very troublesome, very harsh, haughty, wicked.
Դժնդակագոյն է քան զամենայն դեւս։ Այս է քան զամենայն դժնդակագոյն մեզ ի նոցանէ վտանգ. (Յհ. իմ. եկեղ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
եւս Չարաչար.
Զնոյն սատակումն կրել, նաեւ դժնդակագոյնս եւս, որչափ դժնդակ՝ քան որ արհամարհեն զօրէնս մովսէսի, արհամարհել զտէրն. (Բրս. հց.։)
to be angry, to make ones self odious, rude or troublesome.
atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.
Ո՞ւմ են դժնդակութիւնք եւ վարանք. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 29։)
Լուծիչ ամենայն դժնդակութեանց ի վերայ եկելոց։ Զդժնդակութիւնսն ամենայն ատել եւ ի բաց ընկենուլ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ը։)
Դժնդակութիւն բանից. (Փիլ. տեսական.) իմա՛, ըստ յն. ոճոյ, ճարտարութիւն իմաստակաց եւ ճարտասանից։
cf. Դժնեակ.
cf. Դժնդակ. δεινός եւ այլն.
Դողումն դժնեայ, եւ երկիւղ մեծ. (ՃՃ.։)
Արդեօք ճարտասանի ուրուք եւ կամ բանագրի դժնէի յարմարելով զբանն առ ի լսողացն հիացումն. (Բրս. գորդ.։)
Ընդէ՞ր այնպէս դժնեայ նեղէ դեւն պոռնկութեան. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ե։)
to be angry, haughty, to become atrocious or fierce.
Կարօղ էիր առնել զդժուարանալն եւ զդժնելն. (ՃՃ.։)
atrociously, severely.
Դժնդակապէս. չարաչար. եւ Դժնէաբարոյ. ժանտ.
Զհնդիկն եւ զբարբարոսն, զդուժն դժնէաբար. (Նար. ՟ղգ։)
atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.
ԴԺՆԷՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԴԺՆՈՒԹԻՒՆ. Դժնդակութիւն. ժանտութիւն. վնասակարութիւն. եւ Դժկամակութիւն. վիշտ.
Բազում հակառակութիւն դիպի լինել, եւ դժնէութիւն փոխանակ հանգստեան. (Բրս. հց.։)
Անէծք, եւ դժնէութիւնս ի նոսա լցեալ. (Ոսկ. հռ.։)
Մերկացեալ զլոյսն աստուածային, եւ զգենլով զախտակրեալ զդժնութիւն. (Գանձրն.։)
buck-thorn.
Ոչ ինչ դժնի գոլով, եթէ միայն ունիցի զօրութիւն, գաղտնաբար ուտել պէսպէս եւ ըմպել. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
Թուփ դժնեայ՝ խոշոր փշովք լի, չարաչար խոցոտիչ, եւ դիւրավառ. Տե՛ս (Դատ. ՟Թ. 14։ Սղ. ՟Ծ՟Է. 10։ Իսկ Ես. ՟Ծ՟Ե. 13. ըստ յն. է եղիճ։)
that dwells in hell.
Բնակեալն ի դժոխս, ի լիմպոսի, եւ ի գերեզմանի.
Վազելով շնչովն առ դժոխաբնակ մարդկան շունչսն, եւ մարմնով առ մարմնածածուկ ներքսագոյն դժոխս (գերեզմանի). (Նիւս. խոստով.։)
cf. Դժուարաբոյժ.
ԴԺՈԽԱԲՈՅԺ ԴԺՈԽԱԲՈՒԺԵԼԻ. δυσίατος sanatu difficilis, insanabilis Դժուարին ի բուժել, ի բժշկել, եւ ի բուծանել, դարմանել. անբժշկելի.
Վէրս ընկալեալ անբժշկելի եւ դժոխաբոյժ։ Դժոխաբոյժ (կամ դժոխաբոյծ) ամենեւին ելով բուժողացն. (Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)
infernal.
Դժոխային. եւ Դժուարին, թշուառ.
harsh to the ear, that has a disagreeable sound.
Դժուարալուր. անախորժ, կամ մթին. դառն, եւ դժուարիմաց.
Այսմ դժոխալուր պատմութեանս։ Դժոխալուր բանս բարբառէր. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ. եւ ՟Ի՟Ա։)
very bad, wicked, atrocious, fierce, wild.
Դժոխախեռ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք հանգոյն մոլեկանացն։ Դժոխախեռ հայհոյութեամբքն. (Պիտ.։)
infernal.
Որ ինչ անկ է դժոխոց՝ ըստ ամենայն նշ. իբր Դժոխային, այսինքն տարտարոսական, եւ լիմպոսական.
