cf. Խնամակալ.
Ի խորին կիտին առաւել էր խնամարկու քան ի ցամաքի։ Զնեղութիւնս տառապելոց բառնալ իբրեւ զխնամարկուս. (Անան. ի յովնան.։ Արծր. ՟Գ. 9։)
cf. Խնամակալութիւն.
Այգու ճանաչի մեր առ մեզ տէրութիւն եւ խնամարկութիւն. (Փարպ.։)
matrimonial mediator, go between, match-maker;
— լինել, to arrange a wedding between.
Ակքան խնամեխօս եղեւ նա փայտի. (Արշ։)
cf. Խնամարկեմ.
φροντίζω, ἑπιμελέομαι curo. Խնամով խորհել եւ պոգալ. յանձանձել. դարմանել. խնամ ածել՝ ունել՝ տանել. եւ Խնամով պահել.
Խնամէր եւ տեսանէր զպէտս նոցա. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Զ. 14։)
to hecome related, allied, to be united by marriage.
ԽՆԱՄԵՆԱՄ ἑπιγαμίαν ποιέω, συνάττω κῆδος affinitatem ineo, contraho. որ եւ ԽՆԱՄԱՆԱԼ.
Պղնձագործ եւ երկաթագործ ի խնամենալն՝ արուեստիւ ճոխաբանէին. (Մխ. առակ.։)
relation, kindred, connexion;
— առնել, to ally, to unite, to match;
— լինել, cf. Խնամենամ.
κηδεστής, συγκηδεστής, συγγενής affinis. որ եւ ՆԱՄՈՒԿԻ. Ազգակցեալն ընդ հեռաւորս՝ տալով զդուստր իւր օտարի, կամ առնելով դորդւոյ իւրում զօտարի զդուստր։ (Կանոն.։)
careful, diligent, attentive;
full of regard, of solicitude, benevolent, charitable.
Ըստ խնամոտ մտաց հայր կարդացեալ եբրայեցւոց. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 21. 28։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ժ՟Ե. եւ Հռ.։)
Ամենայնի խնամոտ եւ առատ հարկաւորութեամբ ոչ երբէք զսահման ձեր պիտոյիցն անցանել. (Բրս. հց.։)
cf. Խնայեմ.
Մի՛ խնայեցար խրատել զտղայ։ գնեա՛ զմահապարտն, եւ մի՛ խնայեար. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 11։)
Կանգնեա՛, եւ մի՛ խնայեար. (Եւս. ՟Ծ՟Դ. 2։)
to spare, to be sparing of;
to pardon, to respect, to exempt, to privilege;
to save, to spare, to husband, to be thrifty, to administer or manage well, to be sparing of expence, to economize;
— ի կերակրոյն, to stint one's self;
— ի ժամանակն, to economize time;
— ի շրթունս, to bridle one's tongue;
— ի բարկութիւն, to abstain from wrath.
Խնայեցի ես ի քեզ։ Մի՛ խնայեսցէ ակն քո ի նա։ Խնայեսջի՛ք ի պատանեակն իմ աբեսողոմ։ Որ յիւր որդին ոչխնայեաց։ Ես ո՞չ խնայեցից ի նինուէ քաղաք մեծ։ Ոչ եւս խնայեցից ի վերայ բնակչաց երկրիդ։ Պէ խնայես ի շրթունս, իմստուն լինիս։ Որ խնայէ բան խիստ հանել, իմաստուն է։ Որ խնայէ ի գաւազան, ատեայ զորդի իւր։ Որ խնայէ ի տուրս, եւ այլն։ Խնայելն (յինչս՝) կորուսանել է, եւ չխնայելն՝շահել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)
Ո՛վ մոլեգնութեան, ընչից խնայել, եւ հարազատաց ոչ խնայել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 36։)
Խնայել յոգիս, կամ յանձինս, յազգայինս, ի ստացուածս, ի բարկութիւն. (Եղիշ.։ մանդ։ Խոր.։ Սկեւռ. աղ.։ ստուածաբ. Ժղ.։)
Խնայեցու՛ք եւ զընդասցուք ի հոգիս մեր. (Սեբեր. ՟Դ։)
Խնայեաց զանձն նորա ի մահուանէ։ Զշարժել շրթանց իմոց ո խնայեցից. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 18. եւ ՟Ժ՟Զ. 6։)
Ոչ խնայել զանձն, եւ ոչ զանգիտել ի մահուանէ. (Խոսր.։)
to cause to be sparing, to create thrift or economy.
