cf. Երեմեան.
ԵՐԵՄԵԱՆ ԵՐԵՄԵՆԻ. τριετής, τριετίζων, -ζούσα triennis, tres annos natus Երեքամեայ. եռամեայ. երից ամաց. իրեք տարու կամ տարուան.
Երինջ երեմեան, եւ քօշ երեմեան, եւ խոյ երեմեան. (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 9։ Ես. ՟Ժ՟Ե. 5։)
cf. Երաշխաւոր.
address, direction, superscription.
Հասցէն գրեալ յերեսս նամակի. երես.
cf. Երասանակ.
Կառավար ի ձեռն առնելով զերեսանակ կառացն ... ոչ թողու զերեսանակն. (Խոսրովիկ. (ա՛յլ ձ. լաւ եւս, երասանակ)։)
cf. Երեսեմ.
Երեսօք կամ դէմ յանդիման երեւիլ.
Երեսասցի. յանդիմանեսցի, կամ հայեսցի. (Հին բռ.։)
bold, courageous.
Դիմագրաւ. յառաջամարտիկ քաջասիրտ եւ աչալուրջ երեսօք.
to offer one's self;
to appear;
to see one another.
Ոչ է նոցա արժան այսմ մտանել ... բայց եթէ մեք արտաքս առ նոսա ելցուք, եւ երեսեսցուք. (Վրք. ոսկ.։)
that contains thirty units.
Որ բերէ յինքեան զերեսուն թիւ, կամ երեսնապատիկ. (յն. երեսուն. լտ. երեսներորդ).
Տայր պտուղ ... էր՝ որ երեսնաւոր. (Մտթ. ՟Ժ՟Գ. 8։)
Ցանմամբ սերմանն բազմացուցանէ յերեսնաւոր. (Պիտ.։)
thirtieth
τριακοστός trigesimus Վերջինն երեսուն թուոյ. երսուներորդ.
thirty.
Եօթն ամ ընդ երեսնիւ (՟լէ)։ Ամս ութ երեսնիւ (՟լը)։ Հինգ ընդ երեսնիւք (՟լե)։ Մի ամ պակաս յերեսնէ. (ըստ հելլենաբանութեան). (Եւս. քր. ՟Ա։)
vicegerent;
deputy.
ἑπίτροπος vicarius, procurator Փոխանորդ երեսի՝ այսինքն անձին այլոյ. տեղակալ. գաւառապետ.
Եպիտրոպոսն, այսինքն է երեսփոխանն, յոր հաւատացին զորբսն. (Մխ. դտ.։)
Պետրոս վէմն հաւատոյ՝ եւ մեծն ամենայնի՝ երեսփոխանն քրիստոսի. (Հ. հոկտ. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
cf. Երեր.
Հեծութեամբ եւ երերանօք շրջեսցիս ի վերայ երկրի. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)
Ոչ եթէ ղամէք սպան զկային, այլ հեծեծութեամբ եւ երերանօք մեռաւ. (Եփր. աւետար.։)
to tremble, to move, to shake, to be agitated;
to quake like a simpleton;
to wander.
Երերեալ եւ տատանեալ եղիցիս ի վերայ երկրի. (Ծն. ՟Դ. 12. 14։)
Հեծեծելով երերելով եղիցիս ի վերայ երկրի. (Փիլ. լին.։)
Ի տարակոյս երերէր։ Չարչարանօք երերէր։ Անհանգիստ երերի։ Ի թշուառանալոյն կասկածէ երերիմ. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)
Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւեցուցանեն՝ այսր եւ անդր երերեալք յաւիտեան». լինի որպէս ն. Երերեմ, եցի. ռմկ. երերցընել։
cf. Երեր.
Երերումն հանապազորդ, տատանումն մարմնոյ. (Եփր. ծն.։)
Յերերման եւ ի տատանման կան երկրայինքս ի մէջ փորձանաց։ Նայիդ է տեղի երերման՝ յերերմանէն կայենի կոդեցեալ. (Վրդն. ծն.։)
Դադարեսցէ երերումն յերկրէ. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Ը.։)
Զի դադարի մայրն յերերմանց (այսինքն յերերմանց) ... յերերմանէն եղեւ դադարեալ. (Գանձ.։)
visibly, openly, manifestly.
Երեւելի օրինակաւ. յայտնապէս.
Թէեւ երեւակի ոչ հանդիպեցան, այլ կանխագէտ մարգարէութեամբն կատարեցան. (Եղիշ. ննջ.։)
Ոչ հատուցանէ երեւակի. (Վանակ. յոբ.։)
Իսկ յասելն (Եղիշ. դտ.) թէ սամփսոն ի պատառել զառիւծն
Հեղձուցանէր զերեւակի տրտմութիւնն». իմա՛ կամ զերեւելի սրտմտութիւն (դիւին), եւ կամ զերեւակի, այսինքն զերեւեցուցչի (դիւին)։
imagination;
pomp, show.
