cf. Եկեղեցակապուտ.
Եկեղեցակապո՛ւտ եւ արիւնահեղ. (Ճ. ՟Բ.։)
Եկեղեցակողոպո՛ւտ դու. (տպ. եկեղեցի կողոպտօղ)։ Ասեն օրէնքն, եթէ եկեղեցակողոպուտն մեռանի. (Վրք. հց. ՟Է։)
to assemble, to be convoked.
ἑκκλησιάζομαι, ἑξεκκλησιάζομαι congregor, in concionem evocor Ժողովիլ հաւատացելոց ի մի վայր. կոչմամբ եկաւորել ի մի. ժողվիլ. մէկտեղիլ.
to asssemble, to convoke.
ἑκκλησιάζω, ἑξεκκλησιάζω congrgo in coetum, in concionem convoco Ժողովել զհաւատացեալս ի մի վայր. կոչել ի մի տեղի՝ ի լուր բանից, եւ ի խորհուրդ. ժողվել, մէկտեղել.
cf. Եկեղեցապան.
որ եւ եկեղեցապան, եկեղեցպան. Վերակացու եւ պահապան եկեղեցւոյ.
Առի ի քէն ի ստեփաննոսէ քահանայէ՝ եկեղեցպանէ սրբոյ յարութեանդ. (Վրք. հց. ձ։)
way;
means.
Ճանապարհ սովորական արահետ. (լծ. հյ. ուղի).
Մի՛ գուցէ շաւիղ ուլուց իցէ երեւեալն, յաղադս ոչ երեւելոյ քեզ հետովքն եղագն՝ ընդ որ անցինն». յն. որ հետովքն իւրեանց զկուռ զուղին մաշեցին. (Նիւս. երգ.։)
Եղագ ներքսանկութեան նմա (դիւին) յանշնորհակալուս բազմերախտութեանն աստուծոյ ներհորդեսցի. (Յհ. իմ. ատ.։)
ԵՂԱԳ. որպէս լծորդ ընդ թ. ըլաճ, է Դեղ, հնար, ճար. որ եւ ԱՂԱԳ.
Թերեւս երկպատիկ օգտութեան աւելի եղագս գտանել կարասցեն. (Ագաթ.։ (այլ այս եւս մարթի մեկնիլ՝ ճանապարհ)։)
created, made.
Չէ՛ր հնար եղական բնութեան զեղական ազատել, այլ միայն անեղ արարչին. (Խոսր. պտրգ.։)
cruet, vial for oil.
Բառ եբր. ուլամ, այսինքն Սրահ.
fork, pitch-fork.
Զեղանն՝ որով զկալն սփռեն, կոչեն մատ։ Կազմէ զդեղս եղանաւ. (Ստեփ. լեհ.։)
mode, modification;
form, formule, make, manner, way;
sort, kind, quality, condition, conduct;
means, expedient;
turn, trick;
air, tone, modulation;
time, measure;
mood;
— տարւոյ, season;
անգործ —, dead season.
Ըստ երկուց եղանակաց։ Ըստ երկրորդ եղանակի. (եւ այլն. Սահմ.։)
Երգեցին զնորա օրհնութիւնս եղանակօք. (Ճ. ՟Բ.։)
Յեղափոխ եղանակք ժամանակաց։ Սակս ձմերային եղանակին. (Յհ. կթ.։)
Իսկ եղանակք բայից՝ առ նախնիս ընդ յն. ասին Խոնարհմունք կամ խոնարհութիւնք. ἑγκλίσεις modus verbi
to sing harmoniously.
Եղանակէին վերնական պետութիւնքն հրաշալի ձայնիւ։ Եղանակեն զերգս օրհնութեան։ Եղանակէին՝ երգս առեալ. (Շար.։)
to be become, to be created;
to happen;
— ուրեք, to sojourn;
— ընդ կնոջ, to know a woman;
եղիցի լոյս եւ եղեւ լոյս, let there be light! and there was light;
եղիցի եղիցի, amen, so be it, be it so;
մի եղիցի, God forbid!
Զինուոր եղար վերին աշխարհի։ Առ աչօք եղայք։ Մաշկ.։
(էական եւ չ) γίνομαι fio, factus sum է՛ լինել. գոյանալ. ստեղծանիլ. ծնանիլ ի ժամանակի. իբր յն. γίγνομαι nascor, gignor եւ Լինել այս ինչ կամ այսպիսի. փոփոխիլ. առնիլ. գործիլ. հանդիպիլ. եղնիլ, ըլլալ.
