newly baptized;
converted;
ordained;
neophyte.
Զնորակնիք յաւուր տօնի մերձ առ բեմն կացուցանել։ Հեղլով զիւղն ի վերայ նորակնքին եւ ջրոյն. (Կանոն.։ Լաստ. ՟Ժ։)
newly converted;
neophyte, proselyte.
strange, unheard of, innovated, invented or published lately;
false, erroneous.
Արդ զի՞նչ նորաձայն է, զոր պատմեցաքս. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.
to innovate, to introduce any novelty or innovation, fashion or mode.
innovation;
mode, fashion;
—ք, fancy articles.
Կամիմք ուսանել, զի՛նչ է նորաձեւութիւն յեկեղեցւոջ։ Ուղղել զնորաձեւութիւն. (Առ որս. ՟Թ։)
cf. Նորավարժ.
Է սա ընծայ՝ սուղ իմն եւ փաստ, նորամարզիցն՝ որ ի ջահաստ. (Կրպտ. ոտ.։)
cf. Նորային.
Զի եթէ ի քումմէն ինչ երկմտիցես, ի նորայոցն հաւատասջի՛ր ուսանել։ Ոչ եթէ նա ինչ կարօտ մերովքս իցէ, այլ մեք ամենեւին նորայովքն։ Ի նորայոցն տաս, որպէս զի դու օգտեսցիս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. հռ.։)
one's own, his or her own.
Զի եթէ ի քումմէն ինչ երկմտիցես, ի նորայոցն հաւատասջի՛ր ուսանել։ Ոչ եթէ նա ինչ կարօտ մերովքս իցէ, այլ մեք ամենեւին նորայովքն։ Ի նորայոցն տաս, որպէս զի դու օգտեսցիս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. հռ.։)
to become new, to be renewed;
—նայ լուսին, it is new moon.
Արեգակն ի լուսնին նորանալն խաւարի։ Խաւարումն արեգական լինի ի նորանալ լուսնի. զի ընդդէմ անցանէ. (Վանակ. հց. եւ Վանակ. տարեմտ.։)
newly planted;
young, small plant;
neophyte.
Մի՛ նորատունկ, զի մի՛ հպարտացեալ՝ ի դատաստան սատանայի անկցի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)
to make new, to renew, to renovate.
Չնորացուցի ըզտիկըն հին՝ ի հնութենէ մեղաց զոգին։ Նորացուսցե՛ս զիս վերստին՝ աջըդ կարօղ հօր հըզօրին. (Յիսուս որդի.։)
new-come, newly arrived;
newly converted;
— հարսն, bride, new-married;
— եղբայր, novice;
— ի հաւատս, neophyte.
Դու՛ք կերիջիք ո՛րդեակ, զի նորեկք էք։ Խրատեսցէ զնորեկն եղբայր։ Նորեկ եղբայրն։ Երթային ի սենեակս նորեկ եղբարցն. (Վրք. հց. ՟Ե. ՟Ը. ՟Ժ՟Է։)
cf. Նորոգեմ.
Յամէն կիրակի պատարագ մատուցանել, եւ զհաղորդն փոխել, զի նորեսցի. (Ոսկիփոր.։)
cf. Նոր.
Խորհուրդ Մարիամայ, զի նորոգապէս յղացաւ Քրիստոս յարգանդի նորա. այսինքն նորահրաշ օրինակաւ. (Եփր. թագ.։)
mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.
Նորոգող հնութեանց՝ նորոգեա՛ եւ զիս՝ նորոգ զարդարեա՛. (Ժմ.։)
Ոչ նորոգի, զի ոչ հնանայ. ոչ մանկանայ, զի ոչ ծերանայ. (Եղիշ. ՟Ե։)
reformer, innovator, regenerator.
Արդ այսց բարգաւաճ շնորհաց նորոգչաց առ միմեանս եկեալ՝ կարելն ընդ կամելն։ Այս զենումն նորոգիչ եւ զիս նորոգեսցէ՝ նորոգեալ հոգւով բոցակերպից. (Նար. ՟Ձ՟Զ. եւ Նար. յովէդ.։)
cf. Նորուսումն.
new-student or scholar.
their.
Նոցայիւքն ընդելացուցանէ, եւ յետոյ զիւրն ի մէջ բերէ. (Երզն. մտթ.։)
daughter-in-law;
sister-in-law, brother's wife.
(լծ. յն. լտ. նիյօս, նուռուս ). νύος, ἑννύος nurus νύμφη sponsa, filii uxor. Հարսն տան. կին որդւոյ տանուտեառն. զի հարսն նու կոչի ծնողաց հարազատաց փեսային.
