Definitions containing the research զի : 8612 Results

Լեռնանամ, ացայ

vn.

to become a mountain;
to rise like a mountain, to rise aloft, to elevate, to tower.


Լեսան, ի

s.

slab used by painters for grinding and mixing paints.

NBHL (1)

Յորժամ լեսու ոք զտպազիոնն ի լեսանի, ոչ կարմիր իջուցանէ զջուրն ըստ իւրում գունոյն։ Ի վերայ լեսանի սրբեն զորձաքարն. (Լեհ. իբրեւ ի գրոց Եպիփ. յղ. ականց.։ Առաք. ՟Ծ՟Գ։)


Լերկ, ից

adj. gr.

hairless, bald;
soft.

NBHL (1)

Լերկք (ի բաղաձայն տառս՝) տասն, պ, կ, տ, զ, ն, ծ, չ, մ, ս, ր։ Գիմն (միջակ է) ի մէջ կենի, քէի, եւ խէի. զի քան զկենն թաւ է, եւ զքէն եւ զխէն ղե՛րկ։ Եւ գայն ի մէջ տիւնի եւ թոյի. զի քան ըզտիւնն թաւ է, եւ քան զթոյն լե՛րկ։ Ձա՛յն միջակ է սէի, զայի, եւ ցոյի. վասն զի քան զսէն եւ զայն թաւ է, եւ քան զցոյն լերկ։ Ժէն (ընդ մէջ) շայի եւ չայի, զի քան զշայն թաւ է, եւ քան զչայն լե՛րկ. (Թր. քեր.։)


Թեւածածուկ լինիմ

sv.

cf. Թեւասքօղեմ.

NBHL (1)

Ծածկեալ զինքն թեւօք. թեւասքօղեալ.


Թեւապարփակ

adj.

that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.

NBHL (1)

Թեւապատ. ծածկելով զինքն թեւօք, կամ զայլս ընդ թեւօք.


Թեւասքօղեմ, եցի

va.

to shelter with the wings, to cover.

NBHL (1)

Թեւով որպէս քօղով պատել եւ ծածկել զինքն առ պատկառանաց (ըստ (Ես. ՟Զ. 2))


Թեւարկեմ, եցի

vn.

to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.

NBHL (1)

Խրատէ զամենեսին. առ իւր թեւարկէ, վարդապետէ, զի իւր հանգստեանն արժանաւորեսցէ զամենեսեան. (Ագաթ.։)


Թեւաւոր, աց

adj.

winged, that has wings.

NBHL (1)

Հօրն զօրութիւն ի վերայ անցեալ նստի ի վերայ թեւաւոր կառաց՝ առ հասարակ ի վերայ ամենայն աշխարհի, վարելով զնա։ Քանզի թեւաւոր էին զօրութիւնքն, թեւաւոր կառօք ի վերայ ամենայն աշխարհիս բնաւորեցան նստել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 51. եւ Փիլ. տեսական.։)


Թեփ, ոց

s.

bran;
— ձկանց, scale;
— գլխոյ, scurf of the head, dandruff;
քերել զ—ս ձկան, to scale.

NBHL (1)

Դարմանէր զինքն թեփով. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Թեփուկ

s.

white scab, furfur;
impetigo, moist tetter;
ringworm.

NBHL (1)

Մերձաւոր բորոտութեան առստանալ զթեփուկն վարկանիմ, զի է թեփուկ մաքուր. (Մեկն. ղեւտ.։)


Թեքեմ, եցի

va. fig.

to edge, to sharpen, to point, to grind;
to forge, to fashion, to fabbricate;
to twist, to warp;
to bend, to incline;
to exercise, to instruct, to inform;
— զլեզու, to become biting or sarcastic.


Թզաչափ

s. adj. adv.

span, palm, hand;
a palm long.

NBHL (1)

ԹԶԱՉԱՓ ԹԶԱՉԱՓԱԲԱՐ. σπιθαμαίος, σπιθαμώδης palmi longiudinem aequans, dodrantalis Թիզ մի. ըստ չափոյ թզի միոյ.


