Definitions containing the research եւ : 10000 results

Գիշերավար, ի

s.

Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.

· Calfa

NBHL (8)

ἔσπερος esperus, vesper, stella, vespertina որ եւ Venus, Lucifer. Արուսեակն՝ ո՛չ ընդ այգն ծագեալ յարեւելից, այլ ընդ երեկս երեւեալ յարեւմուտս. վասն որոյ նաեւ Երեկ ասի.

Զգիշերավարն, եւ զսայլն. (Յոբ. ՟Թ. 9. եւ ՟Լ՟Ը. 32։)

Զի՞նչ է արուսեակն, եւ կամ զի՞նչ է գիշերավարն. (Կոչ. ՟Զ. 1։)

Արուսեակն՝ զվեց ամիս արուսեակ է, եւ զվեց ամիս՝ գիշերավար. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Զլուսաբերն եւ զգիշերավառն։ (Պղատ. օրին. ՟Է.)

Արուսեակն՝ Յովհաննէս, գիշերավարն (սօղոս, որ եղեւ) Պօղոս. (Վանակ. տարեմտ.։)

Իբրեւ զգիշերավարն (կամ զգիշերավառն) պայծառասցու՛ք հոգւով խաւարային կողմ աշխարհիս. (Նար. յովէդ.։)

Գնաց ընդ անապատն գիշերավար. իբրեւ եհաս նմա տիւն, եւ այլն. (Վրք. հց. ձ։) ի բառս Գաղիանոսի Գիշերավար կոչի խոտ ինչ, իբր յն. ասդէրի՛սգօս այն է աստղիկ. արուսեակ։


Գիշերաց

cf. Գիշերայն.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերաց կանխէ ոգի իմ առ քեզ աստուած. (Ես. ՟Ի՟Զ. 9։ Կայ եւ ձեռ. ի գիշերաց. յն. ի գիշերոյ։)


Գիշերի

cf. Գիշերայն.

· Calfa

NBHL (2)

Գիշերի սատակեսցի, կամ կործանեսցի։ Եկեալ աշակերտքն գիշերի։ Սա եկն առ նա գիշերի։ Պնդեցաւ զկնի նոցա գիշերի։ Մտին առ քեզ գիշերի։ Օր տեառն իբրեւ զգող՝ գիշերի (կամ ի գիշերի) այնպէս հասանէ.եւ այլն։

νυκτός, νύκτα, νυκτί եւ այլն. noctu, nocte Գիշերայն. գիշերաւ. ի գիշերի. ի պահու գիշերոյ. գիշերանց, գիշերով, գիշերը.


Գիշերոյն

cf. Գիշերայն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եղեւ ընդ վաղայարոյցս լինելոյ գիշերոյն (կամ գիշերւոյն). (՟Դ. Թագ. ՟Ը. 24։)


Գիշերօթիմ

vn.

cf. Գիշերեմ.

· Calfa


Գիշտ

s.

fur-coat, pelisse.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ հագնիմ գիշտ. որպէս հաղբատայ եպիսկոպոսն։ Եւ մտանեմք առաջի աստուծոյ գշտով. (Լմբ. առ լեւոն.։)

ԳԻՇՏ որ եւ ԳՏԱԿ, ՔՍԱԿ. Գլխարկ, որպէս զգիշերնոց. եւ Ագանելի աբեղայից, ի ցփսոյ կամ ի բրդէ. որ եւ ասի ԳԻՍԱՒՈՐԵԱԼ. որպէս յն. πίλος, πιλίδιον pileus, galerus, tegmen.


Գիջագոյն

adj.

more damp or moist;
bleared.

· Calfa

NBHL (1)

Կարի գէջ. խոնաւ. թոյլ. տկար. եւ Թուլամորթ.


Գիջակն, կանց

adj.

blear-eyed.

