spy-glass;
opera-glass.
maimed of a hand or of hands.
Կոտորեալ կամ հատեալ ձեռօք.
Ոմանք ձեռնակոտոր, զոմանց զաչերըն փորէին. (Մագ. ոտ.։)
enterprise, undertaking;
subscription, signature;
argument, reasoning.
Ձեռնարկութիւն ի գործ ինչ. մանաւանդ Ստորագրութիւն ձեռին. կնիք հաստատութեան. գիր ձայնակցութեան.
Խորհուրդ կրկին ձեռնարկ վերստին. (Նար. գանձ խչ.։)
Ի մէջ ժողովոյն ձեռնարկ արարեր ի տումարին վասն արտասահմանութեան իմոյ. (Ճ. ՟Բ.։)
Ժողով եպիսկոպոսացն ձեռնարկ արարեալ։ Ձեռնարկ հաւատոյ նամակի. (Յհ. կթ.։)
Խնդրեաց ի ներսիսէ ձեռնարկ։ Տայ նմա խորհուրդ՝ առնել եպիսկոպոս, միայն թէ առցէ զնորին ձեռնարկն, զի այրեսցէ. (Կաղանկտ.։)
Սիմէովն երանելի ձեռնարկ արարեալ է, եւ հաւանեալ սահմանադրութեան ժողովոյն. (Շիր. քրոն.։)
Ետուն ձեռնարկ միաբանութեան արքայի. (Ուռպ.։)
Իբր վկայութիւն եւ ձեռնարկ առաջնոյ օրհնութեանցն. (Ի գիրս խոսր.։)
to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.
ἑπιχειρέω manum admoveo, aggredior ἑγχείρω tento. Ձեռն ի գործ արկանել. բուռն հարկանել. ձեռնամուխ եւ ձեռներէց լինել. իշխել առնել. Տե՛ս եւ ի վեր անդր՝ ՁԵՌՆ ԱՐԿԱՆԵՄ, արկի.
Ի պատերազմիլ ընդ նմա ձեռնարկեաց։ Մի՛ ոք ձեռնարկեսցէ խափանել. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 27։ ՟Բ. Եզր. ՟Է. 23։)
Ձեռնարկել ի գերագոյնսն քան զմեզ, կամ ի սրբազանս. (Դիոն. եկեղ.։)
Ընդդէմ ասել ճշմարտութեանն ձեռնարկէք. (Աթ. ՟Դ։)
Յօժարութեամբ ձեռնարկեցաք (գրել) զայն ինչ, որ է մխիթարութիւն սիրելեաց. (Եղիշ. ՟Բ։)
Ձեռնարկեցին ի թարգմանել եւ ի գրել. (Խոր. ՟Գ. 63։)
Մեծաւ յուսով ձեռնարկեսցուք ի գործս. (Խոսր.։)
ՁԵՌՆԱՐԿԵԼ. որպէս Ձեռն ձգել. մխել. ձեռն արկանել.
Յիւրեանց բարերարսն ձեռնարկել մեքենայեն. (Եսթ. ՟Զ. 3։)
Խորհեցան նոքա ի զէնսն ձեռնարկել. (Նոննոս.։)
Նախ զմեր պարանոցս հատէ՛ք, եւ ապա յեկեղեցին ձեռնարկէ՛ք. (Եղիշ. ՟Գ։)
Ոչ ի մարդ ձեռնարկեցին, այլ ի տէր տաճարին. (Եղիշ. խաչել.։)
Յօժարութեամբ ձեռնարկեցաք զայս ինչ. (Եղիշ. ՟Ա.) իմա՛, սկսաք գրել։
ՁԵՌՆԱՐԿԵԼ. ἑπιχείρω argumentor. Ձեռնարկութիւն առնել ըստ իմաստասիրաց. ջանալ, կամ հնարել ցուցանել զասացեալսն.
Ձեռնարկեն այսպէս։ Զայսոսիկ այլուստ ձեռնարկեմք ցուցանել. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)
Յետ ձեռնարկութեան պղատոնականացն՝ ինքեանք ձեռնարկեն բաժանել. (Սահմ. ՟Ի՟Ա։)
Եպիփանոս՝ ճշմարիտ եւ արդարադատ զաստուած ձեռնարկէ ցուցանել. (Խոր. ՟Ա. 5։)
ՁԵՌՆԱՐԿԵԼ. ἑγχειρίζω trado, committo. Ընձեռել. տալ ի ձեռս. յանձնել. աւանդել. կր. Ի ձեռս բերել. զբռամբ ածել.
Մեծագոյնս ձեռնարկեաց մեզ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)
Անկնիք ոսկի դիւրաւ ձեռնարկելի է գողոց. (Բրս. մկրտ.։)
contractor, undertaker;
disputant, wrangler.
cf. Ձեռնարկումն.
ἑπιχείρησις, μεταχείρησις apprehensio, adgressio, tractatio եւ այլն. Ձեռնարկելն, եւ գործն բուռն հարեալ. ձեռներիցութիւն. ջան. հնարք. ձեռնտուութիւն.
Ձեռնարկութիւն սատանայի, կամ սատանայական ազդման։ Ձեռնարկութեամբ իւրեանց։ Իմով ձեռնարկութեամբ։ Ձեռնարկութիւն բժշկաց։ Ձեռնարկութեամբ սրբոյն սեղբեստրոսի. (Խոսր.։ Աթ.։ Փիլ.։ Պտմ. աղեքս.։ Եղիշ.։ Խոր.։)
Զբանին ձեռնարկութիւն ի կարողսն թողուլ. (Բրս. հց.։)
Հոգեւոր գործոյ ձեռնարկութիւն։ Արգելուլ ի ձեռնարկութենէ չարութեան։ Այսպիսի ձեռնարկութեամբ թարգմանեաց, կամ ապականեցին զաշխարհս, կամ ամայացաւ երկիրս. (Փարպ.։ Ոսկ.։ Վրք. ոսկ.։ Լաստ.։)
Մի՛ սքանչանայք ինչ, թէ ի վերուստ երբէք թուիցի մեզ ձեռնարկութիւն արարեալ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Ընկա՛լ յիսուս զպաղատանացս ձեռնարկութիւն քեզ ի հաճութիւն։ Փակեալ արտաքուստ ի ձեռնարկութեանց մերոց իմաստից։ Զի զձեռնարկութիւն իմ ընդդիմութեան կամաց քոց լքցես. եւ այլն. (Նար.։)
Գրեաց ձեռնարկութեամբ իւրով ի տումարին. (Ճ. ՟Բ.։)
ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. ἑπιχείρημα argumentum, argumentatio. Իմաստասիրական դիմախօսութիւն, առարկութիւն, հաւաքաբանութիւն կամ հնարք, ցուցումն.