Թզենի, նւոյ, նեաց

s.

fig-tree;
—ք, orchard of fig-trees.

NBHL (1)

συκή, συκέη ficus Ծառ՝ որ բերէ զթուզ. թզի ծառ.


Թզուկ, թզկաց

s.

pigmy, dwarf, shrimp.

NBHL (1)

Լինի եւ թզուկ մօտ յովկիանոս ի սպիտակ լերինսն։ Կղզի մի է հանդէպ արեաց ի հնդկաց ծովուն, յորում թզուկք լինին երեքթզեան հասակաւ. որք եւ պատերազմին ընդ խորդուց հաւուց՝ վասն ճարակելոյ նոցա զանդաստանս թզկաց. (Խոր. աշխարհ.։)


Թէ

conj.

if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.

NBHL (3)

ԹԷ. ὄτι quod, quia Թարմատար. բա, զի. որ. քի.

Կամ իբր ռմկ. որ. այսինքն Զի. որպէս զի, վասն զի.

Ո՞վ է մարդ, զի յիշես դու զնա, կամ որդի մարդոյ, թէ այց ինչ արասցես դու նմա. (Սղ. ՟Ը. 5։)


Թէեւ

conj.

even if, although, though, notwithstanding.


Թէպէտ

conj.

even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.

NBHL (1)

Թէպէտ ե՛կ ասա դու ցիս. զի՞նչ լուսաւորագոյն է քան զՊօղոս. իբր, այլ արդ եւ այլն։


Թի, ոց

s.

shovel;
blade of an oar, oar;
rudder, helm;
bagnio, hulks;
թի պարտիզի, spade, shovel;
թի փռան, a baker's shovel;
թիակ կրակարանի, fire-shovel;
— փայտեայ, wooden shovel.


Թիկնապահ, աց

s.

body guard, life-guardsman, yeoman of the guard, satellite;
guard, guardsman;
—ք, lifeguards, body-guards.

NBHL (1)

Թիկնապահս իւր (կարգէ) զինու հանդերձ ի զաւակացն խոռայ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Թիկունք, կանց

s. fig.

back, shoulders;
back, hind part;
aid, succour, assistance;
բարձրացաւ քան զամենայն ժողովուրդն թիկամբք չափ ի վեր, he was taller than all the people from the shoulders upward, (head and shoulders taller than all the people);
ձեռին ուրուք լինել ի վերայ թիկանց թշնամեաց իւրոց, to place ones hand on the necks of one's enemies;
to put one's enemy under, to subjate;
—նս դարձուցանել, to turn the back, to take to flight, to flee, cf. Արհամարհեմ, cf. Փախչիմ;
—նս տալ արեւելից, to turn to the west;
—նս առնել or —նս օգնականութեան առնել, to form an alliance, to enter into an alliance, to confide in, to recur to, to rely on;
զ—նս հաստ առնել, to strengthen one's self, to be reinforced;
ի —նս հասանել, կալ, իջանել, to fly to the rescue, to send aid or reinforcements, to give a helping hand;
դառնալ ի —նս or ի —նս կոյս, to turn back, to turn one's back, to fly;
ի —նս առաքել, to send back, away;
— նաւին, poop;
ի թիկանց, ի —նս or ի —նս կոյս, զթիկամբք, behind, from behind, backward.

NBHL (1)

Շրջանակել զնա (զբոցեղէն սուրն) արար Աստուածն տէրն. զի յորժամ տեսցէ զհաւատացեալն՝ թիկունս տայ. (Բրս. գորդ.։)


Թիւմ, ի

s. bot.

thyme

NBHL (1)

Եթիւմայցն (փոխանակ գրելոյ, ի թիւմայցն) ծաղիկ է, որպէս խռընդատի, զոր տղայքն ծծեն, զի մեղրոտ լինի. (Լծ. փիլ.։)


Թիւրաբան

adj.

erroneous.