· Calfa

NBHL (3)

ԳԻՋԱԿՆ գրի եւ ԳԻՃԱԿՆ, ԳԷՃԱԿՆ. Որոյ աչքն է զգածեալ խոնաւութեամբ. բժաբեր. ջրջրկած աչքով, ճպռոտ.

Գիջակն է լիայ։ Գիջակն հարսն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. երգ.։)

Կուրացուցանէ եւ արեգակնս զգէճակունս։ (Կոչ. ընծ. ՟Զ. 38.)


Գիջային

adj.

damp, moist;
lascivious, wanton.

· Calfa

NBHL (5)

Ի ձեռն հրոյ արագութեան ամենեւին յափշտակեալ զգիջայինն. (Պղատ. տիմ.։)

Օդ գիճային։ Գիճյին վայրք. (Վստկ. ՟Գ. եւ ՟Դ։)

Փոփոխեաց զգիջային կենացն յուրախութիւն եւ ի զգուշութիւն. (Դամասկ.։)

Մի՛ զգիջային եւ շփոթեալ զբազմամբ զկեանս խնդրեսցուք, եւ զվնասակար խրախճանութիւնս. (Ոսկ. գծ.։)

ԳԻՋԱՅԻՆ νοτερός, ὐγρός humidus, madidus որ եւ ԳԻՃԱՅԻՆ, ԳԻՋԻՆ. Գէջ. խոնաւ. եւ Ցանկասէր. թաց. նէմ։


Գիջին

cf. Գիջային.

· Calfa

NBHL (2)

Ի գիջին եւ ի մառախղուտ տեղիս մայրեաց. (Խոր. ՟Բ. 6։)

Ջուր՝ ցրտին եւ գիջին. օդ՝ ջերմին եւ գիջին. (Լծ. ածաբ.։)


Գիջանամ, ացայ

vn.

to get humid, to become damp;
to pollute one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Պոռնկին եւ գիճանան. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գիջացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խոնաւեցուցանեմ;
cf. Տամկացուցանեմ

· Calfa

NBHL (3)

Զաչսն գիջացուցանէ արտասուօք եւ ճպռօք. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Խոնաւութիւն յարեգականէ է ... ասի՝ եթէ Քրիստոս գիջացուցանէ զմատնիչն. վասն զի յանդիմանէ (այսինքն յերեւան ածէ) զգիջութիւն նորա. (Իսիւք.։)

ԳԻՋԱՑՈՒՑԱՆԵՄ կամ ԳԻՃԱՑՈՒՑԱՆԵՄ. ὐγράζω, ὐγραίνω hmecto, madefacio, mollio Խոնաւացուցանել. տամկացուցանել. եւ Մեղկացուցանել. մեղմել. կակղել.


Գիջութիւն, ութեան

s.

humidity, moisture;
pollution, masturbation, onanism;
impurity

· Calfa

NBHL (5)

Հետեւեալ լինի ազատականութեան եւ բարուց գիջութիւն եւ բարեբարոյութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Յաղագս գիջութեան եւ յանժուժկալութեանց. եւ այլն։ (Փիլ.։)

Զի՞նչ է պղծութիւն, եւ զի՞նչ է գիջութիւն. (Բրս. հց.։)

ὐγρότης, ὐγρασία humiditas, humor, caligo Խոնաւութիւն. տամկութիւն որպիսի եւ իցէ. եւ Կակղութիւն. մեղմութիւն. թացութիւն, ջրջրկոտութիւն.

ԳԻՋՈՒԹԻՒՆ. ἁσέλγεια, ἁκολασία, λαγνεία lascivia, libido Ցանկասիրութիւն. պղծութիւն. վավաշոտութիւն. տե՛ս (Իմաստ. ՟Ժ՟Դ. 26։ Մրկ. ՟Է. 22։ ՟Բ. Կոր. ժբ. 21։ ՟Ա. Պետ. դ. 3։ ՟Բ. պ. ՟Բ. 7. եւ 18։)


Գիսագերծ

adj.

cut or shaved head of hair.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն կնոջ զքաջ եւ զառաքինին զսամփսովն գիսագերծ կուրացուցանէր. (Ոսկ. ի հերոդ.։)


Գիսակ, աց

s.

head of hair, long hair.

