Definitions containing the research հոյ : 472 results

Հուժկու

adj.

strong, vigorous, robust;
powerful, potent, mighty.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈՒԺԿՈՒ գրի եւ ՀԱՒԺԿՈՒ, ՀՕԺԿՈՒ. Ուժեղ. ուժեղակ. կարող հասակաւ եւ արութեամբ. առոյգ եւ արի. քաջ. կորովի. զօրաւոր. հզօր. երեւելի. հոյակապ.


Հռետոր, աց

s.

rhetor, rhetorician, orator.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր հոյլք ամէն հըռետորի՝ ժողովարան ճարտասանի. (Շ. վիպ.։)


Հռետորական, ի, աց

adj.

rhetorical, oratorial.

· Calfa

NBHL (1)

Հռետորական հոյակապ եւ համառօտ բան. (Մագ. ՟Ե։)


Հռչակաւոր

adj.

famous, renowned, celebrated, far-famed.

· Calfa

NBHL (1)

εὑκλεής, ἑπίσημος, περιβόητος celebris, insignis, illustris, pervulgatus, decantatus. Որ ոք կամ որ ինչ ունի զհռչակ անուան կամ գովութեան. հռչակեալ. հռչակելի. մեծահբամաւ. անուանի. երեւելի. ականաւոր. նշանաւոր. հոյակապ.


Հրաբուն

adj. fig.

fiery, igneous;
spiritual, celestial, divine.

· Calfa


Հրաշագործ

cf. Սքանչելագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ՝ Հրաշալի օրինակաւ գործեալ. զարմանալի. զարմացուցիչ. հոյակապ.


Հրաշակերտ, ից, աց

adj. s.

extremely well built or done, wonderful, astonishing, surprising;
masterpiece;
եօթն —ք, the seven wonders.

· Calfa


Հրապաշտ

cf. Կրակապաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամանակս սաբիւռոսի (շապհոյ) հրապաշտ արքային պարսից։ Մատնեցան հրապաշտիցն. (անդ. փետր. ՟Ի՟Է։)


Հինգհազարեան

adj.

of five thousand.

· Calfa

NBHL (1)

Զլսողացն աշակերտէր զհինգհազարեան խմբիցն հոյլս. (Խոր. վրդվռ.։)


Հնարաւոր, աց

adj.

possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարօտեալ օգնականութեան մեքենայից, եւ հնարաւոր գործեաց։ Հնարաւոր մեքենայս դառն պատուհասից։ Ոչ զհայհոյչացն հնարաւոր չարաբանութիւն կապտեցեր. (Պիտ.։ Ճ. ՟Ա.։ Նար. ՟Լ՟Զ։)


Հոգեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրս հրեշտակաց հոգեղէնս։ Զօրք կամ հոյլք կամ դասք հոգեղինաց։ Հոգեղինացն զուգապատիւ. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Նար.։ Շար.։ Պիտ.։)


Հոգեմարտ, ից, աց

adj. s.

warring against, or denying the divinity of the Holy Spirit;
follower of the doctrine of Macedonius.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՈԳԵՄԱՐՏ կամ ՀՈԳԷՄԱՐՏ. πνευματομάχος qui spiritui sancto repugnat. Մարնչօղ ընդդէմ հոգւոյն սրբոյ. ժխտօղ աստուածութեան հոգւոյն. մակեդոն հայհոյիչ, եւ արբանեակք նորա.


Հոլաթեւեան

adj.

open-winged.

· Calfa


Հոլեմ, եցի

va.

cf. Հոլոնեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ՀՈԼԵԼ ՀՈԼՈՆԵԼ. Որպէս լծ. ընդ հյ. հոյլ, (որ գրի եւ ՀՈԼ) կամ յն. օ՛լօն այսինքն Բոլոր, է Ժողովել, բոլորել, իլ. մէկտեղել, մէկտեղիլ.

Ժղորեալ հոլոնեալ էին արքն եւ կանայքն, իբրեւ զճճիս կայտռեալ խլրտէին։ Թագաւորն պապ հոլոնեալ, եւ յարուցեալ ի գահոյիցն՝ յերկիր իջանէր. (Ճ. ՟Բ.։ եւ Մեսր. երէց.։)


Հոլոնեմ

va.

to bring or gather together, to assemble, to collect.

· Calfa

NBHL (2)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ՀՈԼԵԼ ՀՈԼՈՆԵԼ. Որպէս լծ. ընդ հյ. հոյլ, (որ գրի եւ ՀՈԼ) կամ յն. օ՛լօն այսինքն Բոլոր, է Ժողովել, բոլորել, իլ. մէկտեղել, մէկտեղիլ.