φαντασία phantasia եւ splendor, dignitas Իբր Երեւակայութիւն. ներքին զգայութիւն.
Զգայութիւն կոչեն, զոր տեսանէ ակն կամ լսէ ականջն. եւ երեւակութիւն՝ զայն, որ երեւումնն զինչ տեսաւ եւ կամ լուաւ զկայ առնու. (Տօնակ.։)
Եւ իբրեւ Արտաքին ցուցակութիւն, երեւոյթ, շքեղութիւն. յն. ֆանդասի՛ա.
Արեգակն եւ լուսին ... անցանեն յիւրեանց երեւակութենէն. (Բրսղ. մրկ.։)
(Տեսութիւն լուսոյ ի տկար աչս՝) ըստ կարին յօժարաբար ցուցցէ զերեւակութիւն». ա՛յլ ձ. զերեւակայութիւն. (Մագ. ՟Կ՟Ե։)
evidently, visibly.
φανερῶς, ἑμφανῶς visibiliter, manifeste, clare, palam, aperte Երեւելաբար. երեւապէս. երեւակի. բացերեւակի. յայտնապէս. պայծառ կամ զգալի օրինակաւ. ափ յայտնի.
Ոչինչ զօրանայ երեւելապէս։ Երեւելապէս արհամարհել. (Ածաբ. մկրտ.։)
Երեւելապէս արդարն (անուն ճշմարտեալ ի նոյ). (Փիլ. իմաստն.։)
Յաջողէր նոցա յաղթութիւն երեւելապէս. (Փարպ.։)
Ցո՛յց ինձ երեւելապէս զդէմս քո. (Նար. երգ.։)
Զանյայտս սրտին երեւելապէս պատմէ (բան բերանոյ). (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
Այս ձեւացեալ խաչս է ի վերա լանջաց մերոց երեւելապէս։ Խորհրդականապէս լինի սա մարմին եւ արիւն քրիստոսի, եւ ոչ երեւելապէս (արտաքին տեսութեամբ զգայութեան). (Լմբ. պտրգ.։)
Քարոզէր երեւելապէս ի հնումն զհայր, եւ զորդի աղօտաբար յայտնէր. (Տօնակ.։)
Որ երեւելապէս իսկ շնորհս զայս (հոգւոյն՝) աշակերտաց քոց եւ առաքելոց առաքեցեր. (Ճշ. ձ։)
visible, palpable, evident;
celebrated, eminent, signal, illustrious, heroic, high, serious, great, glorious, famous, brilliant, important, memorable, noble, principal, solemn, splendid;
— առնել, to illustrate, to render illustrious or famous;
to manifest;
— լինել, to signalize or distinguish one's self, to acquire undying fame.
ԵՐԵՒԵԼԻ ԱՌՆԵԼ. Յայտնի առնել. հանդիսացուցանել. եւ Քաջ բացատրել.
φαινόμενος, ὀρατός, ἑπιφανής եւ այլն. visibilis, conspicuus, illustris եւ այլն. Որ երեւի աչաց. զգալի. յայտնի. տեսանելի. աչքի տակ ընկած.
Ուսումնասէր հանճարոյ յառաջ քան զերեւելիսն՝ սովորութիւն է զաներեւոյթս խնդրել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Յերեւելի եւ յաներեւոյթ թշնամւոյն. Ժմ.։)
Ա՛յլ իմն ի սիրտն բերելով, եւ այլ երեւելեօք մարդկան ցուցանելով. (Բրս. պհ.։)
ԵՐԵՒԵԼԻ. Նշանաւոր, անուանի. պայծառ. մեծ.
Տեսիլ նորա իբրեւ զտեսիլ հրեշտակի աստուծոյ՝ երեւելի յոյժ. (Դատ. ՟Ժ՟Գ. 6։)
Զգեցաւ զծիրանիսն իւր, եւ եղեւ երեւելի յոյժ. (Եսթ. ՟Ժ՟Բ. 4։)
Որ երեւելիքն իսկ են յառաքեալս. (Հռ. ՟Ժ՟Զ. 7։)
Պայծառ եւ երեւելի յաղթութեամբ. (Փիլ. իմաստն.։)
Յաւուր միում յերեւելւոջ։ Ի հանդերձս երեւելիս։ Երեւելի սպասուք.եւ այլն։
Զքաղբանն զանոյշ եւ զկնդրուկն զերեւելի. (Ել. ՟Լ. 34։)
Զքաղբան երեւելի, կամ զխառնուածոյն զայն խունկ. (Բրս. սղ.։)
Քակեցաք ի սիրոյն, որ զաշակերտութիւն տեառն երեւելի առնէ. (Խոսր.։)
Այսպէս երեւելի առնեմք զխորհրդոյս զօրութիւնս։ Մի՛տ դիր ասացելոցս, թէ ո՛րպէս երեւելի առնէ զամենայնս։ Մարմնական իշխանութեան յարացուցիւ զսոյն երեւելի առնել. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
ԵՐԵՒԵԼԻ՛ Է. Յայտնի է, յա՛յտ է.
