Definitions containing the research շ : 10000 Results

Անվայելուչ

cf. Անվայել.

NBHL (5)

ἁπρεπής. indecens, indecorus, ineptus. Որ ինչ ոչ է վայելուչ. անպատշաճ. անպատեհ. անտեղի. անշնորհ. անյարմար. անկարգ. անպարկեշտ. տարադէպ. եագըշըգսըզ. եարաշմազ. պէթ.

Վէմ հնացեալ անվայելուչ լինի շինուածոյ. (Իսիւք.։)

Անվայելուչ խենեշութիւն, կամ պատահմունք, կամ յարձակումն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։) (Իգն.։)

Զրկեալ ի վայելչութենէ. անշուք. տձեւ. տգեղ. անպաճոյճ. չիրքին.

Բնակէր յանապատի խոշոր եւ անվայելուչ կենօք. (Զքր. կթ.։)


Անվայելչութիւն, ութեան

s.

indecency, impropriety;
deformity.

NBHL (1)

ἁπρέπεια. indecentia, dedecus, αἱσχύνη, pudor, ignominia. Անպատշաճութիւն. անտեղութիւն. տգեղեութիւն. ամօթ.


Անվայրափակ

adj.

unlimited, unbounded;
incomprehensible.

NBHL (3)

Եւ իբր Անշէն.

Երեւեալ զաստղն զաներեւոյթն գուշակէր, եւ զանվայրափակն՝ ի տեղւոջ ցուցանէր. (Պրոկղ. զքր.։)

Մշտածաւալն եւ անվայրափակն բնութիւն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Անվան

adj.

that cannot be repulsed or put to flight, invincible, impregnable.

NBHL (1)

ԱՆՎԱՆ որ եւ ԱՆՎԱՆԱԿԱՆ ἁδάμαστος. indomitus, invictus. Զոր չէ հնար վանել ի բաց. անվանելի, անշարժ. անյաղթ. հզօր. անպարտելի. անդրդուելի. անջնջելի. անկորուստ, անեղծ.


Անվանելի

cf. Անվան.


Անվաստակ

adj. adv.

indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.

NBHL (11)

ἁκάματος. indefessus. Որ ոչն վաստակի, այսինքն ոչ յոգնի. անաշխատ, իբր անխոնջ. անձանձրոյթ. չյոգնօղ. եօրուլմազ. իւշէնմէզ.

Յանվաստակ ձռեանէ (աստուծոյ) շարժեալ՝ զմեր կեանս դարմանեն։ Զանվաստակ ձեռինն ի միտ առնուցուս զզօրութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ եւ Ոսկ. ես.։)

Որդի ակնունելով ժառանգել զհայրենիսն՝ ի բանից ծնողին, անվաստակ է յաշխատելն եւ ի շինելն զնոյն. (Լմբ. սղ.։)

Աշխատասէր անվաստակ անձն. (Սարկ. խրատ.։)

Որ ոչ կամի վաստակիլ, այսինքն աշխատիլ. պղերգ. անգործ. չաշխատօղ, ծոյլ. չալըշմազ.

Վա՛յ քեզ անձն իմ անվաստակ, զի մեռեալ ոչ պսակի. (Մաշկ.։)

Սիրել զվաստակաւորսն, եւ ատել զանվաստակն։ Չընտրել զվաստակաւորն յանվաստակէն. (Փարպ.։) Տե՛ս եւ զյաջորդ նշ։

Անարդիւն. յետնեալ ի պիտանի գործոց, կամ ի վարձուց ըստ վաստակոց. անշահ. անօգուտ. եմէկսիզ. ֆաիտէսիզ.

Եթէ օրէնք մեր իցեն պատճառք անվաստակ լինելոյ առաջի քո. (Եղիշ. ՟Բ։)

Ամենայն բժիշկք խափանեցան յարուեստից իւրեանց, եւ անվաստակք եւ անշահք մնացին. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Դ.։)

Առանց վաստակելոյ, այսինքն յոգնելոյ, կամ աշխատելոյ.


