Definitions containing the research մահ : 1998 results

Ջրեմ, եցի

va.

to destroy, to efface;
to cancel, to expiate, to absolve;
to water.

· Calfa

NBHL (3)

Ջրել զսէր։ Չջրեաց զմեղսն։ Զդեղս մահու ջրեաց։ Արեւամբն իւրով ջրեալ զթոյն օձին։ Առ ի չջրելոյ զուխտն։ Ջրեսցէ զխայթոցս դժոխոց. (Ոսկ. մտթ.։ տիմ։ խչ։ Խոր. հռիփս.։ Եզնիկ.։ Ագաթ.։)

ջրեսցին մեղքն։ Զվճիռ հոգւոյս մահու ջրեսցես կայլակօք արեան որդւոյդ սիրելւոյ։ Մուրհակս ջրեալ։ Զմուրհակս չարեաց ջրէ. (Նար.)

Ոչ ջրեսցէ զուխտն մեր՝ որ ընդ մահուն. (Գէ. ես.։)


Ռահ

s.

way, road;
— գործել, հորդել, to travel, to go on a journey.

· Calfa

NBHL (1)

Օձն մահաշունչ՝ գարշապարին սպասող, ջախեալ ի սրբոյն (գրիգորի) լուսաւորիչ ռահից։ Ռահ աշտիճանաց ի վիրապին եդեալ՝ հանել ընդ նոսին զհայաստանեաց ազինս. (Շ. տաղ.։)


Ռետին, տնի, իւ

s.

resin, rosin, cedar-resin, colophony;
— բեւեկն, pine-resin;
— կենաց, balm of life.

· Calfa

NBHL (1)

Ջուրք յորդանանու ռետին մեզ փայլեն դեղ անմահութեան։ Ռետին մակաւասար արկեալ (ի վերայ ձկանց ի պէտս համեմից), եւ ոքսեմելի։ Ռետնիւ լնանիմ, եւ ոչ բժշկիմ։ Ռետնիւ քաղցու (կամ ռետիւք քաղցիւք) բժշկական զհիւանդութիւնս ողջացուցէք։ Ռետինըդ քաղցու (կամ ռետինըս քաղցոյ) ռամ հոգւոյս արբո. (Զքր. կթ.։ Մագ. ՟Ժ՟Բ։ Նար. ՟Կ՟Բ։ Շ. տաղ առաք.։ Ժմ.։)


Սադրեմ, եցի

va.

to persuade, to advise, to excite, to suggest, to insinuate, to stir up, to provoke, to induce;
to help, to contribute;
to be the means of, to procure;
to contrive, to invent, to form;
to betray, to give up, to deliver.

· Calfa

NBHL (1)

Սադրեալ ի կնոջէ իւրմէ (ի մահ որդւոյն). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Սակաւերամ

adj.

of a small flock or herd.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանիքն բազմահոյլք, եւ սակաւերամք. (Արշ.։)


Սակաւունակ

adj.

having but a few.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմահաւաքին ոչինչ առաւելու ի ժամանակին, եւ սակաւունակին ոչինչ պակասէ. (Վրդն. ել.։ 13)


Սակաւօրեայ

adj.

having but few days;
lasting a short time, ephemeral.

· Calfa

NBHL (1)

Զի երկայնօրեայք լինիցին յերկրին բարութեանցն, որպէս ի դրախտին սակաւօրեայք։ Բազմօրեայք լինիջք յանմահութեան, որ ի դրախտին սակաւօրեայք. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Արշ.։)


Սակր, կեր, կերբ, կրով

s.

hatchet, axe;
cf. Սակեր.

· Calfa

NBHL (1)

Պավաւորք ոք տպաւորելով զբանսն ի քարտիսի. որ իտալացւոց բարբառովն սակր ասի։ Յորժամ ոք զթագաւորական սակր ապականելով որպէս զբան թագաւորին՝ ի մահ ածի. (Ճ. ՟Գ.։)


Սահմանեմ, եցի

va.

to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.

· Calfa


Սահմանիմ

vn.

to have for boundaries;
to be bounded, limited;
to contain, to comprehend;
to be measured;
constituted, established;
defined;
մահուամբ —, to submit to death, to die;
սահմանեալ ժամանակ, epoch decided on, fixed time.

