cartilaginous.
որ եւ ՆԵՐԴԱՊԱՏ. Պատեալ աճառովք՝ նեարդիւք եւ ջլօք. νευρώδης nerveus, nervosus այս ինքն ջղուտ, իբր յն. ջղային.
Մօտ ի մօտ շառաւիղս իմն աճառապատս խառնեալ ունի. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Գ.)
Խորտակեցից զբազուկս նորա հզօրս՝ ներդապատս եւ զաճառապատս. (Եզեկ. ՟Լ. 22։)
to grow, to increase, to be augmented, to grow tall or stout;
to make progress;
to vegetate, to sprout, to come up;
to be multiplied;
to be heightened, to grow upon or out of;
to grow dear.
αὑξάνομαι cresco, augeor Զարգանալ. մեծանալ եւ առաւելուլ իրաց իրաց, տնկոց եւ կենդանեաց՝ քանակաւ կամ հասակաւ. աճիլ, մենծնալ, երկննալ. պէօյիւմէք. արթմագ. ազմագ. իզտիատ պուլմագ.
Սերմանիքն բուսանիցին եւ աճիցեն։ Յորժամ աճիցէ, մեծ է քան զամենայն բանջարս։ Աճեաց մանուկն։ Աճեցին մանկունքն։ Մինչեւ աճեսցեն մօրուք ձեր. եւ այլն։
Զի խոր աճեցեալ արմատս։ Քոյովդ ցօղով յոգի աճեցեալ. (Նար.։)
Թուով առաւելուլ. բազմանալ. սերիլ. շատնալ. չօզալմագ. քեսիր օլմագ.
Ուռճանալ. զարգանալ. յառաջադէմ լինել. յորդել. թէօրէմէք. սէրփիլմեք.
Աճեցէ՛ք շնորհօք եւ գիտութեամբ. (Բ. Պետ. ՟Գ. 18։)
Մեծն աստուածասէր պաշտօն ի հաճոյակատարն բարութիւն ... աճել բազմացաւ. (Բուզ. ՟Գ. 3։)
vegetable, vegetative.
Աճեցական, եւ կերակրական։ Աճեցական զօրութեամբն զգայականն առ նմա բուսաւ. (Նիւս. կազմ. ՟Թ։)
vegetation.
Ծնչութիւն, եւ կենդանարարութիւն, եւ աճեցողութիւն. ուր վերջին բառդ կայ եւ ի յն. այլ ի մեր օրինակի պակասի։
ԱՃԵՑՈՒԹԻՒՆ ԱՃԵՑՈՒՄՆ. cf. ԱՃՈՒՄՆ. τὸ αὑξεντικόν (աճեցականն՝ զօրութիւն. իբր աճեցուցիչ, եւ աճական) αὕξησις augendi virtus, accretio
grown, augmented.
ԱՃԵՑՈՒՆ որ եւ ԱՃՈՒՆ. αὑξανόμενος, ηὑξήμενος crescens, vegetus Ունօղ զաճեցումն. աճեցեալ. ուռճացեալ. զարգացեալ. յառաջադէմ. ծլած ծաղկած, մենծցած, մեծցօղ. գատտ չէքէն, նապիթ.
Աճեցուն հասակաւ։ Աճեցունս օրըստօրէ գործելով զբարեփառութեանցն իշխանութիւն. (Պիտ.։)
to increase, to make to grow, to augment, to enlarge, to heighten, to make stout, to multiply;
to exaggerate;
to make dear, to raise the price of.
mixed with ashes, dirtied.
կրակ. որ եւ ԱՃԻՒՆ. իբր գազաղ. քեօզ. τέφρα cinis (մոխիր) (Տոբ. ՟Զ. 18։ ՟Ը. 2։)
cf. Աճական.
