to mix, to blend;
to confuse, to perplex, to embarrass, to confound;
to intrigue;
to disturb, to embroil;
to twist;
to couple or pair.
· Calfa
Խառնակիլընդ հեթանոսս, կամ ընդ ժողովուրդս, կամ ընդ պոռնիկս եւ ընդ մեղաւորս, ընդ անօրինին, ընդ պատրողին. (եւ այլն. Սղ. ՟ճե. 34։ Յես. ՟Ի՟Գ. 12։ Ովս. ՟Է. 8։ ՟Ա. Կոր. ՟Ե. ր. 11։ ՟Բ. Թես. ՟Գ. 14։ Առակ. ՟Ժ՟Դ. 16։ ՟Ի. 1. 19։)
Խառնակեցաք ընդ աղտեղութիւնսհեթանոսաց երկրիս. (՟Ա. Եզր. ՟Ը. 88։)
medley, confusion, disorder, chaos;
disturbance, perturbation, tumult;
profanation;
coition, copulation;
conjunction.
· Calfa
ՈՐԴԻՔ ԽԱՌՆԱԿՈՒԹԵԱՆ. ὐιοί συμμίξιος filii commixtionis. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 14։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ե. 24.) պէսպէս իմանին. զօր օրինակ Հարճորդիք, կամ Ծնեալք ի հեթանոս մօրէ, մանաւան՝ Պաշտօնեայք կռոց, կամ Պատանդք յորդւոց իշխանաց, եւ այլն։
incredulous, unbelieving, impious;
vulgar;
cf. Խառնագնաց.
· Calfa
Խառնակեցիկ վարուք. խառնագնաց. անկարգ. անօրէն. հեթանոս. կամ Գռեհիկ. ռամիկ.
to mix, to mingle, to blend;
to join, to incorporate, to unite;
to combine, to amalgamate;
to confound, to confuse, to perplex;
to mix up, to season;
to intermix, to intermingle;
to intertwine, to interweave;
to adulterate, to taint, to tinge;
— բարեկամութիւն, to knit in friendship;
սէր —, to fall in love with;
— զկերակուրս, to lay the cloth, to spread the table, to serve up;
— զօղս ընդ ճարմանդս, to button;
to buckle;
to unite;
— զձեռն իւր ընդ ձեռն ընկերի, to take one another by the hand;
խելս —, to exert all one's powers of ingenuity;
— ի ծով, to sail in the open sea;
զխորս —, to swim in the sea;
— զանձն, to meddle, to intermeddle, to interfere, to interpose, to intrude.
· Calfa
Եկեղեցին հեթանոսաց եւ հրէից, որ քրնստոսիւ առ միմեանս խառնեցան. (Շ. ՟ա. պ. ՟Ի՟Բ։)
dwelling in obscurity, obscure, gloomy;
devils, demons.
· Calfa
Լուսաւորեացզխաւարաբնակեալ հեթանոսս. (ՃՃ.։)
destiny, predestination, fate, fatality;
doom, star, fortune;
դառն, վեհ —, fatal, high destiny.
· Calfa
Ի կախարդասար աղանդիցն հեթանոսաց պատրեալ, որք զճակատագիրն ասէին նմա ունել զաղեքսանդրու. (Ճ. ՟Ա.։)
εἰμαρμένη, μοῖρα, πεπρωμένη, -νον , τύχη fatum, parca, fortuna. Բախտ եւ վիճակ հեթանոսական՝ որպէս թէ գրեալ ի ճակատ մարդոյ, իբրու վճիռ դիպուածոց անհրաժեշտ. սահման եւ հրաման անյեղլի, չարաչար իմանալով զնախախնամութիւնն, եւ զկամս աստուծոյ զդրական կամ զթոյլտուական. ճակտին գրածը.
to predestine, to destine, to doom, to fate;
յանմահութիւն —գրեալ, born or destined to immortality.