· Calfa


Սայապէս

adv.

cf. Սապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Սայապէս զայսօրինակ վկայեաց։ Ամենայն հայք մտին ընդ հարկաւ, սայապէս եւ ասորեստան եւ ամենայն միջերկրեայք։ Սայապէս եւ մուշեղայ եւս ետ զնոյն դեղ մահու. (Եւս. քր. ՟Ա. Վրդն. պտմ.։ Ուռպ.։)


Պարեմ, եցի

va.

to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.

· Calfa

NBHL (1)

Եկայ՛ք պարսեցուք ընդ հրեշտակս։ Այսօր դասք անմարմնոցներգս առաւել պարեն ընդ մարդկան զերգս հոգեւորս անմահ փեսային յառագաստ. (Շար.։)


Պարենաւորիմ, եցայ

vn.

to earn one's livelihood.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրհասական արջոցն բերելով նմանութիւն, որ յաւուրս ձմերայնոյ արմատովք արմատովք պարենաւորեալ, ի մէջ կենաց եւ մահու անցեալ որջանանա ի բոյնս իւեանց։ Առ ծովեզերբն զամառային ժամանակն պարենաւորեալ առկայանան (կենդանիք). (Արծր. ՟Բ. 7։ ՟Գ. 7։)


Պարծունակ

adj.

of great merit, praiseworthy, glorious.

· Calfa

NBHL (1)

Նշան պարծունակ մահու յաղթողին. (Նար. խչ.։)


Պարկեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.

· Calfa

NBHL (1)

զմանուկն ետ մահուան գովէ, եւ բիւր գուութեմբ պարկեշտացուցանէ։ Ճարտասանի ուրուք եւ կամ բանագրի դժնէի յարմարելով զբանն առ ի լսողացն հիացումն՝ ճայթմամբ իւիք պարկեշտացուցանելով. (Բրս. բարկ. եւ Բրս. գորդ.։)


Պարունակեմ, եցի

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

· Calfa

NBHL (1)

Հաղորդ լեալ ճշմարիտ կենդանութեան, որ եւ ոչ միով մահու պարումակի. (Առ որս. ՟Բ։)


Պարսաւեմ, եցի

va.

to blame, to reproach, to find fault with, to carp, to criticize, to vituperate, to animadvert, to condemn, to censure.

· Calfa

NBHL (2)

Յարեն զթշուառութիւն, եւ պարսաւեն զյաջողուածս. գովեն զմահ, եւ պարսաւեն զկեանս. (Եղիշ. ՟Բ։)

Յիրաւի պարսաւեսցի առաւել քան թէ գովեսցի՝ մահուամբ սիրելեացն դնելով իւր պատիւ. (Փիլ. իմաստն.։)


Պարտական, ի, աց

s. adj.

debtor;
indebted;
bond. responsible, obliged;
culpable, guilty;
due, fit, convenient;
— առնել, to cause to run into debt;
to oblige;
— լինել, to remain debtor, to run into debt;
to be obliged or subject;
ինքն եղիցի անձին իւրում —, his blood shall be on his own head.

· Calfa


Պարտասեցուցանեմ, ուցի

va.

to tire out, to weary, to fatigue too much, to harass, to jade, to overweary, to worry, to fag, to exhaust, to debilitate, to extenuate.

· Calfa

NBHL (1)

Թախանձեցոյց զնա, եւ պարտասեցոյց զնա մինչեւ մահ. (Դտ. ՟Ծ՟Զ. 16։)


Պարտաւորեմ, եցի

va.

cf. Պարտաւորեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտաւորեն զնա օրէնքն, եւ ոչ արդարացուցանեն։ Յուրոց օրինացն պարտաւորեցաւ, եւ եղեւ մահապարտ. (Եզնիկ.։)


Պարտութիւն, ութեան

s.

overthrow, defeat, discomfit;
subjection;
ի — մատնել, դարձուցանել, արկանել, ընկղմել, to overcome, to conquer, to defeat, to rout, to overthrow, cf. Պարտեմ;
ի — մատնիլ, to be vanquished, conquered, defeated, routed, to lose the battle, to be discomfited;
— խոստովանել, to succumb, to yield, to give up, to cede, to surrender, to deliver up the arms, to submit;
to avow or know one's weakness.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկղմի մահ ի պարտութիւն. (Եզնիկ.։)


Պարտումն, ման

s.

the act of conquering or of being conquered;
cf. Պարտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Տէրունի նշան ... որ ունի յինքեան գանձս ... զպարտումն մահու, եւ զլուծումն մեղաց. (զոր մարթ է առնուլ եւ որպէս ներգ). (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Պարփակեմ, եցի

va.

to envelop, to enclose, to encircle, to surround, to shut in;
to circumscribe, to comprehend;
— թագաւ, to crown, to gird the brows with a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Տարժամ մահուանէ պարփակել, ըզկապեալսն ի բանդից արձակել. (Գանձ.։)


Պարփակութիւն, ութեան

s.

surrounding.