Եւ է նախ առաջին ձեռնարկութիւն այնոցիկ։ Յայսմ ձեռնարկութեան՝ ըստ երկուց յեղանակաց պատահեմ ձեզ, եղծանելով զառաջին ձեռնարկութիւն. եւ այլն. (Անյաղթ սահմ. Անյաղթ պորփ. Անյաղթ պերիարմ.։)
enterprise;
attack, encroachment;
argument, reasoning;
objection.
Եւ ոչ առընթեր բուռն հարկանելւոյն ձեռնարկումն. (Աթ. ՟Դ։)
aggression, encroachment, usurpation.
χειροτονεία extensio manus. որ եւ ՁԵՌՆՁԳՈՒԹԻՒՆ. Արձակելն կամ ձգելն զձեռն յօտարին ինչս. եւ յարգելեալ իրս. ձեռք երկնցընելը. (եբր. արձակել զմատն)
Մերժեսցես դու ի քէն զկնճիռն եւ զձեռնարձակութիւն. (Ես. ՟Ծ՟Ը. 9։)
broken-handed, one-handed.
Ոյր ձեռն է բեկեալ. որ եւ ՁԵՌՆԱԿՈՏՈՐ, ՁԵՌՆԱՏ. ձեռքը կոտրած.
Այր ձեռնբեկ, կամ ոտնբեկ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ա. 19. ի յն. ասի, ջախջախ՝ ձեռաց կամ ոտից։)
to be helped, succoured, to find aid or assistance.
Ձեռնկալութիւն գտանել.
Եթէ ի կանգնումն՝ անկեալ՝ փութասցի, ի նմանէ ձեռնկալեսցի. (Սկեւռ. լմբ.։)
to lend a helping hand, to help or succour.
Ձեռնկալ հաստիչ։ Ձեռնկալ կենաց՝ հերքելոյս. (Նար. ՟Ի՟Է. ՟Ի՟Թ։)
lending a hand, assisting, succouring;
— լինել, cf. Ձեռնկալեմ.
ՁԵՌՆԿԱԼՈՒ կամ ՁԵՌԸՆԿԱԼՈՒ. ἁντιλαμβανόμενος , ἁντιστηρίζων apprehensor, susceptor, auxiliator, confirmans. Որ կալեալ ունի զձեռանէ այլոյ. ձեռնտու. օգնական. զօրավիգն. պաշտպան. ձեռքէն կամ ձեռք բռնօղ, թեւ թիկունք.
Ձեռնկալու մեծ։ Եթէ չէր ձեռնկալու աստուած, արդարն կործանէր. (Նար. ՟Գ։ Լմբ. սղ.։)
Բարիոք հաղորդեցուցիչք եւ ձեռնկալուք. (Պրպմ. ձ։)
Տէր ձեռնկալու է նորա. յն. հաստատէ զձեռն նորա. (Սղ. ՟Լ՟Զ. 24։)
Ձեռնկալո՛ւ լեր աղքատին։ Մի՛ լինիր ձեռնկալու մեղաւորին. (Սիր. ՟Ժ՟Բ. 4։ ՟Ի՟Թ. 12։)
Ձեռնկալու եւ օգնական լինիցի տկարութեանս մերում. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)
Դու մի՛ լինիր ձեռնկալու նորա, եւ մնացել լինի ընդունայն. (Վրք. հց. ձ։)
aid, succour, assistance.
ἁνίληψις opitulatio, subsidium, patrocinium. Ունելն զձեռանէ, կամ զաջոյ որպէս զդաստիարակ. ձեռնտուութիւն. օգնականութիւն. նպաստ.
Հայցեն ձեռնկալութիւն յաստուծոյ. (Խոսր.։)
Ի խաւարի ձեռնկալութիւն. (Եպիփ. խչ.։)
Առ ձեռնկալութիւն պատրաստ. Ընդ ձեռնկալութեանն՝ զօրավար։ Բազմերախտիս ձեռնկալութեան խնամողօրէնն պաշտպանութեան։ Գիշերայնոյն արհաւրաց ձեռնկալութիւն ձիթոյ. (Նար.։)
Այլ ես աղաչեցի զհայր, զի մի՛ պակասեսցէ հաւատք քո. տե՛ս տե՛ս զձեռնկալութիւն. (Լմբ. սղ.։)
pot, saucepan.
muff.
taken, arrested, prisoner, captive.
Կալեալ կամ անկեալ ի ձեռս. գերի.
Ձերբակալ կալեալ կապեալ՝ առաջի մատուցանել։ Զյանցաւորս օրինաց իւրեանց ձերբակալս ըմբռնեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 35։ ՟Գ. Մակ. ՟Է. 10։)
Թո՛ղ զձերբակալսն։ Իսկ զձերբակալսն յղեցին առ ափշին. (Արծր. ՟Գ. 4։)
ՁԵՐԲԱԿԱԼ ԱՌՆԵԼ. (գրի եւ ՁԵՌԲԱԿԱԼ, Ձեռնակալ, Ձեռակալ առնել) որ եւ ՁԵՐԲԱԿԱԼԵԼ. Ըմբռնել. կենդանւոյն ունել. առնուլ. յն. պէսպէս. բռնել, ձեռք բերել, ափ ձգել. տե՛ս (Յես. ՟Ը. 23։ Դտ. ՟Ը. 12։ ՟Ա. Մակ. ՟Է. 2. 29։ ՟Ը. 7։ ժ՟Դ. 2. եւ այլն։ Ագաթ.։ Խոր. ՟Ա. 12։)
cf. Ձերբակալեմ.
cf. Ձերբակալեմ.
to take, to seize, to arrest, to make prisoner, to take into custody, to apprehend.