Պատուէին թագաւորքնզոմանս ի մերոց անտի ... եւ յաշխատութիւն զոհիցն (ձգել զնոսա՝) խնայեցուցանէին զհեթանոսս. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 1։)
regard, compassion, pity;
pardon;
thriftness, saving, economy, parsimony, frugality.
Արգելուին զհարկաւոր պէտս ճաշակացն, եւ այսպէս ոչ գոյր նմա ի նոցանէ եւ ոչ սակաւ ինչ մասն խնայողութեան. (Յհ. կթ.։)
Աւագաց եւ մեծատանց քաղցրութիւն, եւ խնայութիւն առ աղքատս. (Վրդն. յանթառամն.։)
Նախ առ հոգիսն հայցելով խնայումն, եւապա մարմնոցն. (Վրդն. թուոց.։)
Զմայրն ի սէր եւ ի գութ փոր (այսինքն աղիք) իւր շարժէ, եւ աստուած առ ի մեր խնայումն՝ ախտակցութիւն. (Վանակ. յոբ.։)
cf. Խնայութիւն.
Արգելուին զհարկաւոր պէտս ճաշակացն, եւ այսպէս ոչ գոյր նմա ի նոցանէ եւ ոչ սակաւ ինչ մասն խնայողութեան. (Յհ. կթ.։)
Աւագաց եւ մեծատանց քաղցրութիւն, եւ խնայութիւն առ աղքատս. (Վրդն. յանթառամն.։)
Նախ առ հոգիսն հայցելով խնայումն, եւապա մարմնոցն. (Վրդն. թուոց.։)
Զմայրն ի սէր եւ ի գութ փոր (այսինքն աղիք) իւր շարժէ, եւ աստուած առ ի մեր խնայումն՝ ախտակցութիւն. (Վանակ. յոբ.։)
joyful, cheer-ful, gay, merry;
gaily, cheerfully, merrily;
— լինել, to be transported with joy.
Որպէս Խնդալից. ուրախական եւ Արժանի ուրախութեան.
Եւ մարուգէի տեսեալ՝ յոյժ խնդալի եղեալ։ Խնդալի դիմօք։ Դուստր իմ սիրելի, եւ լոյս խնդալի աչաց. (ՃՃ.։)
Եւ ոչ խնդալ ընդ խնդալին, այլ նախանձու վառեալ նովին։ Ոմն ըզխնդալն ըստ խնդալին, եւ զարտասուելն ընդ արտասուին. (Յիսուս որդի.։)
cf. Խնդալի.
Այր եւ կին միաբան խնդալիցք. (Փարպ.։)
rejoioing together;
— լինել, to rejoice with any one, to compliment, to congratulate, to felicitate.
Լսօղքն խնդասեն, եւ խնդակից լիցին. (Փիլ. լին.։)
Սգակից լինել ի մեղսն, եւ խնդակից յուղղութիւնսն. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)
Տրտմութեանն տրտմակից լինի, եւ խնդութեանն խնդակից. (Գր. հր.։)
Մոլախինդ.
cf. Իբրեւ թմբիր ինչ առեալ, կամ կոնիոն, որ է խնդակոթ. (Ոսկ. ես.։)
to rejoice, to be merry, delighted, glad;
greeting;
— ընդ ումեք, to rejoice with;
բազում — ասել, to wish good morning, good bye;
խնդա՛, rejoice! good morning, good day;
adieu, God be with you.
χαίρω, ἑπιχαίρω gaudeo, laetor, exulto τέρπομαι delector. Խինդ ունել. ուրախ լինել. ուրախանալ. բերկրիլ. զուարճանալ. ցնծալ. հրճուիլ. խնծղիլ. ռմկ. խնտալ, եւ պ. խանտիտէն է ուրախանալ, եւ ծիծաղիլ.