Մարդկային շնչովն առ դժոխականսն ժամանեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Յեւայէ խաւար եւ քուն դժոխական, իսկ ի քէն լուսաւոր ճրագ աշխարհի. (Գր. սքանչ. առ կոյսն.) յամենայն նշանակութիւնս հայի։
devoured by hell.
very difficult to believe.
Աներեւոյթ է, դժոխահաւատալի. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
implacable, inexorable.
δύσερις contentiosus, morosus Ունօղ զհեռ դժոխային կամ դժնդակ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ ԴԺՈԽԱԽԵՌ).
inexpugnable;
that war against the devil.
Լայնաձիգ եւ դժոխամարտ հին ասպարիզի հանդիսի. (Նար. առաք.։)
infernal.
Դժոխական. եւ Դժնդակ. դժուարին.
moved with much difficulty.
Յախտից ոմանց դժոխաշարժից եւ յարատեւողաց սկիզբն էառ. (Արիստ. որակ.։)
Ունակութիւն եղեալ ի նմա՝ տարրասցի, եւ դժոխաշարժ լիցի. (Անյաղթ անդ։)
ehief or prince of hell, Satan.
Վշտացան դժոխք, եւ դժոխապետն։ Դժոխապետն ասէ, եւ այլն. (Ճ. ՟Գ.։)
cruel, fierce, very tormenting.
Յոյժ տանջողական, եւ դժնդակ.
Դժոխատանջ եւ բազմազան հալածանօք. (Պիտ.։)
cf. Դժոխատեսիլ.
Առ չարսն՝ դժոխատիպս եւ սրտմտականս (ցուցանեն կերպարանս). (Շ. հրեշտ.։)
whose root is bad.
Որոյ արմատ է դժնդակ եւ ժանտ.
unruly, insolent.
Որպէս զձի ինչ անհաւան եւ դժոխերասան. (Բրս. հայեաց.։)
Իբրեւ զերիվար ոք դժուարահաւան եւ դժոխերասան. (Առ. որս. ՟Դ։)
obdurate, disobedient.
Դժուարընկալ. իբր դժուարաւ ունելի, կամ անսաստ. եւ Անհամբեր.
voracious, gluttonous
Որոյ որովայնն է իբրեւ դժոխք անյագ եւ շատակուլ.
hell;
limbo;
sepulchre, tomb.
վր. ճոճոխէլի. պ. տիւզէխ. ἄδης infernus Խորք երկրի. ծոց հողոյ հեռագոյն ի ծագաց երկնից. որպէս գեհեն. տարտարոս. սանդարամետք. բանտ դիւաց եւ դատապարտելոց. ... Տե՛ս (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 23։ Յայտ. ՟Ա. 18։ Սաղ. ՟Թ. 18. եւ այլն։) որպէս եւ Դրունք դժոխոց ասին բռնութիւնք դիւաց եւ հալածչաց. (Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)
Յանշէջ հրոյն զերծցուք, եւ զդժոխօքն արհամարհեսցուք. (Եղիշ. ՟Բ։)
Եւ որպէս Լիմպոս. գոգն աբրահամու, միանգամայն եւ Գերեզման. զի յերկուսին անխտիր հային այս բանք գրոց.
Իջից ես սովին սգով առ որդի իմ ի դժոխս. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 34։ տե՛ս եւ ՟Խ՟Բ. 38։ ՟Խ՟Դ. 29. 31։)
Իջուցանէ ի դժոխս, եւ հանէ. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 6։)
obscure, difficult to understand.
Զյայտնաբան դիւրաբան իմաստութիւն իբրեւ զանհնարին դժուարաբան համարի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
burdensome, onerous.
Ծանր է քար, եւ դժուարաբառնալի աւազ. (Առակ. ՟Ի՟Է. 3. (ա՛յլ ձ. դժուարին առ ի բառնալ)։)
Դժուարաբառնալիս ասէ զաւելաստացութիւնս. եւ դժուարաբառնալի զհոյլս մեղաց. (Համամ առակ.։)
whimsical, odd, capricious, humoursome, hard, impracticable.
Ի բարեկամութեանն չարակամս եւ դժուարաբարոյս. (Առ որս. ՟Ա. (յն. այլազգ)։)
line, stroke, dash, trace;
notch, incision, cut;
flourish;
hyphen.
γραμμή linea Շարունակեալ տող, նիշ ձգեալ գրչաւ կամ լարիւ .... Ըստ երկրաչափից առ եւկղիդեայ.