Անվար

adj.

uncultivated.

NBHL (2)

Իբր Ոչ վարեալ կամ չհերկեալ եւ ոչ ցանեալ. վարուցան չեղած, չբանած. գըր. եապանի. կամ Անվայր, որպէս Անշէն, եւ որպէս Չունօղ զտեղի կամ զպէտս կարեւորս. (զի տարտամ են գրութիւնքս, եւ իմաստքս առաջիկայ.)

Զանվար եւ զապառաժուտ դաշտսն մարգաւէտ արարեալ՝ երփնատունկ ծառօք ծաղկեցուցեր. (Կեչառ. յաղեքս.։)


Անվարժ, ից

adj.

inexperienced, rude, unpractised, unskilled, unexercised.

NBHL (1)

ἁδάμαστος. indomitus. Ոչ վարժեալ. անուս. անմարզ. անկիրթ. տրմուղ. չսորված. չիկրթուած. ալըչմամըշ, աճամի, թօյ, թէրպիէսիզ.


Անվարձ

adj.

without salary, unpaid;
without merit or recompense.

NBHL (4)

Միայնակեաց սնափառ՝ մշակ անվարձ։ Ի զուր ախատիս, եւ անվարձ ելանես. (Նեղոս.։)

Սնափառի պահք անվարձ եւ աղօթք անշահք. (Կլիմաք.։)

Բժշկութիւն անվարձ եւ ինքնամատոյց. (Առ որս. ՟Է։)

Ողջակիզելին յանկաշառ եւ յանվարձ հօրն պատիւ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 32։)


Անվաւեր

adj.

invalid, null, illegal, insufficient;
apocryphal;
— առնել, to invalidate.

NBHL (3)

Անվաւեր եւ փոփոխական ամենայն ինչ եղեւ։ Սոցա տառապանքն եւ հեծութիւնն անվաւեր առնէ զհեշտութիւնն. (Շ. ատեն.։) (Լմբ. սղ.։)

Յոյս մահու նոցա ոչ առնէ անվաւեր զիշխանութիւն նորա. (Եփր. աւետար.։)

invalidum, non valens. ասի ըստ իրաւաբանից՝ Յոչինչ գրելին. ի դերեւ ելեալն. ընդունայն. որ չանցնիր, բան չի սեպուիր, փուճ. կեչմէզ, պադալ, պօշ.


Անվերակացու

adj.

without inspector, without superintendent.

NBHL (3)

Զիա՞րդ իբրեւ զանվերակացու, որոյ ոչ ուրեք ոչ (ոք) գտանիցի, առնէր յանձն աշակերտին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։)

Զոր եւ յանձն իսկ առնէ աշակերտին իբրեւ զանվերակացու ոք. (Իգն.։)

Անտէրունչ եւ անվերակացու. (Լաստ. յիշ.։)


Անվերարկու

adj.

without cloak or mantle.

NBHL (2)

Անվերարկուք, գետնիխշտիք լինէին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Անվերարկու շրջել. (Մաշկ.։)


Անվէր

adj.

unwounded, invulnerable.

NBHL (1)

Անցաւս եւ անվէրս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անվթար

adj. adv.

exact, precise, perfect;
exactly, precisely.

NBHL (4)

Վերծանութիւն է՝ քերթածաց կամ շարագրաց անվթար յառաջբերութիւն. (Թր. քեր.։)

Անվթար միշտ եւ անշարժապէս ունելով զիւրեանց հաստատութիւն։ Յիւրոցն անշարժս եւ անվթարս գոլ. (Դիոն.։)

Եւ քանի՜ վշտաց եւ ի փորձանաց հասելոց ի վերայ իմ՝ անվթար պահեցեր զիս փրկիչ. (Բենիկ.։)

Ճշմարտութիւնս ի նոյն ձեւ երանգոյ անվթար գեղեցկացաւ. (Լմբ. ատ.։)


Անվթարելի

cf. Անվթար.

