difficulty, trouble, fatigue, distress, perplexity, intrigue, inconvenience, contrariety;
difficult point, knot, hinderance, obstacle;
asperity, rigidity;
բայց ոչ առանց դժուարութեան, but not without fatigue;
բառնալ զ—, to smoothe difficulties;
— կրել, to meet with difficulties;
—ս հանել, to make difficulties;
յաղթել դժուարութեանց, to overcome difficulties.
Դժուարութիւն (անցից) գետոյ, հիւանդութեան, կրից, եւ այլն. (Եղիշ. ՟Զ։ Վրք. հց. ՟Դ։ Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Եթէ լինիցի ի միջի քո եւ այլում եղբօր բան դժուարութեան։ Մի՛ դժուարութեամբ ոք արասցէ ողորմութիւն. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Դ։)
Ընկալցո՛ւկ սիրով, հեզութեամբ, եւ ոչ դժուարութեամբ. (Լմբ. ատ.։)
difficult to learn;
who learns with difficulty.
Անտեղի եւ յոյժ դժուարուսումն՝ ասել եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)
hard, raw, harsh.
Զոր դժուարին է ուտել՝ վասն թթուութեան, կամ պնդութեան, եւ այլն.
Սերկեւլի դժուարուտելի մարդկան. (Մխ. առակ.։)
refractory, discordant, contrary, opponent, disagreeable, vexatious.
δύσχρηστος, ἅχρηστος incommodus, inutilis Դժկամակելի. անհաճոյ. ծանր եւ խիստ.
Դժպհի եղեւ մեզ (արդարն). (Իմ. ՟Բ. 12։ Ես. ՟Գ. 10։)
dissension, resistance;
vexation, regret, displeasure.
Դժկամակ կամ տարադէպ անցք, գնացք. եւ Անպիտանութիւն. τὸ ἅχρηστον incommodum, inutilitas
Զդժպհութիւն եւ զյայրատութիւն անձնիշխան կամաց։ Վասն պոռնկութեան՝ դժպհութիւք, եւ երդմնահարութիւնք. (Յճխ. ՟Դ. ՟Ը։)
Խոտորնակ դժպհութեանդ քում տաց քեզ եւ զայդ. (Մծբ. ՟Ժ՟Զ։)
Բաղկացուցին ջանիւք ի սակս դժպըհութեան եւ կամ մրցանաց. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
cf. Դրժանք.
ԴԺՐԱՆՔ ἑπιβουλή consilium adversus aliquem initum, insidiae, ἑπήρεια damna որ եւ ԴՐԺԱՆՔ. Նենգ. պատրանք, դաւ, դաւաճանութիւն. անիրաւութիւն.
Զայս ամենայն դժրանս դաւաճանութեան ոչ ծանեաւ արկադէոս։ Զդժրանս եւդոքսիայ. (Վրք. ոսկ.։)
ԴԺՐԱՆՔ նաց. գ. ԴՐԺԱՆՔ որ եւ ԴԺՐԱՆՔ. Դաւ. նենգ. պատրանք. զրկանք. վնաս. վնասակարութիւն. խարդախանք. անիրաւութիւն.
Դրժանք տերեւաթափ լինելոյ. (Լմբ. սղ.։)
to defraud;
to deceive.
եւ չ. որ եւ Դրժել. Նենգել. դաւել. դաւաճանել. խարդախել. ստել. անիրաւել.
Որ դժրեն եւ նեղեն զաղքատս. (Վրք. ոսկ. ձ.)
cheat, infidel, perfidious, disloyal, traitorous.
Օտարօտի, եւ դժրիչ մերոյն. (Իգն.։)
cf. Դժրիչ.
Օտարօտի, եւ դժրիչ մերոյն. (Իգն.։)
dead body, corpse;
carcass.
πτῶμα cadaver որ եւ ԴԻԱԿՆ, կունք. Գէշ. շաղիղ. մեռելոտի. մարմին մեռեալ կամ մեռելոյն. մեռել. լէշ. լաշ։ Ա՛յլ է եւ ԴԻՔ, դից։
Արկից զդիս ձեր զդիակամբք կռոց ձերոց. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 30։)
Դի կենդանի, եւ խօսուն մեռեալ։ Անկեալ դնիմ դի անկենդան։ Քան զմեռելութիւն քառօրեայն դիոյ. (Նար.։)
who lifts or plunders dead bodies;
who steals idols
Որ գողանայ զդի մեռելոյ, եւ զդիս՝ զկուռս.
that dresses a dead body.