Զտիմոթէոս ձերբակալեաց. (Նախ. ՟բ. մակ.։)
Մովսէս ձեռօք միայն (տարածելովք) եւ առանց աղեղան զբռնաւորն ձերբակալեաց (զամաղէկ). (Գեննանդ.։)
Զոր քաջապէս ձերբակալեալ. (Շ. վիպ.։)
Ձերբակալեալ են (ի սատանայէ). (Եփր. ՟բ. տիմ.։)
for form's sake.
Ունակ ձեւոյ. ձեւաւոր. եւ Ձեւակ.
Բնական, սեռական, ձեւական։ Ձեւականն, որ մակադրի խաչ. (Անյաղթ բարձր.։)
Հանեալ բարձրացուցին՝ ի մակադրեալ ձեւականին. (Մագ. ոտ.։)
to form, to figure, to fashion.
Կերպարանել ի ձեւ. ձեւացուցանել կերպիւ իւիք, կամ ի նմանութիւն ինչ. յարմարել.
Զանպիտան քարինս զորպիսութիւն ձեւակերպեցին, աստուածացուցին։ Ձեւակերպել զորպիսութիւն էութեան հրեշտակաց։ Զմտացդ ձեռս տարածես, եւ զմարմնոյդ այնր նշանակ ձեւակերպես։ Մարմինս ըստ նմա ձեւակերպեսցի. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)
Թէեւ ի դէմս իմն մեկնութեան ձեւակերպեսցի. (Նար. ՟Հ։)
configuration, conformation.
Ձեւակերպելն, իլն. նմանութիւն. ձեւ.
Յեղանակաւ իմն օրինակի նմանակիր ձեւակերպութիւն։ Երգոցն պահպանարան՝ քառակերպիկ ձեւակերպութիւն եղիցի. (Նար. ՟Ի. ՟Ձ՟Ա։)
Ի նորա զանազան ձեւակերպութեանց։ Ետես ի ձեւակերպութիւն գազանաց։ Մի բանիւք աղօթից, եւ մի ձեւակերպութիւն առ ի նոյն ամենայն ազգաց քրիստոնէից խորհրդածութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
plastic.
plastic or plastice, modelling, moulding.
of or belonging to horses;
horseman, rider;
sand-piper.
ἴππειος, ἰππικός equinus, equester. Որ ինչ անկ է ձիոյ, եւ ձիաւորի.
Ձիաստաց ի ձիական մարմնոց։ Ձիական ախտք։ Ձիական ասպարիսօք կամ ուժգնութեամբ. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. այլաբ.։ Վրդն. երգ.։ Արծր. ՟Ե. 2։ Լմբ. սղ.։)
Ձիական պատերազմաւ, կամ զօրութեամբ. (Պիտ.։)
Ձիական զօրութեամբ մարտնչիցի. (Նիւս. երգ.։)
Ձիական եւ նաւական զօրութիւն։ Զկառս եւ զձիական զօրսն. (Փիլ. իմաստն.։ Եւս. քր. ՟Ա։ Նչ. եզեկ.։)
Ձիական զօրաց ձիօք յաղթեալք. (Վրդն. երգ.։)
Ձիականօք, եւ հետեւակօք. (Նար. գանձ հոգ. յորմէ եւ Գանձրն.։)
Ձիական թռչուն զծառս փորէ, եւ ջուր անձրեւու փտէ, եւ որդունս ծնանի, եւ այնու կերակրէ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Խ՟Թ։)
horse-shaped.
որ եւ ՁԻԱՁԵՒ, ՁԻԱՆՄԱՆ. Ունօղ զկերպարանս իմն ձիոյ. որպիսի է ձիագետի.
Ի ձիակերպ գետոյ նհանգէ յափշտակեցաւ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
panic-grass, panickle.
ἕλυμος panicum. Ազգ կորեկի՝ ընտանի եւ վայրի, կերակուր ձիոց. ձիու կորեկ։ (Բժշկարան.։)
fighting on horseback.
Ձիամարտիկ զօրութիւն. (Իգն.։ որ եւ ասի ՁԻԱԿԱՆ ԶՕՐՈՒԹԻՒՆ։)
Յաւանակաւն զձիամարտիկ գոռոզութիւն խրոխտացելոյն քակեաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Ա։)
horsemanship, equitation.
Եկի այսր հանդիսել ո՛չ զձիավարականն, զի տղայ եմ հասակաւ. (Պտմ. աղեքս.։)
jockey.
nose-bag;
wallet, saddle-bags, valise.
Պարկ կամ քսակ կերոյ ձիոյ. եւ կամ Մախաղ ձիաւորի. ձիու տօպրակ.
Յամենայն տանէ առեալ ՟Դ դրամ, եւ ՟Գ մոթ խորբալ, եւ ձիատօպրակ մի. (Սամ. երէց.։)
to ride, to mount a horse.
Ձիարկեալ եւ նա ի պաղեստինացւոց աշխարհին արշաւէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. (յն. յանդգնեալ։))
cf. Ձիարձակ՞՞՞արշաւեմ.
to give a horse the reins, to slacken the reins of a horse, to run full speed, to gallop, to ride or go at a gallop.
hippodrome, circus;
course, race-ground.
ՁԻԱՐՁԱԿԱՐԱՆ ἰπποδρόμος hippodromus;
circus, in quo habentur certamina equestria, seu curulia. որ եւ ՁԻԸՆԹԱՑՔ, ԿԱՌԸՆԹԱՑՔ. Տեղի ասպարիսի, ուր լինի արձակումն ձիոց յընթացս.
Ի ձիարձակարանէն արփայագնաց լինէր. (Խոր. ՟Գ. 55։)
Անցեալ կային ի ձիարձակարանին ի վերայ կառաց. (Պտմ. աղեքս.։)
riding;
—ք, cf. Ձիընթացք.