Եւ առ թարտ զաբրամ զորդի իւր, եւ զսարա զնու իւր իւր զկին աբրամու որդւոյ իւրոյ։ Զառականս նուոյ քո մի յայտնեսցես, զի կին որդւոյ քո է։ Ել տուբիթ ընդառաջ նըւոյ իւրոյ խնդութեամբ։ Նոոմին, եւ երկոքին նուանք նորա ... եւ ասէ նոոմին ցերկոսին նուանս իւր (որ կոչին ներք իրերաց)։ Դուստր յարիցէ ի վերա մօր իւրոյ, նու ի վերայ սկեսրի իւրոյ.եւ այլն։
musical, harmonious, cadencer, melodious.
to sing;
to give out the tune, to strike up;
to play on a musical instrument, to execute, to perform;
— ընդ ումեք, to accompany;
— սրնդաւ, to play the flute.
պ. նիւախդէն, նիվազիտէն. Երգել եւ հարկանել զնուագարանս. եղանակել. սաղմոսել ձայնիւ եւ գործեօք. դասապետել. որպէս յն. երգել. ᾅδω cano, canto.
music, song, melody.
Դիտեա՛ ինձ եւ զհաւուցն տարմս. զի՞նչ է նոցա նուագերգութեան բանն, եւ յումմէ՞։ Զանազան հաւուցն թռուցեալ՝ նուագերգութեամբ գոչեն. (Առ որս. ՟Է։ Ոսկ. զատիկ.։)
rare.
Այր ոմն էր. նուազագիւտ է ասէ. քանզի բազումք ասին արք, բայց ոչ են ճշմարտիւ. (Իսիւք.։)
short-witted.
Յորժամ զիշխանս բարեսէրս տայ, անդէն եւ անդ արժա՛ն է նուազամտին գիտել զբարերարութեան աստուծոյ այցելութիւն. (Փարպ.։)
cf. Նուազեցուցանեմ.
Բազմապատկացուցեալ զինքն՝ նուազէ զիւրն միութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
to diminish, to reduce in bulk, to make less, to lessen, to reduce;
to deduct, to abate, to retrench, to abbreviate, to shorten;
to lower, to disparage, to depreciate;
to extenuate, to emaciate, to attenuate;
to eclipse, to throw into the shade;
— զդինս, to lower the price, to cheapen;
— զարժէս, to depreciate, to debase the value.
Չկամի իսկ զվաստակսն քո նուազեցուցանել. զի՞ իսկ ասիցեմ նուազեցուցանել. զանայն ինչ առնէ եւ հնարի, զի զքեզեւ փոքումբք պսակեսցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։)
diminution, lessening, decrease, extenuation;
want of, deficiency in, scarcity;
rarity;
discount, reduction, lowering;
decline, wane, waning;
eclipse;
— գնոյ, reduction in price, abatement;
երթալ ի —ումն, to fall, to decay, to decline.
Նուազիլն. նուազանալն. նուազութիւն. յետնութիւն. պակասումն.
Գոյացուցանէ բարին (չափաւոր՝) զիւր զնուազումն՝ բնաւին հաղորդութեամբն իւրով. (Դիոն.։)
languid, languishing, weak, drooping, feeble, faint, pining away;
less;
dark, obscure;
subtile.
Նուաղ հեծութեամբ, նրբական ձայիւ։ Թէ զհոգիս էր զիմ տեսանել տգեղս եւ նուաղս եւ ամենեւին ներգեւեալս. (Նար. ՟Հ՟Գ. եւ ՟Ի՟Ա։)
cf. Նուաղեցուցանեմ.
Կարօտութիւն հացի եւ ջրոյ նուաղէ զմարմինն, այսպէս եւ իմ կարօտութիւնս առ քեզ նուաղէ զիմ հոգի եւ զմարմին։ Առ քեզ ցանկութիւնս նուաղէ զիմ սիրտս. (Խոսր.։)
to cause to languish, to make languid, to weaken, to enfeeble, to debilitate, to enervate, to cause to pine away;
to darken, to obscure, to dim;
to eclipse;
to diminish.
Կարօտութիւն հացի եւ ջրոյ նուաղէ զմարմինն, այսպէս եւ իմ կարօտութիւնս առ քեզ նուաղէ զիմ հոգի եւ զմարմին։ Առ քեզ ցանկութիւնս նուաղէ զիմ սիրտս. (Խոսր.։)
to faint, to fail, to lose one's senses, to fall fainting, to fall into a swoon, to swoon or faint away;
to languish, to grow weak, to wear oneself out;
to diminish, to grow less, to decrease;
to become dim, obscure, to be eclipsed;
—ղեալ անկանել, to fall senseless;
—ղի սիրտ իմ, my heart grows faint within me.
