Definitions containing the research ալի : 3180 results

Լուսափայլութիւն, ութեան

s.

light, brightness, splendour;
lustre;
perspicuity.

· Calfa

NBHL (1)

ἕλλαμψις illustratio եւ այլն. Լուսափայլ գոլն առնելն. շողշողումն. ցոլունք. նշոյլք. լուսաւորութիւն. պայծառութիւն (զգալի կամ իմանալի, պէսպէս առմամբ)


Լուսին, սնի, սնոյ

s. ast.

moon, the planet, or the luminary of the night;
moon, month;
ծագումն լուսնի, moon-rise;
լոյս լուսնի, moon-shine, moonlight;
շող լուսնի, moon-beam;
նոր, ամսագլուխ լուսին, new moon;
կարակնաձեւ, ուռճալիր լուսին, full moon;
աճեցուն, նուազուն, լուսալիր լուսին, crescent, waning, harvest moon;
կարմրորակ լուսին, red moon, April moon;
փուլ լուսնի, the waning of the moon;
cf. Քառորդ;
եւ ոչ լուսին կասէ ի մաշել եւ լնուլ, not even the moon ceases to wax and wane;
եւ էր գիշեր պայծառափայլ լուսնի, it was a beautiful moon-lit night, the moon shone bright;
լուսին ձիոց, horse-shoe;
տեսիլ լուսնի, phase;
ընթացք լուսնի, lunation, the lunar course.

· Calfa


Լուր, լրոց

s.

hearing, audition;
audience;
news, account, report, relation;
hearsay, rumour;
renown, fame;
discourse, sermon;
obedience;
noise that wakes or rouses;
sound, voice, cry;
Աստուած ամենայնիւ լուր է, the ail-hearing God;
լուր չարեաց, bad news, ill news;
լուր առնել, to warn, to avert;
to acquaint;
to announce;
զխուլս ի լուր առնել;
to cause the deaf to hear;
լուր լինել;
to be heard;
to be announced;
լուր դնել;
to listen;
to hear;
լուր լինել առ ոք, to come to one's knowledge;
ելանել լրոյ ուրուք, to spread one's fame;
լուր ի ականջաց լսել, to hear with one's own ears;
ի լրոյ, by hear-say, by current report;
— ! listen ! — օր, workday.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ լուաւ ի վարդապետէն իւրմէ, թէ կեցցես. եւ անտես արար զլուրն (ըղձալի ձայնիս) բարեհաւանն հօրն. (Կլիմաք.։)


Լռեցուցանեմ, ուցի

va.

to silence, to put to silence, to impose silence;
to interrupt, to cause to cease;
— զխիղճ մտաց, to stifle one's remorse or compunction.

· Calfa

NBHL (1)

Բամբասե՞ն. դու լռեցո՛. (Սարգ. յկ. ՟Թ։ Զալիս լռեցաւցանել. Երզն. մտթ.։)


Լսելի, լւոյ, լեաց

adj.

audible;
that hears;
— առնել, to cause to hearken to, to cause to grant;
— լինել, to be heard or listened to;
to be hearkened to;
— եղեն աղօթք քո, your prayers have been heard;
— եղեն դից մաղթանք նորա, the gods grant him.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ տեսանելի, եւ ոչ լսելի, եւ ոչ իմանալի ասաց զպատրաստութիւն այնմ բարեացն. (Ի գիրս խոսր.։)

Պանծալի գեղեցկութիւն հայրապետիս լսելի եղեալ դրուատեցաւ. (Պիտ.։)


Լսելութիւն, ութեան

s.

the hearing;
granting;
obedience.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշալի տեսութեամբն այնուիկ եւ լսելութեամբ. (Սկեւռ. ես.։)


Լսող

adj. s. listening, hearing;
auditor;
scholar, disciple;
obedient, docile;
— լինել, to hear, to hearken to, to lend an ear to.

· Calfa

NBHL (2)

Ասելով զզարմանալիս լսողաց բան։ Զարմանս հրաշից լսողացն. (Նար. կ. ՟Ղ՟Գ։)

Բարեխրատից լսող եղեալ։ Ախորժաբար լսող լինել աղերսալի իմոյս բանից. (Յհ. կթ.։)


Լքանիմ

vn.

to grow weak, to be disabled, to languish, to want force;
to despair, to be dispirited.