NBHL (1)

Զուշին պարտութիւն յանվթարելեացն։ Զօրեղութիւն անվթարելի. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Ծ՟Զ։)


Անվթարութիւն, ութեան

s.

exactness.

NBHL (1)

Արքունի պողոտայս առ անվթարութիւն ոգւոց բաղձացեալք (յն. բաղձացելոց) միշտ լաւագոյն գնացիցն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անվիրաւոր

adj.

invulnerable

NBHL (1)

Անվիրաւոր կացցէ ի նետից թշնամւոյն. (Նեղոս.։)


Անվիրաւորելի

cf. Անվիրաւոր.

NBHL (1)

Անվիրաւոր կացցէ ի նետից թշնամւոյն. (Նեղոս.։)


Անվկայ

adj.

unwitnessed.

NBHL (2)

ἁμάρτυρος, ἁμαρτυρήτος. carens testibus, vel testimonio. Ուր չիք վկայ կամ վկայութիւն առ ի հաստատութիւն. անվաւեր. շահիտսիզ.

Դատաւորն անխաբ, եւ դատաստանն՝ անկաշառ, եւ անվկայ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)


Անվկանդ

adj.

firm, determined, steady, resolute, invincible, inexpugnable.

NBHL (1)

ἁκαταμάχητος. inexpugnabilis. Զոր անմարթ է վկանդել եւ վանել կամ վտանգել. անվանելի. անմարտնչելի. գարշը գօնմազ.


Անվճար

adj.

invaluable;
unpaid;
infinite, endless.


Անվնաս

adj. adv.

harmless, innocent, innoxious;
unhurt, undamaged, safe and sound;
harmly.

NBHL (4)

Ցուցանէր զանվնաս փախուստ անմեղացն. (Եղիշ. ՟Է։)

Անվնաս մնալ առ դժնդակ վարս։ Կալ յանվնաս մշակութեան. (Յճխ. ՟Դ. ՟Է. ՟Թ։)

Անվնաս դիւրութեանցն յանցուցանել ժամանակ։ Անվնաս ի թշնամեացն դաւոյ. (Պիտ.։)

Անվնաս ոտից գարշապարօք խրախուսեալք. (Նար. առաք.։)


Անվնասելի, լւոյ, լեաց

adj.

not liable to injury.

NBHL (2)

Անվնասելի պաշտպանեալ։ Անկորուստ եւ անվնասելի ընդ փրկեցելոցն հաղորդեսցես. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Լ՟Զ։)

Դնել անդ զգուշութեամբ զմերսն յանվնասելի յարկսն. (Իգն.։)


Անվստահ

adj.

distrustful, suspicious;
— լինել, to distrust, to suspect.

NBHL (2)

Այլ եւ դառնալոյ իսկ մեզ անդրէն՝ անվստահ եմ շատ. (Պրպմ.։)

Եւ Չվստահելի. խիթալի. կասկածելի. շիւպհելի, կիւվենիլմէզ.


Անվտանգ

adj.

out of danger, safe;
unhurt, free from harm.

NBHL (1)

Անվտանգ եւ անվնաս զաշխարհն թողլով. (Յհ. կթ.։)


Անվրդով

adj. adv.

untroubled, tranquil;
peacefully, quietly.

NBHL (1)

Ազատ ի վրդովմանց. անխռով. անշփոթ. անքոյթ. անդրդուելի.


Անվրէպ

adj. adv.

unfailing, punctual, exact, regular, correct, sure, certain;
without fail, punctually, precisely, exactly, correctly.

NBHL (5)

ἁψευδής, ἁπήραντος. infallibilis, illaesus. Ազատ ի վրիպանաց. անսխալ. անսուտ. հաւաստի. աներկբայ. ուղիղ. ողջիկ. անվնաս. անքոյթ. անվտանգ. եանզըլմազ, խադասըզ, շիւպհէսիզ, թէհլիքէսիզ.

