cf. Հաւանական.
to persuade, to induce to believe, to convince;
to advise, to induce to do.
Բարի է իսկ ճշմարտութիւնն եւ տեւական. եւ թուի իսկ ոչ դիւրին գոլ հաւանեցուցանել։ Առասպելաբանութիւնն դիւրին եղեւ հաւանեցուցանել. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
persuasion, consent, agreement, acquiescence;
approbation, suffrage;
միաշունչ, միաբան հաւանութեամբ, unanimously, by common accord or agreement, in concert, by a common or unanimous consent, jointly;
by mutual agreement;
ի հասարակ հաւանութենէ, by common consent;
— բերել, to consent, to accord, to agree;
ձեռն տալ հաւանութեան, to consent to, to assent;
ի — ածել, cf. Հաւանեցուցանեմ;
առանց քոյն հաւանութեան, without your consent.
Հաւանութիւն բերել առ արարչական զօրութիւնն։ Կոխեցին զանհնազանդութիւնն հլու հաւանութեամբ. (Պիտ.։)
Ոչ միայն ճարտասանականն է հաւանութեան արարչական. այսինքն համոզիչ. (Սահմ. ՟Դ։)
equally.
Բնական հաւասարապէս կալեալ որդի զհայրենի աստուածութեան պատիւ. (Նանայ.։)
so, thus, conformably.
Իբրեւ օձի քարբի՝ զի խնու զականջս իւր, սոյնօրինակ եւ դու խցեր զականջս։ Սոյնօրինակ զամենայնսն գլխատէր. (Բուզ. ՟Դ. 15։ ՟Ի. 15։)
to fatten, to grow fat, stout, corpulent;
to be puffed up, to become proud, haughty.
Ախտիցն՝ յղփացելոց եւ սոնքացելոց՝ ապականեալ լինի ոգի. եւ ապրի՝ գօս եւ ցամաք սոցա եղելոց։ Որ ոք բարձրավիզն իցէ եւ փռնգայցէ՝ սոնքանայ եւ փքնու, իջանէ եւ քակտի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 37։ ՟Դ. 100։)
simple;
common, ordinary;
depraved, devoid;
sharp, acute;
simply, solely;
terror, horror;
horrible.
Եւ սոսկական ոք. հետեւակ.
ՍՈՍԿ. ψιλός, -ον tenuis. ըստ քերականց՝ հակակայ թաւ ձայնի. Սուղ. նուրբ. բարակ. եւ նշան այնպիսի հագուդի.
to lay aside, to leave off, to discard;
to give up, to abandon, to renounce, to deprive oneself of;
to be softened.
Սոսկ լինել ըստ քերականաց. եւ Մերկանալ թօթափել յանձնէ զաւելորդս.
dying of starvation;
— առնել, to starve to death;
— կորնչել, լինել, cf. Սովամահիմ.
Եւ իբր Սովամահական.
to be tormented with famine, with hunger, to be famished, starved, to suffer through hunger.
Փոքր նշալիցն (արեգական (մարդս սովեալ է. եւ ինքն ի փանաքութենէն սովի. (Լմբ. յանառակն։ 2)
habitually, as usual, customarily, ordinarily, commonly, usually, mostly, generally.
Ունիմք սովորաբար ասել փիլիսոփայ, որք յերաժշտական արհեստս կատարեալք են. (Շ. բարձր.։)
cf. Սովորիմ.
Միտք սովորեաց խուզել եւ քննել։ Ոչ վաստակելն ապականել զմեզ սովորեաց. (Փիլ. իմաստն.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։)
to accustom, to habituate;
to bring up, to train, to form, to teach.
Սովորեցուցանէ զնոսա բարւոտ ի տրտմականացն լսողութեան, զի քաջաբար տարցին զզատումն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)
to whistle;
to hiss, to receive with hisses.
ՍՈՒԼԵՄ որ եւ ՍՈՒՂԵԼ, ՍՈՒՂՂԵԼ. συρίζω, συρίττω sibilo. իտ. zufolare, fischiare. շչել. շռնչել. Խորդալ. ձայնել անբանից եւ առ անբանս առ ազդելոյ ինչ.
whistling;
hissing.
