Your research : 72 Results for ւ

Entries' title containing ւ : 10000 Results

Հողանիւթեայ

adj. s.

cf. Հողեղէն;
vegetable mould, mould, soil, humus.


Հողացուցանեմ, ուցի

va.

to reduce or change to earth;
քաղաք —ուցեալ, a city built on a hill.


Հողմագուշակ

adj.

weather-wise.


Հողմագրութիւն, ութեան

s.

anemography.


Հողմակոծութիւն, ութեան

s. fig.

storm of wind, squall, tempest;
agitation, trouble.


Հողմաշունչ

adj. s. mech.

windy;
raising or causing wind;
s. mech. fanner, blower.


Հողմաչափութիւն, ութեան

s.

anemometry.


Հողմուռոյց

adj.

swelled by the wind.


Հողմուտ

adj.

windy, gusty;
cold.


Հողուտ

adj.

earthen;
earthly.


Հոմաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Երկդիմութիւն.


Հոմանուն

adj.

equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.


Հոմանունաբար

adv.

equivocally.


Հոմանունութիւն, ութեան

s.

equivocalness, equivocation.


Հոյակապութիւն, ութեան

s.

magnificence.


Հոյանուն

adj.

renowned, celebrated.


Ճաշակառու

s.

taster, assayer.


Ճաշակառութիւն, ութեան

s.

trial, tasting.


Ճաշակաւորութիւն, ութեան

s.

"degustation;
cf. Ճաշակելիք."


Ճաշակեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to taste, to give to eat.


Ճաշակումն, ման

s.

act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.


Ճաշատուն, տանց

cf. Ճաշարան.


Ճապաղումն, ման

s.

dispersion;
effusion;
distraction;
dissipation.


Ճապուկ

adj. adv.

creeping, crawling, cringing;
windig, tortuous, sinuous;
flexible, supple;
ընդ —, hurriedly, hastily, in haste;
ընդ — անցանել, to insinuate, to worm oneself in, to enter cautiously but hastily, to creep or steal in swiftly.

• «ճեպով, շուտ, արագ». մէկ ան-գամ գործածուած է Եղիշ. գ. էջ 57. «Ընդ ճապուկ՝ անդր անցանէ ի վերայ գնդին Պար-սից»։ Նոյնը պիտի լինի նաև Նար. տաղ. էջ 423՝ «Այն ճորտն ճոխ էր և ճապուկ» (իմա «շոյտ, աշխոյժ»)։ Նոր գրականում կայ ճա-պուկ «դիւրաթեք, ճկուն», որի հնագոյն գոր-ծածութիւնն էլ գտնում եմ Յայսմ. օգոստ. 2. «Եւ ի ճօճել ճապուկ նիզակացն»։ Այս նը-շանակութիւնը իբր միջին օղակ՝ վերինի հետ է միացնում նաև ճապուկ «ծռմռկող, գալար-ւող, մանիճ մանիճ եկող» Նար. կթ. էջ 117 (որդերի համար է ասուած. և այսպէ՛ս է մեկնում Լծ. նար.), որից ճապկիլ «ծռուիլ, թեքուիլ» Անան. գիտ. 5 (լուսնի մահիկի հա-մար ասուած), «յօրանջելով երկննալ, ձըգ-ուիլ» ԱԲ. սաստկականը ճապկտիլ «ստէպ յօրանջելով ձգձգուիլ» Վստկ. 212. Ախտարք (բուն նշ. «ծռմռուիլ»), որ և ռմկ. ճպլկտիլ Վրդն. առակ. 78 (Ասի ի բան առակաւոր, Թէ խեցգետինն ի հետ օձին ճպլկտեցաւ Նայ կտրեցաւ. այլ ձ. ձգտեցաւ)։-Բառ. երեմ. էջ 196 ունի ճապուկ և մեկնում է «նազլու կամ մանիչ ճախարակեայ» (անշուշտ մա-նիճը մանիչ կարդալով)։

• = Պհլ. ❇ջ *cāpūk ձևից, որից պրս. [arabic word] čāpuk «արագ, շուտ, փոյթ, թեթև-ոտն»։ Պարսկերէնից փոխառեալ են նաև թրք. čabuk (գւռ. čapuk, čapək, ռմկ. չա-պուխ) «արագ, շուտ», [arabic word] čgvīk «ժիր, շոյտ, աշխոյժ», քրդ. čäpek «թեթևաշարժ, դիւրաթեք, ճկուն», վրաց. չաուքի «ժիր, ա-րագ», ჭაბუკი ճաբուկի «երիտասարդ» (բառիս իմաստը որոշ չէ. հասկանում են նաև «loyal serviteur, héros exercé dans les combats». տե՛ս M. Riabinin MSL 10, 18)։ Պհլ. բառը աւանդուած է čapuk ձևով և «կենսունակ, աշխոյժ, ժիր» նշանակու-թյամբ։ Ենթադրում է իրան. *cāpu-ka-՝ կազ-մուած -ka-մասնիկով՝ *čapu-արմատից, որից հյ. ճեպ և հապճեպ (տե՛ս Nyberg, Hilfsb. 1, 60 և 2, 42)։-Հիւբշ. 188։

• ՆՀԲ հանում է ճապատիլ բայից. լծ. հյ. ճապաղ, ճեպ, վրաց. ճապուկի, որ-պէս և թրք. չէվիք «աշխոյժ» և չաբուգ «շուտ»։ ԱԲ ջնջել է ճապուկ «շուտ» բա-ռը և գիտէ միայն ճապուկ «ծռմռկող»։ Müller SWAW 42 (1863), 254 և Հիւբշ. KZ 23, 29 պրս. cābuk ձևից։

• ԳՒՌ.-Ունինք միայն ճապկոտալ Տփ., ճապկտալ Ննխ., ճապկտիլ Ախց., ճապկոտ-վիլ Տփ., ճապտկվիլ Զթ. «յօրանջելով ձրգ-ձըգուիլ». նոյնը Հմշ. ճապղտիլ (Ազգ. հնդ. Զ. 148)։


Ճապուռ, պռոյ

s.

claw, talon;
lobster's or crab's claws.