· Calfa

NBHL (1)

եւ ձ. ԼՔԱՆԻՄ παραλύομαι dissolvor ὁλιγωρέομαι parvipendor, negligor ἠττάομαι vincor (լծ. եւ langueo, liquesco ) որ եւ ԼՔՆՈՒԼ. Թողեալ լինել. թողանալ. թուլանալ. պարտիլ՝ պարտասիլ. կթոտիլ, լուծանիլ, իբր հալիլ մաշիլ. Երեսի վրայ մնալ.


Խոնարհեցուցանեմ, ուցի

va.

to humble, to abase, to subject;
to bring down, to lower, to abate, to depress;
to bow or bend down, to incline;
— զունկն, to lend an ear to, to listen to;
— զանձն, to humble oneself;
to do penance, to mortify oneself, to fast;
— զամբարտաւանութիւն ուրուք, to lower, to abase, to bring down the pride of;
— զաստուած առ մարդիկ, to move God to compassion, to implore divine mercy;
Աստուած խոնարհեցուցանէ զամբարտաւանս, God humbles the proud.

· Calfa

NBHL (1)

Զախտն նոցա խոնարհեցուցանէր։ Զամենայն զայրացումն եւ հպարտութիւն խոնարհեցոյց։ Ի գալիլեա հասանէին, անդ խոնարհեցուցանելով զհրէական վիշտսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28. 36։ ՟Բ. 41։)


Խոնջական, ի, աց

adj.

fatiguing, hard, toilsome.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ է խոնջելոյ պատճառ. ուր կայցէ խոնջիլ. խոնջավաստակ. տաժանական. յոգնեցնօղ, աղքատալի.

Զխոնջականս քան զհեշտալին. (Գր. տղ. առ տուտ.։)


Խոշորանամ, ացայ

vn.

to grow up;
to become stout or bulky;
to grow rude or rough.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լճի քարն ծանրութեամբն ի խորսն իջանէ. բայց շուրջ զնովաւ ալիք խոշորանան խոշորակաձեւք. (Նիւս. կուս.։)


Խոշորութիւն, ութեան

s.

coarseness, rudeness, want of politeness;
bigness.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ինդ խոշորութեամբ յաղագս այսոցիկ ընկալիցին զբանս. (Առ որս. ՟Ա։)


Խոչ, ից

s.

obstacle, opposition;
embarrassment, inconvenience, difficulty, hitch, hinderance, clog;
the spines of the hedgehog;
— խափանարար, great obstacle, impossibility;
ահա — անկոխելի, there is an insurmountable difficulty;
— եւ խութ լինել, to hinder, to clog, to embarrass, to prevent, to be a bar to;
տապալել զամենայն զխոչ եւ զխութ, to surmount the greatest obstacles;
cf. Խութ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոզնին՝ յորժամ ողկոյզն ելանէ այգւոյն. արկանէզպտուղն ի խոնարհ, եւ ինքն թաւալի ի վերոյ, եւ կառչին պտուղքն ի խոչսն, եւ առեալ տանի ի խոչս՝ ձագուցն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Խոստաբանութիւն, ութեան

s.

promise

· Calfa

NBHL (1)

Յուշ լիցի քեզ սպառնալիք եւ խոստաբանութիւնք փրկչին. (Ճ. ՟Ա.։)


Խոստանամ, ացայ

vn.

to promise, to engage, to pledge ones word;
to vow;
to protest;
to offer, to proffer;
to propose.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնաբար՝ նաեւ Սպառնալ. ահ առաջի դնել. Սպառնալիք մահու, եւ արհաւիրք ահից խոստանայր ինձ. (Մագ. ՟իզ։)


Խոստովանեմ, եցի

va.

cf. Խոստովանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովանեալ է այս մերում տկարութեան անմերձանալիգոլ. (Իգն.։)


Խոստովանութիւն, ութեան

s.

confession, avowal, acknowledgment, declaration;
երթալ ի —, to go to confession.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած իմանալի գոլով եւ պարզ ոչ է կարօտ զգալի զգեստուց, այլ զգենու նա խոստովանութիւն գոհութեան։ Սուրբ տեղի խոստովանութեան կոչէ, այսինքն գոհութեան. ասէ՝ թէ վասն զքէն գոհանալոյ սա շինեալ է. (Ի գիրս խոսր.։)


Խոտաւէտ

adj.

abounding in grass.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցէ խոտ յաւէտ. խոտալից.


Խորթ, ոց

adj. zool.

step-son, step-daughter;
bastard, natural, illegitimate;
degenerate, spurious, false;
alien, foreign;
crane.