Ճառդ երեւելի է։ Երեւելի՛ է յասիցելոցս. (Փիլ.։ Արիստ.։ Պիտ.։)
ՅԵՐԵՒԵԼԻ ԱԾԵԼ. այսինքն Յերեւան հանել. (Պիտ.։)
Յերեւելիս փրկութեանց ձերոց ես ոչ հայեցայց». յն. ի յայտնութիւն։
visibility;
appearance.
Երեւելի լինելն. երեւումն. երեւոյթ. յայտնութիւն. տեսիլ. հանդէս.
Ըստ երեւելութեան փրկական խորհրդոյս, որ ի սկզբանցն ժամանակօք ծածկեալ էր. (Ոսկ. հռ.։)
Դաշտք երեւելութեամբն ցուցանեն վերաբերեալ զշահաւորութիւն։ Որոյ երեւելութիւն ոչ նիւթեղէն, այլ լուսեղէն ցուցանիւր. (Փարպ.։)
Զի յայտ իսկ յերեւելութենէ լինի գիտելի բազմաց. (Պիտ.։)
Ջոկք ստորակայից, եւ այլ բազում ինչ, որք ցուցանեն զերեւելութիւնս». յն. ֆանդասիա՛. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)
to make appear, to represent, to show, to make, to figure;
to feign;
to produce, to bud, to sprout;
— զերեսս, to visit.
ἑπιφαίνω, ἁναφαίνω, ἁναδείκνυμι apparere facio, illumino, ostendo, designo Տալ երեւիլ կամ տեսանիլ. ցուցանել. յայտնի կամ յայտ առնել.
Յետ այսորիկ երեւեցոյց տէր եւ այլ եւս եօթանասուն եւ երկուս. (Ղկ. ՟Ժ. 1։)
Իբրեւ արեգակն մտանէ, աստեղք զիւրեանցն երեւեցուցանեն փայլումն։ Երեւեցուցանելով տեսականացն (ի մեզ) եւ այլ գեղեցկութիւնս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Զծածկեալսն երեւեցուցանեն։ Ոչ երեւեցուցանէ ինչ նշոյլ։ Դէմս քսամնելիս երեւեցուցանեն։ Ի բիւրուցն չափ մի երեւեցուցի. (Նար.։)
Ծաղկեաց զծաղիկ, եւ երեւեցոյց ընկոյզ. (Թուոց. ՟Ժ՟Է. 8։)
Հաւատալի երեւեցուցանեմ. (Նար. եւ այլն։)
ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ ԶԵՐԵՍՍ. որպէս Այց առնել։ (Թուոց. ՟զ. 25։ Սղ. ՟Լ. 17։ ՟Կ՟Զ. 1։ ՟Հ՟Թ. 4. 8. 20. եւ այլն։)
to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.
Որպէս եսդ՝ նոյնպէս երեւեցի՛ր. (Բրս. պհ.։)
φαίνομαι, ἑπιφαίνομαι appareo, videor, revelor Յանդիման լինել երեսօք կամ երեսաց. տեսանիլ. ցուցանիլ. յայտնիլ. երեւնալ.
Երեւեցաւ ցամաքն։ Երեւեցան գլուխք լերանց։ Երեւեսցի աղեղն իմ յամպս։ Երեւեցաւ տէր աբրամու։ Երեւեսցին ի ձեզ փառքն տեառն։ Երեւեցաւ նմա հրեշտակն տեառն։ Երեւեցաւ շնորհն աստուծոյ փրկչի ամենայն մարդկան։ Յարեաւ տէր, եւ երեւեցաւ սիմովնի.եւ այլն։
Ո՛չ, որ ինչ էն նստուած, այն երեւի (ի տեսլեան), այլ զոր ինչ առնելոցն է՝ յայն կերպարանս երեւի. (Կիւրղ. ել.։)
Երեւեցաւ յաշխարհի ճշմարիտ մարդեղութեամբ։ Օրհնաբանեն զմարմնացեալն ի սուրբ կումէն, որ երեւեցաւ մեզ ի փրկութիւն. (Շար.։)
ԵՐԵՒԻՄ. ἁνατέλλω, φαίνομαι orior եւ այլն. Ծագել, բուսանել. ի դուրս երեւիլ.