· Calfa
ՃԱԿԱՏԱԳՐԵԼ. Սահմանել ըստ ճակատագրի հեթանոսաց.
to fight a pitched battle, to attack each other in front, to meet face to face, to encounter.
· Calfa
Ճակատամարտելով վասն հեթանոսաց։ Ընդ մեղս ճակատամարտելով. (Ոսկ. գծ.։)
one who marshals troops in order of battle;
adjutant general, general.
· Calfa
Ոչ ի զօրագլուխս հեթանոսօրէնս, եւ ի ճակատայարդարս կռապաշտականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)
travelling companion;
fellow-traveller;
fellow-passenger;
—ք, cross-way, cross-street, place where four roads meet;
—ք ի քաղաքի, public square.
· Calfa
Զհեթանոսսն կոչել ի ցանկոց, եւ ի գռեհից, եւ ի ճանապարհակցաց. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
beaming, luciferous, radiant;
crowned with rays (Diana).
· Calfa
ὀ, ἠ ἁκτινοφόρος radiatus, radiato capite. Որ բերէ յինքեան զճառագայթս. ճառագայթաւոր. (ըստ հեթանոսաց՝ մակդիր անահտայ, յորոյ ի գլուխն նկարի լուսին)
orator, rhetorician, rhetor, eloquent person.
· Calfa
Պղատոն ոմն ճարտասան հեթանոս. (Խոր. ՟Գ. 53։)
to torment or trouble oneself, to lead a laborious, painful life, to labour, to suffer much;
to afflict one's body, to subdue one's passions, to devote oneself to an ascetic life, to mortify, to macerate;
to strive, to endeavour, to make an effort, to exert oneself, to take pains;
to combat, to resist;
to venture, to risk, to jeopard oneself.
· Calfa
Ընդդէմ մեր այնչափ ճգնեցան (հեթանոս փիլիսոփայք)։ Ճգնի նոր իմն ճգունս, զոր եւ ոչ ի միում յայլոց թղթոցն ճգնեցաւ. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. գղ.։)
cf. Կոխ.
s. adj. — առնել, դնել, to tread, to tread upon, to trample or tread under foot;
— լինել, կալ, to be trodden, trampled under foot;
— տալ, cf. Տալ ի կոխ.
· Calfa
Եդից զերուսաղէմ իբրեւ զքար մի կոխան ամենայն հեթանոսաց. (Զաք. ՟Ժ՟Բ. 3։)
groaning, moaning, wailing;
plaintive, mournful, querulous;
lamentable, sorrowful;
painfully, sorrowfully, most sadly, lamentably, pitiably.
· Calfa
small, minute, little, fine, subtile;
slender, thin, slight;
—, —նունս, scantily, in small portions, minutely;
in retail, in detail;
— or — հատանել, կոտորել, to cut into small bits or pieces, to mince, to hash, to divide into morsels;
to cut thin;
— փշրել, to pound, to beat small, to triturate, to grind, to crush;
— պատմել, ասել, to relate or narrate minutely, circumstantially;
— ժպտել, to smile;
— ծամել, to chew or masticate well, to chew the cud, to ruminate;
to examine, to study, to ruminate on;
—նունս դրոշմել, to write or note down in detail;
— միտ դնել, ի քնին արկանել, to ponder on, to consider or examine minutely, thoroughly.
· Calfa
Խորտակեալ մանր (այսինքն իսպառ) զզօրութիւն հեթանոսական զօրուն. (Ճ. ՟Բ.։)
to cause to smell to.
· Calfa
Ի հոտն յայն սխրալի հոտոտեցաւ, եւ հոտոտեցոյց զամենայն հեթանոսս. (Նար. երգ.։)
rhetor, rhetorician, orator.
· Calfa
Ճարտասան հեթանոս ... տգիտութիւն խոստովանեաց հռետորն. (Խոր. ՟Գ. 57։ Փարպ.։)
giant.