· Calfa

NBHL (2)

Հանդերձ գիսակօքն եւ զզօրութիւն ի բաց եհատ. (Փիլ. սամփս.։)

Ցմօտակայսն հարցանես եւ ցվարսավիրայսն, եթէ գեղեցի՞կս զգիսակսդ յօրինեաց։ Խոնարհութիւն այնր գլխոյ ո՛չ վարսք են, եւ ո՛չ գիսակք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ ՟Բ. 22։)


Գիսարձակ

cf. Հերարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանելով զհոնս՝ ի ձեւ իգական գիսարձակս. (Կաղանկտ.։)


Գիսաւոր, աց

adj. s.

hairy, long-haired;
comet;
Greek monk.

· Calfa

NBHL (7)

Լնուլ զպասքումն ազգի գիսաւոր (հոնաց)։ Գլխագերծաց եւ գիսաւորաց. (Կաղանկտ.։)

ԳԻՍԱՒՈՐ. որպէս Ուխտաւոր աստուծոյ, որ ոչ կտրէ երբէք զհերս. ըստ նմին եւ վանական կարգ ինչ ըստ յունաց.

Որպէս գիսաւորն (կամ հերաւորն, ի լս) սամուէլ յորժամ պարգեւեաց (մատոյց) զգառն. (Մաշտ. ջահկ.։)

Քռթենաւորին, թազենաւորին, եւ գիսաւորին. (Գանձ անտ. եւ Գանձ ճգն.։)

Գիսաւոր ասացեալքն ... Կոմիտք, որ են գիսաւորք. Արիստ.։ Երեւեցաւ աստղ զարմանալի տեսլեամբ վարսաւոր ... զոր անուանեալ կոչէին աստղ գիսաւոր. (Ղեւոնդ.։)

κομάων, πολύκομος comats, crinitus Ունօղ զգէսս կամ զվարսս երկայնեալս եւ հիւսեալս. գիսարձակ. հերարձակ. եւ Գեղմնաւոր.

ԳԻՍԱՒՈՐ κομήτης cometa Վարսաւոր աստղ. վարսամ. եւ յն. բառիւ. կոմիտ.


Գիտակ, աց

adj.

knowing, wise, experienced.

· Calfa

NBHL (3)

Մարդիկ յայտնեացն են գիտակ. իսկ աստուած եւ անյայտիցն յայտնապէս տեսանօղ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Գիտակն աստուած հարցանէր իբրեւ զանգէտ. գիտակն զգիտակն (խղճին) հարցանէր. (Եփր. ծն.։)

Գիտակ էր ... եւ ոչ իւիք անտեղեակ։ Գիտակ արարին զթագաւորն վասն սրբոյն Գրիգորի. (Ագաթ.։)


Գիտակից, կցի, կցաց

adj.

conscious, acquainted, confident.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտակից. իրագէտ. եւ Համախոհ.


Գիտանամ, ացայ

vn.

to know, to have commerce or intimate relations with some one.

· Calfa

NBHL (3)

Ընդ մեծի ումեմն գիտացաւ. եւ վիշապ ծնաւ. (Երզն. քեր.։)

Ոչ ոք գիտացաւ, թէ ու՛ր իցեն. (Ճ. ՟Գ.։ Այլ առաւել գտանի, Գիտացիր, իբր գիտեա՛. գիտցի՛ր։ Մանդ.։ Մաշկ.։ Կամ Գիտա՛։ Արշ.։ Փիլ. ՟ժ. բան.։ ՃՃ.։ եւ Գիտացօղ. գիտցօղ. իբր գիտօղ.)

