Your research : 72 Results for ւ

Entries' title containing ւ : 10000 Results

Լուծութիւն, ութեան

s.

cf. Լուծուած.


Լուծումն, ման

s.

solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.


Լուղ

cf. Լող.


Լուղակ

cf. Լողակ.


Լուղական

cf. Լողական.


Լուղամ, ացայ

vn.

cf. Լողամ.


Լուղեմ

vn.

cf. Լողամ.


Լուղիմ

vn.

cf. Լողիմ.


Լուղորդ

s.

cf. Լողորդ.


Լումայ, ից

s.

mite, small piece of money.

• , ի հլ. «մանր դրամ է» Մրկ. ժբ. 42. Ղուկ. իա. 2. Եւս. քր. գրուած է նաև լո-մայ Ոսկ. յհ. բ. 10. Անկ. գիրք նոր կտ. 108 Իղիշ. տիբ. 339. որից լումայափոխ Յհ. բ. 14. որ և լումափոխ Երզն. մտթ. 230 կամ լո-մափոխ Երզն. մտթ. 447. լումայական Արշ. լումափող Ոսկիփ։

• = Ասոր. [arabic word] lūmā «փող, դրամ» (Bros-kelm. Lex. syr. 173), որ ծագած է հնագոյն nūmā ձևից և այս էլ փոխառեալ է լտ-numus. nummus «դրամ, փող» բառից. (կապւում է յն. νόμιμος «օրինական», νόμი «օրէնք, կարգ, սովորութիւն» բառին՝ ըստ Walde 529)։ Լատին բառի մէջ՝ նախաձայն n տարանմանութեամբ m-ի՝ դարձել է I. այս ձայնափոխութիւնը կատարուած է ասորերէ-նի մէջ. բայց իր նմանն ունի հյ. գւռ. նման >լման ձևի մէջ։ Հմմտ. նաև արաբ. [arabic word] ըս-mā «լումայ, դրամ», որ Կամուս, թրք. թռոմ. Ղ. 943 յունարէնից փոխառեալ է ռնում.-Հիւբշ. 304։

• Աւգերեան, Բցտր. չփ. և կշռ. էջ 93 յն. λεiμμα «նշխարք, կոտորք» ձևից։ ՆՀԲ լծ. լտ. nummus, nummulus, obolus և յն. ὸβολός։ -Ուղիղ մեկնեց նախ Lag. Arm Stud § 930. Հիւնք. արաբ. համէլ «ոչխար, գառն» բառից։


Լումայափոխ, ից

s.

money-changer;
banker;
տուն, սեղան —ի, exchange office;
bank.


Լումափոխ

cf. Լումայափոխ.


Լումայափոխութիւն, ութեան

s.

exchange, change;
շահել, կորուսանել լումայափախութեամբ, to win, to lose by the exchange.


Լուուցանեմ, ուցի

va.

to cause to hear.


Լուռ, լռի, լռաց

adj.

mute, silent, taciturn;
— բերանով, in silence;
լուռ հաւատք, absolute, blind faith;
լուռ լինել՝ կալ, to be silent, to keep silence, to remain mute, cf. Լռեմ;
լուռ լինել ի թշնամութենէ, to cease from being enemies;
to conceal enmity;
լուռ լինել յաստիճանէ, to be deprived of, to be degraded, deposed;
լուռ լե՛ր, silence! hush! hold your tongue! ի լուռ լե՛ր, do not celebrate;
չկարէր լուռ կալ, he could not refrain from speaking.

• , ի-ա հլ. «անխօս, լռած, սուս» ՍԳր. Ագաթ. Վեցօր. որից լուռ լուռ Առակ, ժը. 18. Եւագր. լուռ մուռ Ոսկ. Ճառ ապշխ. էջ 47 (տե՛ս և մուռ). լռել «լուռ մնալ, չխօսիլ. 2. հանդարտիլ, դադրիլ, կենալ, կանգ առնել» ՍԳր. Եւս. պտմ. լռելեայն ՍԳր. Ոսկ. ես լոասէր Եւագր. լռութիւն ՍԳր. Ոսկ. յհ. ա. 1. Եւս. պտմ. լռեցուցանել ՍԳր. լռուն Վեցօր. 63. լռիկ Ա. մակ. ժա. 5. Ողբ. գ. 28. լռակա-ցութիւն «լուռ մնալը (նորագիւտ բառ) Ճշ 199 ա ևն։