· Calfa
Սատակեաց զսիսարա զհսկայազնն հեթանոսաց։ Զհսկայազնն զգողիադ. (Եփր. յես. եւ Եփր. թագ.։)
Հսկազն հեթանոսաց։ Զհսկազն եւ զքաջամարտիկն իսրայէլի (սամփսոն). (Եղիշ. դտ.։)
cf. Հսկայազն.
· Calfa
Սատակեաց զսիսարա զհսկայազնն հեթանոսաց։ Զհսկայազնն զգողիադ. (Եփր. յես. եւ Եփր. թագ.։)
Հսկազն հեթանոսաց։ Զհսկազն եւ զքաջամարտիկն իսրայէլի (սամփսոն). (Եղիշ. դտ.։)
command, order, injunction, ordination, behest;
permission, authorization, license, leave;
decree, edict;
հակառակ —, counterorder;
—ք, destiny, fate, lot, fatality;
doom;
— հաւատոց, doctrine of faith;
— պատասխանւոյ, oracle;
անդարձ —, irrevocable order;
— հանել, դնել, տալ, to command, to order, to dispose;
to appoint, to decree;
to give leave, to permit;
— առնուլ, — պատուիրանի առնուլ, to obtain leave;
to receive orders or directions;
— տալ վասն տանն իւրոյ, to make one's will;
ես եդի զ—ս զայս, յինէն ել —ս այս, I have signed this decree;
cf. Զէն;
fire-pot.
· Calfa
ՀՐԱՄԱՆՔ կամ ՀՐԱՄԱՆ. εἰμαρμένη fatum. այսինքն Ճակատագիր եւ օրհաս հեթանոսական. cf. ԻՄԱՐՄԷՆԻ.
angel;
deputy;
messenger, envoy, ambassador, legate;
courier, express;
indication, sign, token;
—ք, the angels, heavenly spirits;
— հայրապետին հռովմայ, nuncio, the Pope's -;
— մարտի կամ հաշտութեան, herald;
պահապան —, tutelary or guardian-angel;
— տեառն, angelus;
բարի —ք, the good angels;
չար —ք, the evil spirits;
—դ իմ ! my angel ! my darling !
—ս առնել, առաքել, արձակել, յղել, to send a messenger or ambassador.
· Calfa
ՀՐԵՇՏԱԿ. որպէս ըստ հեթանոսաց՝ Դեւ բարի. ոգի.
like a Jew, after the manner of the Hebrews.
· Calfa
Մի՛ տրտմիցիք այլազգաբար, զերդ հեթանոս կամ հրէաբար. (Շ. եդես.։)
jew, hebrew, israelite;
—ք, the Jews;
թաղ հրէից, jewry, jew's ward, quarter in a town.
· Calfa
Այր հրէայ։ Եթէ հրէա՛յ, եթէ հեթանոս։ Ո՞ւր է որ ծնաւ արքայն հրէից։ Յիսուս նազովրեցի՝ թագաւոր հրէից.եւ այլն։
to become a hebrew, to embrace judaism;
to judaize.
· Calfa
Զիա՞րդ ստիպես հեթանոսաց հրէանալ։ Որք հրէանալն կամին։ Ուրանալ զքրիստոս, եւ հրէանալ. (Կիւրղ. եբր.։ Ոսկ. գաղ.։ Ճ. ՟Ա.։)
in hebrew;
cf. Հրէական;
— ուսանել, խօսել, գիտել, to learn, to speak, to know hebrew, the hebrew language or tongue.
· Calfa
Ոչ գան ի ճշմարտութիւն աւետարանին, զի հեթանոսերէնք էին, եւ հրէերէնք. (Եփր. գաղ.։)
spiritually, according to the spirit, divinely;
allegorically, mystically.
· Calfa
Հոգեպէս զօծումն շնորհաց հուոյն նշանակէ ճարպն։ Հոգեպէս՝ ուրախ լիցին երկինք ի փրկութիւին հեթանոսաց. (Գէ. ես.։)
cf. Հաւասարեցուցանեմ;
cf. Հաւասարիմ.