Աճական. աճօղ, աճեցուն, եւ ուռճացեալ. բեղնաւոր՝ առոյգ. ըստ յն. նաեւ աճեցուցանօղ. αὑξητικός, ἑπακμάζων, γόνιμος crescens, vigens, vegetus, faecundus, augens, auctrix
Տունկն ունի սննդական եւ աճողական զօրութիւն. (Դամասկ.։)
Ունի զօրութիւնս, զաճողականն, զսննդականն։ Զաճողականաց նոցա զօրութեանց. (Անյաղթ պորփ.։)
Զզարգալին եւ զերիտասարդականն հասակ (հրեշտակաց՝ իմա՛) զմեղս աճողականին կենդանական զօրութիւնն։ Իսկ զգօտիսն՝ զաճողականացն նոցա զօրութեանց պահպանութիւնն։ Հուր՝ զանխլաբար աճողական իւր՝ առ ընդունօղսն նիւթսն յայտնելով զիւր մեծութիւնն. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։ յորմէ եւ Շ. հրեշտ.։)
cf. Աճումն.
ԱՃՈՂՈՒԹԻՒՆ. Աճողական գոլն աճումն. զօրութիւն եւ ներգործութիւն աճելոյ. առուգութիւն. αὕξησις, τὸ ἁκμαῖον augmentum, vigor
cf. Աճումն.
ԱՃՈՂԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Աճողական գոլն աճումն. զօրութիւն եւ ներգործութիւն աճելոյ. առուգութիւն. αὕξησις, τὸ ἁκμαῖον augmentum, vigor
growth, augmentation, increase, enlargement, progress, extension, amplification, multiplication;
exaggeration;
augment;
vegetation.
Երրորդ եօթներեկաւ յանգումն է աճման. քանզի մինչեւ ի մի եւ ի քսան ամացն աճէ ի մեծութիւն մարդն։ Լուսին յաճման ընդ եւ ի կասելն յաճմանէն յեղյեղմունս գործէ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Նովաւ օրհնին տղայք նոցա յաճումն. (Եղիշ.։)
juggler;
conjurer.
Բառ ռմկ. եւ անստոյգ. որպէս աճայիպ իրաց արարօղ, կամ զաչս պարարօղ շութափող ձեռնածութեամբ. օգգապազ. կէօզ պայըճը.
Որպէս աճպարարքն առ աչօք իրք ձեւացուցանեն. (Լծ. փիլ.։)
horn of plenty.
ԱՄԱՂԹԵՂՋԻՒՐ գրի կարճելով եւ ՄԱՂԹԵՂՋԻՒՐ. Անուն միոյ ի դստերաց Յովբայ։ (Յոբ. ՟Խ՟Բ. 14։) Այլ ըստ քերթողաց՝ եղջիւր ամաղթեան, որպէս թէ եղջիւր ամաղթեայ՝ այծոյ կաթնատուի Արամազդայ, նշանակ առատութեան կամ ճոխութեան. եւ ըստ եբր. եղջիւր ծարրոյ՝ որպէս անօթ սնգուրի, նշանակ գեղոյ. ἁμαλθαίας κέρας amaltheae cornu, amalthea
to pour out, to empty, to discharge;
to cast forth or emit.
ԱՄԱՄ որ եւ ԱՄԱՆԱԼ. (որպէս թէ յամանն ի ներքս կամ յամանոյ ի դուրս արկանել) ἑμβάλλω, πατάσσω injicio, percutio Ընկենուլ. թափել. թօթափել. լնուլ. վոթել, լեցնել. տօլտուրմագ.
Առ զմարախն, եւ ամաց ի ծովն Կարմիր։ Զհողն ի ծովն ամասցէ։ Ամասցէ ի ծով զզօրութիւն նորա. (Ել. ՟Ժ. 19։ Եզեկ. ՟Ի՟Զ. 12։ Զաք. ՟Թ. 4։)
Ամասցես ծարիր յաչս քո. յն. օծանել. (որ եւ ասի ԴԵՂ ԴՆԵԼ։ Երեմ. ՟Դ. 30.)
to become desert, to be uninhabited or uninhabitable.
ἑρημόομαι desolor Անապատանալ. ամայի եւ աւերակ կամ անբնակ մնալ. թափուր մնալ. զրկիլ. խարապ՝ վէրան օլմագ.
Խափանիլ. ի մոռացօնս լինել. պադդալ գալմագ.
Եւ փոխանակ գրելոյ ԱՄԱՆԱԼ. իբր Թօթափիլ. (որպէս թէ եւ ամայանալն իցէ թափիլ իբր յամանոյ)
to devastate, to deprive, to spoil.