Իմանալ զազդողական ինչ ձայնս սուղման եւ հնչման ամենայն կենդանեաց. (Վրդն. ծն.։)
cf. Սուտակասպասու;
սուտակասպաս լինիմ, cf. Կեղծաւորանամ.
Զայր չոյտ եւ զշողոմարար եւ սուտակասպաս։ Առեալ զհրապուրական թուղթս սուտակաս պասաց ոմանց. (Խոր. ՟Բ. 57։ ՟Գ. 60։)
false, flattering, adulating, wheedling.
Մի առ ականէ եւ սուտակասպասու ծառայութիւն լինել. (Ոսկ. եփես.։)
to flatter artfully, to toady, to cajole, to blandish, to wheedle.
Սուտակասպասելով, աղօթական ձեւանալ եւ պահացող. (Սկեւռ. աղ.։)
cf. Սոփեստոս.
ՍՈՓԵՍՏ ՍՈՓԵՍՏԷՍ ՍՈՓԵՍՏՈՍ. Բառ յն. սօֆիսդի՛ս. σοφιστής , իգ. σοφίστρια sophista, -tria;
doctus, sapiens, orator եւ deceptor, impostor. Իմաստակ. ուսումնասէր. բանագէտ. հռետոր. գիտնաւոր՝ իրօք կամ կարծեօք. եւ Իմաստակական. ճարտար.
letter, character.
Յորում կայր փորագրեալ վերադիր եղանական (հեղենական) սոփէիւք՝ անգիտելի եւ անանունն ասհտուծոյ. (Անան. եկեղ։)
an ancient Egyptian land-measure.
κανών (ի καίνω ) իբրու գործի սպանօղ, կամ պահօղ ի սպանութենէ. Անուն չափոյ եւ երկրաչափական կանոնի առ եգիպտացիս.
to kill, to slay, to put to death, to take away life, to assassinate, to massacre, to slaughter, to cut the throat of, to behead, to execute;
— զմիմեանս, to kill each other;
— զկրակ, to put out, to extinguish, to quench fire;
cf. Ընթադրութիւն.
Սպանեցէք զայնպիսի ճոխ կրականի։ Սպանէք զմոգեանն. (Փարպ.։)
cf. Սպանող.
Նենգութիւն սպանչին։ Գեհեն տանջիչ է կենդանեաց, եւ ոչ սպանիչ ապականեցելոց. (Եփր. համաբ.։)
killing, murderous;
assassin, murderer, homicide.
Նենգութիւն սպանչին։ Գեհեն տանջիչ է կենդանեաց, եւ ոչ սպանիչ ապականեցելոց. (Եփր. համաբ.։)
cf. Սպանումն.
φόνος caedes, homicidium. Մարդասպանութիւն. սպանողութիւն. հեղումն արեան. եւ Կոտորումն սրոյ. մարդ սպաննելը, արունտէր ըլլալը ...։ Տե՛ս (Ել. ՟Ի՟Թ. 2։ Առակ. ՟Ա. 18։ Իմ. ՟Ժ՟Դ. 25։ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 7. եւ այլն։) Իսկ ἁλληλοφονία mutuae caedes. նիւթական թարգմանութեամբ ասի՝ Զմիմեանս սպանութիւն.
armed at all points, armed from head to foot, cap-a-pie.
πάνοπλος omni ex parte armatus ὀπλίτης miles armaturae gravis ὀπλομάχος armis pugnans, bellator τρισσός, τριστάτος tribunus եւ այլն. Զինեալ ի սպառ. բոլորովին զինազարդեալ. զինուոր կամ զօրական զրահաւոր, վառեալ ամենայն զինու զարդու.
Եւ որպէս Սպառազինական.
consumer.
φθαρτικός corruptor, destructor. Որ սպառէ. հալիչ մաշիչ. ծախիչ. կամ ըստ յն. ապականիչ.
full of threats or menaces.
Լի սպառնալեօք. սպառնական. ահարկու. խրոխտ.
to threaten, to menace, to utter threats against;
կործանումն —, to threaten with ruin.