Արդարութիւն յերկնից երեւեցաւ. (Սղ. ՟Ձ՟Դ. 12։)
Առիւծ յառիւծէ երեւի, եւ արծիւ յարծուոյ ծնանի. (Վեցօր. ՟Դ։)
Որպէս Ծնանիլ Որդւոյ, եւ Ելանել կամ բղխել Հոգւոյն սրբոյ.
Ի կուսական որովայնէ երեւեալ մարմնով. (Շար.։)
Ոչ նախ արեգակն. եւ ապա լոյս, այլ ի միում ժամանակի երեւին. այսպէս եւ լոյս որդի ի լուսոյ հօրէ ծագեալ. (Շ. թղթ.։)
Որ ի պատկեր աստուծոյ եւ հօր, յորմէ երեւեցաւ որդի հաւասար եւ նման նմա ըստ ամենայնի. յառաջ գայ երկոքումբք եւ հոգին կենդանանար. (Պրպմ. ՟Լ՟Դ։)
Հոգի ճշմարտութեան անուանի. եւ քրիստոս է ճշմարտութիւն. եւ երեւի նովաւ (յն. յառաջագայի առ ի նմանէ), որպէս յաստուծոյ եւ ի հօրէ. (Պրպմ. ՟Խ՟Ե։)
Չգիտեմ, ո՛րպէս բնաւ դուք յարգանդիս երեւեցարուք. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 22։)
Երեւեցան երկու ծերք ի ժողովրդենէ անտի դատաւորք տարւոյն այնմիկ. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 5։)
Նա յաւուրս անտոնինոսի վերջնոյ երեւեցաւ պատմագրօղ. (Խոր. ՟Բ. 63.)
Համար կոտորածոյն ոչ երեւէր. (Մամիկ.։)
Որպէս Ձեւանալ յաչս մարդկան.
Որպէս զի երեւեսցին մարդկան, եւ ցայլն. (Մտթ. ՟Զ. 5. 16. 18։)
Ամենայն այր երեւի անձին իւրում արդար. (Առակ. ՟Ի՟Ա. 2։)
Այսպէս իմն երեւի։ Զի մի՛ այնպէս երեւեսցի, թէ չկարիցէ. (Եզնիկ.։)
Բայց առաւել ասի ի մեզ Թուի, ուր ուրեք յոյնք ասեն, Չար երեւի, խիստ երեւի, եւ այլն։
fantastic, ideal.
Առ երեւոյթս եղեալն. երեւեալն ի տեսլեան նմանութեամբ իւիք. եւ Որ առաչօք համարի զճշմարիտ մարդեղութիւնն.
Զնոյն զնախահարց ներպահեալ զերեւութական տեսութիւն։ Եթէ զերեւութական միայն զձեւն զինքեամբ արկաւ։ (եւ ի վերնագրի) Ընդդէմ երեւութականաց. (Յհ. իմ. երեւ.։)
to appear, to present itself, to be represented.
ըստ յն. ոճոյ, φαντάζομαι imaginor, fingo, percipio Իբր երեւոյթ տեսանել. երեւակայել. ըմբռնել կամ ձեւացուցանել ի միտս. կարծել. յերազել.
Բազումս եւ զհակառակս երեւութանան։ Զհանդերձեալսն յառաջագոյն երեւութանալ եւ ընդ միտ ածել։ Որ եկն ի ծնունդ լինելութեան, ի հարկէ երեւութանայ զարարօղն պատճառ։ Երեւութասցէ զչորս թիւն, յորոց ի խնդիրն է. (Փիլ.։)
Որք յանուրջս երեւութանան թագաւորութիւնս եւ բազում ինչ ախորժելիս. (Մխ. դտ.։)
Մի՛ այլայլեալ երեւութասցիս զաստուածութիւնն ... քանզի անյեղլի է։ Ուր ոչ յաւիտեան եւ ոչ ժամանակ միջնորդեաց, զիա՞րդ երեւութասցին միտք. (Բրս. ի ծն.։)
Անձն (կամ ակն) ձանձրացօղ միայնակեցի՝ մտօք երեւութանայ յիրս ինչ. (Նեղոս.։)
Այլովք (երազովք) տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ անյագն։ Յարտաքուստ ոմանք երեւութացան (ասել եւ այլն) Նիւս. (կազմ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Ը։)
Զիա՞րդ երեւութասցին միտք, զի հայր էր, եւ որդի ծնաւ. մի՛ այլայլեալ երեւութասցի զաստուածութիւնն. (Բրս. ի ծն.։)
ԵՐԵՒՈՒԹԱՆԱԼ. չ. φαίνομαι appareo Երեւիլ իրօք կամ տեսլեամբ. ձեւանալ յերեւակայութեան կամ առաջի աչաց. տեսանիլ. ի վեր երեւիլ.