ὁχεύω, ὁχεύομαι, ὀμιλέω coeo, ineo, consuetudinem habeo Զուգիլ խառն անկողնովք. խառնակիլ. տե՛ս եւ ԳԻՏԵԼ, եւ ԳԻՏԵՆԱԼ.


Գիտացուցանեմ, ուցի

va.

to acquaint, to instruct, to inform.

· Calfa

NBHL (1)

Նայելով ի ծառն ինքն եւայ՝ ոչինչ գիտացոյց զայնմանէ ադամայ. (Եպիփ. ծն.։)


Գիտելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

that may be known, perceivable;
—ք, note, remark.

· Calfa

NBHL (4)

Պա՛րտ է գիտողին պատկանիլ գիտելումն։ Գիտող ասեն զանձն, իսկ գիտելի զենթակայ իրն։ Ամենայն գիտելիքն, եւ այլն. (Սահմ. ՟Ա։)

Որ գիտելի է եւ ձերումդ իմաստութեան։ Ի քում գիտելի նետից՝ յետ նախկի գրելոյն հարան յանձին. (Շ. թղթ.։)

Գիտելի էր սրբոցն։ Գիտելի է քեզ։ Վասն ամենեցուն այսպէս գիտելի լինելոյ շնորհիս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. թղթ. եւ Լմբ. ստիպ.։)

Ոչ միայն առ եղբարս գիտելիս եւ ծանօթս առնես. (Շ. ՟գ. յհ. ՟Գ։)


Գիտեմ, տացի

va.

to know, to perceive;
to learn, to understand;
to feel, to recognize;
to be able;
to consider, to observe, to note;
to believe;
to know, to have a carnal connection with;
ոչ —, to be ignorant of, not to know;
— զայր or զկին, to lie with a man or woman;
ոչ գիտէ զամօթ, he has no shame;
քաջ, ճարտար գիտեմ զայն, I know it throughly;
չգիտեմ, I do not know, I am ignorant of it;
գիտասջիր, know ! չ— զի՛նչ առնել, to be at a loss what to do.

· Calfa

NBHL (10)

Գիտէր աստուած։ Դուք ինքնին գիտէք։ Գիտեմ ո՛րդեակ, գիտեմ։ Գիտաց Յիսուս զխորհուրդս նոցա։ Ոչ գիտէք զգիրս, եւ ոչ զզօրութիւն աստուծոյ։ Ոչ գիտեմ զձեզ։ Ի՞ւ գիտացից։ Գիտելով գիտասջի՛ր։ Ո՛չ գիտէ զամօթ։ Ոչ գիտեմ (խղճիւ) զանձին գործեալ զանպատեհս.եւ այլն։

Առաւել քան զոր երեւիս մեզ, եւ գիտիս. (Խոսր.։)

Գիտութիւն միաւորիչ է գիտողացն եւ գիտեցելոցն. (Դիոն. ածայ.։)

Գիտէ տէր զաստուածապաշտս փրկել ի փորձութենէ։ Գիտէք պարգեւս բարիս տալ որդւոց ձերոց։ Ոչ գիտեմ աչառել երեսաց. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 9։ Մտթ. ՟Է. 1։ Յոբ. ՟Լ՟Բ. 22։)

Գիտեն գիրք եւ վասն անշնչից այսպէս ասել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

ԳԻՏԵԼ. իբր Համարել. եւ Հասկանալ. իմանալ.

Ոչ եթէ արդարս եւ արժանիս զմեզ գիտեմք. (Խոսր.։)

Զթուղթն բարուքայ՝ բարուքայ գիտելի է, եւ ո՛չ Երեմիայի. (Մխ. երեմ.։)

εἱδέω, εἵδω, οἷδα scio, (novi), ἑπίδομαι, γνώσκω cognosco, conscius, peritus sum (գտանի եւ Գիտա՛, տացի, տացօղ) ռմկ. գիտնալ։ cf. ԳԻՏԵՆԱՄ. (լծ. եբր. իատա՛. յն. իտէ՛օ, ի՛տօ. յորմէ լտ. վի՛տէօ, տեսանեմ) Ճանաչել որպէս եւ էն. մտօք տեսանել իբր աչօք եւ ստուգութեամբ. հասու, տեղեակ լինել. ըմբռնել. մակացու կամ ակահ լինել.