Անվրէպ զրոյցք, կամ շաւիղք, կամ գործք. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Լ՟Բ. եւ Նար. մծբ.։)

Անվրէպ նմանութեամբ կարպաւորուի պատշաճաբար նուիրելոցն. (Դիոն. երկն. ՟Գ։) Յորս յն. որպէս չէզոք, τὸ ἁπαράλλακτον, է անվրիպութիւն. իսկ լտ. similitudo կամ identitas նմանութիւն, կամ նոյնութիւն։

Յանվրէպ մետաղս աքսորեալ. (Անան. նին.։) իմա՛, անզերծ, կամ անհրաժեշտ։

ἁνυπερθέτως. sine more, ἁπαραλλάκτως, constanter, prorsus. Առանց վրիպելոյ կամ զանց առնելոյ. անյապաղ. հաւաստեաւ. անշուշտ. նմենայնիւ. շիւպհեսիզ, թահգիգ.


Անտաղտուկ

cf. Անտաղտկալի.

NBHL (3)

ἁνεπαχθής, ἁνεπαχθέστερος. non molestsus. Ոչ տաղտկալի. դիւրիչ. դիւրին. հեշտալի. հեշտալուր.

ἁνεπαχθῶς. non moleste, non gravate. Առանց կրելոյ կամ տալոյ զտաղտկութիւն. անձանձիր. հեշտեաւ. մեղմով.

Արիաբար եւ անտաղտուկ եւ աներկեղ միշտ (կալ). (Դիոն. եկեղ.։)


Անտանելի, լւոյ, լեաց

adj.

insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.

NBHL (5)

intolerabilis, molestus. Անբերելի, այսինքն անըմբռնելի. անկարելի. ծանր. եւ Դժուարին. անհնարին. չէքիլմէզ. թէհամմիւշ օլունմազ. գապիլսիզ.

Անտանելի թշուառութիւնք, կամ պատրանք, վնասակարութիւն. (Պիտ.։)

Անտանելի յիշատակ, կամ ահաւորութիւն, կամ պատուհաս. (Նար.։)

Զիա՞րդ շարադրի առ դոյզն մարմին անտանելին. (Աթ. ՟Բ։)

Լացն զմահ միամօրն զանտանելին յողջակէզ. (Եղիշ. դտ.։)


Անտառախիտ

s. adj.

strong, tough;
thick;
bushy;
woody.

NBHL (4)

Յանտառախիտս մայրից դաշտացն. (Ոսկ. յհ. նախերգ.։)

Զանտառախիտս իւր արձակեաց ընդ ամենայն փայտս դաշտին. (Եզեկ. ՟Լ՟Ա. 4։)

Մի՛ ոք ի ձէնջ ճանապարհ, մի՛ ոք ի ձէնջ անտառախիտ փշոց. յն. փշովք լցեալ. (Ոսկ. յհ. նախերգ.։)

Խլեն ի գետնոյն զամենայն փշաբեր եւ զանտառախիտ բանջարսն. (Վստկ. ՟Բ։)


Անտառամոլ

adj.

become a forest, overgrown with wood.

NBHL (3)

ὐλομανοῦσα. frondibus luxurians. Մոլեալ, այսինքն յանչափս ուռճացեալ ոստովք (փշոց), կամ մոլախոտիւք իբրեւ զանտառ.

Ապառաժուտ ոք իցէ, եւ փշօք անտառամոլ։ Որ զզանազան տեսակ ախտիցն անտառամոլ առնէ. (Նիւս. երգ.։)

Անդն քաջաբեր՝ անտառամոլ (եղեալ) ի չգոյէ մշակողի. (Սկեւռ. լմբ.։)


Անտառանամ, ացայ

vn.

to become a forest.