Առաջի ջրհորոյն երեւութանալ ասէ զհրեշտակն իբր զաստուած. (Փիլ. լին.։)
Միշտ յաւելուած առաքինութեանն երեւութանայր (յանձին նորա). (Ճ. ՟Զ.։)
Երեւութանայ աստուածային տէրութեանցն մեծութիւնք։ Տգեղութիւն եւ խանգարումն երեւութանայ. (Յճխ. ՟Գ. եւ ՟Ե։)
Երեւութացաւ նմա ի քուն խաչ աստեղեայ։ Ի սրտին գործարանի երեւութացեալ հոգւոյն աչաց՝ թաթ աջոյ ձեռին։ Եւ ոչ միայն երեւութացաւ, այլ եւ ... ի միտս նորա հաւաքեցան։ Երեւութացաւ նմա ի քուն ապագայիցն յայտնութիւնն. (Խոր. ՟Բ. 80։ ՟Գ. 53. 66։)
apparition, manifestation;
appearance;
representation.
ὁπτασία, ἑπιφάνεια visio, apparitio Երեւումն. երեւոյթ. յայտնութիւն. տեսութիւն. տեսիլ. տեսակ.
Բախեալ ի սուրբ տէրունական երեւութենէն՝ գոհանայ։ Ի դիմացն, այսինքն ասեմ՝ յերեւութենէ առաքինութեան եւ իմաստութեան պակուցեալ եմ։ Թուի բարւոյ երեւութիւն տալ. (Փիլ.։)
Միայն յերեւութենէն իսկ ճանաչի. (Պիտ.։)
Ամենայն որ հայի յիրս ինչ, իրին երեւութիւնն յաչսն գոյանայ. (Զքր. կթ.։)
Ըստ երեւութեան զարիւն եբեր (լուսինն)։ Յայնր ահագին հրոյ երեւութեանց սասանիւր երկիր. (Անյաղթ բարձր.։)
Իբր Երեւակայութիւն. եւ Ցնորք. առ աչս երեւութիւն. φαντασία imaginatio
Երեւութիւն բաղկանայ ըստ արտաքնոյն առ ճանապարհ տպաւորելով զմիտսն ի ձեռն զգայութեանն. (Փիլ. այլաբ.։)
Ամենայնքս մեր ըստ քեզ ստուեր եւ երեւութիւնք. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Ոչ ճշմարտութեամբ, այլ երեւութեամբ ունել զմարմինն. (Նանայ.։)
Իբր Մակերեւոյթ. ἑπιπολή superficies
Անխոր մեծութիւնն՝ յերկայնութեան եւ ի լայնութեան միայն տեսանելով՝ երեւութիւն կոչի յերկրաչափական արանց. (Փիլ. ել. ՟Բ։)
cf. Երեւութիւն.
φάσις, ἑπιφάσις, ἑπιφάνεια apparitio, apparentia, species Երեւիլն. տեսանիլն. տեսութիւն. տեսիլ. երեւոյթ. երեւնալը, երեւցածը, տեսք, տեսիլք.
Ափշեալ ի փայլակնացայտ երեւմանէ։ Երեւումն սքանչելատեսիլ եցոյց քեզ։ Յայտնական երեւմամբ կայր գունդն։ Մինչեւ ցերեւումն պղծոյն. (Փարպ.։)
Ի յերկարագոյնս նայել իմ յայնպիսի երեւումն. (Խոր. ՟Ա. 25։)
Ոմն ձայնիւ, եւ ոմն երեւմամբ։ Հաւասարեալ լինին երեւմունքն։ Զառաջինսն յիշեցեալ երեւմունս. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)
Մարդ յերեւմանէն ծանօթանայ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
Երեւմամբ խորհրդոյ զանցանել զսկզբմամբն. (Բրս. յիսկզբանէ։)
ԵՐԵՒՈՒՄՆ. ἑπιφάνεια, ἑπιτολή, ὅψις Մակերեւոյթ, երեսք.
Պնդի ընդ ջլի, եւ ընդ երեւմանն (մորթոյ) ձկտի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
Ո՛չ ասէ՝ յերկրէ ջնջել, այլ ի դիմաց երկրի, այսինքն յերեւմանէն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 15։)
ԵՐԵՒՈՒՄՆ. φαντασία Առերեւոյթ իրք. ցոյցք արտաքին առ երեւելոյ յաչս մարդկան.