Եղիցի՛ լոյս, եւ եղեւ լոյս։ Եւ եղեւ երեկոյ, եւ եղեւ վաղորդայն։ Եղեւ մարդն յոգի կենդանի։ Սեթայ եղեւ որդի։ Եղեւ ըստ բանին յովսեփայ։ Ես եղէց նմա ի հայր, եւ նա եղիցի ինձ յորդի։ Եղիջիք ինձ յուստերս եւ ի դստերս.եւ այլն։
Ոչինչ յաշխարհիս մասանց ինքնակալ աստուած կարծել գոլ. քանզի եղեւ։ Կատարեալ եղանել (այսինքն եղեալ գոլ)։ Սկիզբն եղանիլ. (Փիլ.։)
Որոց ծնունդքն ի միում ժամու չէին, եւ մահքն ի միասին եղանին։ Արժանի եղայ խորհրդոյն. (Եզնիկ.։)
Եղիցի եւ աստանօր լնուլ մեզ զփափագ կամաց քոց (այսինքն լցցուք)։ Թագաւոր հրէաստանի յանտոնէ եղեալ (այսինքն կարգեալ). (Խոր.։)
Իմաստասիրութիւն զհանրականօքն եղանի. (Անյաղթ պորփ.։)
Մա՛տն եղանին թշնամեացն։ Կաթնաբոյծ եղանիւր. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Ի սոցա բանս եղեալ թաբաւորին». այսինքն հրապուրեալ, հակամիտեալ. (Եղիշ. ՟Գ։)
creation;
being, creature.
Ամենահնար արուեստաւորիդ իմս եղանութեան. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
Պատճառ եղանութեանց, կազմիչ հանդերձելոց. (Նար. ՟Ձ՟Դ։)
to aneint, to oil.
fraternally, brotherly;
— կեալ ընդ միմեանս, to live together like brothers.
cf. Եղբայրասպան.
Ընդ անիծեալ եղբայրազրաւն կայենի զարմից. (Յհ. կթ.։)
fraternal.
ἁδελφικός fraternus, germanus, -um Որ ինչ անկ է եղբարց կամ եղբայրութեան. հարազատական.
Եղբայրական ախտակրութիւն, կամ համարձակութիւն, անուն, համբակ. (Իգն.։ Լմբ.։ Տօնակ.։ Նար. խչ.։)
fraternity, brotherhood;
fellowship
Անհաւատագոյն քան զհնդեսին եղբայրակցութիւնս այնր մեծատան. (Նար. ՟Կ՟Դ։)
Յորդէգրութիւն հօրն երկնաւորի, եւ յեղբայրակցութիւն քրիստոսի. (Խոսր.։)
to be fellowmember.
monastery.
Բնակարան հոգեւոր եղբարց. վանք.
that loves his brother.
Համամիտք իցէք, համակարիք, եղբայրասէրք. (՟Ա. Պետ. ՟Գ. 8։)
fratricide, that deceives his brother.
fratricide, murder of a brother.
Ահամբոյր թշնամութիւնք եղբայրասպանութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
hatred, ill will towards a brother.
Զեղբայրատեցութիւն յանձանց ձերոց ոչ հալածեցէք. (Ճ. ՟Գ.։)
fraternity;
brotherhood
Կենահաղորդս լինել ընդ միմեանս աննախանձ եղբայրութեամբ։ Վայելչաբար ի միասին կապակցիլ հասարակ եղբայրութեամբ. (Յհ. կթ.։)
Խաղաղասէր կրօնաւոր ջահ պայծառ է եղբայրութեանն. (Նեղոս.։)
Ե՞րբ եկեսցուք ի վանսն, զի օրհնեսցուք յեղբայրութենէն. (Ճ. ՟Բ.։)
charity, brotherly love.
Այս է ճշմարիտ եղբայրսիրութիւն, ջանալ եւ ի հոգեւորսն ձեռնտու լինել մերձաւորի իւրոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 18։)
son of a brother;
nephew.
Լայնաբար, իբր Հօրեղբօրորդի։ (Տոբ. ՟է. 2։) Կամ իբր Քեռորդի։ (Կողոս. ՟դ. 10.) զի հոմաձայն է յն.
cf. Եղբօրորդեակ.