ՆՈՒԱՂԻՄ կամ ՆՈՒԱՂԵՄ. ἁμυδρόομαι, ἁμαυρόομαι , ὁλιγοψυχέω languesco, obscuror, animo deficio. մանաւանդ ἑκλείπω . (որ է նուազիլ), ἑλάττομαι, σμικρύνομαι diminuor եւ այլն։ Նուաղ լինել. նուղանալ. նուազիլ որակի իրաց՝ քան քանակի. աղօտանալ. պակասիլ լուսոյ. խաւարիլ լուսաւորաց. տկարանալ. լուծանիլ. լքանիլ. հիւծիլ թալկանալ. թառամիլ. լուսը կամ ուժը բռնուիլ՝ պակսիլ, սիրտը քաշւիլ, մարմրիլ
Արեգակն նուաղեաց։ Լոյս լուսնին նուաղեցաւ։ Իբրեւ զաստեղս նուաղեալ եւ ծածկեալ յարեգակնային ճառագայթիցն՝ նուաղին եւ արգելուն զփայլումն ծագման։ Ա՛ռ եւ գնա՛ զարեգակնդ արդարութեան, զի եթէ տեսանիցէ զդա փոքր ճրագն, նուաղի լոյս դորա. (Եւս. քր. ՟Բ։ Շար.։ Նար. յովէդ.։ Եփր. ծն.։)
Այլ ստէպ ի սուրբ գիրս եւ յայլ մատեանս գրի Նուաղել, որպէս նուազել, ըստ ամենայն առման. թո՛ղ զի ոմանք ի գրչաց ունին ղ, եւ ոմանք ՟Զ։
cf. Նուաճումն.
Արդար խօսք Վահանայ, եւ նուաճմանս (ամենայն հպատակութեան) աւետիք ուրախացուցին զիս. (Փարպ.։)
subjection, enslaving, submission, obedience;
detention, possession.
Արդար խօսք Վահանայ, եւ նուաճմանս (ամենայն հպատակութեան) աւետիք ուրախացուցին զիս. (Փարպ.։)
humble, low, inferior, poor, mean, sorry, ignore, vile, contemptible, cringing, servile.
Որքան նուաստ բանք ասին ի Քրիստոսէ, աղքատութեան նորա են, զի մեք նոքօք հարստասցուք. (Աթ. ՟Ա։)
to speak submissively.
Դարձեալ թաքուցանէ զինքն Յովհաննէս նուաստաբանելով (կամ նուաստանալով). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39. յն.)
to humble, debase, undervalue or degrade oneself.
ταπεινόομαι humilis reddor, submittor. Յանձն առնուլ կամ կրել զնուաստ վիճակ. խոնարհիլ. հնազանդիլ. զիջանիլ. նուաճիլ. ճնշիլ. ցածանալ. յետնիլ.
Տեսին, զի նուաստացեալ էր անտեսն սերովբէից. (Շար.։)
to humble, to abase, to lower, to degrade, to disparage;
— զանձն, to humble or degrade oneself.
Նուաստացոյց զինքն մինչեւ ի ծառայի կերպարանս։ Ըստ մեզ զինքն նուաստացուցեալ. (Ածաբ. աղք.։ Դիոն. եկեղ.։)
Որք յոլով գիտեն զիւրեանց ուղղութիւնս, եւ նուաստացուցանեն զիւրեանց անձինս, որքան պսակաց ոչ հանդիպեսցին. (Ոսկ. ղկ.։)
abasement, undervaluing, humiliation, abjection, baseness, degradation, meanness, vileness;
առանց նուաստութեան, without meanness.
ταπείνωσις humilitas ταπεινότης animi dejectio, demissio, tenuitas. Նուաստ եւ ստորին վիճակ. նուաստանալն. զիջումն. խոնարհութիւն. ցածութիւն. յետնութիւն.
sacred, consecrated, holy, divine;
— եւ փրկաւէտ երգ, toast, health.
Քրիստոնեայս զինքեանս անուանեցին. զնուիրականն բարբառ արձակեցին. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
police captain, sheriff.
Զիկ նուիրակապետն զիւր արձակեաց Շապուհ արքայ։ Վասակ Զիկ նուիրակապետն սպանանէր. (Բուզ. ՟Դ. 35։)
temple, church;
consecration;
sacrifice.
libation-cup;
chalice.
σπονδεῖον vas ad libandum, libatorium;
poculum, quo vinum libant in sacrificcis et conviviis. Անօթ մատուցանելոյ զնուէրս հեղման, զոր օրինակ զգինի, զիւղ, զկաթն, եւ այլն, բաժակ. ճաշակ. սկիհ. դաշխուրան. տե՛ս եւ ՆՈՒԻՐԱԿ.
to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.