Գիծ՝ երկարութիւն առանց լայնութեան, եւ բովանդակութիւն իւր յերկուս կէտս. զի է լոկ իբր անընդհատ ձգումն կէտի. որ եւ նիշ կամ նշանակ։
Նշանակն ըստ միակի կարգեալ, իսկ գիրծն՝ ըստ երկակին, եւ երեւութիւն ըստ եռակին, իսկ հաստատունն ըստ քառակին։ Բոլորաձեւ գծոյ կազմեալ կերպարան. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. տեսական.։)
Շարունակ (քանակ). ո՛րկէն, գիծ, մակերեւութիւն, մարմին. (Արիստ. քանակ.։)
Մի՛ ջնջեսցին գիծք կենդանատուիդ ի քո գրեցեալս շնչոյ։ Զմրաշարս գիծ. (Նար. ՟Կ՟Ե. եւ Նար. կուս.։)
Մեր ստուգութիւն (կամ մերս տըւչութիւն) գծի ... յաստուածուստ երեւեալ. (Մագ. քեր.։)
Ծարաւեցայ բանիցս անբիծ, եւ տարփացայ դրոշմել ի գիծ. (Շ. յիշ. առակ.։)
Մնան յոգիս զղջացելոցն սպիք եւ տիպք եւ գիծք առաջին անիրաւութեանց. (Փիլ. քհ. ՟Է։)
Զտիպքն եւ զգիծքն, եւ զխարանս հարուածոցն. (Նար. ՟Ձ՟Է։)
ԳԻԾ. Ուղղութիւն ընթացից կամ դիտելոյ նպատակի. քանոն. տող շարք անխոտոր եւ անվրէպ.
Նաւեմ, եւ ի գիծն թուլանամ. (Նար. ՟Լ՟Ա։)
price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.
Գնոց արծաթոյ։ Տալ զգինս անձին իւրոյ։ Տացուք քեզ զգինս (ջրոյն)։ Գինք արեալ են։ Գնոց (յն. գնովք) գնեցայք.եւ այլն։
ԳԻՆ. իբր Գնումն. փոխանակութիւն. տուրեւառ. վճարք.
Ո՛չ ել, եւ ո՛չ մուտ, ո՛չ գին, եւ ո՛չ վաճառ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 49։)
Որպէս որք գին եւ վաճառ առնեն ի միմեանց. (Բրսղ. մրկ.։)
Եւ ի թեկուայ վաճառք արքայի, եւ առնուին ի թեկուայ վաճառք արքայի, եւ առնուին ի թեկուայ գնովք. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ. 28։)
Ետ գինս, եւ եմուտ ի նա. (Յովն. ՟Ա. 3. յն. նաւլօն։)
Ստացաւ Քրիստոս զայս եկեղեցի, ո՛չ վայրապար, այլ գնիւք. եւ գինն զի՞նչ. իւր սուրբ եւ պատուական արիւնն. Լմբ. սղ.։ որ է վճարք կամ ինչք գնօղ։
Այլ իբրեւ Ինչք գնեալ՝ ասէ.
ԳԻՆ ՀԱՏԱՆԵԼ կամ ԱՐԿԱՆԵԼ. Որոշել զգին։ (Ղեւտ. ՟ի՟է. 8. 12. 14։ Մտթ. ՟ի՟է. 4։ Փիլ. քհ.։ Վրդն. ել.։)
ԳԻՆՍ ՏԱՆԵԼ, ԽՆԴՐԵԼ, իբր ի վճար, ի վարձ եւ այլն.
wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.
ԳԻՆԱՐԲՈՒՔ. ուաց. գ. συμπόσιον, -σια compotatio, convivium գրի եւ ԳԻՆԵՐԲՈՒՔ, եւ ԳԻՆԱՐԲՈՒՆՔ. Ուտելն եւ ըմպելն. խնջոյք. խրախունք. կոչունք. (Տե՛ս Եսթ. ՟Է. 1։ ՟Ժ՟Դ. 17։ Յուդթ. ժգ. 2։ Առակ. իգ. 36։)
Ի գինարբուսն հացկերութաց։ Որ յելլադայ գինարբուք եղեն։ Գինարբուացն որպէս պարտ եւ օրէն է լինել։ Զգինարբուս պատրաստել առ ոգւոց սփոփանս. եւ այլն. (Փիլ.։)
Հանգանակաւ կոչունս առնել կամ գինարբունս. (Կանոն.։ Իսկ Շ. եդես.։ Վրք. հց. ։ ՃՃ. գրի անխտիր՝ գինարբունս, եւ ըստ ընտիր օրինակաց՝ գինարբուս։ Եւ Խոր. ՟Գ. 19. եւ Առ որս. ՟Է. գիներբուս, կամ գինարբուս։)
ear-ring, buckle, ear-drop.