• «մագիլ, ճիրան» Բռ. ստ. լեհ. որից ճապռաւոր «մագիլներով, ճիրանաւոր» Վրդն. ծն. Յայսմ. մրտ. 22։

• Հիւնք. արաբ. ճէպիյրէ «մեծ առիւծ» բառից։ Պատահական է պրս. [arabic word] čipūr «սլաք գեղարդեան»։ Աւելի նման են հսլ. čipari, չեխ. čpar, սերբ. crpa-rogi «ճանկ, մագիլ», չեխ. čpyrati, če-pyrati, čeperati «ճանկռտել, ճանկռել», որոնց ծագումը անյայտ է՝ ըստ Ber-neker էջ 169։ Պատահական նմանու-թիւն ունին ասուր. supru, supparu, եբր. [hebrew word] sipporen, ասոր. tepra.

• արաբ. [arabic word] zufur, եթովպ. sefèr «ե-ղունգ, մագիլ, ճանկ» (Gesenius1. 693)։

• ԳՒՌ.-Այս արմատից են ճապռել կամ ճեպռել Ղզ. Ղրբ. «ճանկել, ճանկռտել», ճպռել Երև. «պոկել, փրցնել, ճանկելով քա-ղել», Դվ. «ծաղկի թերթերը պոկոտել», ճապռել Ալշ. Բլ. Ղզ. «պոկել, փրցնել, փե-տել», ճպռոտել Շմ. Ղրբ. «ճանկռտել», ճեպռել «թեպրել» Բառ. երեմ. էջ 118 և վեր-ջապէս ճպլել Ղրբ. «պլոկելով հանել, սկրր-դել»։ Այս բայի հին գործածութիւնը ունի Եփր. մտ. Դ. էջ 174 (մի ձեռ. միայն) ճոպ-րել ձևով (տե՛ս իմ Հայ. նոր բառեր հին մատ. Բ. 273)։

• նման են հնչում հսլ. čobru, հ. ռուս. чу6ръ, ռուս. шeбрецъ, սերբ. cubar, չեխ. čubr, cibr, լեհ. czaber, ուկր. šcabryk, čebréc «ծոթրին», որոնք համարւում են փոխառեալ յն. գւռ. *ϑούμβρος ձևից. բայց č ձայ-նը դժուարութիւն է ներկայացնում (Ber-neker 160)։


Ճառագայթաձեւ

adj.

lucid, fulgid, luminous.


Ճառագայթաւէտ

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.


Ճառագայթաւոր

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.


Ճառագայթումն, ման

s. phys.

irradiation, emission of rays, radiancy, radiance;
radiation.


Ճառագլուխ, գլխի

s.

commencement of a discourse or treatise, chapter.


Ճառասացութիւն, ութեան

s.

declamation.


Ճատրկուց

s.

chess, game of -;
— խաղալ, to play at chess.


Ճարակաւոր

adj.

pasturing, feeding.


Ճարակեցուցանեմ, ուցի

va.

to feed, to pasture, to give to eat.


Ճարակումն, ման

s.

pasture, pasturage;
dilatation, extension.


Ճարճատիւն

cf. Ճարճատումն.


Ճարճատումն, ման

s.

crackling, creaking, crepitation, crick-crack, crash, burst.


Ճարճրուկ

s. bot.

s. bot. dandelion, pissabed.


Ճարպաւոր

adj.

fat, greasy, full of grease, adipose.


Ճարպաւորական, ի, աց

adj.

(թթուուտ) sebaric, pyroleic (acid).


Ճարպութիւն, ութեան

s.

greasiness;
fatness, plumpness.


Ճարտասանութիւն, ութեան

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.


Ճարտարագիտութիւն, ութեան

s.

engineering.


Ճարտարախօսութիւն, ութեան

s.

speaking well, fluency of speech, eloquence.


Ճարտարամտութիւն, ութեան

s.

cf. Ճարտարմտութիւն.


Ճարտարապետութիւն, ութեան

s.

architecture;
great skill or dexterity in art.


Ճարտարարուեստ

cf. Ճարտարագործ.


Ճարտարացուցանեմ, ուցի

va.

to render skilful, dexterous.


Ճարտարմտութիւն, ութեան

s.

acuteness, perspicacity, penetration;
dexterity, address, cleverness;
sophistry, cavilling, pettifogging, sophism, subtlety, quirk.


Ճարտարութիւն, ութեան

s.

art, skill, ability, dexterity, address;
cunning, subtlety, artifice, prank, feint, policy, sharpness;
penetration, sagacity, presence of mind;
knowledge, erudition;
genius, bent;
ճարտարութեամբ, dexterously, cleverly, adroitly, artfully, craftily, cunningly;
ձեռագործ, մշակական, տուր եւառիկ —, manufacturing, agricultural, commercial industry;
լար ճարտարութեան, lead plummet.


Definitions containing the research ւ : 5292 Results