Definitions containing the research յարդար : 296 results

Կատակերգակ, աց

cf. Կատակերգ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւրիպիդէս ողբերգակգ արիստոփանէս կատակերգակ երեւէին. (Շիր. քրոն. (ուր ըստ Եւսեբ. երգայարդար. բայց յն).)


Կատարելապէս

adv.

perfectly, in perfection;
entirely.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարելապէս զմասունս առաքինութեան պարունակեալ կրէ յինքեան։ կատարելապէս յարդարի։ Յաղագս կատարելապէս պանծանաց. (Պիտ.)


Պալատ, ի

cf. Պալատն.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց գան տիոքոս յարդարիչ իւրոյ պաղատանն. (Խոր. Գ. 5։)


Պալատն, տան, տանք

s.

palace, hall;
court;
hotel.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց գան տիոքոս յարդարիչ իւրոյ պաղատանն. (Խոր. Գ. 5։)


Պաճուճազարդ

adj.

bedizened, bedecked;
adorned, embellished;
studied, affected, finical;
emphatic, elegant, pompous.

· Calfa

NBHL (1)

Պաճուճազարդ պատմուճանս եւ երեւելի զարդս նոցա պատրաստեալ յարդարէին. (Յհ. կթ.։)


Պաշտօնատար, աց

s.

adorer;
servant;
functionary, official, minister.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստեղացն պաշտօնատարս՝ ստեղծիչն յարդարեաց ընծայս խորհրդաբարս. (Ճ. ՟Գ.։)


Սալայատակ, աց

adj. s.

paved with flagstones;
pavement;
foot-pavement, foot-path.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն որոյ հոգեւոր ճանապարհն սալայատակ յարդարի։ Հաստակառոյց սալայատակ կարծրութիւն գետնոյս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ. եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Է։)


Սահման, աց

s.

bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.

· Calfa


Պերճ, ից

adj. adv.

illustrious, famous, distinguished, celebrated, renowned;
elegant, magnificent, excellent;
pompous, sumptuous, fine, rich, superb;
proud, haughty, stiff and starched;
— or —ս, proudly, haughtily;
pompously;
— եւ պաճոյճ, richly and magnificently;
—ս խօսել, to speak elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Սողովմոն արքայն մեծ՝ քերական պերճիւք յարդարեալ զսա (զտաճարն). (Նար. տաղ.։)


Սարսեմ, եցի

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

· Calfa

NBHL (1)

Սարսէ ի գոչելսյն սաստիւ։ Եւ ես սարսեցի։ Պիղատոս սարսեաց յարդարութենէ փրկչին։ Սարսեցէք (ի մահուանէ), եւ սմին ակն կալարուք. (Եզնիկ.։ Դիոն. թղթ.։ իսուք։ Ոսկ. ննջ.։)


Սեթեւեթեմ, եցի

va.

to dress up, to trim or trick out, to bedizen, to bedeck, to embellish, to ornament;
to paint, to plaster.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԵԹԵՒԵԹԵԼ. Պաճուճել. պճնել. արուեստակել. հայթայթել. յարդարել. յերիւրել. եւ Փերեւեթել.


Սեղանայօրէն, րինաց

s.

head waiter, butler, chief steward;
carver.

· Calfa


Սեռն, սեռին

s.

axle, axis, pivot.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկութեան բաժակ խրատուցն՝ արդարեւ սեռն եւ անապակ է, սուրբ եւ յստակ. եւ խառնեալ. սեռն յարդարութիւնն է, եւ խառնեալ ի մարդասիրութիւն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Սեռն

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Փրկութեան բաժակ խրատուցն՝ արդարեւ սեռն եւ անապակ է, սուրբ եւ յստակ. եւ խառնեալ. սեռն յարդարութիւնն է, եւ խառնեալ ի մարդասիրութիւն. (Սեբեր. ՟Թ։)


Պիտանամ, ացայ

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսուցիչ եւ յարդարողի՝ մերս պիտանան մանկունք. (Սարկ. քհ.։)


Պճնութիւն, ութեան

s.

cf. Պճնումն.

· Calfa


Պճնումն, ման

s.

ornament, dress, embellishment;
cf. Պճնանք.