ԳԻՏԵԼ. γινώσκω agnosco որպէս Մերձենալ զուգաւորութեամբ. մտանել առ կին. ննջել. քունել։ cf. ԳԻՏԱՆԱԼ, եւ cf. ԳԻՏԵՆԱՄ.


Գիտնական, ի, աց

cf. Գիտուն.

· Calfa

NBHL (5)

Սեպհական գիտնոց եւ գիտութեան. իմաստնական. իմացողական. ճանաչողական.

Կատարեալ փիլիսոփոս երկոքումբք կերպարանի. բարեաւն ասեմ, եւ գիտնականաւն, եւ կատարելեաւն։ Ի ձեռն տեսականին զգիտնական զօրութիւնս հոգւոյն զարդարեսցէ. (Սահմ. ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Ե։)

Գիտնական զօրութիւնք ասին միտք, երեւակայութիւն, զգայութիւն. եւ այլն. (Վրդն. սղ.։)

Ոչ վայրապար քահանայի, այլ յոյժ երկիւղածի եւ գիտնականի, որ գիտէ հմտաբար, եւ այլն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)

Իմաստուն եւ գիտնական եւ երկիւղած ի տեառնէ քահանայից եղիցին նոքա ժողովուրդք. (Շ. թղթ.։)


Գիտնականութիւն, ութեան

s.

cf. Գիտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զյառաջատեալսն կամօք եւ վարուք գիտնականութեամբ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Թ։)


Գիտող, աց

s.

scholar, learned man;
prophet.

· Calfa

NBHL (2)

Այն՝ որ գիտէ կամ գիտաց, գիտացօղ. գիտցօղ. եւ Գիտուն.

ԳԻՏՈՂ. մերթ որպէս Գէա կամ գուշակ ճշմարիտ. այսինքն մարգարէ. տեսանօղ. (որպէս եւ ըստ յն. տեսանել եւ գիտել է նոյն)


Գիտութիւն, ութեան

s.

science, knowledge;
doctrine, understanding, wisdom, study, art;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
գիտութեամբ, knowingly.

· Calfa

NBHL (3)

Աստուած՝ գիտութեանց տէր։ Նա ետ ինձ զանվրէպ գիտութիւն զեղելոցս։ Ուսուցանէ մարդոյ զգիտութիւն։ Ընկալարու՛ք զգիտութիւն քան զոսկի ընտիր։ Յամենայն բանս իմաստութեան եւ գիտութեան.եւ այլն։

Իմաստասիրութիւն գիտութիւն էիցն է կամ էակաց։ Ընդհանուր եւ մասնական գիտութիւն։ Սուտ գիտութիւն. (Սահմ. ստէպ։)

Գիտութեամբ եւ անգիտութեամբ. (Ժմ.։)


Գիտուն, տնոց

adj. s. learned, lettered, literate, wise, knowing, well performed;
skilful, intelligent;
diviner, foreteller;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
— առնել, to inform.