Զի թուի որ քեզ՝ օրս այս պահին, յորժամ ամա՛յ գացիս եւ մին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
vase, vessel, pot;
bag, sack, purse, cloak-bag;
ոտից —, shoe.
ἁγγεῖον, ἅγγος, σκεῦος vas, receptaculum, instrumentum Անօթ. ընդունարան. գործած ի պէտս ամալոյ ինչ. սպաս յո՛ր եւ է նիւթոյ՝ որ տանի ինչ յինքեան. գապ. զարֆ. տան. ալէթ.
Նովին ամանօք։ Զհնացեալն մերժել յամանոյ անտի. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ի ծովէ ջուր բառնալով ամանօք, լնուլ ամանացն, եւ ծովուն ոչ նուազանալ. (Խոսրովիկ.։)
Զամենայն զաւելորդն (մանանայի) թողուցուք յամանս մինչեւ ցառաւօտ։ Լցէ՛ք լի չափով զմանանայդ յաման մի, եւ պահեցէ՛ք յազգս ձեր. (Ել. ՟Ժ՟Զ. 23. 32։)
Չարին աման գտեալ զթագաւորն՝ որպէս ի դրախտի անդ զօձն։ Եղեւ աման չարին, եւ ելից զնա սատանայ ամենայն խորամանկութեամբ. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Դ։)
Աղքատ ամանով մտացս մտցուք ի լայնատարած խորհուրդ աւուրս. (Տօնակ.։)
to put in a vessel or bag, to bag.
Յաման արկանել, լնուլ. որ եւ ամանալ. ամալ. հեղուլ. ամնել, լեցընել. գապ իչինէ տօլտուրմագ.
Առեալ հող՝ յայն ամանեաց զարիւնն։ Զենեալ յօշմամբ՝ ի սան ամանեալ՝ եդին ի վերայ հեփեստեայ (այս ինքն կրակի). (Մագ. ՟Ձ՟Ե։)
Աւելի կերակուրս ճեպին ամանել յորովայնս. (Վեցօր. ՟Թ։)
new year;
տօն ամանորայ, new-year's day.
to be ashamed, to blush with shame, to be confounded.
αἱσχύνομαι, καταισχύνομαι, ἑντρέπομαι. pudefio, erubeso, perturbor Ամօթ կրել. զամօթի հարկանիլ. պատկառիլ. շառագունիլ. խռովիլ. ամըչնալ, խպնիլ, կարմրիլ. ութանմագ. առլանմագ. գըզարմագ.
Էին երկոքեան մերկ, եւ ոչ ամաչէին։ ՅԵգիպտոսէ ամաչեսցես, որպէս ամաչեցերն յԱսորեստանւոյն։ Կացին մնացին ամաչեցեալք։ Որպէս խորշիցի զօր ամաչեցեալ։ Թէպէտ եւ նախատի վատ, ոչ ամաչէ։ Ամաչեսցեն եւ յամօթ լիցին։ Ամաչեսցեն անօրէնք յունայնութեան իւրեանց։ Մի՛ ամաչեսցեն վասն իմ՝ որ համբերեն քեզ։ Դարձցին առ ժամայն ամաչեցեալ. եւ այլն։
to make ashamed.
καταισχύνω. pudefacio, pudore afficio Տալ ամաչել. յամօթ առնել. պատկառեցուցանել. ամըչըցնել, խպնեցնել. ութանտըրմագ.
summer.
θέρος. aestas Մին ի չորից եղանակաց տարւոյ՝ ջերմ եւ տօթագին. ի ՟Ի՟Ա յունիսի ց՛՟Ի՟Բ. սեպտ. ամառ. եազ. եայ. պրս. դապիսթան. (հյ. տապ)
Զբօսանալով յամարան աւուրսն ի վերայ նորա. (Մամիկ.։)
Այլ զհոլովսն հասարակօրէն ի փոխ առնու ի բառէդ ԱՄԱՐԱՅՆԻ։
of or belonging to summer.
Յեղմունք ամառնային եւ ձմեռնային։ Ամառնայնոյ յեղանակին, ձմեռնայնոյն, եւ զուգօրէին. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)
Յօդիւ՝ իբր ամառնային եղանակ.
summer-time;
in summer-time, during summer.