· Calfa
Լոկ աղօթիցն հաւասարեն։ Հաւասարեսցի օրինացն. այսինքն սուրբ հաղորդութեան։ Չէ արժան ի տօնս հեթանոսաց հաւասարել. (Կանոն.։)
faithful, loyal, honest, trusty, trustworthy;
confident;
true, sure, certain, real;
cf. Հաւատարմաբար;
— լինել, to be verified, confirmed, proved;
to be justified;
to be trusted, believed, adopted, or accepted;
— կալ, մնալ, to rest or remain faithful to;
— առնել, to prove, to justify, to verify, to accredit, to give credit to, to make credible;
— առնել զոք, to assure, to cause to believe, to persuade.
· Calfa
Հաւատարիմ լիցի անուն նորա եւ արքայութիւն նորա առաջի իմ։ Եւ արդ տէր աստուած իսրայէլի, հաւատարիմ լիցի բանն քո։ Հաւատարիմ եղեն պատգամքն աստուծոյ։ Ընտրեցաք յաստուծոյ հաւատարիմ լինել աւետարանին։ Հաւատարիմ եղեւ վկայութիւնն մեր ի վերայ ձեր յաւուր յայնմիկ։ Քարոզեցաւ ի հեթանոսս, հաւատարիմ եղեւ յաշխարհի (այսինքն հաւատացաւ)։ Որում եղէ ես հաւատարիմ. ((յն. զոր ես հաւատացայ. այսինքն որ ինձ հաւատացաւ). եւ այլն։)
cf. Հելլեն;
— լեզու, the greek tongue or language;
— գրել, խօսել, to write in greek;
to speak greek.
· Calfa
Նոյն ընդ Հելլեն. ելլադացի. յոյն. եւ Այլազգի. հեթանոս.
remote, removed, distant, far off;
absent.
· Calfa
Յազգս հեռաւորս։ Ի մերձաւորացն քոց կամ ի հեռաւորաց։ Հեռաւորն մահու վախճանեսցի, եւ մերձաւորն սրով անկցի։ Ի հեթանոսս հեռաւորս։ Յիշեցէ՛ք զտէր հեռաւորքդ։ Եղբօր կամ հեռաւորի (ըստ ազգակցութեան).եւ այլն։
to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.
· Calfa
Զսորին որդիս կնքեալ ձեռնադրէ։ Զահեակն հեթանոսաց աջ ձեռնադրեցին. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. առաք.։)
to give, to make a gift or present.
· Calfa
Ձիրելով ի վերայ հեթանոսաց նշան եւ լոյս երեսաց. (Թէոդոր. խչ.։)
offering, gift;
mystery, mysticism;
sacrifice;
votaries of Venus, persons dedicated to obscene rites;
—ս առնել, to offer.
· Calfa
Զհեթանոսական ձօնիսն։ Ձօնիս առնէին զնոսա։ Նուէրս ձօնեաց կատարեցին. (Շիր.։ Երզն. մտթ.։ Եւս. քր. ՟Բ։)
τέλος, τελισκόμενος, τελεσφορός sacra, arcana, teleta, initiatio, consecratio եւ consecratus, initiatus. Ձօնելի կամ ձօնեալ ինչ. նուէր հեթանոսական.
young ass;
colt, foal, filly;
colt's foot.
· Calfa
Իշոյ զհրէայս, եւ մտրկի զհեթանոսս նմանեցուցանէ։ Նստելով նորա ի վերայ մտրկի՝ ի խորհուրդ կոչման հրէից եւ հեթանոսաց. (Բրսղ. մրկ.։ Ճշ.։ Տօնակ.։)
evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.