ἑνταφιαστής sepultor որ եւ ԴԻԱՊԱՏԻԿ. Որ զմեռեալս զարդարէ, պատէ, զմռսէ.
act of dressing a dead body;
act of embalming;
burial
Դիազարդելն, եւ իլն. դիապատութիւն. թաղումն.
Փոխի թագաւորական շքեղ եւ երեւելի դիազարդութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 14։)
grave-digger.
Աւազակապետ լեալ էր յառաջ, եւ դիաթաղ հեթանոսաց. (Վրք. հց. ՟Ի։)
dead, killed, stretched on the ground;
— կացուցանել, — յերկիր կործանել, to overturn, to throw down dead bodies, to strike stiff to the ground.
Դիթաւալ (կամ դիաթաւալ) կացուցեալ. (Մանդ. ՟Ի՟Գ։ եւ Ճ. ՟Դ.։)
testament, will.
Իշխանութիւն ունի առնել դիաթիկ։ Ի գրելն զդիաթիկն։ Առանց դիաթկի։ Դիաթկով. եւ այլն. (Մխ. դտ.։)
that strips dead bodies.
ԴԻԱԿԱՊՈՒՏ τυμβωρύχος busta eruens, spoliator mortuorum, vespillator որ եւ Դիակողոպուտ, Դիազերծ. Կապտօղ եւ կողոպտօղ զմեռեալս՝ ի բացի եւ ի գերեզմանի.
that carries, buries the dead.
Խառնուած բաղկացեալ յոգւոյ եւ ի մարմնոյ՝ դիակիր է (հոգին՝ մարմնոյ)։ Գինեզինութեամբք եւ խոհակերութեամբք՝ դիակիր եմք մարմնովս (որ ուտէ զկենդանիս). (Փիլ. լին.։)
Հոգի մեռեալ ի մեղաց անտի՝ ի մարմինն եդեալ կայ իբրեւ ի շիրմի, եւ նա դիակիր շիջի զօրէն անասնոց։ Մեղաւորքն իբրեւ դիակիրս շրջին. (Սարգ. յկ. ՟Գ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
(Ծերն) դիակիր ինքեան, եւ կենդանւոյն մեռեալ. (Լմբ. սղ.։)
corpse, dead body;
պաճուճել գեղովք զ—, to embalm;
առնել — անթուելի, to make great carnage;
դիակունք կռոց, destruction of idols.
ասի զանկենդան չաստուածոց ի գիրս Մծբ. եւ Եփր.
Արկից զդիս ձեր զդիակամբք կռոց ձերոց. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 30։)
Ողորմելի տեսլեամբ անկեալ դիակունս ի վերայ դիականց. (Ղեւոնդ.։)
Ի մերձենալ խաչին իսկ եւ իսկ ի դիակն՝ յարեաւ ի մեռելոց. (Ճ. ՟Ժ.։)
to become a corpse, to die.
Որ յոգի եւ ի մարմին առ հասարակ դիակնանայ. (Եղիշ. ՟Դ։)
cf. Դիակապուտ.
Դիակապուտ, եւ առաւել Գերեզմանակրկիտ. մեռելը թալլօղ հանուեցընօղ.
Սպանողացն եւ դիակողոպտիցն. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 6։)
Յաղագս դիակողոպտից։ Զդիակողոպուտ՝ եթէ ըմբռնեսցի եւ այլն. (Մխ. դտ.։)
heap of corpses.
ԴԻԱԿՈՅՏ ԴԻԱԿՈՒՏԵԱԼ. Դիակնացեալ եւ կուտեալ դի ի վերայ դիոց.
Գէշ եղեալ եւ դիակոյտ ապականութեամբ. (Վրդն. ծն.։)
burial, funeral procession, obsequies.
Օրհնութեամբ յուղարկեն զգնացեալն. յուղարկութիւն կոչեն, եւ ոչ դիահանութիւն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)
Եթէ որ ի դիահանացն գայցէ, պիղծ է, ո՞րչափ եւս առաւել որ ի պատերազմէն. (Ոսկ. տիտ.։)
cf. Դիահանութիւն.
Օրհնութեամբ յուղարկեն զգնացեալն. յուղարկութիւն կոչեն, եւ ոչ դիահանութիւն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)
Եթէ որ ի դիահանացն գայցէ, պիղծ է, ո՞րչափ եւս առաւել որ ի պատերազմէն. (Ոսկ. տիտ.։)
cf. Դիեմ
Դիանայր, եւ ստնդիեցաց աղբիւրս կաթին բղխէր. (Պրոկղ. ի ստեփ.։)
Ի գիրկ մօր զգուեալ, եւ ի ստեանց դիացեալ. (Գանձ.։)
cf. Դիազարդեմ.