Ժղորեալ հոլոնեալ էին արքն եւ կանայքն, իբրեւ զճճիս կայտռեալ խլրտէին։ Թագաւորն պապ հոլոնեալ, եւ յարուցեալ ի գահոյիցն՝ յերկիր իջանէր. (Ճ. ՟Բ.։ եւ Մեսր. երէց.։)


Հեշտոց, աց

s.

soft or downy place of repose;
stuffed chair;
spring sofa, feather bed.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ փետրալի հեշտոցացն, եւ ոսկէթել գահոյիցն. (Ուռպել.։)


Հետավար լինիմ

vn.

to set off in pursuit, in search of, to pursue.

· Calfa

NBHL (1)

Հետավարեալ զասպականեացն հոյլս. (Պիտ.։)


Հետավարեմ

va.

to send after, to cause to pursue.

· Calfa

NBHL (1)

Հետավարեալ զասպականեացն հոյլս. (Պիտ.։)


Հետեւանք, նաց

s. geom.

consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երկրորդել միւսանգամ զհետեւանս զրուցաց շապհոյ։ Ոչ յաջողեցան հետեւանք արշաւանց աշոտի որպէս յերէկն եւ յեռանդն. (Յհ. կթ.։)


Հօտ, ից

s. fig.

flock, flock of sheep, of goats, fold;
cf. Յօտ;
the faithful, the universal Church.

· Calfa

NBHL (1)

ποίμνιον, ποίμνη grex եւ ἁγέλη ovile եւ այլն. (լծ. հովիւ. հովիտ. արօտ) Հաւաքումն կամ հոյլք խաշանց. ջոկ ոչխարաց, եւ փարախ նոցա. եւս եւ երամակ այլոց չորքոտանեաց.


Ձգեմ, եցի

va.

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.

· Calfa


Յաղագս

prep.

for, on account of, for the sake of, in consideration of.

· Calfa

NBHL (1)

Կեցցէ անձն իմ յաղագս քո. Մի՛ ինչ պատճառս տալ հակառակորդին ի հայհոյութեան յաղագս (կամ հայհոյութեան աղագաւ). եւ այլն։


Յիշոց, ցաց

s.

improper and offensive words, abuse names, insult, contumely.

· Calfa

NBHL (3)

αἱσχρολογία turpis memoratio, obtrectatio. Յիշումն զազիր իրաց ի նախատել զոք, զազրաբանութիւն անարգական. բան թշնամանագիր. լուտանք. նախատինք. իշոց, յիշունց. (սեռ. յիշընցաց) հայհոյանք. ա՛յլ է եւ Հայհոյութիւնն. քիւֆիւր, սէօյմէք սայմագ (պ. եատզիշդ, եազզիշթ, այսինքն յիշումն անարժան բանից)

Մի՛ ընդ անմիտըս տըղայոց, փոխան վիճմանցն ըզչար յիշոց։ Եւ որք յերդմունըս յանդըգնին, եւ ի յիշոցըս զազրալին։ Բանիցն գարշութիւն, թշնամանելով եւ անարգելով զընկերսն զանազան եւ պէսպէս հայհոյութեամբ, որ ըստ գեղջկացն բարբառոյ իշոցք (կամ յիշոցք) անուանի, եւ ըստ գրոց սովորութեանն՝ անէծք եւ թշնամանք, եւ որ այսպիսի են անուանք. (Շ. այբուբ. եւ Յիսուս որդի. եւ ընդհանր. յորմէ եւ Երզն. խրատ.։)

Այլ վասն յիշոցաց զի՞նչ պարտ է ասել. յիշոցն հայհոյութիւն է Աստուծոյ (ըստ որում հայհոյի մարդ՝ որ է ի պատկեր Աստուծոյ)։ Յիշումն առնէ ամենայն չարեաց, ուստի եւ յիշոց անուանեցաւ. (Կանոն.։)


Յիշոցատու

cf. Յիշոցնատու.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԻՇՈՑԱՏՈՒ կամ ՅԻՇՈՑՆԱՏՈՒ. Տուօղ զյիշոց. թշնամանադիր կամ հայհոյիչ ընկերին. ասի եւ ՊՂԾԱԳՈՐԾԱԽՕՍ, ԶԱԶՐԱԽՕՍ. իշոց տուօղ, յիշընցատու.


Յիշոցնատու, աց

adj.

using improper language, insulting, abusive, taunting, outrageous;
— լինել, to call names, to abuse, to insult, to outrage, to injury, to revile, to use like a blackguard.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԻՇՈՑԱՏՈՒ կամ ՅԻՇՈՑՆԱՏՈՒ. Տուօղ զյիշոց. թշնամանադիր կամ հայհոյիչ ընկերին. ասի եւ ՊՂԾԱԳՈՐԾԱԽՕՍ, ԶԱԶՐԱԽՕՍ. իշոց տուօղ, յիշընցատու.


