Definitions containing the research հոյ : 472 results

Նիւթեմ, եցի

va.

to spin, to twist;
to weave, to plait;
to prepare, to form, to project, to design;
to cause, to produce, to excite;
to contrive, to machinate, to plot;
— զնենգութիւն, to weave plots or snares, to conspire, to plot, to lay snares;
դաւ —, to frame or plot a treacherous design, to hatch treason;
կործանումն —, to ruin, to cause the ruin of;
չարիս — ումեք, to meditate evil against a person, the ruin of;
— խորհուրդս չարութեան, to meditate gloomy, foul or heinous thoughts;
— անձին չարիս or զկորուստ, to contrive one's own ruin;
— նիւթ, to accumulate;
— զգործն, to undertake, to execute, to put into execution;
լրբենի սէր նորա մահ նիւթեաց նմա, his infamous passion cost him his life.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս ոչ ասաց, բայց յետհոյ նիւթէ զայս։ Տեսե՞ր, զի իրաւացի նիւթէ զվճիռն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Նկարիչ, չի, չաց

s.

painter;
կենդանագիր —, portrait painter;
կին —, paintress.

· Calfa

NBHL (1)

Բեւեռեցին զաւետարանիս նկարիչ իբր զհայհոյիչ օրինին. (Նար. ՟Հ՟Է։)


Ննջեցուցանեմ, ուցի

va.

to lull, to put to sleep, to lay down, to put to bed;
— զկին ոք ի լանջս ուրուք, to marry, to join in wedlock;
— զկոյս, to deflower;
— զոք ի քուն յաւիտենից, to slay, to kill.

· Calfa

NBHL (1)

Հսկօղքն՝ որ ի քնէածիցն հայհոյէին, զնոսա ննջեցուցին ի քուն յաւիտենից. (Ճ. ՟Գ.։ Կամ Եփր. քն. եւ Եփր. արթն.։)


Նշանաւոր

adj.

signed, marked with a sign;
special, signal, famous, remarkable, notable;
symbolic, mystical;
ensign-bearing;
նաւ մի —աւ դիոսկորացւոց, a ship bearing the sign of Castor and Pollux.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ ὐπεράγων eminens περιφημός celebris եւ այլն. Ականաւոր. հռչակաւոր. մեծահամբաւ. հոյակապ. անուանի.


Շուայտիմ, եցայ

vn.

to give oneself up to debauchery, to eat and drink to excess, to guzzle, to gormandize, to live in gross debauchery.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն է՞ր շուայտիմք եղբարցն թշուառութեամբք։ Զշուայտելն ի վերայ գահոյիցն փղոսկրէից։ Դիտեա՛ ինձ եւ զշուայտեալսն ի վերայ փղոսկրաց մահճացն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. կարկտ.։)


Շուն, շանց

s. fig. ast.

dog;
adulterer or adulteress;
Canis Major;
cf. Շնիկ;
մատակ —, bitch;
— անպիտան, cur;
— որսորդ, hound, terrier, ranger;
որսական — ոտնակառոյց, setter, pointer, setting-dog;
— մազեղ, գանգրամազ or լուղակ, water-dog;
— մեծականջ, long-eared dog;
— տնպահ, house-dog;
— պահապան, watch-dog;
պահապան — հովուաց, mastiff dog;
ցլամարտ —, bull-dog;
շան լակոտիկ, fisting cur;
— մատնիչ, խեռ, խածանող, կատաղի, a treacherous, snarling, biting, mad dog;
խշտի or խղիկ շան, dog-hole, dog-kennel;
կերակուր շան, dog's-meat, dog-porridge;
ոջիլ շան, dog-louse;
վազք շան, dog-trot;
ցնկնիլ շան, to whelp, to litter, to bring forth;
տալ կամ արկանել շանց, to give or to send to the dogs;
կերակուր լինել շանց, to go to the dogs;
— հաջէ, ոռնայ, կաղկանձէ, ղօղանջէ, կռնչէ or մռմռայ, the dog barks, howls, whines, yelps, growls;
խոնջեալ իբրեւ զ—, dog-weary, tired as a dog;
— հաջան՝ չէ խածան, a barking dog seldom bites.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում շանց հոմատեսակք եղանիցիք զհայհոյութիւնս բարբառողաց. (Յհ. իմ. երեւութ.։)


Շուշփայ, ի, ից

s.

fine linen;
altar napkin, corporal.

· Calfa

NBHL (1)

ՇՈՒՇՓԱՅ կամ ՇՈՒՇՊԱՅ. որպէս լտ. corporale եւ purificatorium. Մաքուր կտաւ որպէս սնդոն սուրբ սեղանոյ, եւ որպէս մաքրիչ սկհոյ.


