Definitions containing the research ալի : 3180 results

Մատնցոյց

adv.

cf. Մատնացոյց;
— նախատանօք, villainously, contumeliously, ignominiously.

· Calfa

NBHL (1)

Մատնցոյց նախատանօք եկեալ հասեալ ի մահ. (յն. նախատալից եղեալ) (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 22։)


Մատուցարան

s.

altar, place of offering.

· Calfa

NBHL (1)

Յիմանալի քո մատուցարանդ։ Յիմանալի իւր մատուցարանն. (Պտրգ.։)


Մարգարէահրաշ

adj.

prophetic.

· Calfa

NBHL (2)

Հրաշալի որպէս զմարգարէ. մարգարէակիր.

Սոսկալի տեսլեանն ի վերուստ յայտնեալ (իմա՛ յայտնելոյ՝) մարգարէահրաշ հոգւով տեսանօղ եղեր. (Շար.։)


Մարգարտագոյն

adj.

pearl-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Արմատացեալի միտս մարգարտագունին յուլիանեայ. (Ճ. ՟Ա.։)


Մարդախիտ

adj.

densely inhabited, crowded with inhabitants;
cf. Մարդալից.

· Calfa


Մարդասիրական, ի, աց

adj.

philanthropical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քո յուսալով մարդասիրական եւ անդառնալի աղօթսդ առ միածինն քո. (Սարկ. աղ. կուսի.։)


Մարզանք

s.

exercise;
gymnastic apparatus.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր է արծաթն ժանգալից, ո՞ւ են նոր մարզանքն. յն. ցնորք եւ վայելք. (Ոսկ. ղկ.։)


Մարզեմ, եցի

va.

to instruct in athletic exercises;
to inure to war;
to exercise, to instruct, to initiate, to teach, to discipline, to form, to train, to civilize, to soften manners.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդորելով եւ մարզելով առ ամօթալի իրս գործոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Մարզիկ

adj.

exercised, inured;
trained to war.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ մարզիկքն աւերեցն զսկիտէ. պարտի լինել մազիկք, որ եւ գրի մալինոնք, եւ մարկիզք. իբր անուն ազգի։


Մարխ, ի

s.

resinous pine.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկուզի սղոցուք, կմ կուենոյ, կամ գէր մարխի։ Մարխի սղոցուք։ Ա՛ռ մարխ, եւ ծեծէ՛, եւ ալիւր արա, եւ խառնէ՛ յալիւրն, շատ դիմանայ. (Վստկ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ծ՟Գ. ՟Մ՟Ի՟Զ։)


Մարմարեայ

cf. Մարմարեղէն.

· Calfa

NBHL (1)

Զճակատն հարկանելով ընդ մարմարեայ սալին. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Է.։)


Մարմին, մնոց

s. geom.

body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.

· Calfa

NBHL (1)

σῶμα corpus. Որպէս դիմաբաժանեալ Հոգւոյ՝ է Նիւթ, տարր, նիւթեղէն եւ զգալի էակ կենդանի կամ մեռեալ կամ անզգայ. ... եբր. կէվիա. թ. կէվտէ, կէովտէ.


Հիանշմար

adj.

charming, ravishing, surprising, stupendous, admirable.

· Calfa

NBHL (1)

Հիանայլի ի նշմարել. զարմանալի եւ ահաւոր տեսլեամբ.


Հիաչքնաղ

adj.

of marvelous beauty.

· Calfa

NBHL (1)

Հիանալի չքնաղութեամբ. գեղահրաշ.


Հիապատում

adj.

unutterable, inexpressible, wonderful.

· Calfa

NBHL (1)

Հիանալի ի պատմել. սքանչելի եւ անպատում. անճառ.


Հիացական, ի, աց

adj.

admiring, of admiration;
ecstatic.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանակ հիացման, եւ Հիանալի. հիացուցիչ.


Հիացումն, ման

s.

admiration, astonishment, surprise, wonder;
charm, enchantment;
ecstasy;
աստուածահրաշ —, rapture, trance, divine ecstasy;
— or ի — ածել, — արկանել, cf. Հիացուցանեմ;
լինել ի —, to be the admiration of;
արկանել — ի վերայ ուրուք, to plunge into ecstasies, to enrapture;
— է մտաց լսել, it is surprising to hear.