Խնդաց այրն, եւ երկիր եպագ աստուծոյ։ Ոչ խնդայ ընդ մահ կենդանեաց։ Խնդային ընդ խոտորումն չարութեան։ Ոյք խնդային ընդ չար իմ։ Որ խնդացին ըստ կործանումն քո։ Լալ ընդ լացօղս, եւ խնդեալ ընդ ուղղութիւնս։ Յոյժ զուարթութեամբ խնդային։ Եթէ արիանամք, խնդաս. (Յճխ. ՟Բ։ Եղիշ. ՟Բ։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)
Զյոպոպ եւ զչիղջ գիշերոյ համարիմ բարեկամ գոլ զնոսա, եւ խնդալ ի խաւարի. (Մեկն. ղեւտ.։)
Նա ծիծաղեաց եւ զուարճացաւ. ասէ ցնա ծերն, զի՞ է զի ես անարգեմ զքեզ, եւ դու խնդաս. ասէ մանուկն եւ ո՞չ է արժան, զի ժպտեցայց. (Վրք. հց. ՟Ը։)
ղեւոնդիոս ... Եպիսկոպոսաց եւ ժողովրդոց ի տէր խնդալ. (Ագաթ.։)
Արիստոտելէս՝ աղեքսանդրի որդւոյ խնդալ։ Ողջոյն ետ, եւ ասաց, խնդա՛ պատանի՛ դու. եւ նա ասէ, խնդա՛ եւ դու ո՛ ոք եւ ես. (Պտմ. աղեքս.։)
gay, merry, cheerful, delighted, glad.
εὕθυμος alacer, hilaris. Ուրախամիտ. խրախամիտ. ուրախ սրտիւ. զուարթ. եւ Ուրախական. խնդալից.
Անտրտում եւ խնդամիտ լինի միշտ. (Ի գիրս խոսր.։)
cf. Խնդամոլ.
Սոկրատէս արբ զկոնիոնն, եւ մեռաւ, որ է խնդամոլի. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Քաղցր եւ խնդամոլի, միապետութիւն. (Պիտ.։)
gaily, merrily.
որ եւ ԽՆԴԱՄԻՏ. Խնդամտութեամբ. զուարթագին. ուրախ սրտիւ.
Խնդամտաբար զնաւորդիսն յուղարկէ։ Զինքեանս խնդամտաբար եւ ծիծնղնկան անցաւորացն ցուանեն. (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)
to rejoice, to be joyful, glad.
Գեղեցիկ է արեգակն. վայելուչ է ոսկի եւ քարինք. եւ խնդամտեալ (կամ խնդամտող՝) տե՛ս ի սոսա զարարին. (Լմբ. իմ.։)
gaiety, good hu mour, wantonness.
εὑθυμία alacritas, hilaritas φιλοφρόνησις, χαριεντισμός comitas, urbanitas. Խնդամիտն գոլ. խնդամտիլն. խնդութիւն մտաց. ուրախութիւն սրտի. խրախութիւն. հրճուանք. զուարթութիւն. եւ Մարդասիրութիւն. քաղցրաբանութիւն. բան շնորհալի եւ զուարթարար.
Մի՛ ի խնդամտութիւնս ի բաց ընկեսցուք զերկիւղն, եւ մի՛ ի տրտմականսն զքաջայուսութիւնն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)
Իբրեւ ի հարսնական խնդամտութեանս կոչէ։ Յուսացելովքն զխնդամտութիւն ամբոխէ. (Նիւս. երգ. եւ Նիւս. կուս.։)
to make merry, to rejoice, to give joy, to divert, to recreate.
Ոյք լանն խնդացոյց զնոսա պարգեւօք իւրովք. (Մծբ. ՟Բ։)
unequal, uneven, rugged, winding;
—ք, spot, stain;
inequality, unevenness, roughness, ruggedness, asperity.
Զփայտ խեղաթիւր եւ ոստովք վարակեալ առեալ դրօշեաց, եւ նմանեցոյց զնա պատկերի մարդոյ, եւ զամենայն խնդբունդս (կամ խու՛նդ բու՛նդս, կամ խնդաբունս) նորա ծեփեաց հողով. (Իմ. ՟Ի՟Գ. 14.) յն. κηλίς macula. կեղտ. արատ. այլ ըստ հյ. երեւի լինել κοῖλον cavum, իբրու խոռոչ. անհարթութիւն։
Հաւատքն եւ շնորհքն հոգւոյն սրբոյ յերկրաւոր ի խնդբունդ եւ յանկարգ յաննմանութենէ անտի զերծ զնոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9.) յն. լոկ յանհարթութենէ. ἁνωμαλία inaequalitas.
joy, mirth, pleasure, gaiety, cheerfulness, merriment.
Լցան բերանք մեր խնդութեամբ։ Ուրախութիւն եւ խնդութիւն։ Եղիցին տանդ յուդայ ի խնդութիւն եւ ուրախութիւն։ Խնդութիւն անօրինաց կորուստ. Արար խնդութիւն չորքոտանեաց ի տարտարոսն։ Դարձուցից զսուգ նոսաի խնդութիւն։ Պտուղ հոգւոյն այս է. սէր խնդութիւն, եւ այլն։
cf. Խնդութիւն.