NBHL (3)

Եւ եղիցի ստեղն նորա անտառացեալ շուրջ զնովաւ. (Երեմ. ՟Ժ՟Է. 8։)

Ծառքն յայնպիսի դաշտն անտառանան։ Զանտառացեալ բազմութիւն խորհրդոցն յայտնէ. (Լմբ. սղ.։)

Որպէս հուր զի այրէ զանտառացեալսն մեղօք. (Արշ.։)


Անտատան

adj.

unwavering.

NBHL (1)

Հաստատեալ կայ անշարժ եւ անտատան. (Վեցօր. ՟Է։)


Անտարակոյս

adj. adv.

indubitable, certain;
without doubt, without difficulty.

NBHL (1)

Ուր չկայցէ տարակոյս. անյերկուանալի. աներկբայ. հաւաստի. շիւպհէսիզ.


Անտարր, ի, ից

adj.

immaterial, incorporeal.

NBHL (2)

Տեսանէին զնա աննիւթ անտարր. յն. անշարադիր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)

Տարակուսին հրեշտակք՝ անտանելի զայս բնութիւնս գիտելով այնմ անտարր տարողութեան. այսինքն աննիւթական աստուածութեանն, որ կրէ զամենայն եւ այլն. (Նար. երգ.։)


Անտարրական, ի, աց

cf. Անտարր.

NBHL (1)

Անստեղծական անտարրական աստուածութիւն։ Անտարրական խորան։ Զորոց անտարրական անձինս մարգարէն իսկ գուշակէ, թէ ո՛ արար զհրեշտակս եւ այլն։ Ի նմանութիւն անտարրական երեւեալ աստուծոյ. (Ագաթ.։)


Անտեղեակ, ղեկաց

adj.

ignorant, unlearned, unskilful.

NBHL (1)

Ոչ մոլորիմք իբրեւ զանտեղեակս. (Եղիշ. ՟Գ։)


Անտեղի, ղեաց

adj.

not confined to one place, uncircumscribed;
absurd, extravagant;
unbecoming, unsuitable.

NBHL (5)

Անտեղի շրջէին. (Լմբ. սղ.։)

Հուպ միմեանց, անտեղի թողլով ի նմա մինչեւ ցմիոյ նշմարելոյ ծայրի ասղան. (Մագ. ՟Կ՟Զ։)

Անպատեհ. անպատշաճ. անյարմար. անդէպ. անվայելուչ. եւ Աւելորդ. եօլսուզ, մինասիպէթսիզ, ույկունսուզ.

Փորձին ի մի յանտեղեացն շրջեցուցանել զմերսս. (Աթ. ՟Բ։)

Հասեալ ի սահմանս իմաստութեան, եւ ոչ անտեղի գոլով ամենայն բժշկական արհեստիցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Անտեղիտալի

adj.

hard, inflexible.

NBHL (1)

Աննշան առ տիպս է անտեղի տալի. այսինքն կարծրն անգծելի. (Նիւս. կազմ.։)


Անտեղութիւն, ութեան

s.

absurdity, extravagance, incongruity, unsuitableness, unfitness, impropriety.

NBHL (2)

Բայց եթէ գերիս ունիցին (աղջկունս) անտի չտային հրաժեշտ. զի վասն անտեղւութեանն դիւրին լինիցի յաստուածպաշտութիւն դարձուցանել (զնոսա). (Կիւրղ. ծն.։)

ἁτοπία, ἁτόπημα. absurditas. Անպատեհութիւն. անպատշաճութիւն. յոռութիւն. եօլսուզլուգ.


Անտես, ից

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

NBHL (7)

Աստուած՝ ամենայն մահկանացու բնութեան անտես գոլով՝ ի նոցունց գործոց իւրոց տեսեալ լինի. (Արիստ. աշխարհ։)

Զանտեսն հրեշտակաց. (Նար. կուս.։)

Չեւ եւս տեսեալ. նոր. անլուր. եւ ծածկեալ, անյայտ, անորոշ. կեօրիւն մէմիշ.