· Calfa

NBHL (3)

θάμβος stupor ἕκστασις extasis κατάπληξις obstupefactio, terror, attonitum esse. Հիանալն. հիացումն. սքանչացումն. կարի զարմացումն՝ հանդերձ ահիւ. պակուցումն. ապշութիւն. թմբրութիւն. եւ Արհաւիրք. եւ Հիանալի իրք.

Սոսկալի հիացմամբ զայլակերպութիւն քո տէր՝ առաքելոցն տեսեալ. (Շար.։)

Սոսկալի հիացմամբ եւ դողութեամբ հեծեմ, որ եւ պատմելս ինձ յոյժ հիացումն արկանէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Թ։)


Հիմնադրեմ, եցի

va.

to found, to build, to lay the foundations;
to institute, to establish.

· Calfa

NBHL (1)

Զհակատս անխրամատելի հիմնադրեցի ի վերայ իմանալի վիմիդ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հիմնափայլեմ, եցի

va.

to found magnificently.

· Calfa

NBHL (2)

Պայծառափայլ առնել զհիմն. ի հիմանց անտի պանծալի հանդիսացուցեալ.

Քեւ չափ բնակցութեամբ հիմնափայլեցեր զպանծալի եւ զփայլեալ զփառս տանս այս. (Շար.։)


Հին, հնոց

adj. adv.

old, worn, decayed;
ancient, antique;
-ք, the ancients;
antiquity;
ի հնումն, anciently, formerly, a longtime since, in days of yore;
ի — or ի հնոց ժամանակաց, ի հնոց ժամանակաց հետէ, ab antiquo;
— կտակարան, the old testament;
— մատեանք, ancient codes;
ի հնումն եւ ի նորումն, in ancient and modern law;
— լուսին, waning moon;
հին աւուրց, old aged in years, grown old;
— աւուրցն, Ancient of days, the Eternal, the Most High;
— աւուրց մանուկն, the Eternal Son;
— աւուրց զօրական, a veteran;
անտառ — աւուրց մայրեաց, a forest of ancient cedars;
— աւուրց ատելութիան, rancour, inveterate hate.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն կերակրոց ե՛ւ ի հնումն ե՛ւ ի նորումս գտանեմք, զի յաստուծոյ տուեալ են ի դարման։ Ի հնումն եւ ի նորումս զնոյն սպառնալիս եւ զնոյն խոստմունս բարութեանց գտանեմք։ Մի տուիչ է հնոյն եւ նորոյս. (Եզնիկ.։)


Հինայ, ից

s. bot.

alkanet, red dye;
henna.

· Calfa

NBHL (1)

իսկ յասելն Ներս. պալիենց, կամ Մարթինի.


Մարմնախորժ

adj.

pleasing or grateful to the senses.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ախորժ եւ հաճոյական է մարմնոյ. հեշտալի.


Մարմնաձեւ, աց

adj.

having a bodily form or figure, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնաձեւ կերպարանօքն ցուցանեն զիմանալի խորհրդոյն զօրութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Մարմնանամ, ացայ

vn.

to become incarnate;
to take the human body or nature.

· Calfa

NBHL (1)

σαρκόομαι, σωματόομαι, ἑνσωματόομαι . որպէս եւ մարմնանալն. σάρκωσις incarnari, carne sive corporea natura indui, incarnatio. Մարմին զգենուլ բանին. մարդ եղանիլ. (առեալի բանէ անտի, Բանն մարմինն եղեւ)


Համարագիր

s.

numeral letter.

· Calfa

NBHL (1)

Համարագիր թուականին Ողբ էր. (Վրդն. պտմ. այսինքն ի թուին հյ. ՟Ո՟Ղ՟Բ, անցին ողբալի անցք։)


Համարձակ

adj.

frank, free, bold;
plain, sincere, without ceremony;
determined, resolute;
wide, extended;
cf. Համարձակաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկալի են՝ քո (մեղաւորիդ) աղօթք աստուծոյ՝ քան զսրբոյն եւ զհամարձակին. (Ոսկ. ես.։)


Համարողական, ի, աց

adj.

arithmetical.

· Calfa

NBHL (1)

Թուականին յարակայանայ համարողականն։ Համարողականն զգալի թուականութեամբն բաղկանայ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։ եւ Ճ. ՟Ը.։ Երզն. քեր.։)


Համարողութիւն, ութեան

s.

arithmetic, ciphering.