Եւս առաւել մարտի յաղթութիւն հոգեւորացն է խնդումն. (Յճխ. ՟Ժ։)
Յայս բան զարթուցեալ ի քնայ՝ խնդմամբ լի եղեւ. (Վրք. սեղբ.։)
Ի գինարբուս եւ ի խնդման աւուրս. (Ճ. ՟Ա.։)
Բայց այս խնդման բան աւետեաց, ոչ միայն իմս է խորանաց։ Սուրբ տըղնյին ոչ լալոյ ձայն, այլ երգ խնդման՝ վայելչական. (Շ. եդես. եւ Շ. առ մխ. բծ.։)
seeker-after, inquirer;
guardian, trustee;
emissary;
—ս արձակել զկնի ուրուք, to run after, to hunt for or seek after some one.
καταδίωκων, ὐπασπιστής insequutor, satelles. որոնիչ. հետամուտ. պաշտոնեայ ելեալ ի խնդիր գտանելոյ զոք. եւ Պատուիրակ. նուիրակ.
Ելին խնդրակքն զհետ նոցա։ Յուզեցին խնդրակքն զամենայն ճանապարհն, եւ ոչ գտին. (Յես. ՟Բ. 7. 22։)
Շուն սպիտակ ընդ խնդրակսն լեալ՝ պատահեաց մանկանն եւ դայեկին. (Խոր. ՟Բ. 33։)
demand, request.
Զի աստ խնդրել համարձակութիւն է եւ գտանել զխնդրանքն ո՛չ վրիպանք. (Ի գիրս խոսր.։)
search;
demand;
— վրիժուց, cf. Վրէժխնդրութիւն.
Ոչ գարշեցաւ մեծատունն խնդրել իբրեւ զկարօտեալ. զի կարօտութեամբն ուսուսցէ խնդրութիւն. (Եփր. համաբ.։)
laugh, laughter, gaiety, toying, dalliance, rapture.
ԽՆԾԻՂՔ որ եւ ԽՆԾՂԱՆՔ. Խինդ, կամ խնդութիւն անչափ. հրճուանք տարադէպ. ծափ եւ կայթ եւ ծաղր խենէչ. քրքիջ.
Հրեշտակացգունդն թախծեալ, եւ սատանայ խնծղիւք պարեալ. մի ձ. խնճոյիւք. (Նար. ՟Դ։)
that bears or produces aromatic or odoriferous gums.
λιβανωτοφόρος thurifer. գրի եւ ԽՆԳԱԲԵՐ. որ բերէ կամ արտադրէ յիւրմէ զխունկ.
ընդ խնկաբեր սուրբ կանանց։ Երեւեցար խնկաբերից. (Շար.։ եւ Գանձ.։)
Խնկաբերացն պատգամաւորութեամբ. (Սկեւռ. յար.։ Երզն. մտթ.։)
carrying incense, aromatic gums, or precious ointments.
Առ խնկազգեաց կանայս։ Խնկազգեացք աստուածայնոյն, եւ փափաքօղք յարութեան։ Փութացարուք զհետ կոչմանն քրիստոսի, եւ խնկազգեացք (զհետ նորա ի հոտ իւղոց նորա ընթանալով) վայելեցէք յաւիտնից ի յարքայութիւնն. (Շար.։)
cf. Խնկազգեաց.
Առ խնկազգեաց կանայս։ Խնկազգեացք աստուածայնոյն, եւ փափաքօղք յարութեան։ Փութացարուք զհետ կոչմանն քրիստոսի, եւ խնկազգեացք (զհետ նորա ի հոտ իւղոց նորա ընթանալով) վայելեցէք յաւիտնից ի յարքայութիւնն. (Շար.։)
cf. Խնկալիր.
Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)
full of incense, odoriferous;
praiseworthy, honourable.
Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)
drunk with incense and myrrh.
Արբեալ հիւթով եւ հոտով զմռսյ եւ կնդրակի խառն ընդ գինւոյ.
Զփիղսն պտրաստեսցէ դինեզէնս խնկալիցս։ Զգազանսն գինեզէնս խնկալիցս զայրացուցեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1. եւ 5։)
odoriferous, aromatic.
Ի խնկոյ ածեալ բուրեալ. կամ Ածօղ եւ բուրօղ զանուշութիւն խնկոց.