• = Բնիկ հայ բառ. նշանակում էր նախա-աէս «լսող, միտ դնող, ականջ դնող, հլու» և պատկանում է լու, լուր արմատին (տե՛ս լսել բառի տակ), իբր հնխ. k'lus-ri-։ Նշանակու-թեան նոյնպիսի զարգացում ներկայացնում են գոթ. hliuϑ «լսել, ուշադրութիւն, լռու-թիւն», նբգ. hore dochi «լտի՛ր» կամ նաև «լռի՛ր», aufhoren «դադարիլ, կանգ առնել, վերջացնել», հիսլ. hljoδ «լսել, լռել», hljoδr «յուռ, լռիկ»։-Հիւբշ. 454։

• Canini. Et. čtym. 142 գաէլ. lur «ա-ղաղակ»։ Հիւնք. լռել հանում է լսեւ ռա-յից. իսկ լուռ մուռ կրկնականի վերջին մասը կցում է մրմռալ բային։ Վերի մեկնութիւնը տուին A. Torp և Bugge KZ 32, 9։ Հիւբշ. Arm. Gram. 454 կաս-կածով էր վերաբերւում, սակայն յետոյ, իբր ստոյգ ընդունեց (անձնական)։

• ԳՒՌ.-Ախց. լուռ ու մունճ, Տփ. լուր. որից Խրբ. լռանք «համբերութիւն», Զթ. լը'ռիլ «լը-ռել». նոր բառեր են անլռտի «շատախօս», լոուիլ, լոկուիլ «պապանձիլ»։


Լուռ լուռ

adv. adj.

silently, tacitly, in silence;
զմանկունս — ուսուցանել, to teach the children silence;
cf. Լուռ.


Լուռ մուռ

cf. Լուռ լուռ.


Լուսաբան

adj.

that speaks distinctly.


Լուսաբանեմ, եցի

va.

to speak early;
to explain, to make clear.


Լուսաբեր, աց

adj. s.

luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.


Լուսաբնակ

adj.

dwelling in light, celestial.


Լուսաբորբոք

adj.

fiery, on fire, in flames, bright with heat, red hot.


Լուսաբուղխ

adj.

that sheds light, luminous.


Լուսագար, աց

adj.

whose eyes are diseased;
blind.


Լուսագարական, ի, աց

adj.

ophthalmic.


Լուսագարիմ, եցայ

vn.

to be deprived of sight;
to be blind.


Լուսագարութիւն, ութեան

s.

ophthalmy.


Լուսագեղ

adj.

beautiful as light, lucid, clear, luminous, bright.


Լուսագնաց

adj.

illuminated, lighted;
that walks in light.


Լուսագունտ

s. ast.

s. ast. photosphere, globe of light.


Լուսագրութիւն, ութեան

s.

cf. Լուսանկար (eyes).


Լուսադուռն

s.

the gates of light


Լուսազարդ

adj.

furnished with light, well lighted.


Լուսազարդեմ, եցի

va.

to furnish with light, to illuminate


Լուսազարմ

adj.

illustrious, noble;
celestial, bright.


Լուսազգեաց, գեցից

adj.

clothed or surrounded with light, bright, luminous, radiant.


Լուսազգեստ, ից

cf. Լուսազգեաց.


Լուսազուարթ

cf. Լուսազարդ.


Լուսաթեւ

adj.

having bright wings.


Լուսաթեւեմ, եցի

vn.

to fly with bright wings.


Լուսաթոյր

adj.

bright, lucid, splendid, shining, radiant.


Լուսալի

adj.

full of light, very bright.


Լուսալիր

cf. Լուսալի.


Լուսածագ

adj.

that sheds light, luminous, brilliant.


Լուսածագիմ, եցայ

vn.

to shine, to give light, to illuminate.


Լուսածին

adj. phys.

engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.


Լուսածնակ

s. phys.

s. phys. phosphite.


Լուսածնատ

s. phys.

s. phys. phosphate.


Լուսածնեմ

va. phys.

va. phys. to phosphorize.


Լուսածնող

adj. phys.

adj. phys. phosphoric.


Definitions containing the research ւ : 5292 Results

Պակչիմ, եայ

vn.

cf. Պակնում;
to feel giddy, dizzy or stupefied with fear.


Պահանջեմ, եցի

va.

to exact, to recover, to require, to claim, to lay claim to;
to examine, to discuss;
— զինչս, to claim, to challenge, to demand;
— ի դատաստանի, to require;
ի բաց — յումեքէ զոգին, to require one's soul of one;
— զամբարիշտս, to punish or chastise the impious;
վրէժս —, to avenge, to be avenged.