Լայնաբար, իբր Հօրեղբօրորդի։ (Տոբ. ՟է. 2։) Կամ իբր Քեռորդի։ (Կողոս. ՟դ. 10.) զի հոմաձայն է յն.
walking stick, cane.
reedy;
reedy fen.
Մտեալ յեղեգնուտն անտառ՝ գտին անդ զեղբայրն. (Վրք. հց. ՟Ժ։)
ԵՂԵԳՆՈՒՏ գ. καλαμών arundinetum Տեղի եղեգանց. շամբք. ... որ եւ է յատուկ անուն տեղւոյ, (իբր յն. գալամօ՛ն. հյ. կաղամոն)
Ասէր աբբայն աղեքսանդրոս յեղեգնուտէն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Եղանութիւն.
Նայեցեալ խորհրդով մտաց ի սկզբնաւորն իմ եղելութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)
Եթէ անեղութիւնն էութիւն է, հարկ եղիցի եւ եղելութեանն էութիւն. եւ եթէ երկոքեան էութիւնք են, ո՛չ եղիցի ներհական անեղութեանն եղելութիւն, այլ՝ նոյն. քանզի ո՛չ է ներհական էութիւն՝ էութեան. (Կիւրղ. գանձ.։)
Եղելութիւնն ի հոմանուանց անտի է. (Խոսր.։)
drizzled, spoilt by drizzling rain.
Խարեալ յեղեմանց. եղեմէ էրած խահրած
Ձիւնաթաղք, եղեմնախարք, խստութեամբ հարեալք. (Ագաթ.։)
covered with drizzling rain.
Եղեմնապատ եւ ձիւնաթաղեալ պահին ամենայն արմատք. (Մաշտ.։)
that casts, produces drizzling rain.
Օդք եղեմնարկուք։ Յեղեմնարկու օդոց։ Եղեմնարկու հողմն կամ սառնամանիք. (Խոր. ՟Գ. 68։ Ճ. ՟Ա.։ Սիսիան.։ Ճշ.։)
flagitious, wicked, rascally.
Չարին ... բանսարկուին ... հանապազորդեան եղեռնագործին ... դժնդակ դիւին. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)
villany, wick-edness, heinous crime.
Փայտ, խոտ, եւ եղէգն զեղեռնագործութեան բերէ զնշանակ. (Գր. հր.։)
flagitious, wicked, rascally;
bad, malicious;
enormous, atrocious.
Զհատուցանելն եղեռնականացն. (Նար. ՟Խ՟Ե.)
cf. Եղեռնական.
Իսկ եղեռնային հուր հերձուածողին (արիոսի՝) հրդեհեաց բնաւին. (Գանձ.։)
Ա՛յ թշուառ ... գո՛նէ արդ առ վաղիւ պատրաստեսցես եղեռնաւոր թշուառական ազգին հրէից։ Փղապետն այսպէս յանկարծ ժամանակի յեղեռնաւոր պատուհասէն մազապուր ելանէր։ Ուր համարեցան զեղեռնաւոր սատակումն անձանց իւրեանց կատարել. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 21. 19։ ՟Զ. 21։)
cf. Եղեռնական.
Իսկ եղեռնային հուր հերձուածողին (արիոսի՝) հրդեհեաց բնաւին. (Գանձ.։)
Ա՛յ թշուառ ... գո՛նէ արդ առ վաղիւ պատրաստեսցես եղեռնաւոր թշուառական ազգին հրէից։ Փղապետն այսպէս յանկարծ ժամանակի յեղեռնաւոր պատուհասէն մազապուր ելանէր։ Ուր համարեցան զեղեռնաւոր սատակումն անձանց իւրեանց կատարել. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 21. 19։ ՟Զ. 21։)
rascality, wickedness.
Մոլեգնականն եղեռնութիւն տոհմին յակոբայ. (Նար. խչ.։)
weeper, mourner.
Որ թէ ամենայն բանակք անմահից եղերամայրս լինիցին, չեն բաւական իմ անբաւանդակելի կորստեանս. (Բենիկ.։)
Ո՛չ եթէ զեղերամայր առընթեր ածէր բանիւք պաճուճելովք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
pine, fir;
cedar;
mugwort, artemisia;
kidney-bean;
southernwood.
