն բառի տակ։-Հիւբշ. 216։