Պահեմ, եցի

va.

to preserve, to keep, to maintain;
to guard, to watch over;
to preserve, to guarantee;
to keep, to observe;
to hide, to keep secret, to conceal;
to abstain from, to fast;
լռութիւն, — to keep silence;
— զանձն յիմեքէ, to refrain, to forbear, to avoid;
նմա պահեալ կայ or է, it is reserved or destined for him to;
cf. Խոստումն.


Պահպանակ, աց

s.

guard, defender, protector;
armour, cuirass;
preservative;
phylactery;
— զէնք, defensive armour;
— լանջաց, breast-plate;
— բազկաց, armlet, bracelet, leather gauntlet;
— բարձից, greaves, legpiece;
վերտ —, mail, coat of mail;
ջղեայ եւ կաշեայ —, leather-cuirass, buff jerkin.


Պաղէտ

cf. Պաղատումն.


Պայթեմ, եցի

va. vn.

cf. Պայթուցանեմ;
to burst, to crack, to split, to shiver, to break, to cleave;
to be transported by pride, to be puffed up.


Պաշարապինդ

adj.

well provisioned or furnished;
— առնել, to victual, to provide, to store, to stock, to equip;
— լնուլ, to stock or furnish with all sorts of provisions.


Պաշտեմ, եցի

va.

to adore, to worship;
to minister, to serve, to wait on;
to administer, to confer;
to officiate;
to provide, to furnish;
to exercise, to employ;
— զխորհուրդս, to administer the Sacraments;
— զծառայութիւն, to serve.


Պաշտպանեմ, եցի

vn.

to defend, to protect, to sustain, to favour, to support;
to save, to preserve, to keep;
to care, to take care;
— եւեթ անձին, to do nothing but defend oneself, to remain on the defensive.


Պաշտօն, տամանց

s.

worship, adoration, latria, religion;
service, office, ministry;
ceremony, mystery;
service, office;
employment, function, duty, post, place;
— աստուածային, divine worship;
— կռոց, idolatry, the worship of idols;
սնոտի —, superstition;
— ննջեցելոց, burial service;
burial;
— բարի, piety, religion, fear of God;
հասարակաց պաշտամունք, public functions;
—, պաշտամունք, Olympic or public games;
ի պաշտամանէ, by profession;
պաշտօնեայ հասարակաց պաշտամանց, the Minister of Public worship;
— առնել, to pay one's court to, to court, to flatter;
— առնուլ, to be honoured or adored, to be ministered to;
— հարկանել, տանել, to serve;
ի պաշտաման կալ, to be in the ministry;
պաշտել զ—, to exercise one's trade or calling;
— տանել, to serve, to worship, to adore;
ի — առնուլ, to adore;
— մատուցանել, to worship, to perform a service agreeable to God;
աստուածական առնուլ —, to cause oneself to be adored like a god;
ի — մտանել, to enter a person's service;
— կատարել, to fulfil a function;
կորուսանել զ—, to lose one's place;
ունել, ժառանգել զ— ուրուք, to take a person's place, to replace one;
— կատարել վասն հոգւոյ ուրուք, to celebrate a mass for the repose of a person's soul;
—ս երգոց կատարել, to sing psalms, to praise;
— ինչ առնելով, — ինչ առնելոյ վասն, through respect, for regard, by adulation.


Պաշտօնարան, աց

cf. Պաշտօնատուն.


Պաշտօնեայ, էի, ից

s. adj.

clerk, official, minister;
servant, domestic, waiter, valet;
administrator, officiating, deacon;
religious, pious;
— արդարութեան, Minister of Justice;
cf. Պաշտօն;
cf. Պատերազմ;
— աստուածային վրէժխնդրութեան, instrument of divine vengeance;
—ք, Therapeutae, servants of God;
—ք արքունեաց, courtiers.


Պապական, ի, աց

adj. s.

papal, pontifical;
papist;
— իշխանութիւն, cf. Պապութիւն.


Չ

adv.

no, not;
չէր, it was not;
չասեմ, I do not say;
չգիտել, to ignore, not to know;
չեմ հմուտ, I am ignorant;
չասաց ինչ, he said nothing;
չիք ինչ հնար, it is impossible, it cannot be.


Չահագին

cf. Չահաւոր.


Չարաբարոյք

s.

cf. Չարաբարութիւն.


Չարագոյն

adj. adv.

very bad, worse;
more wicked;
of a bad colour;
cf. Չարաչար;
եւ որ —ն էր, and that which was most deplorable.