Ձիընթացիկ թատերք, կամ արշաւանք, կամ ասպարէզ. (Վրք. ոսկ.։ Արծր. ՟Ա. 15։ ՟Դ. 6։)
Իսկ մ. իբր Ձիավարելով. .
Ի կրկիսին մեծի դարձեալ՝ ձիընթացիկ կառավարեալ. (Շ. վիպ.։)
Ի ձիընթացիկս, ուր ոչ գոյ ձեղուն. (Ոսկ. յհ. ՟Գ. 12։)
olive-harvest or crop.
snow-ball-tree.
ՁԻՒՆԱԾԱՂԻԿ կամ ՁԻՒՆԾԱՂԻԿ. ռմկ. ձունծաղիկ, ձնծաղիկ, ձնածաղիկ .... որ է Փոքրիկ ծաղիկ վայրի՝ անհոտ՝ սպիտակ՝ դեղին եւ կապոյտ, իսկ եւ իսկ զկնի անցանելոյ ձեան ի վեր երեւեալ ի սոխոյ իւրմէ։ Է եւ այլ տեսակ անուշահոտ՝ նոյնպէս զկնի հալելոյ ձեանց վերաբուսեալ.
Եղեւ հարսանիս արեգական. եւ լուեալ ձիւնածաղկի եւ այլոց այսպիսեաց՝ փութացան քան զբազումս ժամանել. եւ ի ժողովիլն այլոց՝ զի ի միասին վայելեսցեն, ոչ երեւէր նա. զի խորշակահար եղեալ ցամաքեցաւ. (Մխ. առակ. ՟Լ՟Բ։)
Ա՛յլ է եւ ծաղիկ թփոյ ձիւնագոյն գնտակաձեւ. ռմկ. գառ թօփու։
Իսկ ի Բժշկարանս եւ ի Հին բռ. Ձիւնծաղիկն, եւ Ձնծաղկիտակն մեկնի բառիւքս այսոքիւք. սորընջան, սիւրիւնճան, մախմուր չիչէկի, հիւզպէ, խըլպուզ, խլօպուզ. եւ խալխայ խնծոր։ Ի սոսին բերի կոչեցեալն յայլոց Կողքիսեան ծաղիկ. զի Մենինսքի ունի այսպէս. colchicum, colchicus flos. մախմուր լինէկի, հիւզպէ. colchicum ephemerum, hermodactylus. սիւրիւնճան.
of snow, snowy;
ice-house guardian.
Որ ինչ հայի ի ձիւն, կամ ի պահպանութիւն ձեան ի պէտս արքունեաց.
Ձիւնականդ, կամ զձիւնականսդ ամարանոցաց պահակս. (Խոր. ՟Բ. 7։ Ասող. ՟Ա. 6։)
snowlike.
Ունօղ կամ ունելով զնմանութիւն ձեան.
Ձիւնակերպիկ իջեալ սփռեալ (եղեամն). (Շիր.։)
carrying snow.
Կրօղ կամ բերօղ ձիւնս ի պէտս արքունեաց.
Զձիւնականսդ՝ ամարանոցաց պահակս, եւ ձիւնակիրս. (Խոր. ՟Բ. 7։ Ասող. ՟Ա. 6։)
snow-capt, snow-capped, snow-crowned summits.
snow-drop.
ichthyologist.
ichthyological.
ichthyology.
pisciculture.
mussel, muscle, limpet.
ichthyophagist, fish-eater;
feeding on fish.
ἱχθυοφάγος qui pisces comedit, qui piscibus vivit. Կերօղ ձկանց. որ առաւել ձկամբք կեայ.
Ընդ ձկնակեր եթէովպիացիս. (Խոր. աշխարհ.։)
Ձկնակերացն եւ մսակերացն անձինք. (Փարպ.։)
fish-like;
fish-shaped.
ἱχθυοειδής pisci similis. Ունօղ զկերպարանս կամ զնմանութիւն ինչ ձկան.
Ձկնակերպ մարդիկ. (Պտմ. աղեքս.։)
judgement, opinion, sentiment, advice, understanding;
judgement, reasoning, criticism;
discernment, decision.
Պահեցէ՛ք զմիտս ի դատմանէ ընկերին. (տպ. զընկերն. Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Օրինաւոր, կամ մեղմօրէն դատմամբ։ Ի դատումն ընտրութեան վարժից. (Նար. ՟Ի՟Գ. եւ Նար. խչ.։)
ԴԱՏՈՒՄՆ. իբր Աշխատութիւն, ըստ ռմկ. ոճոյ. զահմէթ
Ամենեւին ի դատմանէ պատրաստէ (այսինքն յաշխատանաց զգուշասցի,) եւ զմարմինն հանգիստ պահէ. (Մխ. բժիշկ.։)
completion of a century.
Ամենայն թիւ կա՛մ դար, կամ կոճատ է ... Ի դարին կամ ի կոճատին. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ոչ զմի եւ ոչ զերկու եւ ոչ զերիս, եւ ոչ ամենեւին զդար եւ զկոճատ հնարելով ճանաչել, եւ ոչ թուել ամենեւին գիտելով. (Պղատ. օրին. Է։)
Ընտրեն մինչեւ ցկէս, եթէ դարք լինիցին. ապա եթէ կոճատք իցեն, զմինն ի բաց բառնալ. (անդ. ԺԲ։)
Դար է, որ կարօղ գոյ յերկուս զոյգս (կամ հաւասարս) բաժանիլ. որպէս չորք, վեց ... Ընդհանուր սկիզբն դարիցն եւ կոճատացն միակն է, իսկ դարին երկեակն. (Սահմ. ԺԴ։)
Ի բանս աստուածաշունչ գրոց ո՛չ գտանի հատակոտոր ինչ, եւ դար եւ կոճատ. այսինքն անմիաբան. (Գր. տղ. առ հաղբատ.։)
ԴԱՐ, ի, ից (իբր գլուխ տեղւոյ). κρημνός praeceps, rupes, ripa alta, κρηπίς crepedo որ եւ Դարաւանդ. Գահ. բարձրաւանդակ. վախք. քարանձաւ. բարձր տեղի զառ ի թափ.
Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով. (Մտթ. Ը. 32։ եւ Մրկ. Ե. 13։)
Առ ափն ծովու ի վերայ դարի միոջ. (Ոսկ. յհ. Ա. 1։)
Փախեաւ մինչեւ ցդարն աբէղմաուղայ. յն. շուրթն. ռմկ. քիթ. (Դատ. Է. 23։)
ԴԱՐ, ու, ուց (իբր գլուխ ժամանակի). αἱών aevum, saeculum, ἠλικία aetas , γενεά generatio Դարձ տարեաց. երկար ինչ ժամանակ, շրջան ամաց իբր հազարաց, կամ իբր հարիւրոց, կամ երեւելի միջոցի, յորում ազգ երթայ, եւ ազգ գայ. յաւիտեան մի ժամանակի.
Որ ինչ քաջութիւնս արարին ի դաս իւրաքանչիւր. յն. յազգս իւրեանց. (Ա. Մակ. Բ. 51։)
Պղծալից մարդիկ ութերորդ դարուն։ Կացին նահապետք արդարք մինչ ի դարն ութերորդ. (Ագաթ.) զի ընդ մէջ ադամայ եւ նոյի են ազգք կամ նահապետք ութ։
Սատակմամբ մարդկան զազրագործաց դարուն երկրորդի. (Խոր. Ա. 3.) զի յադամայ ցնոյ դար մի գրի։
Մարիամ ... զուգաթիւ աւուրց դարուցս անցաւորաց. (Շար.) զի յադամայ ցքրիստոս վեց դարք ասին, եւ եօթներորդն յետ քրիստոսի մինչ ի կատարած աշխարհի. որ ասի սկիզբն անկատարած ութերորդ դարու։ Սոյնպէս եւ յայլ գիրս պէսպէս առմամբ. իսկ առ մեօք հարիւր ամն կոչի Դար մի։ ԴԱՐ որպէս ռմկ. պորտ մը. պիր կէոպէկ
Զի են դարքն այսպէս. ադամ, կայէն, ենովք ... յոբէլ, եւ յոբաղ. որդիք նոցա ութերորդք ... սկայազունքն տասներորդք։ Եւ գտանեմք մեք զայս յերկրորդել ազգացն ղուկայ աւետանագրի, զի յեօթանասուն եւ եօթն դարու ծնաւ տէր մեր քաւիչ ծննդոց ադամայ. (Եփր. ծն.։)
Գլուխ դարու իւիք օրինակաւ հաշուելոյ.
Ի հասանել ժամանակի երեւեսցիս, ի դարագլուխս ընդմիջեալ գթասիրաբար. (Ոսկ. ամբակ.։)
Ի դարագլուխսն կարգեցաք զարսն երեւելիս, զաբէլ, զենովք, եւ այլն. (Նչ. եզեկ.։)
cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.
ԴԱՐԱՀՈՍ ԱՌՆԵԼ. գործել, լինել. ԴԱՐԱՀՈՍԵՄ ԴԱՐԱՀՈՍԻՄ. Հոսել կամ հոսիլ ի դարէ ի վայր. գահավէժ առնել, եւ լինել.
Զանձինս դարահոսս եւ քարավէժ առնել ի խորխորատ։ Քարավէժ դարահոս անձամբ զանձինս առնիցեն։ Յատակս իսկ մեղացն դարահոս լինէր. (եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 13։ ՟Բ. 1. եւ 3։ Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)
Յորժամ դարահոս ոք ի խոր ուրեք ձորոյ անկանիցի. (Ոսկ. ես.։)
Ի գերգեսականն յայն լեալ դարահոս. (Անան. եկեղ։)
insidious, footpad, plotter;
— լինել, to seek to surprize some one, to watch, to beset, to supplant.
Որ դարան գործէ. դարանակալ. եւ Չարարուեստ.
chief of footpads.
λοχαγός cohortis (insidiantis) praefectus, centurio Զօրագլուխ առանձին գնդի՝ առաւել ի պէտս դարանաց. ըստ հոմաձայնութեան յն. λοχαγός գնդապետ, եւ դարանապետ. զի λόχος , եւ գունդ, եւ դարան։ (Վրիպակաւ գրի եւ Դարապետ, որ է դռնապան։)
Զինուորքն ընդ դասապետսն, եւ դարանապետքն ընդ զօրագլուխսն։ Ի դարանապետաց եւ ի դասապետաց։ Երկրորդ իշխանքն դարապետք (կամ դարանապետք) եւ դասապետք լինելով. (Փիլ.։)
to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.
λοχάγω, ἑνεδρεύω, ἑγκάθημαι ἑνέδρα եւ այլն. insidior, in insidiis sum որ եւ ԴԱՐԱՆԱՆԱԼ. Ի դարան մտանել. դարանակալ լինել. նստիլ ի թաքստեան եւ դիտել. բունել. եւ Դեգերիլ.
Դարանելն ստուգաբանի՝ առընթեր մերձակայ եղելոյն թաքչել, եւ ի բացուստ զնոյնն դիտել. (Լմբ. իմ.։)
Նստի դարանեալ ընդ մեծամեծս ի գաղտնիս։ Դարանի յափշտակել զաղքատն։ Որպէս կորիւն առիւծու, զի նստի դարանեալ. (Սղ. ՟Թ. կամ ՟Ժ. եւ ՟Ժ՟Զ.)
Յանդգնեաց զեղբարսն վանուցն դարանել վասն գործոյն այնորիկ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
river-bank.
Շարժեցաւ դարափն գետոյ (կամ գետիւն). եւ սկսաւ աղուէսն գալ ի դարափն ի վայր ի գետն. (Վրդն. առակ.։)
cavern, cave, hollow.
Որպէս Փոս ընդ դարիւ. տեղի խորանիստ. ստորին յարկ.
Համարեալ էին նոցա դարափոսքն իբրեւ զյարկս բարձր շինուածոց. (Եղիշ. ՟Է. (ա՛յլ ձ. դարանափորք, դարափորք։) Նոյնպէս իմա՛ կամ ընթերցի՛ր եւ զայն,)
Բնակէին յայրս եւ ի ծերպս եւ ի դարափս. (Մարթին.։)
cf. Դարափոս.