· Calfa

NBHL (1)

Խզեսցես զերիզապնդեայ մահազդեստս պարփակութիւն դժոխազնեայ կապանացս. (Նար. ՟Ծ՟Ը։)


Սարդենեան

cf. Սարդենի.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի սարդենի մահակէ պար գոլով երգէին զհոմերական քերթուածսն։ Սարդենի գաւազանաւ պար գալով. (Մագ. ՟Ժ՟Ա։ Երզն. քեր.։)


Սարդենի

adj. s.

laurel;
cf. Սարդի.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի սարդենի մահակէ պար գոլով երգէին զհոմերական քերթուածսն։ Սարդենի գաւազանաւ պար գալով. (Մագ. ՟Ժ՟Ա։ Երզն. քեր.։)


Սարեկ, աց

s.

black-bird.

· Calfa

NBHL (2)

ՍԱՐԵԱԿ կամ ՍԱՐԵԿ որ եւ ՍԱՐԻԿ. Կրկին ազգ թռչնոց. առաջին՝ որ կոչի ըստ յն. է տարմահաւ. տարմ. Եւ երկրորդն է Կեռնեխ, ագռաւ փոքր՝ քաղցրաձայն.

Սարիկք եւ տարմահաւք (յն. մի բառ, սէլէւգի՛ս)։ Տրմահաւն եւ սարիկն (յն. մի բառ) առնուն հրաման սատակել զմարախս. (Վեցօր. ՟Ը։)


Սարսափիւն

s.

start, thrill, cold shiver, shudder.

· Calfa


Սարսափումն, ման

s.

cf. Սարսափ.

· Calfa


Սարսելի

cf. Սարսափելի.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ մատիցես ի բաժակն սարսելի, իբր անտի ի կողոյն իսկ ըմպելոյ այնպէս մատիցես յառաջ։ Բաժակ մահուն՝ ամենեցուն սարսելի, Եղեւ աշխատելոցն կարօտելի. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39. եւ Ոսկ. ննջ.։)


Սարսեմ, եցի

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

· Calfa

NBHL (1)

Սարսէ ի գոչելսյն սաստիւ։ Եւ ես սարսեցի։ Պիղատոս սարսեաց յարդարութենէ փրկչին։ Սարսեցէք (ի մահուանէ), եւ սմին ակն կալարուք. (Եզնիկ.։ Դիոն. թղթ.։ իսուք։ Ոսկ. ննջ.։)


Սարսռելի

cf. Սարսափելի.

· Calfa

NBHL (1)

Կատամահ տանջանացն սարսռելի գործոցն։ Լսեն զսարսռելի բարբառն, եթէ երթայք յինէն. (Ոսկ. լս. եւ Ոսկ. ի նեռն.։)


Սարտնում, եայ

vn.

cf. Սարտչիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սմանէ մահ սարտուցեալ՝ երկնչի մերձենալ առ հաւատացեալս. (Մամիկ.։)


Սարտչիմ, եայ, տուցեալ

vn.

to be shocked at, estranged, alienated, to have an aversion to, to withdraw, to abandon;
to be horrified, scared, to take umbrage;
— ի ստենէ, to be weaned, disaccustomed.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սմանէ մահ սարտուցեալ՝ երկնչի մերձենալ առ հաւատացեալս. (Մամիկ.։)


Սաւառնիմ, եցայ

vn.

to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.

· Calfa

NBHL (1)

Սաւառնին (պարակցութեամբ) ընդ հողեղէնքս՝ ջոկք անմահիցըն հրեղինաց. (Տաղ.։)


Սաւուղաբար

adv.

like Saul.