Չարախոհ

cf. Չարախորհուրդ.


Չարախտավատ

adj. adv.

very bad, cruel, intolerable, insufferable;
balefully;
— ցանկութիւնք, evil, bad passions.


Չարախօս, աց, ից

adj.

evil-speaking, slanderous, backbiting, talebearing, calumniating, detracting, defaming;
— լեզու, venomous tongue, slanderer, backbiter;
— լինել, cf. Չարախօսեմ.


Չարակամ

adj.

ill-willing, malevolent, ill-intentioned, malignant;
բարեկամ եւ —, friend and enemy.


Չարահռչակ

cf. Չարահամբաւ.


Չարանենգ

adj.

false-hearted, perfidious, double-tongued;
— դաւաճանութիւն, foul treachery.


Չարիք, րեաց

s. adv.

ill, misfortunes, adversity, disaster, calamity, misery, tribulation, disgrace;
evil deeds, malice, iniquity, rascality;
ill-usage, violence;
— ախտից, the effects of the passions;
չարեօք, badly;
wickedly;
mischievously;
spitefully;
չարիս գործել, to do evil, ill or wrong, to injure, to harm;
— խօսել զումեքէ, to speak ill of, to slander;
cf. Չարախօսեմ;
չարեաց ի չարիս վերանալ, դիմել, to rush from bad to worse, to grow or get worse and worse;
զփոքրագոյնն ընտրեա ի չարիս, of two evils choose the less.


Չափոյ, ից

adj. s. adv.

moderate, regulated;
—ք, measure, moderation;
—իւք, moderately, with moderation;
պատկառ կալ —ից, to be moderate.


*Չէչ

s.

honeyless bee-hive;
cf. Շիւ.


Չկայ

cf. Չկայուն.


Չնչինք

s.

thing of nought, trifles, bagatelle;
լաւ է ասել ինչ չնչին, քան թէ չասել բնաւին, better talk about trifles than remain silent.


Սանձարձակ

adj.

unbridled, unruly, unrestrained, unchecked, lawless;
dissolute, loose;
— զերասանակն թողուլ, to give a horse his head, to slacken the reins.


Սառնամանիք, նեաց

s.

ice;
frost, icy cold;
շնչեն ցրտաշունչ —, sharp and biting winds blow.


Սառնորակ

adj. s.

crystalline;
jelly;
— բուսական, pectine;
— հիւթն աչաց, crystalline humour.


Սասանեմ, եցի

va.

cf. Սասանեցուցանեմ.


Սասանոտ

cf. Սասանուտ.


Սաստկանամ, ացայ

vn.

to increase in force, in intensity, to be strengthened by, increased, to grow;
to be enraged, very angry;
— մարտին, to become exasperated, to grow most ferocious;
—նայր հրաման թագաւորին, the king's order was pressing.


Սարիք, րեաց

s. mar.

cord, band, rope, chain;
— նաւու, rigging.


Սափրեմ, եցի

va.

to shave, to shear;
cf. Մօրուք.


Սեբաստոս

cf. Սեւաստոս.


Սեղանազերծ

cf. Սեղանակապուտ.


Սենեակ, նեկաց

s. fig.

chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.


Սեպհականեմ, եցի

va.

cf. Սեպհականեցուցանեմ.


Սերկեան

adj.

of today;
ի —, ի — աւուր or աւուրս, — օր, cf. Սերկ.


Ստորոտաքարշ

adj.

trailing one's gown, clothed in trailing robes;
— պատմուճան, trailing gown;
— ճեմելիք, promenade in gown and train.


Ստրջանք, նաց

s.

cf. Ստրջումն.


Սրաբերան

cf. Սայրասուր.


Սրամերկ

cf. Սուսերամերկ.


Սրբադեղ, ոյ

s.

purgative;
— առնուլ, to take a purgative, to purge;
— տալ, to purge.


Սրբազնական, ի, աց

cf. Նուիրական.


Սրբապահք

s.

cf. Սրբապահութիւն.


Սրբասնեալ

adj.

cf. Սրբասուն.


Սրբեմ, եցի

va. med.

to sanctify, to consecrate;
to purify;
to clean, to wipe off, to wipe dry, to spunge up;
to expiate;
to offer, to dedicate;
to observe, to keep religiously;
to absterge, to cleanse, to deterge;
— զմօրուս, to shave the beard;
— զեղնգունս, to pare the nails;
— զուռս, to prune, to lop;
հրով —, to refine by fire;
— զցորեան, to winnow.