Դիապաշտեցաւ (տէրն), եւ զմեր վէրս բժշկեաց. (Խոսր.։)
cf. Դիազարդ.
to be nourished with a mothers milk, to suck milk from the breast.
Իննամսեայ յորովայնի բնակէ, եւ դիասուն լինի. (Նանայ.։)
cf. Դիասնունդ՞՞՞լինիմ.
Իննամսեայ յորովայնի բնակէ, եւ դիասուն լինի. (Նանայ.։)
to suck, to suck milk from the breast.
Դիեսցես զկաթն հեթանոսաց։ Դիիցէք եւ յագիցիք ի ստեանց մխիթարութեան նորա. (Ես. ՟Կ. 16. ՟Կ՟Զ. 11։)
Երկիր դիեալ անձրեւօք. (Լմբ. առակ.։)
Տղայք զկոտորեալ մարամբքն փարէին, եւ դիէին զարիւն ստեանց նոցա որպէս զկաթն. (Կաղանկտ.։)
Դիել զմանկունս առաքինութեան. (Սկեւռ. աղ.։)
Ծնաւ ի կուսէ, եւ խնամածութեամբ պահպանեալ՝ դիեցաւ կաթամբ ի նմանէ. (Մխ. ապար.։)
suckling, that sucks.
θηλάζων lactens, lac sugens որ եւ ԴԻԱՑԻԿ. Ստնդիաց. ծծօղ զկաթն ի ստեանց մօր կամ դայեկի իւրոյ. կաթնկեր. մակդիր տղայոյ, եւ ձագու անասնոց. կաթ ուտօղ, ծիծ ուտօղ.
act of sucking.
Դիելն, Դիեցուցանելն. ծիծ ուտելը, եւ տալը.
to suckle, to nourish with milk, to give suck.
որ եւ Դիացուցանել. Տալ դիել կամ ծծել. սնուցանել կաթամբ ստեանց. իրօք կամ նմանութեամբ. ծիծ տալ, կաթ տալ.
Զհոգեւոր կաթն դիեցուցանել մանկանցն եկեղեցւոյ. (Խոր. ՟Գ. 66։)
to gather;
to rise;
— հերաց, to bristle up, to stand.
διαδίδωμι, διαχύω diffundor որ եւ ԴԻԶԱՆԻԼ. Դէզ լինել ի վեր կոյս. բարձրանալ, ծառանալ, վերելս առնել զմիմեամբք. բարդիլ. կուտակիլ. ծաւալիլ.
Ելանէր դիզանայր բոցն ի վերոյ քան զհնոցն ի քառասուն եւ յինն կանդուն. (Դան. ՟Գ. 47։)
to amass, to gather, to heap up, to pile, to accumulate, to sheaf;
to pile up;
to raise, to make straight.
ԴԻԶԱՆԵՄ որ եւ ԴԻԶԵԼ. Կուտել. բարդել. դնել ի վերայ միմեանց. շեղջել. դիզել.
Փուշս վարուց դիզի։ Դիզի, բարդեցի. (Նար. ՟Ի՟Է. եւ Նար. յիշ.։)
cf. Դիզանամ.
Դիզել, եւ դիզանալ. կուտակիլ. բարձրանալ. եւ Բազմանալ ի վերայ միմեանց. խռնիլ.
Ծուխ խնկոյն ելանէր դիզանէր իբրեւ զամպ։ Ծուխն՝ որ դիզանէր, նշան լինէր գործոյն. (Եզեկ. ՟Ը. 11։ ՟Ա. Մակ. ՟Դ. 20։)
Մեղք նոցա մեծամեծք ի կշիռս դիզան։ Դիզան մեղք ի մեղաց վերայ. (Ոսկ. ծն. եւ Ոսկ. հռ.։)
cf. Դիզանեմ.
Բարդեա՛ եւ դիզեա՛ անձինդ մեղապարտի բամբասանս յոքունս. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
Կոհակս լեռնաձեւս յարուցանէ՝ դիզելով ի վերայ միմեանց. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Խոտ ի վերայ խոտոյ դիզու. (Իսիւք.։ եւ Վանակ. յոբ.։)
Ինքն ամպն բրդի, դնի, դիզու ի բարձրաւանդակ վայրսն. զոր եւ ձիւն անուանեմք. ( Շիր.։)
cf. Դիզեմ.