Յոգնախումբ

adj.

assembled in great multitudes or flocks, very numerous.

· Calfa

NBHL (3)

Յոգնախումբ հոյլք անասնոց, կամ զօրք. (Անան. եկեղ.։ Ճ. ՟Բ.։)

Արիստոտէլ, Պղատոն, եւ այլքն յոգնախումբ ի ճեմարանսն Աթենայ գտեալ։ Վերծանեալ զյոգնախումբ հոյլս հանդիսացելոցն։ Արի՛ իբրեւ զՅեսու քաջամարտութեամբ յոգնախումբ ճակատամարտս հրաշից. (Մագ. ՟Ե. ՟Է. ՟Ժ՟Դ։)

Բազմերամ վեհագունիցն հոյլքն յոգնախումբս եղանակէին. իմա՛ իբր մ. անթիւ բազմութեամբ, կամ բազմօրինակ նուագօք։


Յոլով, ից

adj.

much, great, much of, a great deal of;
—ք, many, several;
—ք ի մարդկանէ, most men, most people, the generality of mankind;
— անգամ, many a time, often.

· Calfa

NBHL (1)

πολύς, πολλοί multus, numerosus, amplus, plerique, bona pars, multitudo πλεῖον, πλείονες plus, plurimus, plures, complures. Բազում. շատ. յաճախ. յոգն. մեծ մասն. (լծ. եւ հոյլ. ժողով. հոլով. բոլոր. յն. օ՛լօս, բօլի՛. թ. ուլու, պօլ. որպէս չօգ, իֆրաթ ).


Յոռածին

adj.

low-born, ignoble, base.

· Calfa

NBHL (1)

(Ո՛վ Նեստոր) որչափ ի վեր ելեր ի բարձրութիւնս, գարշելի գոլով եւ յոռածին, յանչափս իջեր ի վիհս հայհոյութեան անկեալ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Յստակամտութիւն, ութեան

s.

single-mindedness, simple-heartedness, sincerity, ingenuousness, candour.

· Calfa

NBHL (1)

Խրատեսցին ամենեքին դովաւ ոչ հայհոյել զԱստուածսն, այլ զոհել յստակամտութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)


Նազաբանութիւն, ութեան

s.

eulogy, praise.

· Calfa

NBHL (1)

Հռչակելումն եսիոդեայ զհրաշափառագոյն նազաբանութիւն նմա հատուցանել վարկ։ Պատմեն զհոյակապ նազաբանութիւն պանծանաց. (Պիտ.։)


Նախանձաւոր, աց

adj. s.

zealous, full of zeal, desirous, ardent, fervent;
emulous;
zealot, emulator, rival, competitor;
envious, jealous;
— լինել, to be zealous;
to bear envy, to be envious of;
to vie with.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձաւորք ճգնութեան մեծ նահատակին յովբայ արդարոյ՝ հոյլք ճգնաւորաց. (Շար.։)


Նախատեմ, եցի

va.

to insult, to injure, to offend, to outrage, to abuse, to load with injuries;
to reproach, to blame, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

ὁνειδίζω exprobro, probrio affiio, vitupero, convicior, carpo. Սակս կանխաւ կամ յոյժ ատելոյն՝ թշնամանել. կամ իբր նեխեալ եւ հոտեալ ատել. անարգել. ընդ վայր հարկանել. ծանր բանիւք պարսաւանս դնել. մեղ ի վերայ դնել. լուտալ. հայհոյել. յամօթ առնել. յանդիմանել.


Նախիր, խրաց

s.

herd of black-cattle.

· Calfa

NBHL (1)

Հասարակական նախիր ի հասարակէ ժողովեալ։ Չորքոտանի կենդանեացն հոյլք, յոլով անդէոցն նախիրք (յն. (մի բառ). Նիւս. կազմ.։ Ածաբ. ժղ.։)


Նահատակուհի, հւոյ

s.

martyr.

· Calfa

NBHL (1)

Զայսոսիկ ասելով նահատակուհին, լուսաւ հայրն, եւ հնարէր անհանդուրժելի հասուցանել զնահատակուհոյն տանջանս. (Ճ. ՟Ա.։)


Նաշիհ, շհոյ

s.

finest quality of wheat flour.