Ոչ վասն այլ իրիք պիտոյից, այլ զի վկայս ունիցին զնոսա վասն սնոտի եւ անցաւոր երեւմանցս. (Ոսկ. յհ. ՟Ի՟Է։)
Իմանալի՛ է այսպէս ծնեալ զորդի ի հօրէ՝ որպէս զիմաստութիւն ի մտաց. թէպէտեւ ի ծիողէն արտաքս լինել թուելով ըստ երեւման նորա, դարձեալ է՛ ի նմա. (Կիւրղ. գանձ.։)
Հոգին սուրբ բխումն ի հօրէ, եւ երեւումն յորդւոյ, ո՛չ ըստ որդւոյ ծննդեամբ, այլ յառաջ եկեալ աղբիւրաբար. (Կիր. պտմ.։)
Հոգւոյն սրբոյ բղխումն ի հօրէ, եւ յարդւոյ երեւումն անհատաբար եւ անժամանակապէս. (Բրսղ. մրկ.։)
Որդի, եւ Հոգի (կոչին). երեւմամբն՝ զանազան նոցա եւ զկոչմունսն արար». այսինքն բանիւ ելման կամ ծագման նոցա. (Առ որս. ՟Զ։)
ԵՐԵՒՈՒՄՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ կամ ԱՍՏՈՒԱԾԱՅԻՆ. իբր Յայտնութիւն, աստուածյայտնութիւն.
Երեւմունք աստուածայինք եղեն առ սուրբսն։ Ամենիմաստն աստուածաբանութիւն (սուրբ գրոց) զտեսիլն զայն վայելչաբար կոչէ Աստուծոյ երեւումն. (Դիոն. երկն.։)
Երեւմանն աստուծոյ արժանաւոր լեալ (եղիա). (Յճխ. ՟Թ։)
Զերեւումն որդւոյն յայտ առնէ. (Փարպ.։)
priest.
Բառ յն. երէ՛ւս. այն է ըստ հյ. Երէց, այսինքն քահանայ.
Երեփսունք եւ պապասք, որ թարգմանին քահանայք եւ երիցունք. (Լմբ. պտրգ.։)
three;
three times;
third.
τρεῖς, τρία tres, tria Միութիւն յաւելեալ ի վերայ երկուց. իրեք.
Ծնաւ նոյ երիս որդիս։ Երեք արք, կամ կանայք, աւուրք, խանք։ Թրեա՛ գրիւս երիս ալեր։ Ճանապարհ երից աւուրց։ Յետ երից աւուրց։ Երիւք շարժի երկիր.եւ այլն։
Զի երիս ընդ միոյ պատրաստեսցէ. (Եղիշ. ՟Դ։)
Երկուց եւ երից խնդրողաց։ Երեքն միաչափ երեւէին։ Որք էին յերեք աշխարհէ. (Փարպ.։)
Երիս խորհուրդս հնչման զարմանալիս գործեցան խոնարհութեամբն աստուծոյ. (Ածազգ. ՟Գ։)
Երիցս ալէլուն ի պատիւ երից անձնաւորութեան աստուածութեանն. (Լմբ. յայտն.։)
Առ երիս երիս դասս անմարմնոցն». այսինքն առ իւրաքանչիւր երիս, կամ առ երիցս երիս. (Յհ. իմ. ատ.։)
Երիս կամ չորս բախեն զսալն. (Խոր. ՟Բ. 58.) զօրութեամբ իմանալով՝ բախմունս. որպէս ռմկ. իրեք չորս մը զարնել, եւ այլն։
much agitated, stormy.
τρικυμία fluctus magnus, decumanus Ասի եւ Երեքնակի ալիք, ըստ յն. Ուր են ալիք կամ կոհակք մեծամեծք՝ իբր երեքպատիկ կամ բազմապատիկ.
Որ ի խորս աշխարհիս ձմեռնայնին մրրկօքն զամենապատիկ երեքալեան ի յինքեանս զնստուցանիցէ. (Նիւս. երգ.։)
Զփախուցեալ ծառայն ըմբռնեալ ծովուն ծառայակցին՝ երեքալեան հնչմամբն գոչէր զբռնութիւն. (Գեննանդ.։)
Երեքալեանս կենցաղոյս. (Անան. եկեղ։)
Երեքալեանն խռովութեամբ։ Որպէս յերեքալեան ծովու. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
cf. Եռանկիւն.
Ձեւք՝ որ երիս ունի կողս, կայ ի նոցանէ երեքանկիւն. (Եւկղիդ.։)
Ունի յինքեան տասնեակն զերեկանկիւնիցն յատուկ առանձնաւորութիւնն։ Երկերիւրդ բաղկացաւ ի չորից երեքանկիւնեաց։ Երեքանկիւնք են չորք այսոքիկ. (՟Ա. ՟Գ. ՟Զ. ՟Ժ. որ լինին ՟Ի. Փիլ.։)
cf. Եռանկիւնի.