Շրջշրջիմ, եցայ

vn.

to turn round, to turn, to move about;
to walk;
— աչաց, to roll one's eyes wildly;
— յանկողնի, to be uneasy, to tumble and toss in one's bed, to move oneself restlessly from side to side.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զծովն եւ զգետնառիւծն եւ՛ս չար շրջշրջէին։ Այսր անդր շրջշրջի ի գահոյսն. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Շքեղ, աց

adj.

glorious, magnificent, rich, sumptuous, pompous, splendid, superb, majestic;
honourable, august, illustrious, respectful, sublime;
elegant, fair, handsome, genteel, agreeable.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղեցիկ հայելով, շքեղ տեսանելով, հեզ բարոյիւք։ Զհոյակապ ընդ ամենայն տիեզերս զշքեղ տաճարն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 12։ եւ ՟Բ. 23։)

αἱδήμων, αἱδέσιμος verecundus, et venerandus, venerabilis, honestus. եւ ըստ հյ. elegans, egregius, splendidus եւ այլն. Ունակ կամ արժանի շքոյ եւ պատուոյ. մեծաշուք. փառաւոր. փառացի. յարգի. հոյակապ. նազելի. պատկառելի.


Շքեղութիւն, ութեան

s.

splendour, magnificence, pomp, sumptuousness, majesty;
glory, honour, celebrity;
beauty, elegance, comeliness;
solemnity.

· Calfa

NBHL (1)

Զհոյակապ շքեղութիւն յաղթութեան ընդ ամենայն աշխարհ կացուցանէր. (Ագաթ.։)


Շօթ, ից

s.

light cake.

· Calfa

NBHL (1)

ἅρτος. panis. λαγάνον. laganum, placenta. որպէս ռմկ. ճոթ մը. մաս. եւ շօշ, լաւաշ. եբր. լէխմ, յորմէ ռմկ. շօգմա, շօխում. եւ ռաքիք. այսինքն Հաց ազնիւ, պարզ կամ իւղով զանգեալ՝ պէսպէս ձեւով. եւ բաղարջ ի նաշհոյ. պան. քաքար. նկան. փիտէ, սիմիտ, պէորէկ, պօղաշա, կէօզլեմե.


Ոյն, ոյնք

s.

habit, disposition;
valour, strength.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս եւ հոյն։


Ոսկեձեղուն

adj.

with a gilded ceiling.

· Calfa

NBHL (1)

Յանարգ յայրի եւ ի մսուր բազմեցաւ, եւ ոչ յոսկէձեղուն տաճարի, եւ յականակապ գահոյս. (Պիտառ.։)


Ոսկեղէն, ղինի, նաց

adj.

cf. Ոսկեղինիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Սափոր ոսկեղէն։ Խոյր ոսկեղէն։ Գահոյք համակ ոսկեղէնք։ Ոսկեղինօք ըմպել նուագօք։ Ոսկեղէն գրով։ Ոսկեղէն տունն. (Շար.։ Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։ Խոր. ՟Բ. 44։ Փարպ.։ Եւս. քր. ՟Բ։)


Ոսկեփայլ

cf. Ոսկեփառ.

· Calfa

NBHL (1)

Կայսերական ոսկեփայլ գահոյից պճնութեան. (Նար. խչ.։)


Ոսկիակազմ

cf. Ոսկեկազմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկիակազմ աթոռ, գահոյք, տապանակ, հանդերձք. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։ Վրդն. երգ.։ Երզն. լս.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)


Շաղփաղփեմ, եցի

vn. va. cf. Շաղփաղփիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ հայհոյեմք. մերթ շաղփաղփեմք. եւ եւ՛ս չարքան զսլառաւունս զառանցելոց բանս խօսիմք։ (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Շաղփաղփիմ, եցայ

vn.

to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ հայհոյեմք. մերթ շաղփաղփեմք. եւ եւ՛ս չարքան զսլառաւունս զառանցելոց բանս խօսիմք։ (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Ուր

adv. conj.