· Calfa

NBHL (8)

Ծածկեցեր զայս յիմաստնոց եւ ի գիտնոց. (Մտթ. ՟Ժ՟Ա. 25։ Ղկ. 21։)

Իբրեւ գիտուն խորհրդոց նոցա՝ յայտնէր զնոցա կասկածն. (Արշ.։)

Կամիմ, զի գիտունք իցէք եղբարք։ Նորին գիտուն սիրովն գիտասջիք որոշել եւ ընտրել ինչ որ լաւն իցէ. (Եփր. փիլիպ.։)

Հմուտ աստուածային գրոց, եւ գիտուն կանոնաց. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Թ.։)

Բաղաամ գիտուն։ Ջնջեցին յերկրէ զգիտունս եւ զհարցուկս. (Եփր. յես. եւ Եփր. թագ.։)

Որում ամենայն ինչ ծանօթ է, եւ գիտուն։ Որ ինչ միանգամ ոչ ծանօթ եւ գիտուն ի բազմաց. (Փիլ.։)

Զի եւ հեթանոսաց գիտուն արասցէ զսրբոցն գորով՝ որ առ նա. (Նար. երգ.։)

Ուստի եւ ԳԻՏՈՒՆ. ἑπιστήμων, εἱδώς peritus Գիտակ, տեղեակ, հմուտ, ներհուն. խելամուտ. եւ Խելամտական.


Գիրանամ, ացայ

vn.

to fatten, to grow fat.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրացաւ ստուարացաւ։ Գիրացան եւ փափկացան ի բարութիւնս մեծամեծս. (Օր. ՟Բ. 15։ Նեեմ. ՟Թ. 25։)


Գիրապարար

adj.

fat, plump, corpulent;
fertile, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրութեամբ պարարեալ. գէր եւ պարարտ.


Գիրացուցիչ, չի, չաց

adj.

fattening.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ գիրացուցանէ. գիրցնօղ. որ եւ ՊԱՐԱՐԻՉ, ՊԱՐԱՐՏ.

Հրաժարեալ եմք ի մսոյ, եւ յամենայն գիրացուցչացն կերակրոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Գիրգ

adj.

delicate, soft, downy, tender, genteel.

· Calfa

NBHL (5)

Գիրգ՝ գիրացեալն է եւ յղփացեալ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Գիրգն որ ի քեզ, եւ փափուկն յոյժ. (Օր. ՟Ի՟Ը. 54. եւ 56։)

Ոչ եւս յաւելուցուս կոչել գիրգ եւ փափուկ. (Ես ՟Խ՟Է. 1։)

Մի է գիրգ լինելն եւ անցաւն. (Լմբ. սղ.։)

ἀπαλός, σπάταλος temer, mollis, delicatus Իբրու Գիրուկ եւ փափուկ. փափկասուն. (ուստի Գրգանք, Գրգել) նազիք, նազիք միճազ, նազէնին.


Գիրութիւն, ութեան

s.

plumpness, corpulence.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ո՛չ զհին վայելչութեան կալցիս զգիրութիւն. իբր զառատութիւն, եւ այլն. (Լմբ. յայտն.։)

λίπος pinguedo, adeps Պարարտութիւն. եւ Պարարումն. (իսկ գիրուց՝ ռմկ. է ճարպ)


Գիրք, գրոց

cf. Գիր;
cf. Գրեան.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԳԻՐ, եւ ԳՐԵԱՆ։


Գիւղեան

s. pl. villages, country.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում գեւղեան շնորհէր. (Բուզ. ՟Ե. 4։)


Գլաթաւալ

adv.

in rolling, tumbling down.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զգիլս թաւալեալ. որպէս զքարինս հոլովեալ.


Գլան, աց

s.

cylinder.

· Calfa

NBHL (2)

Գունդ եւ քուէն եւ երկայն գունդ, եւ գլան. (Արիստ.։)

(լծ. յն. գի՛լինտրօս) κύλινδρος cylindrus Մարմին ողորկ սիւնաձեւ՝ որպէս քար գլելի եւ գլորելի. (լող քարն ողորկիչ տանեաց, եւ օխլավու ի բանալ զխմոր եւ այլն).


Գլգլունք

s. pl. gurgling;
murmur;
noise.