Ոչ գոյին փապարք կամ ծերպք դարափորք. (Վեցօր. ՟Դ։)
Անդ էին դարափոր խցկունք նոցա։ Առեալ ծածկեցին ի նոյն դարափոս. (ՃՃ.։)
Էր դարափոր արարեալ բնակութիւն. (Բուզ. ՟Գ. 14։)
Որոյ անունն այնպէս էր եւ ոչ թարգմանեցին, կամ ի դարափորէ՝ ուր թաքուցեալն էր. (Կիւրղ. թագ.։)
to forge.
χαλκέω Դարբնութիւն առնել. շինել կամ թեքել ինչ որպէս դարբին.
Մեծատունն չգիտէ դարբնել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)
Դարբնել եւ հիւսնել. (Նիւս. կուս.։)
Մինչդեռ ի պէտս ինչ միայնակեցացն դարբնէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
forge, smithery, smithy.
χαλκεῖον, χαλκών, χαλκευτέριον officina fabri aerarii, vel ferrarii Գործատուն կամ խանութ դարբնաց.
Որպէս ինչ առնեն ի դարբնոցս փուքքն. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
Խուցս այս դարբնոց է. մի տաս, եւ մի առնուս ի կոփելն. (Խոսր.։)
lock-smiths trade or work, ironmongers trade, ironware, smithcraft.
χαλκευτική Արհեստ դարբնաց. երկաթագործութիւն. պղնձագործութիւն. դարբնականն (ըստ յն. ոճոյ).
Որ զդարբնաթիւնն ուսեալ, կամ զայլ արուեստս. (Յճխ. ՟Ե։)
Որպէս ի դարբնութենէ դարբինն։ Զնոյն դրօշէր դարբինն դարբնութեամբ. (Եզնիկ.։)
to roost, to perch;
to remain, to stay.
Իբր Ի դարի ուրեք նստել, զկայ առնու. դղալ. կամ թառիլ որպէս զհաւս. յորմէ Դադարել, որպէս դարելով դարել.
Դարեալ դադարեալ բնակէ ի դաշտի։ Անդ դարեալ դադարէր. (Յհ. կթ.։)
cf. Դաժան.
Փրկեսցէ ի չար եւ ի դարժան ախտէ արծաթսիրութեանն. (Զքր. կթ.։)
return;
relapse;
new fall;
— առնել, to turn or return several times.
Կրկին վերստին դարձ. նորոգումն. եւ Յետադարձութիւն. յետս նահանջումն.
Առանց դարձադարձի յաւագամեծար տաճար անդր պնդեալ ժողովէին. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 11.) յն. անվերադարձաբար ἁνεπιστρέπτως
of routine, habitual.
Որ վերստին առնու զիմն. կրկնօղ. յամառ. ունակացեալ.
that loves to turn often.
Դարձասէր է այսն ցանկութեան. (Նեղոս.։)
penitentiary.
Զապստամբսն եւ զհայհոյիչսն, եւ զմահացուցիչն քո ընդունիս ի դարձարան. (Բենիկ.։)
that turns;
that is converted.
Որ դարձ առնէ, կամ դառնայ ի մեղաց. դարձուոր, եւ զղջաւոր.
Աղաչաւոր կռապաշտեալ, յամրային դարձաւոր. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
to vault.
Դարձադարձ առնել. ստէպ դառնալ. շրջշրջիլ. դարձմըրձկիլ, դարձմըշտըկիլ.
turned, returned;
converted.
again, anew;
moreover, besides, otherwise, even, likewise;
bis;
also.
πάλιν iterum, rursus, denuo, praeterea Դառնալով, դարձ առնելով. այսինքն Վերստին. անդրէն. միւսանգամ. երկրորդ անգամ. երկրորդ. եւ եւս. կրկին. եւ միւս եւս նորանց, մէյմալ
Եւ դարձեալ իսահակ փորեաց զջրհորսն։ Դարձեալ արածեցից։ Եւ դարձեալ ժողովեսցէ։ Դարձեալ ա՛ռ դու այլ քարտէս։ Դարձեալ՝ լուարուք, զի ասացաւ։ Դարձեալ նման է արքայութիւնն երկնից։ Եւ դարձեալ՝ թէ ուրա՛խ եղերուք։ Եւ դարձեալ՝ թէ.եւ այլն։
Դարձեալ կրկնէ։ Վերստին դարձեալ թախանձ արկանեմ։ Դարձեալ անդրէն ի յետս նահանջես։ Յետ նոցա դաւիթ, դարձեալ եւ պետրոս. (Նար.։)
to pass by;
to return running.
circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.
ἁποστροφή conversio, aversio, reversio Դարձ. շրջումն. խոտորումն, ի բաց դարձումն. կամ Հատուցումն. զի յայլ եւ այլ միտս մեկնի ասելն.
Դարձուցից զդարձուածս նոցա։ Զդարձուածս սոդոմայ, եւ այլն. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 53։)
Յառաջագոյն գիտէր զկամացն փոփոխումն եւ զբնութեանն դարձուած՝ ըստ իւրոյ վճիռն տալոյ. (Կիւրղ. ծն.։)
Մինչեւ ցնոյն դարձուածսն եփրատայ ի հարաւ կոյս. (Խոր. աշխարհ.։)
Զի այլ զի՞նչ եւս կարիցեմք առնել դարձուածս՝ փոխարէն բարեացն որ ի քէն. (Ագաթ.։)
Ընդունել զդարձուածս բանից։ Ճանաչէ զդարձուածս բանից. (Առակ. ՟Ա. 3։ Իմ. ՟Ը. 8։)
ԴԱՐՁՈՒԱԾ. Փոխադարձութիւն բանի. պատասխանի բանիւ կամ գրով.
Դարձուածս պատասխանւոյ առաքէր խուժացն. (Սարկ. լս.։)
Եւ նորա դարձուած արարեալ՝ ասաց. (Մխ. առակ.։)
to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.