Ձեւք՝ որ երիս ունի կողս, կայ ի նոցանէ երեքանկիւն. (Եւկղիդ.։)
Ունի յինքեան տասնեակն զերեկանկիւնիցն յատուկ առանձնաւորութիւնն։ Երկերիւրդ բաղկացաւ ի չորից երեքանկիւնեաց։ Երեքանկիւնք են չորք այսոքիկ. (՟Ա. ՟Գ. ՟Զ. ՟Ժ. որ լինին ՟Ի. Փիլ.։)
cf. Երեքհարիւր.
Ի վերայ երեքարիւրոց վիրաւորաց. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Դ. 18։)
trident, fork with three prongs.
Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս, եւ երեքարձիս հրավառեալս (ա՛յլ ձ. երեքարձինս)։ Եհար զերեքարձէնն զայն հրեղէն տէգ ի սիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Երեքարձէն.
Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս, եւ երեքարձիս հրավառեալս (ա՛յլ ձ. երեքարձինս)։ Եհար զերեքարձէնն զայն հրեղէն տէգ ի սիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Երեքարձէն.
Ունէին տէգս հրեղէնս երեքսայրիս, եւ երեքարձիս հրավառեալս (ա՛յլ ձ. երեքարձինս)։ Եհար զերեքարձէնն զայն հրեղէն տէգ ի սիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
that is worth three pence;
vile, despicable.
Իբրեւ զարհամարհ եւ զքամահանաց եւ զերեքդանգեան ի մէջ արկեալ կտտէին զյիսուս. (Ոսկ. մտթ.։ եւ ՃՃ.)
Իբրեւ զայր ոք արհամարհեալ եւ երեքդանգեան»։
all three.
ԵՐԵՔԵԱՆ կամ ԵՐԵՔԻՆ. Երեք ոմանք կամ իրք միանգամայն. իրեքն ալ .... յն. լտ. երեք ասի.
Երեքեան որդիք նորա։ Արքն այն երեքեան, կամ երեքին։ Դուք երեքին։ Սոքա երեքին, կամ երեքեան։ Ո՞ յերեցունց ի նոցանէ.եւ այլն։
Զերեցունցն (կամ զերիցունցն) զայնոցիկ հատին զգլուխս։ Զերեքեանս զայսոսիկ պահեսջի՛ր։ Զերեքինս զայսոսիկ պահանջէ. (Վրք. հց.։)
Եթէ զայդ երեքեան կարես առնել։ Նախարարացն երեցուն. (Եղիշ. ՟Է։)
of three wings.
Որոյ են երեք ծայրք կամ սայրք իբր թեւք.
Դիպեցուցանէ զերեքթեւեանն կրծից տախտակին, եւ շեշտ ընդ մէջ թիկանցն թափանցիկ լեալ՝ յերկիր անկանի սլաքն. (Խոր. ՟Ա. 16։)
of three spans.
Երեք թզաչափ. որ եւ երեքաթզեան. յն. երից թզաց.
Լայնութեամբ երեքթզեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)
very unfortunate.
Երիցս թշուառ. եղկելի յոյժ. հէք եւ ողորմելի.
Երեքթշուառեանն որոգինէս, եւ որք զնորայն խորհին. (Մաքս. ի դիոն.։ Լմբ. յայտն.։)
of three prongs;
fork, trident.
ԵՐԵՔԺԱՆԵԱՅ ԵՐԵՔԺԱՆԻ. Որ ունի երիս ժանիս, այսինքն ատամունս, կամ սայրս եւ սլաքս. երեքարձէն.
Եւ ոմն սուսերաւ երեքժանեայ հար զնա. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Բ.։)
Երեքժանի մսահանաւն ի մեծամեծ կատսայիցն հանէին. (Եփր. թագ.։)
of three orders, or degrees.
Շինեաց զսրահն ներքին երեքկարգեանս յանտաշից։ Զսրահն մեծ շուրջանակի երեքկարգեանս յանտաշից. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 36։ ՟Է. 12։)
triple;
trebly, threefold;
thrice wived or married (man).
τρισσός, -ττός, τρισπλάσιος, τρίτος triplex, ternus, trinus, tertius Երրեակ. եռեակ. երեքնակ. երեքպատիկ. եռամասնեայ. երրորդ.