· Calfa


Պտուղ, տղոց

s. fig.

fruit;
fruits;
fruit, produce, effect, result;
tip of finger;
— աչաց, pupil, eye-ball, apple of the eye;
չորս — խունք, four grains of incense;
դալար, կանաչ, վաղահաս, հասուն, չոր, փտեալ —, fresh, green or unripe, premature, ripe, dried, rotten fruit;
կեղեւ պտղոց, peel, paring;
կեղեւել զ—ս, to pare, to peel;
to decorticate, to strip;
— տալ, բերել, to bear, to yield, to produce fruits;
— քաղել, to gather, to pluck, to pick fruit;
to reap the fruit of, to derive benefit from.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ ի լուսոյ միայն զրկեալ, պտղոյ աչացն նուազութեամբ։ Պտղոյ աչացն եւ այլոց անօթիցն եւ գործարանացն յարդարմամբ. (Նանայ.։)


Ստուգաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

· Calfa

NBHL (1)

Բանս եւ համեմատութիւնս ստուգաբանութեան։ Մտաւոր ստուգաբանութեամբ։ Ընթերցասէրն պտղոմէոս գրեալ եւ յարդարեալ ստուգաբանութեամբ՝ դնէ ի դիւանապահ տունս. (Փիլ.։ Փարպ.։ Արծր. ՟Ա. 8։)


Սրբազգեստ, ից

adj.

clothed in a holy or white raiment;
holy, pious, godly, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յարդարոցն ոք, եւ ոչ ի մարգարէիցն սրբազգեստից. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Սրբարար, աց

adj.

sanctifying, saving, wholesome;
— շնորհք, sanctifying or saving grace.

· Calfa

NBHL (1)

Զսրբարարն մատուցման արեանն քրիստոսի յարդարեաց. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, սրբարան։


Տաղաւարեմ, եցի

vn.

cf. Տաղաւարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակութեամբ որդւոյն յարդարեալ եւ տաղաւարեալ. (Նար. ձ։)


Տաղաւարիմ, եցայ

vn.

to dwell in tents or in huts.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակութեամբ որդւոյն յարդարեալ եւ տաղաւարեալ. (Նար. ձ։)


Տաճարանամ, ացայ

vn. fig. to become a temple of the Holy Ghost.

· Calfa

NBHL (1)

Արեւունս եւ զուարթունս պարտին լինել, որք յարդարեն զինքեանս տաճարանալ աստուծոյ։ Տաճարացան սրբոյ հոգւոյն։ Նորա գիտութիւն, հաւատն, եւ սէրն զսոսա ընդունի, եւ տաճարանայ. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Սհկ. կթ. արմաւ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Սպառազէն, զինաց

adj.

armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ զսպառազինի զգլուխն (այս ինքն զզօրագլուխն) ի բաց առնուցուն, ոչ այնուհետեւ կարգ եւ կազմած ճակատուն յարդարիցի. (Ոսկ. եբր.։)


Ստանամ, ացայ

vn.

to acquire, to gain, to obtain, to get;
to have, to possess, to hold;
to purchase, to buy;
to create;
վերստին —, to regain, to re-acquire, to recover;
փառս —, to achieve glory.

· Calfa

NBHL (1)

Տէ՛ր աստուած մեր ստացի՛ր զմեզ. ստացար արարչութեամբ, հնացաք մեղօք. ստացի՛ր ողորմութեամբ, զի նորոգիցիմք յարդարութիւն. (Գէ. ես.։)


Սանտրեմ, եցի

va.

to comb.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՆՏՐԵՄ կամ ՍԱՆԴՐԵՄ. κτενίζω, πείκω peto, pectino. Սանարով յարդարել.


Վարժութիւն, ութեան

s.

cf. Վարժումն.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժումն է ամենայն ինչ։ Խաղաղականաւս հրահանգ վարժմամբ յարդարի։ Կրթի՝ ընդ կենցաղօգուտն անցանելով վարժումն. (Պիտ.։)


Վարժումն, ման

s.

exercise, practice, use;
instruction, culture, discipline, study.

· Calfa

NBHL (1)

Վարժումն է ամենայն ինչ։ Խաղաղականաւս հրահանգ վարժմամբ յարդարի։ Կրթի՝ ընդ կենցաղօգուտն անցանելով վարժումն. (Պիտ.։)


Սուսեր, աց

s. bot.

sword, glaive, sabre, falchion, blade, brand;
— միասայրի, backsword;
— սուին, side arms, edge or steel weapons;
— աղուեսու, erysimum, hedge-mustard;
կամար —ի, sword-bolt;
ժապաւէն —ի, sword-knot;
յարդարիչ —ի, sword-cutle;
հարուած —ի, sword-thrust;
մերկանալ զ—, to draw one's sword;
կռուել —աւ, to fight with swords;
ի սայր —ի, at the sword's point;
—ի ձեռին, sword in hand;
cf. Մէջ;
cf. Սուր.