· Calfa

NBHL (1)

Թրեա՛ գրիւս երիս ալեր նաշհոյ։ Երիս խանս նաշհւոյ։ Նաշիհ ցորենոյ։ Նաշիհ լիցի պատարագն։ Խան մի բաղարջաց նաշհւոյ։ Ի նաշհւոյ անտի։ Լի նաշհւով զանդելով ընդ իւղոյ։ Նաշիհ եւ մանն։ Իւղ ըստ նաշհւոյն.եւ այլն։


Նաւաստութիւն, ութեան

s.

profession of a sailor;
seamanship;
steering of a ship;
piloting;
navigation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զինուորութեանցն հոյլս, եւ ի նաւաստութեան։ ԶՆաւաստութեան շահավաճառութիւն։ Պարտ էին զնաւաստութիւն՝ աստուածային եւ մարդկային արուեստ ասել, եւ այլն. (Պիտ. ստէպ։)


Յառաջամասն, սին

cf. Յառաջաբաժին.

· Calfa

NBHL (1)

Թափեալ ի հարցն պատուոյ, եւ յառաջամասինն գահոյէ. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Յառաջամասնութիւն, ութեան

s.

cf. Յառաջաբաժին.

· Calfa

NBHL (1)

Թափեալ ի հարցն պատուոյ, եւ յառաջամասինն գահոյէ. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Յառաջասաց

cf. Յառաջասացեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռանալ յառաջասացեալ հայհոյութենէ։ Խոստովանեա՛ յառաջասացելոցն զքեզ մի ոք գոլ ի չարապաշտից. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Յառաջասացեալ

adj.

predicted, foretold, prophesied.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռանալ յառաջասացեալ հայհոյութենէ։ Խոստովանեա՛ յառաջասացելոցն զքեզ մի ոք գոլ ի չարապաշտից. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Յատուկ

adj. adv.

proper, own, particular, special, peculiar, private;
essential, natural;
alone, separate;
singular, unexampled, alone of its kind;
cutting, sharp, taunting (answer);
cf. Յատկաբար;
— անուն, proper name.

· Calfa

NBHL (1)

Զանգիտեաց ինքեամբ յատուկ մարտնչել ընդ Շապհոյ. (Խոր. ՟Բ. 84։)


Մեծագործ

adj.

noble, generous, magnificent;
ostentatious;
grand, imposing, stately, superb, magnificent.

· Calfa

NBHL (1)

μεγαλουργός magnificus. Որպէս մեծ ինչ գործեցեալ կամ գործելի. երեւելի. հոյակապ.


Մեծաշէն

adj.

cf. Մեծակառոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ շէնքն եւ կառուցումն է մեծ. հոյակապ.


Մեծարոյ

cf. Մեծարգի.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծարոյ եւ հաւատարիմ առաջի դենշապհոյ երեւեցոյց զիս. (Փարպ.։)


Մեծափառութիւն, ութեան

s.

majesty, glory, celebrity.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն յերուսաղէմ, եւ այլ եւս բազմութիւն ընդ իւր, որպէս թագուհոյ մեծափառութեամբ եկեալ. (Ճ. ՟Ժ.։)


Մեհենակապուտ

adj.

cf. Մեհենազերծ.

· Calfa

NBHL (1)

Մչ մեհենակապուտս, եւ ոչ հայհոյիչս աստուծոյն մերոյ. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 37։)


Մոլի, լւոյ, լեաց

adj.

raving, furious, frenetic, maniac, mad;
vicious, petulant, passionate;
great, excessive.

· Calfa

NBHL (1)

Խրատեաց ասելով ի բաց կալ քեզ ի մոլւոյդ հայհոյութենէ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Մուշտակագործ

cf. Մաշկեկագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Մուշտ մուշտակեալ ասի. մուշտ կամ հաւել ի հոյլս, կաւամ ի ջոկս անասնոց. (Երզն. քեր.։)


Մառախուղ, խղոյ, խլոյ, խղոց, խլոց

s.

fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.

· Calfa

NBHL (1)

γνόφος, ὀμίχλη , ἁχλύς caligo, nebula, tenebrae θύελλα procella. (գրի եւ վրիպակաւ Մարախուղ. ի ձայնիցս՝ մառ, մառն. եւ խուղ. կամ խուլ կամ հոյլ եւ այլն) Մէգ. բալ. շոգի. օդ թանձր՝ որպէս գոլորշի վերացեալ, կամ ամպ վայրիջեալ եւ զնստեալ իբրեւ զծուխ եւ զշամանդաղ, խոնաւ եւ խոնաւացուցիչ, մթագին եւ մթագնիչ՝ որպէս աղջամուղջ. եւ Մէգ մրրկեալ. մրրիկ. մշուշ, բալ.


Մարդախողխող

cf. Մարդախոշոշ.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդախոշոշն անօրէն հայհոյիչն սատակամահ լինէր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 28։)