· Calfa

NBHL (1)

Թուականին յարակայանայ համարողականն։ Համարողականն զգալի թուականութեամբն բաղկանայ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։ եւ Ճ. ՟Ը.։ Երզն. քեր.։)


Համբաւատենչ

cf. Համբաւաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Տենչալի ըստ համբաւոյն. հռչակաւոր. մեծահամբաւ.


Համբոյր, բուրից

s. fig. gr. adj.

kiss, embrace;
*buss;
sweetness, affability, familiarity;
union, joint, joining together;
spondee;
sweet-tempered, affable, benign, gentle, mild, meek;
propitious, favourable;
agreeing, unanimous;
— ձեռաց, hand-kissing;
յուդայի, մատնչի, a traitor's kiss;
— տալ ումեք, to embrace, to kiss;
to buss;
տալ միմեանց — խաղաղութեան, to give the kiss of peace;
ի — ածել, to familiarize, to tame, to domesticate;
հաշտ եւ — առնել, — յարդարել, to appease, to calm, to pacify, to reconcile;
գալ ի —, to get or grow tame, familiar, to be tamed;
— եւ կամակ բարս ստանալ, to be good-tempered, gentle, amiable.

· Calfa

NBHL (1)

Համբոյր սիրալիր տայր խոցուածոցն առանձնական (յովսէփ արեմաթացի). (Լմբ. տաղ.։)


Համեղանամ, ացայ

vn.

to become well flavoured, sweet, appetizing;
to be agreeable to.

· Calfa

NBHL (1)

Համեղասցի ի ճաշակելիս մտաց մերոց խոհարարութիւնք իմանալի խորտկացն. (Խոսր.։)


Հայաստանեայք, եայց

s.

the Armenians.

· Calfa

NBHL (1)

Շրջապատեալ զբոլոր հայաստանեօք, իբրեւ զպարիսպ պղնձի՝ անմերձենալի պահէր յերկիւղէ. (Արծր. ՟Ե. 11։ Իսկ Խոր. ՟Բ. 82.)


Հայեցողութիւն, ութեան

s.

contemplation;
speculation;
theorem.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի հայեցողութեամբ։ Հայեցողութեամբն առ աստուած։ Իմդ եղբօր տկարացեալ է հայեցողութիւն առ ի նոցայն հայել ճշմարտութիւն։ Արտաքոյ մնաց յիշմանն եւ հայեցողութեանն աստուծոյ եւ ոչ ոք. (Լմբ. ժղ. Լմբ. սղ. Լմբ. պտրգ.։)


Հայիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

vn.

to look, to give a look, to cast the eyes on, to see;
to look upon, to gaze on, to consider attentively, to look in the face, to observe, to contemplate, to speculate, to weigh well;
to take care;
to concern, to regard;
to have in view, to aspire to, to aim at;
to face, to front, to look on, to overlook;
գեղեցիկ հայելով, handsome, elegant, beautiful, charming;
— ի վեր, to look up;
— ընդ պատուհանն, to peep or look in at the window or through the window;
— գաղտագողի, to look stealthily at;
պշուցեալ — յոք անյագ, to gaze with greedy or devouring eyes at, to stare at;
— յայրատս or յայրատութեամբ, to look at impudently, lustfully, lewdly;
— յոք սիրով, գորովալից աչօք, to look at lovingly or tenderly, to look sweet upon, to cast sheep's eyes on, to ogle;
— խանդաղատանօք, to gaze on dotingly, with fondness, with glistening eyes;
ընդ ակամբ — յոք, to look scornfully at or with contempt;
— մտօք, to contemplate, to muse on;
ոչինչ հայեցեալ ի, in spite of, despite;
մինչդեռ նա այսր անդր հայէր, as he looked about or around.

· Calfa


Հանանիմ

vn.

to be driven or cast away.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի բնութիւնն (մտաց), ոչ առաւելեցելոյ մարմնոյն, արտաքս մղեալ հանանի։ Ոչ ամենայն իրօք ի բաց կորզեալ հանանի սորա ըստ զգայութանն զօրութիւն. (Նիւս. կազմ.։)


Հանգանակեմ, եցի

vn. va. to rate, to club, to contribute, to club together, to subscribe;
to contribute, to have a share in, to be accessory to.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալիքն խառնուածք են ի բազմաց հանգանակեալք. (Փիլ. ել.։)


Հանգչիմ, եայ

vn.