Զտօն ամարայնոյ՝ առաջնոյ արմտեաց քոց։ Իբրեւ զամպ ցօղագին յաւուրս ամարայնոյ ամփոփելոյ. (Ել. ՟Ի՟Գ. 16։ Ես. ՟Ժ՟Ը. 4։ ՟Ի՟Գ. 3։)
Որպէս ձիւնաբեր ամարայնի՝ տօթացելոյ օգնական է։ Որպէս ցօղ ամարայնի, եւ անձրեւ ի հունձս. (Առակ. ՟Ի՟Ե. 19։ ՟Խ՟Զ. 1։)
cf. Ամարանոց.
Լուսաւորէ զամենայն նրբափողոցս եւ զամարաստունս. (Վեցօր. ՟Զ։)
lever, a piece of wood to raise or move any burden.
Բառնալիք. ձող. վերցընելու կամ վեր բռնօղ փատ, կոթ. սըրըգ. սափ.
Մանրեսցին ամբառնալիք դրօշիցն։ Լծակօք ամբառնալեաց նոր տապանակիդ. (Նար. ղ. ՟Ղ՟Բ։)
ԱՄԲԱՌՆԱԼԻՔ ԹԵԶԱՆԵԱՑ. ἁνάλαβος. analabus, scapulare Վերառեալ մասն թեղանեաց կրօնաւորաց մինչեւ յուսս. որ առ ոմանս է որպէս փորուրար խաչաձեւ հանդերձ մասամբ վեղարի.
Իսկ որ թեզանեացն ամբառնալիքն զուսովքն է, որ թեզանեացն ամբառնալիքն զուսովքն է, որ յօրինակ խաչին ի վերայ ուսոց նոցա պատի, նշանակ է ի քրիստոսն հաւատոց. (Եւագր. ՟Դ։)
to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.
Նոյն ընդ Համբառնալ. ի վեր բառնալ. բարձրացուցանել. ի վեր առնուլ կամ հանել. αἵρω, ἑπαίρω tollo, extollo, elevo. վեր վերցնել. եօգարը գալտըրմագ.
Ամբառնայր աջու ձեռամբն զտիրական գաւազանն։ Յերկինս փոխանակ աչացն զխորհուրդս համբարձեալ։ Ի խորհրդածութեան պաշտօնն ամբառնալ զմիտս իւրեանց։ Ամբառնալ զինքեանս յամբոկ գործոյն. (Պիտ.։)
Եւ հողմք ի չորից վեր ի յօդս ամբառնին (այս ինքն վերամբառնին). (Տաղ.։)
ԱՄԲԱՌՆԱԼ ԶԳԼՈՒԽ, ԶԻՆՔՆ, եւ այլն. որպէս բարձրավզիլ, ընդվզիլ. գլուխ վերցընել. պաշգալտըրմագ. եւ զօրանալ. համարձակիլ. ուժ առնել. գուվվէթ ալմագ. սէրպէսթլէնմէք.
Զօրէն գովելոյ՝ գլուխ ամբառնայ։ Պսակաւ պճնութեան թագին՝ յանուն քո Քրիստոս գլուխ ամբառնայ. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
Զայսոսիկ յաստուածունակն իւր քառադրութիւն ամբարձեալ բերէ։ Արքայօրէն ճոխութեամբ յինքեան ամբարձեալ. (Նար. խչ.։)
Ամբառնայ ի նաւս անդր արս եօթանասուն. (Յհ. կթ.։)
ԱՄԲԱՌՆԱՄ, բառձայ, ձի՛ր. αἵρομαι, ἑξαίρομαι, ἁναβαίνω, προσαναβαίνω. elevor, ascendo Ի վեր ելանել. վերանալ. վեր ելլալ, վերնալ. եօգարը չըգմագ. գալգմագ.
Վերաբերիլ. յանգիլ. պատկանիլ. մենսուպ օլմագ.
to rise, to get up, to go up, to ascend.
Նոյն ընդ Համբառնալ. ի վեր բառնալ. բարձրացուցանել. ի վեր առնուլ կամ հանել. αἵρω, ἑπαίρω tollo, extollo, elevo. վեր վերցնել. եօգարը գալտըրմագ.