NBHL (1)

Ո՛չ զի արուեստն է անկատար եւ թիւրաբան. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Թիւրեմ, եցի

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.


Թիւրիմ, եցայ

vn.

to be sprained, wrung;
to turn aside, to err;
զիրաւունս, to give unjust judgments;
— զճանապարհս խոնարհաց, to cause the steps of the weak to err;
— զնաւն, to run aground, to run on the rocks;
— զհետ զօշաքաղութեան, to run after error for reward, to become corrupt through avarice.


Թլիփ, թլփի

s.

hem, border;
the privy parts;
prepuce;
— ածել, to border, to hem;
to ornament, to trim, to embellish;
— ածեալ պաճուճել զանառս արտեւանանց, to tint the eye-lashes carefully.

NBHL (1)

Առբերանեայն ի նմին իսկ ի պճղնաւորէն ի միջին թլիփ ունի, զի մի՛ պատառեսցի. զի թլիփն անկուած խիտ եւ հոծ, եւ կարի յոյժ թաղկեալ է. (Փիլ. ել. ՟Բ. 118։)


Թխատիպ

cf. Թխատեսակ.

NBHL (2)

Թխատիպ սաթացն կապուտակաց։ Կորո՛ զզազիր թխատիպ կրիցս ապականութեանս կարիս. (Նար. խչ. եւ խ։)

Մերկացո՛ զիս յամենայն թխատիպ մեղաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Թմբուկ, բկաց

s.

drum;
big drum, kettledrum;
side drum;
tambourine, tabor;
childs rattle;
— ականջաց, drum, tympanum;
դափել, հարկանել —, to drum, to beat the drum;
— ի գումար զօրաց, to beat the tattoo or evening retreat;
դափիչ թմբկի, drum-stick;
մորթ թմբկի, drum-head;
թմբուկ քողապատ, muffled drum;
ի ձայն թմբկի, to the sound of drums, drums beating.

NBHL (1)

Նմանութեամբ՝ Թրթռուն թիթեղն ականջաց. տե՛ս (Նար. ՟Ղ՟Գ.) ուր զիրական թմբուկն նմանեցուցանէ գործարանաց լսելեաց։


Թմբրեցուցիչ, չի, չաց

adj.

soporific, sleepy, somniferous, opiate;
narcotic.

NBHL (1)

Ետուն նմա գինի թմբրեցուցիչ դեղովք, զի մի՛ զգասցի զցաւս. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Թ.։)


Թնդումն, ման

s.

cf. Թնդիւն.


Թշնամանասէր

adj.

insulting, provoking;
cf. Թշնամանական.

NBHL (1)

Թշնամասէրն զասելն եւեթ խնդրէ, այլ ոչ զի դէպ ինչ ասելն. (Ոսկ. գծ.։)


Թշնամանեմ, եցի

va.

to offend, to enrage, to insult, to shock, to affront, to jure;
to reprove, to scold, to upbraid;
— զայլոյ ամուսնութիւն, to violate or defile another's bed.

NBHL (2)

Թշնամանեցայց վասն անուան նորա, զի թշնամանեցի զպաշտօնեայս նորա. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Թողեալ զիւր կին՝ զայլոյ ամուսնութիւնն թշնամանեսցէ. իմա՛, որպէս ռմկ. ըռզին անցնիլ։


Թշնամենամ, եցայ

vn.

cf. Թշնամանամ.

NBHL (1)

Ոչ երբէք թշնամենալ ընդ առն քերթողականի. քանզի քերթողքն մեծ զօրութիւն ունին առ կարծիսն. (Պղատ. մինովս.։)


Թշնամիմ, եցայ

vn.

cf. Թշնամանամ.

NBHL (1)

Ոչ երբէք թշնամենալ ընդ առն քերթողականի. քանզի քերթողքն մեծ զօրութիւն ունին առ կարծիսն. (Պղատ. մինովս.։)


Թշնամութիւն, ութեան

s.

enmity, hostility, hatred, aversion, misunderstanding;
ի — դառնալ, to become an enemy;
թշնամութեամբ լինել, կալ ընդ ումեք, to be at enmity, in contest with, on had terms;
թշնամութեամբ, in a hostile manner.