ἁποστρέφω, ἁναστρέφω, στρέφω , ἁποδίδωμι averto, converto, verto, reddo Տալ դառնալ ի նախկին վայր կամ ի վիճակ. շրջել. փոխել զդէմս յայլ կողմն, եւ զիրս յայլ ինչ. զառեալն յետս տալ. զտուեալն յետս առնուլ. դարձընել, ետ խաւրել, փոխել.
Դարձոյց զամենայն աւարն, եւ զժողովուրդն։ Դարձուցանելով դարձուցի՞ց զորդի քո յերկիրն՝ ուստի ելեր։ Զարծաթն այսրէն կշռով դարձուցաք։ Ոչ դարձոյց զերեսս իւր յինէն։ Դարձոյց զերեսս իւր յորմն։ Դարձո՛ զոտն քո ի ճանապարհէ չարէ։ Դարձոյց զթիկունս իւր։ Դարձուսցէ զբարկութիւն իւր ի նմանէ։ Դարձոյց զվէմն ի վտակս ջուրց։ Դարձուցից զսուգ նոցա ի խնդութիւն։ Դարձոյց զմիտս իւր։ Կենաց ի կեանս դարձուցանէ։ Զամենայն զօրսն ի փախուստ դարձուցանէին։ Դարձոյց զարծաթն առ մայր իւր։ Դարձուցաւ ինձ այսրէն արծաթն։ Եւ զյափշտակութիւնն դարձուցանիցէ։ Դարձուցից քեզ զամենայն անդս սաւուղայ.եւ այլն։
Զանուշութիւն նոցա ի ժանտահոտութիւն ի փորի մերում դարձուցանեմք. (Եզնիկ.։)
Զգերանդիսն հրամայի ի պատերազմական անօթս դարձուցանել. (Արշ.։)
curing.
Ի քաղցական եւ դարմանաւոր աշխարհիս՝ լի եւ անկարօտ ամենալցոյցն շրջէր. (Ագաթ.։)
Նախակիր եւ դարմանաւոր մարմին. (Միսայէլ.։) դարմանաւոր. Դարմանեալ, յանձանձեալ. բուծեալ. եւ Բուծ.
Գայլն օցտեաց զիմ դարմանաւորն. յն. բտած ոչխար. (Ոսկ. յաւետիս.։)
to nourish, to sustain, to feed;
to fodder;
to cherish, to foment;
to physic, to dress, to heal;
to repair.
ἑπιμελέομαι, ἑπισκοπέω, θάλπω, θεραπεύω եւ այլն. curo, medeor, alo, colo եւ այլն. Դարման տանել. հոգալ. խնամարկել. յանձանձել. սնուցանել. տածել. մշակել. տնտեսել. պէտ ընել.
Ած զնա ի պանդոկի մի, եւ դարմանեաց զնա։ Դարմանել քաղցրութեամբ, կամ խնամութեամբ, ողորմութեամբ։ Դարմանել զտուն, կամ զինչս եւ զընտիրս, զդաշտ, զերկիր, զանձն, զոտս.եւ այլն։
Դարմանել զզօրս, զխորտակեալսն. (Եղիշ. ՟Գ։ Նար. ՟Ծ՟Ե։)
Դարմանեցաւ ոմն ի թաղթէ ի գարնան յեղանակի. (Մխ. առակ. ՟Ծ՟Ա։)
careful of;
who nourishes.
Ի դարմանիչսն վայելել. (Եզնիկ.։)
Ապրեցուցիչ, դարմանիչ, կեցուցիչ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)
Դաստակերտս դարմանիչս աղքատաց եւ որբոց. (ՃՃ.։)
Արեգակունք բանական բուսոց դարմանիչք. (Նար. առաք.։)
Մի՛ կսկծեցուցիչք, այլ դարմանիչք. (Լմբ. ատ.։)
hospital.
Կարգեցին դարմանոցս եւ ռոճիկս. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
cf. Դարման.
Առաջին բարութիւնքն՝ մարմնականք, եւ վերջինքս՝ ոգւոց դարմանութիւնք. (Ոսկ. ես.։)
cf. Րաշոյն.
Արկ զձեռն իւր ի դարշոյն, եւ պատառեաց զնա երկոտասան մասն. (Եփր. դտ.։)
scabrous, scraggy.
Առաւել ռմկ. իբր Անհարթ (տեղի)։ (Վստկ. ՟Կ՟Ը։)
palace, royal house, court.
Հանապազ խօսէր ի դարպասին տիրանայ. (Ոսկ. գծ.։)
factious;
contriver.
Որ ոք կամ որ ինչ բերէ զդաւ.
to betray, to defraud, to deceive, to prevaricate.
ἑπιβουλεύω insidias struo Դաւել. նենգել. խաբել. յորոգայթ արկանել. խաբխըբել.
Եթէ մեք զանձինս մեր ոչ դաւաճանիցեմք, ոչ այլ ոք կարէ նենգել զմեզ. (Ոսկ. գծ.։)
Գողացեալ դաւաճանեաց զիս. (Զքր. կթ.։)
Եթէ ոք ընկերին դաւաճանիցէ. (Ածաբ. ՟Ժ՟Զ։)
Դաւաճանեսջիք զեգիպտացիսն. (Ել. ՟Գ. 22.) իմա՛, հնարիւք կողոպտեսջիք՝ խնդրելով զպէտս ճանապարհի, փոխանակ ծառայութեան։
cf. Դաւաճանութիւն.
Դաւաճանումն միայն լինէր մտաց տգիտաց. (Յհ. կթ.։)
Նենգապատիր դաւաճանմամբ. (Անան. եկեղ։)
that has or gives the confession of faith.
Հաւատասահման դաւանաւորացն հարցն նիկիոյ. (Նար. մծբ.։)
to confess, to avow, to profess, to protest.
ԴԱՒԱՆԵՄ ԴԱՒԱՆԻՄ. ὀμολογέω confiteor, profiteor Հաւան լինել, եւ յանձն առնուլ զիմն իբրեւ ճշմարիտ. խոստովան լինել. վկայել, խոստանալ զհաւատարմութիւն. հաստատել՝ զոր հաւատայ կամ ընդունի.