Անտես եւ անլուր ճշմարտութեանն սիրէ լինել. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ոչ թողից զքեզ, եւ ոչ անտես արարից զքեզ։ Անտես արարեր ի դէպ նեղութեան ժամանակի։ Զգործս ձեռաց քոց մի՛ անտես առներ։ Տեսի զքեզ, եւ անտես արարի։ Յամենայնի անտես (կամ անփոյթ) արարելոցն։ Տեսեալ զանարժանս՝ ոչ արասցէ անտես։ Անտես առնես զմեղս մարդկան ապաշխարութեամբ. եւ այլն։

Ի՞մ իմիք արժանի լինիցիմք, թէ յինչս զընդայցեմք, եւ զոգիս անտես առնիցեմք։ Չէ՛ պարտ եւ ոչ զմի ժամ՝ անտես առնել զվաճառաշահութիւնս զայս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Որ միշտ լուեալ՝ անտես լինին (աղքատք). (Յիսուս որդի.։)


Անտեսաբար

adv.

invisibly.

NBHL (1)

Նըմա դշխոյն հարաւային՝ եկն ի տեսիլ ըղձմամբ սրտին, քեզ քառանկիւն կողմ աշխարհի՝ անտեսաբար երկիր պագին. (Յիսուս որդի.։)


Անտեսակ

adj.

formless, shapeless.

NBHL (2)

Անկերպարան, իբր անձեւ, տգեղ, անշուք. պիչիմսիզ.

Ի վերայ գեղման տեղալով յոյժ քաղցրութեամբ եւ անտեսակ ձայնից. (Եղիշ. խաչել.։)


Անտեսական, ի, աց

adj.

invisible;
incomprehensible.

NBHL (3)

Աստուծոյ անտեսականի. (Եղիշ. դտ.։)

Յանտեսականէն անտեսականք. (Շ. հրեշտ.։)

Անտեսականն յանցանաց առնու իւր ձեռնադրութիւն (մկրտութեամբ). շ.։)


Անտեսանելի, լւոյ, լեաց

cf. Անտեսական.

NBHL (4)

cf. ԱՆՏԵՍ. ըստ ՟Ա նշ. ἁόρατος. invisibilis եւ այլն.

Որ է պատկեր աներեւոյթին աստուծոյ. եթէ կերպարան է անտեսանելւոյ, ապա եւ ինքն անտեսանելի է։ Աներեւոյթ է թշնամին, եւ անտեսանելի է հոգին՝ որ առնու զվէրսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14. 22։)

Ցուցանէր զճառագայթս ճանապարհի առաքինութեան անտեսանելի եւ աղջամղջին երեւեալ. (Լաստ. յիշ.։)

Զքեզ ո՞ ի մէնջ թշնամանեաց եւ ամաչեցոյց, մինչեւ անտեսանելեացն (կամ յանտեսանելիս) եւ ամբարշտաց դիմաց առաջի եդ տեսութիւն ողորմելի. (Առ որս. ՟Ը։)


Անտեսեմ, եցի

va.

to neglect, to abandon, to slight;
to connive at.

NBHL (1)

Յորժամ հայրն անտեսէ զարտասուսդ, եւ լոյս աչացդ պակասէ։ Անարգէ զօրէնսդիրն՝ որ զօրէնսն անտեսէ եւ արհամարհէ. (Մաշկ.։)


Անտեսութիւն, ութեան

s.

invisibility;
incomprehensibility;
blindness;
connivance.