to repose, to take repose, to be at ease;
to rest, to cease from work, to relax, to refresh oneself;
to end, to stop, to stand still, to halt, to be settled;
to lodge, to sojourn;
to cease, to end;
to die, to depart this life;
to be buried;
to rest in heaven;
— ի վաստակոց, to take rest from work, to pause from labour;
— ի խաղաղութեան, to rest in peace;
հանգիր ի սրտամտութէնէ, let your anger cease;
եմուտ անդ —, he went in to ease himself.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նմա հանգեաւ յամենայն գործոց իւրոց։ Ուր դու երթայցես՝ երթայց, եւ ուր հանգչիցիս՝ հանգեայց։ Հանգի՛ր, կե՛ր ա՛րբ, եւ ուրա՛խ լեր։ Ննջեցէք, եւ հանգեցարո՛ւք։ Եմուտ սաւուղ հանգչել։ Հանգեան անդ։ Հանգչել առ հռագուելայ։ Մի՛ եւս հանգիցես դու ի նինուէ։ Հանգեայց ի տառապանաց։ Հանգչել առ մսուր քո։ Յիս հանգուցեալ է ի մոլորութիւն։ Ցօղ հանգիցէ ի վերայ հնձոց իմոց։ Գանձ ցանկալի հանգիցէ ի բերան իմաստնոյ.եւ այլն։


Հանդիպութիւն, ութեան

s.

cf. Հանդիպումն.

· Calfa

NBHL (1)

Անճառ է եւ անիմանալի ի մարդկան հանդիպութեանց։ Ծածկեցաւ յինէն անվրէպ դիտողութիւն ճշմարտաքնին հանդիպութեան. (Նիւս. կազմ.։ Պիտ.։)


Հանդիսական, ի, աց

adj. s.

solemn, pompous;
spectator, assistant.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղալիկս, եւ հանդիսականս յղէր. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 19։)


Հանճարակուռ

cf. Հանճարեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Լի հանճարով. հանճարեղ. իմաստալից. խելացի.


Խրոխտապանծ

adj.

braggart, boastful, insolent, presumptuous, swaggering.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՐՈԽՏԱՊԱՆԾ կամ ԽՐՈԽՏԱՊԱՆՁ. Որ պանծայ խրոխտանօք. եւ Ուր իցէ խրոխտումն պանծալի.


Խօսակից, կցի, կցաց

adj.

conversing with another;
— լինել, to have an interview, to converse, to talk, to discourse, to have a chat together, to hold a conversation with.

· Calfa

NBHL (1)

Ախորժալի յաւէտ միշտ ծառայի՝ տեառն խօսակից լինել. (Ի գիրս խոսր.։)


Ծագումն, ման

s.

dawn, rising;
birth, origin, source, rise;
emanation;
lineage, descent;
derivation;
զ—ն ունել, to take its rise in, to draw one's origin from;
— արեգական՝ արեւու, sunrise, sunrising.

· Calfa

NBHL (1)

Ծագումն ճշմարիտ փառաց ամենակալին. յՆ. հոսումն, ծաւալք։


Ծածանիմ, եցայ

vn.

to flow gently, to ripple;
to wave, to undulate

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ խաղաղօրէն ձեւով քստմնեալ ծածանի, եւ մերթ լի ամբոխիւ զինէն յարուցանի ալիս. (Պիտ.։)


Ծածանումն, ման

s.

rippling, undulation, waving motion;
— ճօճանակի, oscillation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խաղաղասիգ ալիսն վէտս վէտս քստմնել ծածանմամբ. (Վրդն. ծն.։)


Ծաղկաշից

cf. Ծաղկալի.

· Calfa


Ծաղկախիտ

cf. Ծաղկալի.

· Calfa


Ծաղկաւէտ

adj. chem.

abounding in flowers, flowery;
blooming, florid, flourishing;
efflorescent.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνθηρός, ἁνθινός floridus, plenus floribus. Յաւէտ ծաղկեալ, կամ ծաղկուտ. ծաղկալից. ծաղկազարդ.


Ծաղկափթիթ

adj.

flowery, blossoming, blooming.

· Calfa

NBHL (1)

Հրճուալից ծաղկափթիթ զուարճանան կենդանիք եւ տունկք. (Պիտ.։)


Ծաղկեմ, եցի

vn. fig. med.

to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկեցին ալիք նորա, եւ նա ոչ զգաց. (այս ինքն մօրուքն սկսաւ ճերմըկիլ, խըռնալ) (Ովս. ՟Է. 9։ Նար. ՟Բ։)