· Calfa


Խելամուտ

adj.

intelligent, well-informed, skilful, learned;
— առնել՝ կացուցանել, to initiate, to instruct, to inform;
— լինել, to be well-informed, to have profound knowledge, to be well versed in, to understand thoroughly, to know perfectly;
— լինել ապագայից, to penetrate the future;
— լինել ի մէջ բարւոյ եւ չարի, to distinguish, to know good from evil;
— լինել յամենայն ճանապարհս իւր, to be have prudently or wisely;
— լինել ի սրտի իւրում, to revolve, to turn over in one's mind, to reflect, to consider, to mediate, to ruminate, to ponder;
— լինել ոգւոյ նորա, to seize the meaning, to enter into the spirit of;
— ամենայն իմաստութեան, learned in all knowledge.

· Calfa

NBHL (1)

Զիջանէր խելամուտ խորհրդիւ։ Խելամուտ հմտութեամբ յարդարել. (Պիտ.։)


Կազ, ի

s. chem.

gauze;
gas;
— լուսաւորութիւն, illuminating -;
լոյս, լուսաւորութեան կազի, — light;
— illumination;
— կրելի, portative -;
(մայր) խողովակ կազի, — main;
(փոքր) — pipe;
բերան or կտուց, լապտեր, յարդարիչ, ընդունարան, գործարան կազի, — burner;
— lamp;
— fitter;
gasometer;
— works;
ի լոյս կազի, by — light.

· Calfa


Կազմած, ոց

s.

apparatus;
preparing, preparation;
goods, furniture, household effects;
moveables, utensils;
equipage;
armour;
cf. Կազմութիւն;
— մարմնոյ, constitution, temper;
- պատերազմականք, military stores;
- ձիոյ, harness, caparisons, trappings;
— նաւու, rigging;
astronomical instruments.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգ եւ կազմած ճակատուն յարդարիցի. (Ոսկ. եբր.։)


Կազմեմ, եցի

va.

to form, to mode, to fashion;
to construct, to erect, to build;
to furnish, to provide, to supply;
to fit up, to arrange, to set in order;
to adjust, to put in repair;
to adorn, to embellish;
to get ready, to prepaire;
to equip;
to arm;
գունդս —, to enrol soldiers;
— զկառս, to harness the horses;
պարս ուրախութեան —, to give a ball;
— գորս, to bind books.

· Calfa

NBHL (1)

κατασκευάζω, παρασκευάζω, ἐτοιμάζω , ἑπισάσσω, -ττω, ἀρμόζω եւ այլն. paro, apparo, struo, orno եւ այլն. Կազմս եւ կազմածս առնել. կա՛զմ գործել. յօրինել. յարդարել. զարդարել. կերտել. շինել. նորոգել. կարգել. յարմարել. առթել. հանդերձել. պատրաստել. հաստել. ստեղծանել. հաստատել. ամրացուցանել. սպառազինել. վառել. շինել. շտկտել. խորդել.


Ընդերկարաձգեմ

va.

to prolong, to make last a long time;
to extend;
to defer, to spin out, to groat length.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յանհնարին ցաւս ընդերկարեալ է։ Ոչ ընդերկարեաց նախահայրն մեր ի դրախտին։ Ընդերկարին յարդարութիւնն հաստատուն եւ անշարժ խորհրդովք. (Լմբ. սղ.։)


Ընկուզազարդ

adj.

made like a nut.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք սկահաձեւք ընկուզազարդք յօրինեալք ի միում ստեղանն ... եւ յաշտանակի անդ չորք սկահաձեւ ընկուզազարդք յարդարեալք. (Ել. ՟Ի՟Ե. 33. 34։ ՟Լ՟Դ. 19. 20։ (կայ եւ ձ. ընկուզաձեւ)։)


Զգուշացուցիչ, չի, չաց

adj.

preservative.

· Calfa


Խոհակեր, աց

s.

cook, man-cook.

· Calfa

NBHL (1)

Զսեղանայարդարս եւ խոհակերս։ Ձկնորսաց, կամ խոհակերաց. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Գ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Ընդդիմաբանութիւն, ութեան

s.

contradiction, disputation;
antiphrasis.

· Calfa


Խտտղեմ, եցի

va.

cf. Խտղտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւելի զարդս նոցա պատրաստեալ յարդարէին առ ի խտտղել ական տեսանելոյ. (Յհ. կթ.։)


Ցնծամ, ացայ, ացի

vn.