ἀγιάζω, καθαγιάζω sanctifico, consecro. Մատուցանել զո՛ր եւ է նուէրս, աստուծոյ, կամ եկեղեցւոյ, կամ մարդոյ. ձօնել. ընծայել. տալ, կամ ուխտել զիմն կամ զանձն. որ եւ ասի Սրբել աստուծոյ զիմն, կամ սրբել՝ այսինքն օրհնել քահանայից զնուէրս. տե՛ս (Թուոց. ՟Ժ՟Ը. 9. 29։ Ղեւտ. ՟Ը. 9։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Դ. 33։ Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 3։)
Կամ ἁνατίθημι devoveo. Վերադրել զիմն ի տաճար. եւ նզովել զիմն, այսինքն ուխտել աստուծոյ՝ կորուսանել զայն ինչ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 28. 29։ Թուոց. ՟Ժ՟Ը. 14։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 23։)
cf. Նուք;
ի — երիվարի ելանել, նստել, to mount on horseback, to take horse.
Մի ոմն ի զօրականէ թշնամեացն՝ զինու հանդերձ ելեալ ի նիւս երիվարին՝ անցանէր ընդ մեծ գետն. (Եղիշ. ՟Գ. յորմէ եւ Կաղանկտ.։)
subtile, fine, slender, tenuous, lank, thin, slim;
narrow;
subtile;
finespun, subtile, difficult, abstruse, obscure, profound;
subtilely;
— ձայն, shrill voice;
— մտօք, subtle, acute, shrewd, perspicacious.
Անձուկ ասի դարձեալ, վասն զի նուրբ է։ Նուրբ է ճանապարհն եւ դիւրագայթ։ Նեղ եւ նուրբ է ճաապարհն. (Խոսր.։ Սարգ. յուդ. ՟Դ։)
Բնութիւն հրեշտակաց ի վեր է քան զհողմ եւ քան զհուր, նուրբ եւ արագ քան զմիտս։ Նուրբ է տարր լուսոյ, այլ զի ակամբ զննի, մարմնաւոր է. (Եզնիկ.։)
Բաղաձայնք, նուրբք՝ տասն, եւ ստուերք ինն, եւ միջակք եօթն, զի քան զյոյրսն նուրբք են, եւ քան զնուրբսն յոյրք. (Թր. քեր.։)
Աստ Յիսուս նուրբ խօսէր, քանզի առ նիկոդեմոս էր բանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)
aid, assistance, succour, help, favour, subsidy, support, relief, resource, means;
ի —, in support of, on behalf or in favour of;
— մատուցանել, to aid, to succour, to help;
to care, to take care;
— լինել, cf. Նպաստեմ.
Ինչս եւ փոյթ եւ վերակացութիւն՝ զամենայն ինչ նպաստ լիցուք յընկերացն օգուտ։ Պատճառ եւեթ խնդրէ այն հուր, զի սակաւիկ մի անդր կայծակունս նպաստ լինիցիս, եւ զողջոյն իսկ զբոց բարերարութեան բորբոքես. Եւ եթէ հաւատոցն պէտք իցեն՝ ասեն, զի՞նչ պիտոյ իցեն պահք. զի ընդ հաւատոցն եւ այն եւս ոչ սակաւ նպաստ լինի զօրութիւն (այսինքն զզօրութիւն)։ Տե՛ս զՊօղոսի այնչափ ուղղութիւնս։ յանձնէ նպաստ լինէր, եւ զամենայն շնորհացն համարէր։ Զշնորհսն ունէր յօգնականութիւն, եւ չհամարէր բաւական, այլ՝ ազգի ազդի նեղութիւնս նպաստ լինէր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)
helping, succouring, propitious, favourable.
Զի՞նչ շահ եղեւ մեզ հպարտութիւն, եւ զի՞նչ մեծութիւն ամբարտաւանութեան իցէ մեզ նպաստաւոր. (Իմ. ՟Ե. 8։)
aim, butt, level, end;
premium, prize;
object, goal, end, scope, view, purpose, design, intent;
կէտ —ի, aim;
ուղղել ի —ն, to take aim at, to aim, to level at, to point;
հարկանել ի —ն, to hit the mark;
to attain one's end;
առնուլ կամ յափշտակել զ—ն, to obtain the premium, to win the prize.
Ելից զիս նետիւք իբրեւ զնպատակ։ Իբրեւ ի նետէ ձգելոյ ի նպատակ։ Իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ յամպոցն ոստիցեն ի նպատակս. (Ողբ. ՟Գ. 22։ Իմ. ՟Ե. 12. 22։)