· Calfa

NBHL (1)

Աղուէս մի քաղցեաւ, եւ եգիտ զսառն եւ զպաղ. սկսաւ ուտել, եւ ասէ, վա՛յ ինձ, զի ահագին է գլգլունս եւ աղաղակս ի գլուխս եւ յատամունս իմ. (Վրդն. առակ.։)


Գլեմ, եցի

va.

to roll;
to wheel;
to surpass, to excel;
to bend, to incline;
— զձեռն, to extend or stretch out the hand;
— զոք զինքեամբ, to win over, to attract, to gain one's favour;
զյունովք — խորհրգովն, to be on the Greeks side, to be a partisan of the greeks;
— զփայլումն արեգական, to din, offuscate, darken or eclipse the splendour of the sun.

· Calfa

NBHL (11)

Զքարըն գըլեն ըզսեւորակ. (Շ. եդես.։)

Իբրեւ վէմս գլեալ առ ի վայրն սատակէին. (Կաղանկտ.։)

Քարշէին զոմանս ի մարդկանէ, եւ ի խոր լիճ գլէին (կամ գլորէին). (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Որփեայ քնար հարկանելով՝ զխուժադուժս ցանկութեամբ զուարճական բանիւ գլեաց։ Գլեցին զԴարեհի անունն եւ զպարսից. (Պտմ. աղեքս.։)

Պահոց եւ ողօթից ստէպ կաց. բայց մի՛ անչափ, զի մի՛ դու ինքնին գլեսցես զքեզ. (Ածազգ. ՟Ժ՟Բ։)

Յայս վճիռ գլել զդատաստանդ։ Գլել (այսինքն գլիլ) ի գութ. (Պիտ.։ Փորձէր, թէ յո՛ր կոյս գլեսցէ գութն, յինքն եւ յորդի՞ս իւր, եթէ առ հիւրասիրութիւն, մարգարէին. Ոսկ. հերոդ.։)

Զի թէ ոչ գլէ (խաչն) զփայլումն սորա (արեգական), զիա՞րդ ինքն երեւեսցի։ Յաղթեալ գլէր զլոյս արեգականն պայծառութիւն երեսացն։ Գլէին առաքինութիւնք նորա (Յոբայ) զճառագայթս արեգականն. (Երզն. մտթ.։ Վանակ. յոբ.։)

Քար սուլ եւ հարկանօղ ի համանմա քարէ մաշի, եւ սրութիւն գլի. (Կլիմաք.։)

Եթէ գլեմք զնոսա՝ զհանդերձեալսն գիտելով, գլեն եւ նոքա զմեզ՝ առժամայն զպատիժս կրելով։ Այլ թերեւս ոտիւք արագութեամբ (հպարտանաս), եւ այնու եւս անասունք գլեն։ Յորժամ հոգեւորօքն ոչ գլիցես, զիա՞րդ չիցես ի վայր քան զանասունս։ Մարդկան երկիւղն իմն կարի գլէ առ մեզ՝ քան գեհենի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 11։ Ոսկ. փիլիպ. ՟Է. եւ ՟Թ։)

(լծ. յն. գիլի՛օ, գիլի՛նօ. եբր. կալալ) κυλίω, κλίνω , ἁνατρέπω, καταβάλλω volvo, voluto, dejicio, averto Հոլովել իբրեւ զգիլ, որ է քար ողորկ. գլորել. թաւալել. տապալել. հոսել. շրջել. գալարել. յեղաշրջել. կործանել. տապաստ արկանել. գլորտըկել.

որպէս ի Գուլ բառէ՝ Գլացուցանել, բթացուցանել. յաղթել. յաղթահարել. վերագոյն հանդիսանալ. զօրել. ազդել. ըստ յն. առաւելուլ, կամ իշխել πλεονεκτέω, ἱσχύω . եւ այլն.


Գլխագար, աց

adj.

that has a headache;
dizzy, giddy;
whose hrains are disordered, mad;
— թմբրութիւն, dizziness.