Դաւանեցեր զբարւոք դաւանութիւն առաջի բազում վկայից. (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 12։)
Դաւանիմք (կամ դաւանեմք) ընդ սրովբէից զկենդանարդ համայնից։ Լուսաւոր ձայնիւ յերկնից զքեզ դաւանեաց հայր էակից. (Շար.։)
Աստուծոյ դաւանեցայք, եւ մկրտեցայք յաւազանն կենդանի. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։)
Յանդիմանեցին զնա վասն ուրանալոյն զքրիստոս, եւ դաւանելոյն ի կուռսն. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Թ.։)
Դաւանեալ խոստասջիք զկաշառս. (Զքր. կթ.։)
confession or declaration of faith.
Քրիստոսաւանդ, կամ խոստովանողական դաւանութիւն։ Դաւանութեան բարեաց ուսուցիչք։ Ըստ բանի աստուածազգացիկ քում դաւանութեան։ Զհերձուածողականն խիստ դաւանութիւն. (եւ այլն. Նար.։)
cf. Դաւանութիւն.
Ստոյգ դաւանմամբ։ Դաւանման ճշմարտականի։ Ուղղահամբոյր դաւանմամբ։ Ստայօդն թիւր դաւանման. (Նար.։)
Առնուլ ընդ քեզ դաւանմամբ՝ զթոշակ հաւատոցն. (Մաշկ.։)
cf. Դաւ.
Զհաւատոյն մերոյ դաւանս հայհոյել. (Յհ. կթ.։)
Զխոստովանութիւն մերոյս դաւանից։ Բարեկամ ձեր դաւանիցդ. (Ոսկիփոր.։)
ԴԱՒԱՆՔ, նաց. գ. Իբր Դաւ. դաւումն. դաւաճանութիւն. վնաս. խաբէութիւն, զրկանք.
Այլ զայն ի դաւանացն պատրումն արուեստակէ։ Ի բռնաւորէ եւ ի հարստէ, կամ յաշխարհիս մասանց դաւանս կրել. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)
Դաւանս յինքեան սրեալ, եւ նենգապատիր խաբէութիւն ի սիրտ իւր նիւթեալ. (Յհ. կթ.։)
to defraud, to cheat, to contrive.
Դաւ գործել. դաւաճանել. նենգել. վնասել կամ սպանանել չարարուեստ հնարիւք. խաբել.
Ի ձեռն սիրոյ դաւել։ Դաւել կամիցի զարքայ. (Խոր. ՟Ա. 26։ ՟Բ. 36։ Դաւել նմա, կամ անձին իւրում. Զքր. կթ.։ Նանայ.։ Մաշկ.։)
Դաւող ամպարհաւաճութիւն, կամ ցանկութիւն, կամ կարծիք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)
Ըստ բազմապատիր նենգութեան բարոյից դաւօղ աղուեսուց խորամանկեալ. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
fraud, deception, cheat.
Ստահամբաւ դաւողութեամբ զամենեսեան ի մի վայր գումարէին. (Յհ. կթ.։)
cf. Դաւողութիւն.
Նախանձ, ստութիւն, դաւումն, կեղծաւորութիւն. (Նիւս. կազմ.։)
to strike or sound the tabour.
Դափն՝ այսինքն թէֆ հարկանել. հնչել ձայնի թմբկաց. դրնդել. շաչել.
Քանի՞ փողք գոչիցեն, եւ քանի՞ թմբուկք դափիցեն։ Փողք եւ քնարք հնչէին, եւ թմբուկքն դափէին. (Արծր. ՟Գ. 1. եւ 2։)
the sound of a tabour;
uproar, noise, rumour.
Թատերք եւ հանդէսք նուագաց, կոփիւնք եւ դափիւնք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
cf. Դափիւն.
Թատերք եւ հանդէսք նուագաց, կոփիւնք եւ դափիւնք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
to tap, to stamp with the foot, to scrape the ground.
ԴԱՓՐ ՀԱՏԱՆԵԼ. որ եւ ԴԱԲՐ, ՏԱԲՐ, ՏԱՓՐ. ἁνορίσσω effodio Ոտիւք հարկանել եւ փորել ձիոյ զգետինն.
Եղնգամբ ձեռացն զերկիր դաբր հարկանէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Դրգալ.
ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.
Ի տախտէ եւ յաթոռոյ՝ մինչեւ ցպնակ եւ ցդրգալ (կամ ցդգալ). (Կանոն.։)
Երեւէր այրն սկաւառակովն, եւ տայր նմա երիցս անգամ դքալով. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Զ.։)
Տարգալ ունել ոսկի, եւ պատառաքաղ. (Խոր. ՟Բ. 44։)
ԴԳԱԼ cf. դրգալ. Վստկ. ՟յժէ։ ուր գրի եւ ԴԳԷԼ։
cf. Դդըչիւն.
ԴԴԸՉՈՒՄՆ կամ ԴԸԴԸՆՉՈՒՄՆ. որ եւ ԴԸՆԴԸՆՉՈՒՄՆ.
Ձայն հոսանաց ջուրց, խոխոջիւն. ... եւ Շչիւն անհեթեթ ձայնից եւ բանից. ... եւ Ծածանումն. կամ շարժլումն աչաց .
Խրախոյս տային խաւարային դդըչմամբ. (Յհ. կթ.։)
Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)
cf. Դդըչիւն.
ԴԴԸՉՈՒՄՆ կամ ԴԸԴԸՆՉՈՒՄՆ. որ եւ ԴԸՆԴԸՆՉՈՒՄՆ.
Ձայն հոսանաց ջուրց, խոխոջիւն. ... եւ Շչիւն անհեթեթ ձայնից եւ բանից. ... եւ Ծածանումն. կամ շարժլումն աչաց.
Խրախոյս տային խաւարային դդըչմամբ. (Յհ. կթ.։)
Հեշտալի եւ գողտրիկ աչացն դդչումն ժպտելոյ. (Փիլ. սամփս.։)