to rejoice, to be joyful, to be transported with happiness, to be full of merriment.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրա՛խ եղիցին երկինք, եւ ցնծասցէ երկիր։ Մի՛ տայք զայդ աւետիս, զի մի՛ ցնծասցեն յամբարտաւանութեան խօսից իւրեանց։ Ցնծացէ՛ք առաջի նորա դողութեամբ։ Ցնծացայց ի քեզ. կամ ի փրկութեան քում։ Ցնծասցեն դստրք յուդայ վասն իրաւանց քոց տէր։ Ցնծասցեն ոսկերք իմ տառապեալք, կամ շրթունք իմ։ Ցնծասցէ լեզու իմ յարդարութեան քում։ Ցնծացայ ես ի բանս քո որպէս այն՝ որ գտանէ աւար բազում։ Սիրտ իմ եւ մարմին իմ ցնծասցեն առ Աստուած կենդանի։ Արդարութեամբ քով ցնծասցեն։ Ցնծացայց ի վերայ Երուսաղէմի։ Ցնծացաւ հոգի իմ յԱստուած փրկիչ իմ։ Ցնծացաւ Յիսուս հոգւովն սրբով։ Սուրբք քո ցնծալով ցնծասցեն։ Ցնծասցեն դաշտք։ Լերինք ցնծացէ՛ք։ Լերինք ցնծացին որպէս խոյք։ Բարձից զձայն խրախճանաց, եւ զձայն ցնծացելոց. եւ այլն։


Ցցունք, նից

s.

curl, ringlet, lock;
egret, tuft of feathers, plume.

· Calfa

NBHL (1)

σισόη sisoes. Խոպոպիք. հիւսք վարսից. յարդարումն եւ զարդ հերաց գլխոյ.


Փաղութիւն, ութեան

s.

period of a discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Հզօր ի վերծանութիւն.. . զի ըստ մասին իւրաքանչիւրն աւարտիցէ զկիտիցն, եւ տրոհակաց, եւ զփաղութիւնսն աւարտակիտովք եւ ստորակիտովք յարդարել. (Մագ. լ։)


Փչումն, ման

s.

blowing, breath.

· Calfa

NBHL (1)

Զորդի բան անուանէ. զսուրբ հոգին փչումն Աստուած ասէ։ Ադ ամն առաջին ընկալաւ զփչումն հոգւոյն, եւ պահեաց։ Փչմամբ քո ի նոսա զկենդանացուցիչ եւ զամենազօր հոգիդ քո սուրբ։ Պատշաճս զնոսա յարդարեաց ի ձեռն փչմանն։ Զարդարեցեր բանիւ, փայլեցուցեր փչմամբ։ Ոչ արգելու զնկարիլ սաղմիցն նոցա, եւ զփչումն հոգւոյն նոցա. (Աթ. ՟Ա։ Շ. մտթ.։ Ժմ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։ Նար. ՟Ե։ Եզնիկ.։)


Քաղաքական, ի, աց

adj. s.

civil, political, civic;
citizen, cf. Քաղաքավար;
politics.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաքականս ուսանել կարգս։ Բազում գործս քաղաքականս յարդարեալ։ Քաղաքական օրէնս եդեալ. (Խոր. ՟Ա. ք։ Յհ. կթ.։ Շ. վիպ.։)


Քաղաքաշինութիւն, ութեան

s.

civic order, police.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հանճարոյ, յարդար դատողութենէ, յարուեստականութենէ, ի քաղաքաշինութենէ, ի պատերազմաց յաղթութենէ. (Սկեւռ. ես.։)


Քաղցր, ցու, քաղցունք, ունց

adj. s. adv.

sweet, delicious;
mild, pleasant, agreeable, charming, amiable, affable, dear, be loved;
sweetness, honey;
— or —ցունս, sweetly, softy, gently, pleasantly, nicely;
— հայեցուածք, mild, looking;
— բնաւորութիւն, good temperedness;
— բարք, gentle manners;
— յիշատակ, pleasing remembrance;
— է տեսանել, it is pleasant to see;
— է նեաց, it is a pleasure for them to;
— է ինձ, I should like;
— էր մեզ տեսանել, we saw with pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհն ի տկարէն ընդոտնի, տեղի յարդարէ ուժգինն՝ քաղցուն (հեզոյն). (Նար. մծբ.։)


Քաղցրախառն

adj.

mixed with sweetness, sweet;
mild, soft, temperate;
— բանք, honeyed words.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այնպէս քաղցրախառն յօրինուածով յարդարի գարունն։ Քաղցրախառն շնչել օդոյն դարնայնոյ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Քաջ, աց

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յարդարութենէն արդարն կոչի, եւ ի քաջութենէն քաջն։ Զօրավար ոք առաքինի, որ զօրացուցանէ զնահատակս՝ քաջ լինել, մղել զճակատն. (Եզնիկ.։ Իգն.։)


Քաջաբոյս, բուսի, ից

adj.

well sprouted, flourishing;
good-tempered;
well affected.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութեան քաջաբոյս զարգացումն զուարթս եւ զարմանալիս յարդարէ. (Պիտ.։)