Մոմեղինօք, եւ խնկածու հոտովք. (Բուզ. ՟Գ. 11։)
altar to burn incense upon;
censer.
Առընթեր գոլով նմին սարկաւագին խնկակալաւն, եւ կէս սարկաւագին առաջի մոմեղինաւն. (Պտրգ. ոսկ.։)
mortar for pounding incense;
incense-box;
perfumer.
τρύβλιον catinus, patena θυΐσκη mortariolum (ըստ հյ. որպէս τριβλίον vas conterendi ). Աման յորում լինէր աղալ կամ փշրել եւ լսուլ զխունկս. եւ կամ յորում պահիւր խունկ աղացեալ. վասն որոյ կոչի նաեւ Կոնք, Սկաւառակ, եւ Խնկաման.
Արասցես զխնկաղացսն, եւ զտուփսն նորա յոսկւոյ սրբոյ։ Առ նա զսեղանն ոսկի, եւ զխնկաղացսն. (Ել. ՟Ի՟Ե. 29։ ՟Ա. 23։)
ԽՆԿԱՂԱՑ ա. Աղացօղ եւ պատրաստօղ խնկոց, կամ խունկ աղացեալ եւ պատրաստեալ խառն ընդ իւղս անոյշս.
Զայն իւղ կազմեսցուք առաւել յարգի քան զամենայն խնկաղացաց, որ յողորմութենէն եւ ի հոգեւոր շնորհացն կազմի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։)
incense box;
censer;
pan to burn incense on;
perfume-box.
θυΐσκη mortariolum. Աման խնկոց, որպիսի եւ իցէ. տուփ խնկոց կամ բուրման.
Խնկամանքն, եւ բուրվառքն ի մաքուր ոսկւոյ. (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 22։)
cf. Խնկաման.
λιβανωτός turibulum. գրի եւ ԽՆԳԱՆՈՑ. Տուփ խնկոց. խնկարան. անօթ բուրման խնկոց.
Ունէր խնկանոց ոսկի, եւ տուաւ նման խունկ բազում։ Ելից հրեշտակն խնկանոցն ի հրոյ սեղանոյն. (Յայտ. ՟Ը. 3. եւ 5։)
Առեալ զեղջիւրն օծութեան, եւ զխնկանոց խնկոյն. Խնկանոցն զօրինակ սուրբ կուսին մարիամու ունէր. (Ագաթ.։)
incense-box;
censer.
Խնկարանս ոսկեղէնս եւ արծաթեղէնս. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Դ. 14։)
to incense.
Խնկարկէին ոսկեղեն բուրվառօք։ Խնկարկելովն ըստ օրինակաց ի տաճարին։ Մինչեւ ահարոն խնկարկեալ քաւեաց. (Շ. հրեշտ.։ Շար.։ Նախ. թուոց.։)
Խնկարկել աստուծոյ զաղօթս, եւ զխորհուրդ աստուածայնոյ պատարագին. (Շ. ընդհ.։)
incense-bearer;
flatterer, fulsome praiser, adulator.
Ա ղրեաց զխնկարկուսն զարեգական եւ զլւսնի եւ զաստեղաց. (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 5։)
Տայ ... խնկարկուս տապանակին եւսեղանոցն զահարոն ւ զորդիս իւր. (Նախ. թուոց.։)
Խնկարկու հաշտարար ըստ ահարոնի. (ՃՃ. եւ Ի գիրս խոսր.։)
incensing.
Քահանայապետին սկիզբն առնել խնկրկութեամբն ի սեղանն։ Նաբադայ եւ աբդիու խոտորնակ խնկարկութիւնն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
censing;
praise, respect, adoration.
ԽՆԿԱՒՈՐ ա. ԽՆԿԱՒՈՐԵԱԼ. որ եւ ԽՆԿԱԼԻ. եւ ԽՆԿԵԱԼ. Արժանի խնկելոյ. խնկօք պատուելի կամ պատուեալ. սուրբ.
Ըստ խնկաւոր քումդ առակի. Սիոն հոգեւոր, խնկաւոր եւ խորհրդաւոր. (Նար. ՟Թ. եւ Նար. մծբ.։)
Կամաց արարողին խնկաւորեալ խորհրդարան։ Ընդ քումդ երջանիկ եւ խնկաւորեալ հայցուածոց։ Խնկաւորեալ հայցուածոց։ Խնկաւորեալ յողորմածութեան. (Նար. ՟Հ՟Ե. ձ. ՟Ձ՟Ե։)
Խնկօք յարգութիւն. եւ Խնկաւորն գոլ. պատուականութիւն.