where, whither;
while;
when, on;
where ? in what place ?
— զի, whereas;
— ուրեմն, hardly, scarcely;
at last, finally;
— ուրեք, where, in whatever place, wherever;
— եւ, — եւ իցէ, wherever, wheresoever, any where, no matter where;
— եւ իցեն, wheresoever they may be, wherever they are;
— եմ, — իցեմ ես, where am I ?
— է նա, where is he ?
— գնաց, where is he gone ?
— եւ ուստի՞ եկն, how and whence came he ?.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր եւ արդ իսկ են ի ձեզ հեռ եւ նախանձ, ո՞չ ապաքէն մարմնաւոր էք։ Չզանգիտեն զփառսն հայհոյել. ուր հրեշտակք, եւ այլն։ Ուր միքայէլ հրեշտակապետն, եւ այլն։ Զանմեղս դատապարտէիր, եւ զվնասակարս արձակէիր, ուր աստուծոյ ասացեալ էր, թէ զանմեղն եւ զարդարն մի՛ սպանանիցես. (՟Ա. Կոր. ՟Գ. 3։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 11։ Յուդ. 9։ Դան. ՟Ժ՟Գ. 53։)


Ուրանամ, ացայ

vn.

to deny;
to disavow, to disown, to disclaim;
— զհաւատս or — ի հաւատոց, to abjure one's faith, to apostatize, to turn apostate, to renounce, to forswear;
— զանձն, to renounce, to deny oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք ուրանան ի քէն, եւ բազումք հայհոյեն զքեզ։ Անարգեցին զքրիստոս, եւ ուրացան ի թագաւորութենէ նորա. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ուրացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to deny or abjure.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հայհոյէրն զքրիստոս, եւ ուրացուցանէր ի նմանէ զամենայն հաւատացեալս. (Եղիշ. ՟Գ։)


Չարաթոյն

s.

very poisonous, very venomous, virulent;
poisoned, envenomed, baleful, deadly.

· Calfa

NBHL (1)

Չարաթոյնք էին եւ յոյժ դժնեայ ... հոյլք անզգամաց. (Պիտ.։)


Չարալեզու

adj.

evil-tongued, slanderous.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ լեզուն է չար, կամ սրեալ ի չարութիւն. չարախօս. եւ հայհոյիչ.


Չարահամբաւ

adj.

of ill-repute;
defamed.

· Calfa

NBHL (1)

Հայհոյել զաստուած եւ չարահամբաւ առնել։ Ուրանայ եւ չարահամբաւ առնէ. (Բրսղ. մրկ.։)


Չարահամբաւեմ, եցի

va.

to defame, to disparage, to sneer at, to blacken, to asperse.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ յանձին ունիք հայհոյել եւ չարահամբաւել։ Ի մեզ յարել զայդպիսի օտար խորհուրդ զրաբանութեան՝ առ ի չարահամբաւել զմեզ. (Փոտ. առ աշոտ. եւ ի պատասխանին.։)


Չարաձայն, ից

adj. fig. gr.

harsh-voiced;
ill-sounding;
defamed;
blaspheming;
cacophonic.

· Calfa

NBHL (1)

κακόφωνος malam vocem habens δύσφημος blasphemus. Որոյ ձայնն է չար, անախորժ, անյարմար. եւ Վատահամբաւ, եւ Հայհոյական.


Չարամոյն

adj. adv.

unhappy, miserable;
miserably, unhappily, pitifully.

· Calfa

NBHL (1)

Իջոյց զնա մեղքող ... եդ զպատկերն ի գահոյս անդ, եւ ասաց, եթէ չարամոյն կայ ի մեծ ախտի. (Եփր. թագ.։)


Շարադրութիւն, ութեան

s. gr.

combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.

· Calfa

NBHL (1)

Այլանդակ եւ հայհոյիչ շարադրութեամբ զբարեպաշտաց պղտորես զլսելիս. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Շարումն, ման

s.

the setting in order, arranging;
marshalling.

· Calfa

NBHL (1)

Շարելն, իլն. շարք. հոյլք. ջոկ.


Շաքար, ի, աւ

s.

sugar;
մաքուր, սպիտակ, refined or lump -;
խակ —, moist, brown or raw -;
— վանի —, candy;
գործատուն —ի, sugar-mill;
զտարան —ի, rugar-refinery;
համեմել —աւ, to —, to sweeten, to strew or sprinkle with -.

· Calfa


Շեղջակուտեմ, եցի

va.

to collect, gather or heap together, to heap up, to amass, to pile up, to accumulate, to hoard;
—կուտեալ մեղօք, laden with sins.

· Calfa

NBHL (1)

Շեղջակուտէ եւս ինքեան զհայհոյութեանն դատապարտութիւն. (Սարկ. հանգ.։)


Շեղջեմ, եցի

va.

cf. Շեղջակուտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բացաւ գլխով շեղջել օրըստօրէ զհայհոյութեանն չարապէս մթերս. (Սարկ. հանգ.։)


Շիրիմ, րմաց

s.

tomb, sepulchre, urn, monument;
—ք, cemetery;
մարմնածախ —, sarcophagus;
— հոյակապ, mausoleum;
— դատարկ, cenotaph.