Բարդեա՛ եւ դիզեա՛ անձինդ մեղապարտի բամբասանս յոքունս. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
Կոհակս լեռնաձեւս յարուցանէ՝ դիզելով ի վերայ միմեանց. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Խոտ ի վերայ խոտոյ դիզու. (Իսիւք.։ եւ Վանակ. յոբ.։)
Ինքն ամպն բրդի, դնի, դիզու ի բարձրաւանդակ վայրսն. զոր եւ ձիւն անուանեմք. (Շիր.։)
cf. Դիաթաւալ.
Զօրութեամբն քրիստոսի զնա եւս դիթաւալ յերկիր ընկենոյր. (Պտմ. վր.։)
omentum.
ԴԻԿԼԻԿՈՆ լաւ եւս՝ ԴԻԿԼԻԴՈՆ. յն. տի՛գլիտօն. ի ձայնէս. δικλίς, δίκλιδος իբր Երկփակ. երկբացիկ, եւ այլն. ... պէսպէս առմամբ. եւ առանձինն՝ Թաղանթ որ պատէ ի ներքուստ իբրեւ պարկ զախոնդանս.
Զախոնդանսն, եւ որ շուրջ զնովաւ պատի դիկլիկոն. (Պիտ.։)
on the contrary.
ἑναντίως contrarie որ եւ Ընդդիմաբար. ասոր դէմ, ներհակը.
Ո՛չ հուր արկանի եւ բորբոքի, այլ դիմաբար՝ յառաջագոյն ծախիմք եւ հատանիմք. (Առ որս. ՟Բ։)
that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture
Ինքնակամ դիմագրաւ կամակար ի վիշտս մահուն եւ տանջանացն դիմէր. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 28։)
Ուր ինքնակամ դիմագրաւ նահատակն եղեւ. (Խոր. ՟Գ. 9։)
cf. Դիմագրաւ լինիմ.
Ի չարէն հալածեալք, եւ առ աստուած դիմագրաւեալք. (Յճխ. ՟Ժ։)
Զամենայն զարդելեալսն անխէթ եւ անկասկած դիմագրաւեալ գործեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)
Ընդէ՞ր այդչափ դիմագրաւեալ՝ չկամիս հնազանդել ինքնակալին։ Տեսանեմ զքեզ դիմագրաւել, եւ չհամարիս ինչ զտանջանսդ. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Դիմագրաւ լինիմ.
Ի չարէն հալածեալք, եւ առ աստուած դիմագրաւեալք. (Յճխ. ՟Ժ։)
Զամենայն զարդելեալսն անխէթ եւ անկասկած դիմագրաւեալ գործեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)
Ընդէ՞ր այդչափ դիմագրաւեալ՝ չկամիս հնազանդել ինքնակալին։ Տեսանեմ զքեզ դիմագրաւել, եւ չհամարիս ինչ զտանջանսդ. (Ճ. ՟Ա.։)
boldness, courage, assurance.
Ասել ընդ նահատակին (դաւթի), որ զայս դիմագրաւութիւն առ բարին ունէր միշտ, թէ վասն քո մեռանիմք զօրհանապազ։ Դիմագրաւութիւն զօրեղ եւ անհերքելի. (Նար. կ.։ Նար. ՟Հ՟Ա։)
that resists, opposes;
contumacious, disobedient, contrary.
ἁντικείμενος, ἁντιστάς, προσκεκουκότως oppositus, adversarius, resistens որ եւ Ընդդիմադարձ. Դիմակաց. որ ի դիմի հարկանի կամ բախի. հակառակորդ. դէմ դարձօղ, դէմ կայնօղ.
Հովուացն դիմադարձ լինէր, եւ աղջկանցն զրկելոց վրէժխնդիր. (Կիւրղ. ել.։)
Աստուծոյ դիմադարձ լինիս։ Ընդ բարեգործսն նայեա՛ց, եւ մի ընդ դիմադարձսն։ Որ քեզ դիմադարձիդ ետ, ո՞չ ապաքէն եւս առաւել պօղոսի տայր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)
to oppose, resist.
Ոչ դիմադարձեաց, եւ ոչ իրաւունս ինչ կամեցաւ ցուցանել. (Ոսկ. ես.։)
cf. Դիմադարձեմ.
Ոչ դիմադարձեաց, եւ ոչ իրաւունս ինչ կամեցաւ ցուցանել. (Ոսկ. ես.։)
opposition, resistance, contrariety.
Կամ Խոչ եւ խութ. ընդդիմութիւն. արգելք.
cf. Դիմադարձեմ.
Դիմադրէին (նոցա), թէ չէ՛ եւ չէ՛ այդպէս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
Որում եւ դիմադրէ ձիթենի զդիւրանցութիւն պտղոյ նորա. (Մխ. առակ.։)