Ամբառնայր աջու ձեռամբն զտիրական գաւազանն։ Յերկինս փոխանակ աչացն զխորհուրդս համբարձեալ։ Ի խորհրդածութեան պաշտօնն ամբառնալ զմիտս իւրեանց։ Ամբառնալ զինքեանս յամբոկ գործոյն. (Պիտ.։)
Եւ հողմք ի չորից վեր ի յօդս ամբառնին (այս ինքն վերամբառնին). (Տաղ.։)
ԱՄԲԱՌՆԱԼ ԶԳԼՈՒԽ, ԶԻՆՔՆ, եւ այլն. որպէս բարձրավզիլ, ընդվզիլ. գլուխ վերցընել. պաշգալտըրմագ. եւ զօրանալ. համարձակիլ. ուժ առնել. գուվվէթ ալմագ. սէրպէսթլէնմէք.
Զօրէն գովելոյ՝ գլուխ ամբառնայ։ Պսակաւ պճնութեան թագին՝ յանուն քո Քրիստոս գլուխ ամբառնայ. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
Զայսոսիկ յաստուածունակն իւր քառադրութիւն ամբարձեալ բերէ։ Արքայօրէն ճոխութեամբ յինքեան ամբարձեալ. (Նար. խչ.։)
Ամբառնայ ի նաւս անդր արս եօթանասուն. (Յհ. կթ.։)
ԱՄԲԱՌՆԱՄ, բառձայ, ձի՛ր. αἵρομαι, ἑξαίρομαι, ἁναβαίνω, προσαναβαίνω. elevor, ascendo Ի վեր ելանել. վերանալ. վեր ելլալ, վերնալ. եօգարը չըգմագ. գալգմագ.
Վերաբերիլ. յանգիլ. պատկանիլ. մենսուպ օլմագ.
to accuse, to inform against, to charge, to complain against;
to plead guilty, to confess.
Ամբաստան լինել. դատախազել. յանդիմանել կամ բողոքել յատենի. չարախօսել. մեզ դնել. վնասակար առնել. շիքեայէթ էթմէք. գօվլամագ. կէչմէք. այըբլամագ. զամզէթմէք.. κατηγορέω, ἑγκαλέω, καταμαρτυρέω accuso, incuso, contra testor.
Ամենայնի հասու լինել՝ զորոց մեքս ամբաստանեմք զդմանէ։ Կամեցայ գիտել զվնասն՝ վասն որոյ ամբաստանէինն զդմանէ. Զոր գտի ամբաստանեալ վասն խնդրոյ իրիք իւրեանց օրինաց։ Մինչեւ ամբաստանեալն յանդիման ունիցի զդատախազսն։ Վասն որոյ յուսոյ ամբաստանիմ արքայ ի հրէիցդ։ Չտաս ինչ պատասխանի՝ զի՛նչ դոքա ամբաստանեն զքէն, կամ տե՛ս քանի՛ ամբաստանեն զքէն. (յն. հակառակ վկայեն) եւ այլն։
Իբրեւ զամբաստանօղ՝ պատճառս ստգտանաց ի վերայ դնէ. (Փիլ.։)
Տկար ամբաստանէ իր զաջ ամենազօրին. (ՃՃ.։)
accusation, complaint, information, action;
imputation.
Ամբաստանելն, իլն. κατηγορία, ἕγκλημα. acusatio, incusatio. շէքվա. շիքեայէթ. գօվլայըշ. զամզ;
cf. ՉԱՐԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ, cf. ՍՏԳՏԱՆՔ, cf. ՄԵՂԱԴՐԱՆՔ, cf. ՅԱՆԴԻՄԱՆՈՒԹԻՒՆ։
Զամենայն ամբաստանութիւն արկանէին զանօրէնն Վասակաւ. (Եղիշ.։)
cf. Համբարանոց.
Ամբարանոցք խոտի եւ օրանի. (Ասող. ՟Գ. 29։)
Յամբարանոցս մատենից թագաւորացն այսպէս արդեօք գրեալ. (Խոր. ՟Ա. 5։)
to provide, to store;
cf. Համբարեմ.