· Calfa


Ունիմ, կալայ, կալ

vn.

to have;
to take, to hold, to possess, to occupy, to enjoy;
to take, to stop, to retain;
to seize upon, to become master of, to subject, to subdue;
to contain, to enclose;
to carry, to support, to sustain;
to relate to, to refer to;
to be able, to know how;
— առ, իբրեւ, to esteem, to repute, to take for, to look upon as, to regard as;
— զտեղի, to stand instead of, to supply the place of;
— զոք, to stop one, to seize;
— զգուշութիւն, to take care, to watch;
— ի մտի, to form a design or project, to propose to oneself, to think to;
to retain;
զառաջս —, to oppose, to resist, to impede, to hinder;
to stand or go before;
զդէմ —, to make head against, to face, to resist, to oppose, to fight;
— առ իւր զխորհուրդս, to keep another's secret;
— զտունն, to maintain the honour of the house;
պինդ — զխոստովանութիւն, to keep the faith;
ի վայր — զբարկութիւն, to refrain from anger, to control one's anger;
գութ — զմէնջ, to have pity on us;
— զաղանդ, զուսումն, to follow the doctrine, to be of the sect of;
ոչ առ սուտս ունիմ զձեզ, I do not take you for liars;
զանձինս առ իմաստունս ունէին, they thought themselves wise;
իբրեւ զմարգարէ ունէին զնա, they looked on him as a prophet;
սրտմտութիւն կալաւ զնա, he was enraged;
զի՞նչ ունիս առնել, what have you to do ?
կալ զնա զեղջերացն, take it by the horns;
հրամայեցին նմա — զգլուխ բազմականին, they gave him the highest place at the feast;
տենդն կալաւ զնա, the fever has seized him, he has caught a fever;
ունիմ ի վենետիկ քսան եւ չորս ամ, I stayed twenty-four years in Venice;
ահ կալաւ զիս, fear seized me;
ի բանի մի ունիք, never mind, do not care for that;
— ունէին իւղ՝ այլ, they had indeed oil, but;
խօսել կալաւ, he began to speak;
կալարուք զկիրճս ջրոցն, seize the canals;
դիպող պատասխանեօք ունի զբերանս նոցա, he silences them with opportune replies;
խօսիլ ոչ ունիմ, ոչ ունիմ ասել, I cannot speak, I do not know how to speak.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր պսակ ի փշոց։ Որ ունիցի զհանդերձսն պայծառս։ Երիս խանս նաշհոյ ունէի ի գլուխ իմ։ Կալաւ զվարսից գլխոյ նորա. եւ այլն։ Սոցին հանգոյն եւ յայլ գիրս։


Որովայնագնաց

adj.

creeping, reptile.

· Calfa

NBHL (1)

Չորքոտանեացն հոյլք, եւ որովայնագնացացն գազանացն բազմազան ազգք. (Ոսկ. աւետ.։)


Որքան

cf. Որչափ.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդդէմ ո՛րքանեաց անուանց լրբին։ Յո՛րքանեաց չարաչար հայհոյութեանց պտոյտս ընկղմիս։ Ո՞րքանեօք երկայնմտութեամբք համբերեսցես այսքանեաց պարտուց. (Առ որս. ՟Զ։ Յհ. իմ. երեւ.։ Նար. ՟Ժ՟Զ։)

Որքան ոք զհուր ախտիցն բորբոքեալ ունի ի սրտի, հայհոյէ նա զաստուած. (Բրսղ. մրկ.։)


Հաստատապէս

adv.

cf. Հաստատ.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ հաստատապէս պատգամին շապհոյ զայս յղէին. (Փարպ.։)


Հարկատուութիւն, ութեան

s.

cf. Հարկատրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց կալով ի հարկատուութենէ շապհոյ։ Դադարեցին ի հարկատուութենէ արքային յունաց, կամ նոցա. (Արծր.։ Ղեւոնդ.։)


Հարուածեմ, եցի

va.

to beat, to strike;
to cudgel, to cane;
to chastise, to punish.

· Calfa

NBHL (1)

Հարուածեալ են հայհոյութեամբ. (Բրսղ. մրկ.։)


Խ (khé)

s.

the thirteenth letter of the alphahet, and the eighth of the consonants;
forty, fortieth.