· Calfa

NBHL (1)

Խանգարեալ գլխով. (եւ Խանգարիչ գլխոյ.)


Գլխագարութիւն, ութեան

s.

head-ache;
madness;
giddiness.

· Calfa

NBHL (2)

Խանգարումն գլխոյ. ցաւ գլխոյ. եւ Գլխածանրութիւն.

Ոտնացաւութիւն, եւ գլխագարութիւն, եւ անբժշկելի ցաւք։ Ոմանք իբր գլխագարութիւն ասէին զնմանէ ի սատանայէ եղեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։ եւ Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Գլխագերծ, աց

adj.

whose head is shaven;
barefaced.

· Calfa

NBHL (3)

Որոյ գերծեալ է գլուխ. եւս է Անպատկառ.

Ազգ առնէ ազգաց՝ գլխագերծաց, եւ գիսաւորաց. (Կաղանկտ.։)

Լցեալ զտունն մոմոսօք, եւ գուսանօք, եւ խնճոյիւք գլխագերծաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Գլխադիր, դրի

s.

coif, head-dress;
where is the head of a Saint preserved.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπίκρανον, τουπίκρανιον velamen, capitis ligamen, vitta Ծածկոյթ գլխոյ. գլխաշուք կանանց. եւ որ ինչ արկանի զգլխով եւ պարանոցաւ. լաչակ.


Գլխածանրութիւն, ութեան

s.

heaviness of the head.

· Calfa

NBHL (1)

καρηβαρία gravedo capitis Ծանրութիւն գլխոյ՝ յարբեցութենէ, ի խօթութենէ, եւ այլն. որ եւ ասի ԾԱՆՐԱԳԼԽՈՒԹԻՒՆ, ԳԼԽԱԳԱՐՈՒԹԻՒՆ։ (Գաղիան.։)


Գլխակարգութիւն, ութեան

s.

division into several chapters, order, arrangement;
summary, compendium;
index.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձեալ բանդ ունի եւ զմեր գլխակարգութիւնս խնդրոց. (Գր. տղ. թղթ.։)


Գլխակորիմ, եցայ

vn.

to be ashamed.

· Calfa

NBHL (3)

Կորանալ գլխոյ. զերկիր նշմարել. անպատասխանի եւ ամօթապարտս գտանիլ. պատկառիլ.

Ամաչեցեալ գլխակորեալ. (Սկեւռ. աղ.։)

Առիւծ մի եկաց առ Մարիամ մերձ՝ գլխակորեալ։ Գլխակորեալ լինէր ի ժամ ուտելոյն, զի մի տեսանիցէ, եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Գլխահարկ, աց

s.

poll-tax, capi-tation, head-money.

· Calfa

NBHL (4)

Հարկ ըստ գլխոյ. եւ Մարդահարկ.

Առաքեցաւ կիւրինոս՝ գրել զազգն հրէից, եւ դնել գլխահարկս. (Միխ. ասոր.։)

ԳԼԽԱՀԱՐԿ որպէս Հարկ ըստ գլխայ, եւ Մարդահարկ.

Զհարկն ի կայսր տայիք, եւ զգլխահարկն յոչ կամաց. (Պիտառ.։)


Գլխանոց, աց

s.

cap;
helmet.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԳԼԽԱՊԱՆ. Գլխարկ. փակեղ. սաղաւարտ.


Գլխապատ

s.

turban, head-hand.

· Calfa

NBHL (3)

Ծածկոյթ՝ որ պատէ զգլուխն. փակեղ. ապարօշ. խոյր. գիշերնոց. գուցէ նաեւ Բարձ. փաթթոց.

Զգլխապատն քակելով, եւ զվարսն հարթելով. (Բրսղ. մրկ. ՟Թ։)

Ներքանոց, եւ վերմակ, եւ գլխապատ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Գլխատեմ, եցի

va.

to decapitate, to behead.

· Calfa