· Calfa

NBHL (1)

Սա (նիւթն առջին) է առանց զգայութեան շօշափելի, խորթմտածութեամբ հազիւ հաւանելի. (Պղատ. տիմ.) (այսինքն անհանճարից անհաւատալի։)


Խորթաբարոյ, ից

adj.

unsociable, morose;
capricious, whimsical.

· Calfa

NBHL (1)

Խորթ եւ վայրենի բարուք. օտարոտի ի գնացս քան զծայգան, խորթաբարոյսքան զգալիլեա։ Սովաւ խորթաբարոյիցն հերձուածողաց բերանք կարկին. (Նար. ՟Բ. ՟Հ՟Ե։)


Խորհրդակից, կցի, կցաց

s.

adviser, counsellor;
confident.

· Calfa

NBHL (1)

Գտի զդա խորհրդակից դալիլեացւոց աղանդոյն. (ՃՃ.։)


Խորշեղէն

adj. mar.

flowing, waving;
undulating, flowing gently, rippling.

· Calfa


Խորովանք, նաց

s.

earnest prayer, urgent entreaty, lively instance.

· Calfa

NBHL (1)

Խորովմամբ սրտի աղերսանք. գորովալիր պաղատանք.


Խորութիւն, ութեան

s.

depth, profoundity.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարի խորութեամբ զանիմանալիսն ծածկեալ. (Նար. երգ.։)


Խուժան, ի

s.

multitude, populace, the vulgar, crowd;
throng, press;
hurly burly, confusion, noise, clatter;
— աւերանաց զաշխարհաւ զեղուլ՝ ածել, to devastate, to lay waste.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարտ մատուցեալ՝ ոչ սակաւ խուժան աւերանաց զաշխարհաւն զեղոյր։ Խուժան հինից սաստկութեան առ դուրս հասեալ կայ։ Ոչ սակաւ ինչ խուժան շփոթից ի վերայ հեղուին հագարացւոյն բռնակալի. (Յհ. կթ.։)


Խուճապեմ, եցի

va.

to startle, to alarm, to frighten, to terrify, to appal, to strike with terror;
to frighten away;
to hasten, to precipitate.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալի խաւարաւ խուճապեաց զնոսա եւ ընդարմացոյց (Լմբ. իմ.։)


Խուճապեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խուճապեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալի խաւարաւ խուճապեաց զնոսա եւ ընդարմացոյց (Լմբ. իմ.։)


Խռովեմ, եցի

va.

to trouble, to put into disorder, to agitate;
to perplex, to disconcert, to disquiet, to disturb;
to upset, to unsettle, to distract;
to alarm, to rouse;
to stir up, to excite to insurrection;
— զմիտս, to dispirit, to unhinge;
— զսիրտ, to dishearten, to unnerve.

· Calfa

NBHL (1)

Խռովեմ զծով, եւ գոչեցուցանեմ զալիս նորա. (Ես. ՟Ծ՟Ա. 15։)


Խռովութիւն, ութեան

s.

bustle;
perturbation, confusion, agitation, trouble;
tumult, disorder, turbulence, insurrection, sedition, revolt, revolution, mutiny, rebellion;
—ս յուզել, to foment troubles;
ի խռովութեան են Արեւմուտք, affairs are becoming very serious in the East.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Ալէկոծութիւն. յուզումն ջուրց. որ եւ σάλος (լծ. թ. սալընթը ). κλύδως (որ եւ ալիք, մրրիկ) fluctus եւ այլն.


Թեւակոխեմ, եցի

vn. fig.

to flap, flutter or beat the wings, to soar up, to wing one's flight, to spread the wings for flight;
to try, to endeavour, to compel one's self to, to apply one's self to, to do without help;
to occupy one's self with;
to undertake, to follow;
— ի, to be bordering on;
յապստամբութիւն —, to insurge, to revolt;
յուսմունս —, to give one's self up to study;
— զմիմեամբք, to help mutually or one another, to assist each other;
ի տուրեւառս —, to devote one's self to commerce.

· Calfa

NBHL (2)

Յիմանալի բարձրութիւնն սքանչելի լերանցն յաւիտենից թեւակոխեսջիք. (Յհ. կթ.։)

Ի մարտիւրոսութիւն ըղձալի տենչմամբ փութայր թեւակոխիլ։ Միաբանութեամբ յապստամբութիւն իմն թեւակոխեն. (Ճ. ՟Ա.։)


Թթութիւն, ութեան

s.

cf. Թթուութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Թթուութիւն, ութեան

s.

acidity, sourness.