ԵՂԵՒԻՆ որ եւ ԵՂԱՏ. ἑλάτη abies. եբր. սիխ. որ թարգմանի եւ Մայր. κέδρος cedrus Ծառ ուղղաբերձ, վարսագեղ, նրբատերեւ, իւղային անուշահոտ. որպէս փստղենի, գի, նոճի, մայր, ազգ մայրւոյ.
Կամ Կաղնի. որպէս եբր. էլօն. որ եւ ԿԱՂԱՄԱԽ, ԲԱՐՏԻ. յոր հայի ասելն.
Տատանին տագնապաւ տերեւք տնկոց եղեւին ծառոց շարժեալք ի հողմոց. (Նար. ՟Կ՟Ա։)
ԵՂԵՒԻՆ ասի եւ ազգ ինչ ափսինդի կամ օշինդրի, որոյ ազնիւն լինի ի հայս. շէհէրմէնի որ գրի եւ ԵՂԵՒՆԻՆ։ (Բժշկարան.։)
cedar;
cedar woed;
fir-tree;
fir-wood.
ruinous, corruptive, destructive, noxious.
Եղծագործ սովորութեանց. (Յհ. իմ. ատ.։)
corruptible;
fragile;
that may be effaced.
Եղծանելի. եղծանուտ. ապականացու. անցաւոր. մահկանացու.
Առ մարդ ոք եղծական։ Առ գիրն եղծական, եւ առ հոգին մնացական. (Նար. ՟Ծ՟Ա. եւ Նար. մծբ.։)
Մահու վայր՝ ի քեզ ինքեան ի բնութեանդ բունեալ, ի ձեռն երծական կերակրոյդ ընդ քեզ սնեալ. (Անյաղթ հց. իմ.։)
cf. Եղծական.
to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.
φθείρω, διαφθείρω, ἁνατρέπω , ἁφανίζω, ἁλλοιόω, καταβάλλω, καταλύω corrumpo, everto, dissolvo եւ այլն. ասի եւ իբր ռմկ. Եղծել, Եղծնուլ (հակառակն ստեղծանելոյ). Ապականել. աւերել, լուծանել. խանգարել. կորուսանել. ջնջել. ի բաց բառնալ. աւրել, խանկրել, փճացնել.
Գուցէ եղծանիցեմ զժառանգութիւն իմ։ Մի՛ եղծցես զանուն իմ ի տանէ հօր իմոյ։ Կազմելով կամէր տէր եղծանել զնոսա։ Եղծանելով եղծցես զնոսա։ Յո՛ր կողմ եւ դարձցի ամպարիշտն, եղծանի։ Եղծաւ գեղ կանանց։ Գոյն երեսաց քոց մի՛ եղծցի։ Մի՛ եղծանիցի հրաման մարաց եւ պարսից.եւ այլն։
Եղծանելով զգիր պարտեաց. (Յհ. կթ.։)
ԵՂԾԱՆԵԼ. ըստ հռետորաց է Ընդ վայր հարկանել, հերքել, ատելի առնել զբանս այլոց, կամ զգովելի կարծեցեալս.
Եղծանելի՛ է ո՛չ զյոյժ հաւաստին, եւ ո՛չ զյաւէտ կարելին, այլ որ զմիջին բնութիւնն ունի։ Եւ եղծանելով՝ պարտ է նախ առաջին սուղ ինչ բամբասանս ասել իրացն ասողին. (Պիտ.։)
cf. Եղծական.
Գալոց է միւսանգամ ի նորոգումն եղծանուտ բնութեանս մերում. (Լմբ. հանգ.։)
cf. Եղծանեմ.
Զհակառակ յարուցեալսն ի վերայ լերինն սիոնի եղծնուլ. (Լծ. կոչ.։)
cf. Եղծանեմ.
Զհակառակ յարուցեալսն ի վերայ լերինն սիոնի եղծնուլ. (Լծ. կոչ.։)
corruption, depravity, decay;
destruction, exstinction;
blot, erasure;
abolition, abrogation;
յ— դնել, յ— ապականութեան դնել, — հասուցանել, to destroy, to ruin, to annihilate;
յ— աւերանաց բերիլ, յ— դնիլ, մատնիլ, to waste one's self, to throw one's self away, to consume one's self, to wear one's self out;
to faint.