· Calfa
Հրէից եւ հեթանոսաց, յայտից եւ անյայտից, արդարոց եւ մեղաւորաց. (Մխ. ապար.։)
research, examination, investigation, inquiet;
emotion, agitation, perturbation, trouble, confusion;
troubled, agitated;
— սրտի, emotion;
—ք խռովութեանց, troubles, broils;
— եւ խնդիր, research, perquisition, chicane, pettifogging;
ի —ս կրից, in the heat of passion;
ի նախկին —ս ցասման, in the first impulse of indignation;
— առնել, ի — առնուլ, լինել ի — եւ ի խնդիր, — եւ խնդիր առնել, to search into, to make researches, to investigate.
· Calfa
Լսէին զՆիկանովրայ զարշաւանն, եւ զայնչափ յոյզսն հեթանոսաց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 15։)
jewish, judaical.
· Calfa
Ոչ եղ՛ղ՛ենացի, եւ ոչ յուդայեան. այսինքն ոչ հեթանոս, եւ ոչ հրէայ. (Ճ. ՟Ա.։)
Jewish;
—ք, the tribes of Israel.
· Calfa
Ոչ եղ՛ղ՛ենացի, եւ ոչ յուդայեան. այսինքն ոչ հեթանոս, եւ ոչ հրէայ. (Ճ. ՟Ա.։)
Greek;
— հուր, greek fire;
— ոճ, grecism;
վարել զոճ —, to grecize, to grecianise, to render greek.
· Calfa
ՅՈՒՆԱԿԱՆՔ գ. Ἐλλήνες Graeci, pagani եւ ωμαῖοι Romani. Յոյնք. հելլենացիք. յոնիացիք. եւս եւ Հռովմայեցիք. եւ Հելլեն. հեթանոս. րում.
to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.
· Calfa
Դիւաբնակն բագնաց, յորս յուռթեալք հեթանոսական յիմարութեամբքն (զոհէին զզաւակս). (Անան. եկեղ։)
cf. Յուռթուլունք.
· Calfa
ՅՈՒՌՈՒԹ, մանաւանդ ՅՈՒՌՈՒԹՔ. ἑπίδεσμος ligamen ἑπῳδή incantamentum եւ այլն. (լծ. եւ յն. իէռօ՛թիս. սրբազանեալ ըստ հեթանոսաց) Հմայք. բժժանք. կախարդութիւն. թովչութիւն. կարդացմունք՝ կապք եւ ծրարք վհկաց եւ դիւթից.
first;
firstly, in the first place, at first;
— քան, before, ere;
— քան զամենայն, first of all.
· Calfa
Ոմմինքն նախ բնակեալ էին ի նմա։ Տարցի նախ զվասն մեղացն, եւ զերկրորդն արասցէ յողջակէզ։ Նախ վասն իւրեանց մեղացն պատարագս մատուցանել, եւ ապա վասն ժողովրդեան։ Կամէի նախ առ ձեզ գալ։ Ե՛րթ նախ հաշտեա՛ց։ Հա՛ն նախ զգերանդ։ Նախ հրէի, եւ ապա հեթանոսի։ Նախ զռաաքեալս, երկրորդ զմարգարէս.եւ այլն։
known before;
prescient, knowing beforehand.
· Calfa
Սիւնհոդոսական հրամանաւ առաքելոցն՝ նախածանօթս հատուցելոցն հեթանոսաց զթեթեւագոյնսն աւանդել. (իբր նորա հաւատից. Ագաթ.։)
to instruct beforehand;
to exercise, to prepare or form by exercise.
· Calfa
Իմացաք զէշն (նշանակ) նախակրթեալ հրէից. (իսկ զյաւանակն՝ հեթանոսաց. Բրսղ. մրկ.։)
our first mother, the mother of mankind, Eve;
the wives of the patriarchs.
· Calfa
Զի եւ հեթանոսաց պարծեսցի ժողովարան՝ այսպիսի ունելով նախամարս սրբոյ կուսին. (Խոր. առ արծր.։)