Ամբարեմք զսոսա ի շտեմարանս մտաց ձերոց։ Որ ի ներքս յորովայնի ունի աղբիւր ամբարեալ, ոչ ծարաւեսցի երբէք։ Որպէս պարտականս հատուցանեն, եւ ոչ երախտիս ամբարեն առ բարեգործօղն. (Ոսկ. յհ.։)
Զօգտակարսն ի մեզ ամբարեն. (Յճխ.։)
Ի ցնծալի կայանն օդագնաց լինելով ամբարեցաւ (Եղիա). (Պիտ.։)
to grow proud, to grow arrogant, to be presumptuous.
ԱՄԲԱՐՀԱՒԱՃԵՄ կամ ԱՄՊԱՐՀԱՒԱՃԵՄ որ եւ ԱՄԲԱՐՀԱՒԱՃԻՄ. περπερεύομαι effero me, jacto, vanae ostentationis deditus sum Ամբարհաւաճ լինել. փքանալ. բարձրավզիլ. սնապարծիլ. ուռենալ. խօրօզլանմագ. պեօպիւրլէնմէք. գապարմագ.
presumptuous, ness, haughtiness, pride, arrogance.
ԱՄԲԱՐՀԱՒԱՃՈՒԹԻՒՆ կամ ԱՄՊԱՐՀԱՒԱՃՈՒԹԻՒՆ. (գրի վրիպակաւ եւ ԱՄՊԱՀԱՒԱՃՈՒԹԻՒՆ) ἁλαζονία, τώφος, ὐπερφανία, ὐπεροψία. fastus, ostentatio, jactantia, arrogantia, superbia, despectus. Անձնահաճութիւն. փքացումն. յանձնապաստանութիւն. բարձրավզութիւն. սնապարծութիւն. սիգութիւն. մենծսրտութիւն. քիւսթահլըգ. թէքէպպիւր. քիպր. մազրուրլուգ. ֆօտուլլուգ. դաֆրա.
elevation, exaltation;
advancement, promotion.
Ամբառնալն, եւ ամբառնիլն. վերացումն. վեր ելլալը կամ վերցնելը. եօգարը գալգմասը՝ գալ, տըրմասը.
impiety, irreligion, ungodliness, iniquity, unrighteousness, profaneness, wickedness, flagitiousness.
ԱՄԲԱՐՇՏՈՒԹԻՒՆ կամ ԱՄՊԱՐՇՏՈՒԹԻՒՆ. Չարութիւն ամբարշտաց. անօրէնութիւն. աստուածընդդէմ մոլորութիւն բանից եւ գործոց. ἁσέβια, δυσσέβημα. impietas. տինսիզլիք. միւնաֆըգլըգ. իլհատ. քեաֆիրլիք.
bank, dam, dike, mound;
beach, strand, bank of a river;
mole, pier;
tower.
Զամբարտակ գետոյն մեծամեծ վիմօք շինել՝ անբաւ լայնութեամբ եւ բարձրութեամբ։ Ընդ բազում ասպարէզս անցուցեալ զամբարտակս. (Խոր. ՟Ա. 15։)
that hates the proud.
μίσυβρις. odio habens superbiam, alienus ab insolentia Ատեցօղ ամբարտաւանութեան եւ ամբարտաւանից. հպարտութենէ զզուած.
pride, haughtiness, arrogance, presumptuousness.
ὐπερηφανία, ὔβρις, ἕπαρσις, ἁλαζονεία. superbia, fastus, elevatio, tumor, arrogantia, insolentia, jactantio, gloriatio Հպարտութիւն. անկարգ բաղձանք գերազանցելոյ զայլովք. ախտ բանսարկուին, եւ արմատ ամենայն մեղաց. որոյ ծնունդք են ամբարհաւաճութիւն, փքացումն, ինքնահաւանութիւն, եւ արհամարհութիւն այլոց, փառասիրութիւն, սնապարծութիւն, անհնազանդութիւն. եւ այլն. մազրուրլուգ. ֆօտուլլուգ. քիպր. թէքեպպիւր. ղուրուր. դաֆրա.
unsoiled, clean, neat;
immaculate, spotless, pure, innocent, honest, just.