ԳԻՆԴ որ եւ ԳԻՆՏ. ἑνώτιον inauris, monile Օղ ի զարդ ունկան, ուրեք ուրեք եւ քթի. է՛ որ լոկ մանեկաձեւ կամ գնդաձեւ, եւ է՛ որ հանդերձ մեծագին իրօք՝ որ կախին զօղմանեկէ նորա. (սանս. կունտալա, է գինդ, եւ մատանի). Տե՛ս (Ծն. ՟Ի՟Դ. 22. 47։ ՟Լ՟Ե. 4։ Ել. ՟Լ՟Բ. 2։ ՟Լ՟Ե 22։ Դտ. ՟Ը. 24. 26։ Առակ. ՟Ժ՟Ա. 22։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 12։)
Գինտք ձօնեալք զականջաց կախիցին կամ զարանց կամ զկանանց. (եւ այլն. Եղիշ. դտ.։)
Զաստուածս օտարոտիս՝ վասն կռոցն ղաբանու ասէ, եւ վանս գնդացն՝ զոր ետ նոցա զաբան հեթանոսաբար, մինչդեռ տղայքն էին. (Եփր. ծն.։)
Մերթ որպէս Մանեակ կամ գունտ որպիսի եւ իցէ. վասն որոյ անխտիր գինդ եւ գունդ գրի առ Փիլոնի. նխ. բ։ Զի եւ ի յատուկ անուանս մարդկան անխտիր են ձայնքս գիւտ, գինտ, գինդ, գունդ։
small wine.
Այնչափ աղքատ, մինչ զի եւ գինեակն եւս հատաւ. (Սեբեր. ՟Ը։)
Սակաւիկ մի եւ գինեակ խառնեսջիր վասն ստամոքսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ ՃՃ. ի տիմոթ.։)
that produces much wine, abounding in wine.
ԳԻՆԵԲԵՐ կամ ԳԻՆԷԲԵՐ. Որ բերէ կամ զգինի. գինեւէտ. գինաւէտ.
Բազումս բազմաբերս եւ գինեբերս ի նմա տնկեաց հովիտս. (Խոր. ՟Ա. 15։)
cf. Գինեբեր.
Այգի տաշտաւոր եւ ողկուզաբեր՝ գինէբուղխ, եւ սաղարթաճեմ բարունակեալ. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)
wine-colour.
Յասպիս բազմագոյն եւ գինէգոյն. (Տօնակ.։)
tipsy, intoxicated.
Ոչ նոյնպէս պատրիս, յորժամ զգինեզէնն եւ զարբեալն տեսանիցես, որպէս զկին մարդ, զի կաքաւիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
Զփիղսն ... պատրաստեսցէ գինեզէնս խնկալիցս ... Գինեզէնս խնկալիցս զայրացուցեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1. եւ 5։)
cf. Գինարբու.
Եւ այնպէս երկուքն աղատեցան, եւ գինեխումն կորեաւ. (Ոսկիփոր.։)
flowered sour grapes or verjuice;
flower of the wild wine.
որ ասի եւ ԳԻՆԵԾԱՂԻԿ, եւ ԳԻՆՒՈՅ ԾԱՂԻԿ. οἱνάνθη flos vitis, oenanthe որ եւ flos labruscae Խաղող ծաղկեալ. ազոխ նորաբոյս։ Է եւ անուն խոտոյ։ (Գազիոն։)
that has the flavour of wine, winy, vinous.
Գինէհամ եւ կարմրատեսիլ. (Զքր. կթ.։)
Ազգի ազգի միրգք քաղցրահամք եւ գինեհամք. (Եղիշ. երէց.։)
wine-taster (instrument).
Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)
drunk, tipsy.
Ի գինւոյ եւ յարբեցօղ կատաղմանց գինեհարացն. (Համամ առակ.։)
to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.
Եկայք առցուք գինի, եւ գինեհարեսցուք արբեցութեամբ. (Ես. ՟Ծ՟Զ. 12։)
drunkenness.
Խառնել եւ զքնոյն խորութիւն, եւ զգինեճանութեան որովայնամոլութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)
to be seasoned with wine.
Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)
great drunkard, toper, sucking-bottle.
οἱνώμενος, παροίνος temulentus Մոլեալ ի գինի. եւ գինւով արբեցօղ. արբեալ.
Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
to get drunk, tipsy.
οἱνεύομαι vino obruor, vinosus sum Իսպառ արբենալ, եւ որպէս թէ ի գինի փոխել. գինիի մէջ թաթախուիլ, գինի կտրիլ.