NBHL (1)

Ո՛չ այլոց զիս, եւ ոչ զայլս ինձ լինել ի թշնամութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Թշուառացուցանեմ, ուցի

va.

to render miserable.

NBHL (1)

Եւ եկեալ, զիս թշուառացուցանել կամելով, պատճառաւ իմն ցաւակցի. (Պիտ.։)


Թոբէկ, եկաց

s.

mole;
cf. Թեպեկ.

NBHL (1)

Թոբէկ թախանձէր զոզնի, թէ զորդիդ քո սան առից. մերկացո՛ զնա, զի դիւրին լիցի ի գդուել. եւ իբրեւ ետ զնա, սկսաւ ուտել. (Մխ. առակ.։)


Թոթովեմ, եցի

vn.

to stammer, to stutter;
to lisp, to speak thick.


Թո՜ղ

adv. pron.

leave off ! come on ! save, excepting, besides that;
— անդր, set aside, leave out, pass over, nonsense! go! get away, or out! fy! pooh! — թէ, so much the more, more than, rather than;
— զայն, — զի, not only;
— լիք լինել, to be abandoned, outcast.


Թողանամ, ացայ

vn.

to be left, given, conceded;
to be abandoned, outcast, rejected, derelict, forlorn, permitted, allowed, conceded, lawful;
to relent, to slacken;
— ի հաւատոց, to waver or vacillate in the faith;
— ի մտաց իւրոց, to change opinion;
բղջախոհութեամբ թողանալ, to give one's self up to luxury, to lead a dissolute life;
թողացեալ կին, divorced woman.

NBHL (2)

ԹՈՂԱՆԱՅ. Թող կամ թոյղ՝ այսինքն թոյլ տուեալ լինի, թողեալ կամ թողացուցեալ լինի. լինի ներել կամ զիջանել. իբր յն. συγχωρέω, προχωρέω indulgeo եւ այլն. թող կըտըրուի, թոյլ կըտըրուի.

Տեսանե՞ս, թէ զիա՛րդ եւ ի տրտմութեան անդ չթողանան ի չարէն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Թողարան, աց

s.

starting-post, barrier.

NBHL (1)

ԹՈՂԱՐԱՆ ἁφετήριον locus, unde cursu certaturi dimittuntur որ եւ ԱՐՁԱԿԱՐԱՆ. Արձականոց. տեղի ասպարիզի՝ ուստի թողեալ լինի ընթացօղն, կամ լարն եւ վանդակն ի պահու արշաւելոյ ձիոց եւ կառաց.


Թողացուցանեմ, ուցի

va.

to permit, to let, to allow, to concede, to forego, to relax.

NBHL (1)

ἑάω, ἁνίημι, ἁφίημι, συγχωρέω sino, permitto, relaxo, indulgeo, cedo, concedo Թողուլ. թուլացուցանել. թոյլ տալ. ներել. շնորհել. զիջանել. թող տալ.


Թողութիւն, ութեան

s.

remission, relaxation, pardon, discharge, release, deliverance;
defection;
խնդրել —, to ask pardon, to make excuses;
— տալ, շնորհել, to pardon, to grant pardon, cf. Ներեմ;
— արա ինձ, I beg pardon, excuse me;
have the goodness;
with permission, by your leave;
— առնել ումեք, to pardon, to condone, to absolve;
— առնել երկրին, to remit taxes or tribute;
to condone the burdens of taxation, to lighten;
to let the earth lie fallow;
— առնել ի կապանաց, to unbind, to release;
— լինել մեղաց ումեք, to be absolved, or freed from the effects of sin.