Լեզու երեքկին զբազումս սասանեաց։ Լեզու երեքկին զկանայս ժրագլուխս եհան. (Սիր. ՟Ի՟Ը. 16. 19։)
Յերկպատիկսն եւ յերեքկինսն։ Միւս եւս՝ որ յերեքկնաց է։ Երեքկինք, եւ յերեքկնէ. (՟Ա. ՟Գ. ՟Թ. ՟Ի՟Է. որ են քառասուն. Փիլ. ստէպ։)
Երեքկնոյն արեգական». յն. միհրայ. (Դիոն. թղթ.։)
Երեքկին լուսով աստուաածութեանն պայծառացաւ. (Արշ.։)
Վասն սրբոցն օրհնաբանութեան երեքկին ալէլուօք. (Լմբ. յայտն.։)
Ունին զնոյն սքեմ, բայց եմափոր երեքկին. (Մխ. դտ.։)
Գրեա՛ զնոսա յանձին քում երեքկին, ի խորհուրդս, ի գիտութիւն, եւ ի հանճար. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 20։)
Երեքկին ամենայն ինչ բաժանեալ է. (Փիլ. լին.։)
ԵՐԵՔԿԻՆ, կնոջ կամ կնոյ. ա. τρίγαμος ter uxorem ducens Երիցս ամուսնացեալ, երիցս կանայս առօղ հետզհետէ. իրեք անգամ կարգըւօղ.
Եղիցի ապաշխարութիւն նորա երեքկնոյն. (Կանոն.։)
to triple;
to make triple.
τριπλασιάζω, τρισσεύω, τρισσόω triplico, triplum facio, tertio facio Երեքկին առնել զիմն պարզ, կամ զնոյն գործ, կամ զտեւողութիւն. երիցս կրկնել. իրեք անգամ, եւ իրեք խաթ ընել.
Երեքկնեաց (զյաղթութիւն) ի ստադին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Յորժամ այլ իմն օր ըստ շարունակութեան գրեթէ երեքկնի՛. (Դիոն. թղթ.։)
ԵՐԵՔԿՆԵԼ. Երրորդել զնոյն բան.
Կրկնէ եւ երեքկնէ զնոյն բան. (Եղիշ. հայր մեր.։)
Կրկնեա՛ եւ երեքկնեա՛ զդոյն վկայութիւն. (Մամբր.։)
Դարձեալ երեքկնեցի ի նոյն բուրաստան ընթ երցուածոցն. (Արշ.։)
triple, tripled.
ԵՐԵՔԿՈՒՂ ԵՐԵՔԿՂԻ. Որոյ են երեք կուղք, ոլորք, ծալք. երեքկին մանեալ. երեք խաթ եղած.
Առասան երեքկուղ ոչ վաղվաղակի խզեսցի». ա՛յլ ձ. երեքկին. (Ժող. ՟Դ. 12։)
Առասան երեքկին ... Զայսպիսի շարամանեալ երեքկուղս ոչ կարէ վաղվաղակի խզել որոգայթքն սատանայի»։
Բայց Մովսէս քերթողն, եւ Արշարունին, եւ Տօնականն ՝ միաբան ընթեռնուն,
of three thousand.
Ուր գոյ թիւ երից հազարաց.
Երեքհազարեան եւ հինգ հազարեան ժողոդք (հաւատացելոց). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 21. յն. երեք հազարքն եւ հինգ հազարքն։)
three hundred.
Յերեքհարիւր կանգնոյ։ Ետ երեքհարիւր դահեկան։ Երեքհարիւր այր, կամ արամբքդ։ Կանգնեաց զնիզակ իւր ի վերայ երեքարիւրոց վիրաւորացն, կամ ի վերայ երեքհարիւր վիրաւորացն. (Ծն. ՟Զ. 15։ ՟Խ՟Ե. 22։ Դտ. ՟Է. 6. եւ 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 18։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 11։)
արդ զայս շա՛տ է յաղագս երեքարիւրոցն (ա՛յլ ձ. երեքհարիւրոցն) ասել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 5։)
every three hundred.
cf. ԵՐԵՔՀԱՐԻՒՐ. ըստ յն. եւ լտ. իսկ ի մեզ, Երեքհարիւրքն միանգամայն, կամ մի առ մի. իրեք հարուրն ալ.
Գոչեցին երեքհարիւրեքին փողքն եղջերեայք. (Դտ. ՟Է. 22։)
trisyllabical.
Եթէ երեքհեգեան իցէ բառն, այսպէս, ինքնակալ, ըմբըռնօղ. (Երզն. քեր.։)
of three fingers or branches.
Մնացեալ միայն ի վերայ խաչին որպէս զայգի (այսինքն որթ այգւոյ) երկմատնի կամ երեքմատնի, բացատարածեալ աստի եւ անտի զձեռսն. (Աթ. ՟Ը։)
triple;
trebly.
Եռապատիկ. երեքկին. եւ Երեքսայրի.
Երեքպատիկ վայելչութիւն, կամ տարերք, կամ ամք, եւ այլն. (Պիտ.։ Փիլ.։)
Աստուածային խրատն երեքպատիկ է. (Վանակ. յոբ.։)
Զերեքպատիկ զսլաքին սայր շուրջ օծանելով. (Նիւս. երգ.։)