NBHL (6)

Յեփթայի կափոյց զաչս մտացն յանտեսութիւնն. (Եղիշ. դտ.։)

Յանտեսութեանն թերահաւատ եղեալ, եւ տեսութեամբն եւ շօշափմամբն հաւատացեալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Անտեսութեամբ ոմամբ գիշերայնով ըմբռնեալ շլացեալք են. (Նիւս. կուս.։)

Փոշի հոսեալ ի վերայ երեսաց երկրի՝ ամենայն զգալի իրաց անտեսութիւն առնէ. (Լմբ. սղ.։)

Զերկինս, ուր հրեշտակք են, եւ անտեսութիւնք. (Վրդն. սղ.։)

Ամենայն աշխարհի անտեսութիւն առնել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անտերունչ

adj.

without master or governor;
unassisted, forlorn, abandoned.

NBHL (4)

ԱՆՏԵՐՈՒՆՉ կամ ԱՆՏԷՐՈՒՆՉ. (գրի եւ ԱՆՏԵՐՈՒՉ) ἁδέσπωτος, ἅναρχος. domino velprincipe carens. Անտէր. որ չէ ընդ տէրութեամբ. ազատ. ինքնագլուխ. եւ Անգլուխ. զրկեալ ի տէրութենէ. անիշխան.

Անտերունչ շրջեսցուք. յն. ոչ տիրացեալ լիցուք. (Երեմ. ՟Բ. 31։)

Անտերունչ շրջել ըստ իւրում ախորժակացն. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ե։)

Հեծելազօրն անտերունչ շրջել. (Լաստ. ՟Ժ։)


Անտէր

adj.

free, independent;
cf. Անտերունչ.

NBHL (3)

ἁδέσπωτος. domino carens, non habens dominum, nullius imperio mancipatus. որ եւ ԱՆՏԵՐՈՒՆՉ. Ազատ. ոչ ստրուկ. ինքնիշխան. ինքնագլուխ.

Ոգին անտէր է եւ ինքնիշխան՝ ինքեան կամօք եւ ինքնակալութեամբ մատակարարեալ։ Անտէր իրք են առաքինութիւնդ, եւ կամաւոր. Անտէր է առաքինութիւնն, եւ կամաւոր, եւ յամենայն հարկաւորութենէ ազատ. (Նիւս. կազմ. ՟Է. ՟Ժ՟Ը. եւ երգ։ յորմէ եւ Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)

Զիա՞րդ թողեր զքոյրն քո անտէր. (Վրք. հց. ձ։) որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։


Անտիական, ի, աց

adj.

young;
childish.

NBHL (7)

ԱՆՏԻ ԵՒ ԱՅՍՐ. ԱՆՏԻ ՅԱՌԱՋ. cf. ԱՅՍՐ, cf. ՅԱՌԱՋ։ նխ. ԱՆՏԻ. նխ. Յայնմ կողմանէ. յայնկոյս. անդր քան. եօթետէ. գարշըտա.

Երկրաւս զերկինս գործեցեր, եւ շահեցար զաստիսս եւ զանտիսն։ Զիա՞րդ ակն ունիմք զաստիս վայելել, եւ զանտիսն առնուլ. (Խոսր.։)

Յանդին իմոց բարեաց մի՛ ճաշակեսցես. (Վրք. հց. Թ։) Մերթ՝ Որ ինչ է անդ կամ յայնմ տեղւոջ.

ԱՆՏԻ, տիոյ, ոց. ԱՆՏԻ. որ եւ ԱՆՏԻԱԿԱՆ. Պակաս ի տիոց. անկատար հասակաւ. եւ Տհաս. եւ Կարճեալ ի կենաց աշխարհի.

Կոյսք զանկատար յոյսս աշխարէին, եւ պատանեակք զանտիս հասակսն. (Փիլ. յովն.։)

Եթաց զնետս իւր ի վերայ թշնամեացն, անտի (կամ անտիս) արար զամպարիշտսն բարկութեամբ. (Ճ. Բ.։)

Յանտիական մանկանցն ծաղր լեալ։ Ընդ մեզ նորագոյնքդ եւ անտիականքն դնեն թշնամութեան սկիզբն. (Մագ. ՟Ծ՟Ե. եւ ՟Ծ՟Բ։)