· Calfa

NBHL (1)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Թղթապահ

s.

keeper of the rolls;
notary;
chancellor.

· Calfa

NBHL (1)

(Արքունի) դպիր, կամ իշխան թղթապան. (Պալիանց.։)


Թղթապան

cf. Թղթապահ.

· Calfa

NBHL (1)

(Արքունի) դպիր, կամ իշխան թղթապան. (Պալիանց.։)


Թշնամանիկ

adj.

offensive, insulting, injurious, outrageous, insolent, saucy, impertinent;
—նիկ բանք, offensive words or expressions.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՇՆԱՄԱՆԻԿ ԹՇՆԱՄԱՆԻՉ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ὐβριστής, ὐβριστικός convitiator, contumeliosus Որ թշնամանէ. թշնամանադիր. թշնամանալից. անդուռն բերան.


Թշնամանիչ

cf. Թշնամանիկ.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՇՆԱՄԱՆԻԿ ԹՇՆԱՄԱՆԻՉ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ὐβριστής, ὐβριστικός convitiator, contumeliosus Որ թշնամանէ. թշնամանադիր. թշնամանալից. անդուռն բերան.


Թշնամանող

cf. Թշնամանիկ.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՇՆԱՄԱՆԻԿ ԹՇՆԱՄԱՆԻՉ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ὐβριστής, ὐβριστικός convitiator, contumeliosus Որ թշնամանէ. թշնամանադիր. թշնամանալից. անդուռն բերան.


Թշնամենամ, եցայ

vn.

cf. Թշնամանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Գանալից քըքօք թշնամեալք. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, թշնամեալք։


Թշնամիմ, եցայ

vn.

cf. Թշնամանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Գանալից քըքօք թշնամեալք. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, թշնամեալք։


Թշուառական, ի, աց

adj.

unfortunate, melancholy, miserable.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբրեւ Աղէտաւոր. աւաղելի. ողբալի. աշխարելի.


Թշուառապէս

adv.

cf. Թշուառաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Սգալի՛ զթշուառապէս եղբարցն (կեանս). (Ածաբ. աղք.։)


Թշուառելի, լւոյ, լեաց

adj.

deplorable, lamentable, pitiable.

· Calfa

NBHL (1)

Աւաղելի, եւ աղետալի. ողորմ.


Թոնիր, նրի, նրոյ

s.

eastern stove and oven, (tandoor).

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի թոնիր, որ զհուր եւ զհաց ունիս. (Ճ. ՟Գ.։)


Թոշակ, աց

s.

provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.

· Calfa

NBHL (1)

ԹՈՇԱԿ ՅԵՏԻՆ կամ ՎԵՐՋԻՆ. viaticum Սուրբ հաղորդութիւն տալի մերձ եղելոց ի մահ՝ որպէս կենսառիթ պաշար չուոյ ի յերկինս.


Թուեմ, եցի

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

· Calfa

NBHL (1)

Թերեւս յոյժ դիւրին իցէ զալիս ծովու թուել ... եւ ոչ զհրամանն Աստուծոյ պատմել բանիւք՝ թէ որչափ ունիցի արագութիւն առ ի գործս. (Վեցօր. ՟Է։)


Թուեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to appear, or to seem;
to show, to make believe.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղքատութիւնն ոչ դժուարին ինչ, այլ ցանկալի թուեցուցանէ վասն աստուածպաշտութեան. (Ոսկ. ես.։)


Թունաւոր, աց

cf. Թունալից.

· Calfa


Թուրինջ, ընջի

s. bot.

bitter orange, Seville orange;
— խոտ, balm-mint;
ծառ թուրնջոյ, cf. Թրնջի.

· Calfa

NBHL (1)

Պտուղ նման նարընջի (այսինքն փօրթուգալի), բայց թթուաշ. եւ Ծառ այնր պտղոյ, իբր Թուրընջենի. cf. ԹՐՆՋԻ.


Թռչարան

s. mech.

wing;
— նաւու, aail of a ship;
fly-wheel.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունակ կամ ընդունարան թռչելոյ՝ նմանութեամբ, որպէս հողմալից առագաստն.


Թրեմ, եցի

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

· Calfa

NBHL (1)

(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.