ԱՄԲԻԾ Իբր անբիծ. ἅμομος, ἅκακος. immaculats, sine labe, innocens, expers malitiae Անարատ. մաքուր. անմեղ. սուրբ. անստգիւտ. արատ մը՝ պակսութիւն մը չունեցօղ. չէքեսիզ. սուչսուզ. փաք.
pulpit.
ԱՄԲՈՆ որ եւ ԱՄԲԻՈՆ. ռմկ. ամպիոն. Բառ յն. ἅμβων (իբր վերելք, ուռոյցք) pulpitum, suggestus Կազմած ի բարձրաւանդակ վայրի տաճարի, որպէս բեմ քարոզութեան. դիտանոց ատենախօսութեան, եւ ընթերցուածոյ. րահլէ. մինպէր.( Վրք. ոսկ. ստէպ.) ուր ա՛յլ ձ. եւ տպ. ԱՄԲԻՈՆ։
cleanliness, purity, integrity, honesty, probity.
to crowd;
to embroil, to put in confusion, to disturb;
to stir up or excite to sedition.
Մի՛ ամբոխեսցէ զլսօղսն որդի՝ տուեալ ասելով իւր առ ի հօրէ զկեանսն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ցուցեալ զաստուածագործ զօրութիւնն ի խառնակելն յամբոխելն. (Ագաթ.։)
to be in confusion;
to be embroiled, disturbed, to riot, to be in commotion.
Իբրեւ զձայն ծովու ամբոխելոյ ալեօք. (Ես. ՟Ե. 30։)
Ոչ ամբոխեցան (երկուանօք) ի միտս. (Ոսկ. յհ.։)
to be an integer;
to be entire or perfect.
Հայրենի ստացուածովքն ամբողջանալով՝ բազմանան օր ըստ օրէ. (Պիտ.։)
Ամբողջացեալ է եւ հզօր. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Արմաւ.
Գինի եւ ցքի ոչ ըմպէին, զի գինին եւ ամբրաւօղին մի են. (Կանոն.։)
amethyst;
granite.
ԱՄԵԹՈՎՍ կամ ԱՄԵԹԻՒՍՏՈՍ. Բառ յն. (իբր ո՛չ արբեցօղ) որ թարգմանի ի մեզ նաեւ ՄԵՂԵՍԻԿ, ՍՈՒՏԱԿ. Ակն պատուական ծիրանագոյն՝ որ եւ ի գոյն գինւոյ եւ մանուշակի հարկանի. թ. ըստ ոմանց՝ լիալ, լեալ. ըստ Մենինսքեայ՝ ճէպէլլէգուն, գըպրըզ էլմասը.
Յերրորդ կարգն՝ լինգիրոն, ակատ, ամեթիւստոս։ Ամեթիւստոս՝ եւ սա ըստ իւրումն ունի շրջաբոլոր բացագոյն թանձրութեամբ, բայց նշոյլ սպիտակ ի միջին գինետեսիլ երեւի. (Տօնակ.։)
fierce, ferocious, savage, wild, unruly, untameable;
raging, furious.
Էարկ զնոսա զհարիւր ջորեօք ամեհեօք. (Զենոբ.։)
Խակ եւ ամեհի է մանկութիւն, եւ բազում վարդապետաց կարօտ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Երկրագործ ի բազում ժամանակս աշխատի ընդ ամեհի երկիրն. (Մամբր. զոր այսպէս փոխէ Տօնակ.)
very good, best, very excellent;
very well, excellently, exceedingly well.
Յաղագս ամենաբարւոքն վարել օրինօք. (Պիտ.։)
all-sufficient, omnipotent.
Աստուած ամենաբաւ ընդարձակ զօրութեամբ առնէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)
Ամենաբաւական աջ, ձեռն, կամ ձեռք Աստուծոյ։ Ամենաբաւական ողորմութիւն, կամ ողորմութեան Շ. կամ զօրութեան ամենաբաւականի. (Պիտ.։ Խոսր.։ Լմբ. ատ. եւ Լմբ. իմ. եւ Լմբ. ստիպ.։ Շար.։ Ժմ.։) (Համամ առակ.։)