NBHL (1)

Ի թողութիւն հարկաց։ Ածէր զթագաւորն ի հաւանութիւն, զի թողութիւն արասցէ նոցա ի կապանաց իւրեանց. (Եղիշ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Թոյլ, թուլից, թուլոց

adj.

languid, faint, feeble, weak, soft, delicate, tender;
— առնել՝ տալ, to permit, to accord, to give leave, cf. Թողացուցանեմ;
— առնել պարտուցն, to remit or cancel debts;
— լինել, to be permitted, accorded, conceded;
— տալ ումեք աւուրս ինչ, to concede a few days, to give time;
— տուք ինձ, let me, permit me, allow me;
— տուք ինձ զհամբերութիւն, don't make me lose patience;
leave me at peace, let me alone;
— տուր մինչեւ զայդ վայր, enough of that, enough;
տալովն Աստուծոյ, ըստ թոյլ տալոյ բարերարին, God willing, by divine permission.

NBHL (3)

ԹՈՅԼ χαύνος molis, laxus, diffusus որ եւ ԹՈՅՂ, իբր թողեալ զինքն. Մեղկ. մեղմ. կակուղ. լոյծ. ծոյլ. յոյլ. թուլ, ձգած.

Թո՛յլ արա ինձ հանգչել, կամ զի հանգեայց. (Յոբ. ՟Ժ. 20։ Սղ. ՟Լ՟Ը. 14։)

Որչափ ինչ ցուցանել էր թագաւորին՝ ցուցի, զի թոյլ լիցի ձեզ վասն ձերոց իրաց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 28։)


Թոնձ

s.

shell-fish.

NBHL (1)

Զսոսա վասն զի քակել անհնար էր, որ ասին թոնձք, կլանեն, զի կոկորդին ջերմութեամբ թուլացեալ արձակեսցին աղխքն. (Փիլ. լիւս.։) (ի լս. գրի, պեղականք. թերեւս իբր պեղագոսեանք, ծովականք. կամ պողիպոդք։)


Թոշակ, աց

s.

provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.

NBHL (1)

Շա՛տ լիցին ձեզ թոշակքն ձեր։ Ո՞ ոք զինուորիցի իւրովք թոշակօք. (Ղկ. ՟Գ. 4։ ՟Ա. Կոր. ՟Թ. 7։)


Թոռնեայ

s.

great grand-child.


Թուակցեմ, եցի

va.

to aggregate.

NBHL (1)

Ժա՛մ է ձեզ (մոլորելոցդ) եւ ընդ որդւոյ թուակցել եւ ի նոյն յարել զի ձեռն նորա եղեալ ստացուածքս։ Ընդ հրեշտակս թուակցել զհոգին։ Կամ ընդ հրեշտակս թուակցեալ լինի որդի. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Թուիմ, եցայ

vn.

to be numbered, counted, enumerated;
to be numbered among, aggregated;
to seem, to appear;
to esteem, to believe, to imagine, to fancy;
թուի իմն, թուի թէ, it seems, it appears that;
թուէր զի, it seemed, it appeared that;
թուի ինձ, ինձ այսպէս թուի, it seems to me, I think, I fancy, I believe;
զիա՞րդ թուի քեզ, what do you think of it ? բարուք թուի ինձ, I think it good, I think well of it;
բարւոք թուեցաւ նմա, he thought it proper, right, fit, meet, he deemed it expedient;
չար թուեցաւ առաջի աչաց նորա, he did not approve of it, he was very indignant at it;
եթէ բարւոք թուի քեզ, if you agree to it, if you think fit;
արա որ ինչ բարի թուի առաջի աչաց քոց, do as you think fit;
որպէս ճշմարտութեանն եւ ինձ թուի, as it is in fact, so it seems to me;
չար —, to displease;
չար թուեցաւ նմա or յաչս նորա, it displeased him.


Թուեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to appear, or to seem;
to show, to make believe.

NBHL (1)

Թուեցուցանէին տաղտկացեալս զինքեանս առ ի նմանէն գոլ. (Յհ. կթ.։)


Թուիք, ւեաց

s. pl.

opinion, sentiments.