· Calfa

NBHL (1)

Առ եբրայեցիս եւ արաբացիս խէ կամ խը թանձր հնչի ի խորութենէ կոկորդին. այլ առ պարսիկս եւ թուրքս եւ ի հյ. փափկիկ, մինչեւ մերձենալ ի հ. վասն որոյ եւ ի լծորդ է նմին ի մեզ. զի գրի՝ հաղբք եւ խաղբք. հոյակապ եւ խոյակապ. խրասախ, եւ հրասախ, եւ այլն. որպէս եւ նահապետ՝ է նախապէտ, կամ նահանգապէտ։ Իսկ անունս Ռախաբ գրի եւ ռահաբ, եւ ռաքաբ կամ հռեքաբ։


Խակաբարոյ

adj.

hard-hearted, rude, harsh.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնպիսի անմարդի եւ զհայհոյիչ բերանն եխից. (Վրք. ոսկ.։)


Խայտամ, ացի

vn.

to leap for joy, to be in extasy, to frolio, to sport about;
— զիւիք, to become insolent, to rebel.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանեացն խայտան հոյլք ի դալար վայրս. (Խոր. վրդվռ.։)


Խաշար

adj. s.

cf. Խոշոր;
young tree, shoot, sucker;
stake, pile.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու ոստանանկութիւնս, որք զպաստառակն խաշար եւ անհոյծս եւ անգայաս յանգեն. (Մագ. լ։)


Խառնախօսութիւն, ութեան

s.

idle talk, prating;
buffoonery, scurrility;
confused or impure language, barbarism;
obscene discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Սատանայ ամանս գործեաց՝ զոմն հայհոյութեան, զոմն խառնախօսութեան. (Սեբեր. ՟Գ։)


Ղօղանջեմ, եցի

vn. fig.

to toll, to ring, to sound;
to bark, to yelp, to howl, to bay, to growl;
to cry out, to snarl.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ἁλαλάζω (ի հյ. բայէս Աղաղակել). clamo alala, clango, ululo, tinnio ἁποφθέγγομαι vociferor φλυαρέω, ληρέω garrio, nugor, balbutio եւ այլն. ὐλάω latro. Հնչել աննշան կամ խոշոր կամ յոխորտ ձայնս. եւ Հաջել, բարբաջել, հայհոյել. տրտնջել.


Ճանաչեմ, ծանեայ, ծանիր, ծանուցեալ

va.

to know;
to perceive, to remark, to recollect, to recognize, to discern, to comprehend, to conceive, to understand;
չ-, not to know, to be unthankful, to forget;
— զիրաւունս, to listen to reason.

· Calfa

NBHL (1)

Երասիստրատոս բժիշկ հոյակապ ճանաչէր։ Աթենագորոս փիլիսոփոս ճանաչէր. այսինքն երեւելի էր, փայլէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Ճանճիռն

s.

flay, flies.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ բերան հայհոյիչ, յորժամ հասանի օր մահուան քո, յայնժամ դնեն ճանճիւռն հրեղէն ի բերան քո, եւ քարշեն ի գեհենն. (Եփր. քրզ.։)


Կեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to live, to vivify, to give life to, to animate, to prolong life, to bring to life again, to reanimate, to revive, to revivify;
to save;
հաւատք քո կեցուցին զքեզ, thy faith hath saved thee.

· Calfa

NBHL (1)

Աղարտել եւ հայհոյել եւ չարցարել զկեցուցանողն աշխարհի. (Պիտառ.։)


Մ (mèn)

s.

the twentieth letter of the alphabet, and the fifteenth of the consonants;
two hundred, two hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Մ. Ունի ազգակցութիւն եւ ընդ այլ տառս, իբր ի զարդ կամ թարմատար եդեալ. որպէս է տեսանել ի բառսդ՝ հաշել, մաշել. հալել, մալել. հաստ, մաստ. ոյն, մոյն. հոյք, մուզ. վարժել, մարզել. աղօթել, մաղթել. աղխամաղխ. եւ այլն։


Մահիճք, հճաց

s.

bed, couch, mattress;
coffin;
— առկախեալ, hammock;
երկաթի —, iron bedstead;
— ծալածոյ, folding-bed;
field-bed;
— հովանաւոր, canopy bed;
սիւնազարդ —, four-post bedstead;
ի —ճս մահու, on one's death-bed;
անկեալ դնիլ ի —ճս, to take to one's bed, to keep one's bed, to be bed-rid;
ելանել յօտար —ճս, յանցանել ըստ —ճս իւր, to defile another's bed;
cf. Անկողին.

· Calfa

NBHL (1)

κλίνη, κλινίδιον lectus, lectulus, lectica. (որպէս թէ մահու անկողին) Որ ինչ դնի ի ներքոյ անձին ընկողմանելոյ. անկողին. անկողնակալ. գահոյք. դագաղք.