Հաւատոյն վառմամ ի նոյն դարձցուք խնկաւորութիւն։ Այնքան ունի ահաւորութիւն միանգամայն եւսրբութիւն իւղաւորական խնամաւորութիւն սոսկալի անունս օծիւթեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
worthy to be incensed, praiseworthy, honourable.
cf. ԽՆԿԱՒՈՐ. Բարութիւն խոտովանելի, ազդումն խնկալի։ Ըստ մարմնոյ ծնողդ խնկալի։ Պաշտօն խնկալի։ Մարգարէից ձայն խնկալի։ Մարդասիրութիւն տօնելի, եւպահպանութիւն խնկլի։ Այս իւղ խնկելի, Այսաթոռակալ խնկալի. (Նար. ՟Ժ՟Թ. ՟Լ՟Ա. ՟Ծ՟Բ. ՟Ղ. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. մծբ.։)
Քեզ օրհնութիւնս երգոց խնկալի, եւ ինձ մերժումն տարագրութեան անյուսալի. մարթ է իմանալ նաեւ՝ խնկալի է, այսինքն արժան է խնկել։
to incense;
to perfume;
to embalm;
to offer up, to offer;
to intoxicate;
to praise, to honour, to adore;
to extol, to flatter, to flatter grossly.
ԽՆԿԵՄ μυρίζω unguentis imbuo. որ գրի եւ ԽՆԳԵՄ. Խնկօք եւ իւղովք պատել. զմռսել. անուշահոտ կացուցանել. ըստ յն. մեռոնել.
Խնկեցաւ իբրեւ զմարմին մեռելոյ՝ այն, որ խնկելոցն է զամենեսեան ի հոտ անուշութեան. (Եղիշ. թղմ.։)
ԽՆԿԵԼ. ըստ հոմաձայնութեան յն. θύω եւ այլն. որպէս Զոհել, մատուցանել.
ԽՆԿԵԼ. θυμιάω suffio, adoleo. Խնկօք պատուել. եւ Խնկարկել. եւ Մատուցանել զիմն՝ որպէս բուրելով զխունկ անուշահոտ եւ հաճոյական.
Դնէ խունկ, խաչակնքէ, եւ խնկէ զընծայսն. (Պտրգ. ոսկ.։)
Տօնեմք պարերգութեամբ փրկչավայելուչ կնդրկաւ խնկեալ։ Բուրվառաւ խնկեալ։ Հեծութիւնք նոցին ընդ իմ խնկեսցին։ Խնկեսցի (բան աղօթիցս) ի տաճար անուան քոյ։ Խնրեսցին մաղթանք մեր առաջի քո տէր. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Գ. ՟Ձ՟Ը. եւ Նար. գանձ խաչի.։)
Կամ որպէս Յարգել. մեծարել. բարեբանել. օրհնել. ուստի եւ Խնկեալ ասի, որպէս խնկելի, կամ խնկաւոր. (զորս տեսցես)
Եկեղգցւոյս շինուածոյ, որ յաշակերտացվերնոցն խնկեցաւ։ Որ աւետարանաւն կենաց խնկիս յարակայ։ Կատարեալ է բան քո խնկեալ։ Մեծասցի անուն հզօրիդ խնկեալ։ Ինքն է աստուած խնկեալ տիրապէս։ Փառաց խնկելոյն։ Խնկեալկնիք արքունակն պատկերիդ։ Խնկեալ խորհրդով։ Ի ձեռն աղօթից եւ ընտիր վարուց խնկելոց. (Նար.։) (յորս ինչ նչ բերի եւ ի նախկին նշանակութիւնս։)
incense-tree, oliban, frankincense;
incense, perfume.
Տերեւս մրտոց խնկենեաց. (Նեեմ. ՟Ը. 15.) (յն. տերեւս մրտենւոյ։)
Ի խնկենի տաշտէ։ Ի տաշտն խնկենի. (Վրդն. երգ.) (որ եւ ՏԱՇՏ ԽՆԿՈՑ. Երգ. ՟Ե. 13։)
incensing.
Որ խնկէ. եւ Բուրիչ հոտոց անուշից.
Եւ են ծաղիկքն խնկիչք, եւ ուրախարարք ամենայն հոտոտելեաց. (Վեցօր. ՟Ե։)