· Calfa

NBHL (1)

Սաւուղաբար արար ընդ անձինն իւրոյ։ Սաւուղաբար անձնամահ եղեւ։ Սաւուղաբար յիւրմէ մեռեալ. (Խոր. ՟Գ. 35։ Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ժ՟Թ.։ Շ. վիպ.։)


Սգագործ

adj.

mournful, dreary, doleful, sad.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն սգագործ յեղման մահու. (Կլիմաք.։)


Սեղանանամ

vn.

to be formed into an altar-table, to become a sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտապէս անմահի ելով սա զենումն, եւ պատարագի զենարան եւ սեղան, ըստ նմին նոյնպէս եւ զխաչանալն եւ զսեղանանալն կալցի. (Անյաղթ բարձր.։)


Սենեկապան, աց

s.

chamberlain.

· Calfa

NBHL (1)

Հեղձամահ եղեալ յիւրոց սենեկապետաց. (Խոր. ՟Գ. 22։)


Սենեկապետ, աց

s.

Lord High Chamberlain.

· Calfa

NBHL (1)

Հեղձամահ եղեալ յիւրոց սենեկապետաց. (Խոր. ՟Գ. 22։)


Պերճացուցանեմ, ուցի

va.

to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.

· Calfa

NBHL (1)

Զստորնային ծնունդս մահկանացուաց տիրական եւ աստուածական պաշտելի անուամբդ պերճացուցեր. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Պէտք, պիտոյից

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

· Calfa

NBHL (1)

Ծննդեան եւ մահու յաստուծոյ պէտս ընկալեալ. (Փիլ. բագն.։)


Պիտարկիմ

vn.

to serve, to be useful.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնաշարժն մշտաշարժ. մշտաշարժն անմահ ... աւելորդ է մի առաջարկութիւն, որպէս մշտաշարժն. քանզի ոչինչ պիտարկի ի բաղեզերումն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Պղծալեզու

adj.

foul-tongued, obscene.

· Calfa

NBHL (1)

Պտուղս այս քաղցր էր եւ սիրուն, առ ինքն ունէր զմահըն թաքուն. բայց ինձ չասաց պըղծալեզուն, զիս մերկացոյց յանճառ լուսոյն. (Տաղ.։)


Պղծեմ, եցի

va.

to soil, to contaminate, to stain, to spot;
to profane, to pollute, to abuse;
to abhor, to detest, to execrate;
— զկոյս, to violate, to dishonour.

· Calfa

NBHL (1)

Պահեսջիք զշաբաթս, զի սրբութիւն է այն տեարն եւ ձեզ. պղծեսցէ զնա. մահու մեռցի։ Զձեռին գործին քո մերձեցուցեր ի նա, եւ պղծեալ է ։ Մի պղծեսցես զանուն իմ սուրբ։ զսրբութիւն տեարն պղծեաց։ Մատուցանեք ի սեղան իմ հաց պղծութեան. եւ ասէք. ի՞ր պղծեցաք զնա։ Ամենայն անօթք նոցա պղծեալ էին։ մինչեւ հեթանոսս եւս եմոյծ ի տաճարն եւ պղծեաց զսուրբ տեղիսն։ Որ եւ զտաճարն իսկ կամեցաւ պղծել. եւ այլն։


Պղպջակ, աց

s.

air-bubble or water-bubble, globule, froath, foam.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղամահ իմն թողանի՝ զօրէն պղպջակի, միանգամայն լինելով եւ անդէն վաղվաղակի կորընչելով. (Նիւս. կազմ.։)


Պնդիմ, եցայ

vn.

to harden, to grow tough;
to insist, to sustain, to be obstinate;
to pretend;
to run, to go quick;
cf. Զկնի;
cf. Զհետ;
ի պահս —, to be rigorous in fasting.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ գիտէին բազումք զօրհաս մահու իւրեանց, ընդ այն ժամանակս եւեթ պնդէին. (Երզն. մտթ.։)


Պորոմիմ, եցայ

vn.

to contract the tongue on tasting acids.

· Calfa

NBHL (1)

Խօսելով անյայտս եւ անհաւաստիս. վասն զի լեզուն ահա անդէն իսկ պորոմեցաւ ի մահադեղէ. (Պտմ. աղեքս.։)


Պսակաւորիմ, եցայ

vn.

to be crowned, rewarded.

· Calfa

NBHL (1)

Վկայական մահուամբ պսակաւորեալք ի քրիստոս. (Ճ. ՟Բ.։)


Պտղաբեր, աց

adj.

bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Կարիք մեղաց զօրանային յանդամս մեր՝ առ ի պտղաբերս առնելոյ զմեզ մահու. (Հռ. ՟Է. 5։)