ἁπειλέω, διαπειλέω minor, minitor, comminor. Ահ արկանել բանիւ. (որպէս թէ սպառեմ զքեզ՝ ասել) խստաբանել. ազդ առնել զպատուհաս, որ եւ ՊԱՏՈՒՀԱՍԵԼ ասի. երդմամբ չափ յուշ առնել զպատիժ. սաստել. որոտալ. խրոխտալ.
end, term, extremity;
summit, top.
Ի սպառուածս տաւրոսականն լերինն. (Արծր. ՟Ա. 5։)
exhaustion, consumption, consummation, destruction, loss;
cessation, termination, term.
Երկրորդ գալուստն քրիստոսի այսմ յաւիտենիս սպառումն է։ Մօտ ի սպառումն կենաց աշխարհի։ Յաւիտենական է՝ ոչ սպառումն ունելով. (Խոսր.։)
total, entire, complete, extreme;
extremely, to the last extremity, utterly, entirely, totally.
ՍՊԱՌՍՊՈՒՌ, ՍՊԱՌ Ի ՍՊՈՒՌ, Ի ՍՊԱՌՍՊՈՒՌ, Ի ՍՊԱՌ Ի ՍՊՈՒՌ. παντελῶς, παντελῆ , τελεῶς, ἀπλῶς, ἰκανῶς, ληρέστατα penitus, perfecte, ultimum, simpliciter, absolute, satis abunde ἡκριβωκώς diligentissimus եւ այլն. Ի սպառ սպառմամբ. բոլորովին. գլխովին. ամենեւին. բոլորական.
Որ սպառսպուռ տեղեակ էր օրինաց հոռոմոց։ Ապականեցաւ տաճարն ի սպառսպուռ հրձիգ լինելով։ Եհատ զյոյս կենաց սպառ ի սպուռ (կամ սպառսպուռ)։ Յանդիմանեաց նա սպառսպուռ զաղանդն զայն։ Սպառսպուռ ուրացան յօրինաց եւ ի մարգարէից։ Փախուցանէ սպառսպուռ զհոգին սուրբ. (Եւս. պտմ.։)
service, office, function;
administration;
վարժել ի —, to inure or accustom to service.
Մտերմական ծառայութեամբ կատարէր զբոլոր սպասահարկութիւն նորա։ Յոլով ժամանակս կատարեցին ի սպասահարկութիւնս (առաքեալք)։ Առ սուրբս սպասահարկութեան։ (Զհրեշտակս) քումդ հրամանատրեաց կալ յանդադար սպասահարկութեան։ Սպասահարկութեան ուղղութիւն. (Յհ. կթ.։ Կանոն.։ Նար. խչ.։ Անան. եկեղ.։ Լմբ. պտրգ.։)
attendant, servant, valet, domestic, waiter;
lictor, usher;
cf. Գործակալ.
διάκονος, -ών minister ὐπηρέτης, ὐπουργός , λειτουργός, προσκαρτέρων minister, administer. Որ սպաս տանի կամ կայ ի սպասու. արբանեակ. ծառայ. եւ Գործակալ. մատակարար. պաշտօնեայ արքունի կամ եկեղեցական.
cf. Սպասակալ.
δορυφορικόν satellitium, satelles. Սպասաւոր. արբանեակ. զինակիր. եւ Սպասաւորական.
Եւ է սրտմտութիւն սպասաւորակ խոհեցողական. (Նիւս. բն.։)
to serve, to wait on, to assist;
to administer, to bestow, to confer;
— փառաց ուրուք, to serve to a person's glory;
— հրամանի, to fulfil, accomplish or execute an order or command.
διακονέω famulor, inservio, ministro եւ administro. Սպաս տանել. սպասահարկել. պաշտել. ծառայել. արբանեկել. եւ Հոգալ. մատակարարել. տնտեսել. տնօրինել.
cf. Սպասաւոր;
guardian;
assistant, helper, sick woman's nurse.
Ոչ գործոյ կարօտէր դրախտն, եւ ոչ սպասեկի. քանզի ո՞ էր՝ որ դրժելոցն էր։ Եթէ զօրութիւն ոգւոց փոխեսցի, աստուածպաշտութիւն զսպասեակ զնստական անկարութիւն եւ ամպարշտութիւն հարկ է ակն ունել։ Բազումս ունելով զդարանամուտ սպասեակսն. (Փիլ.։ 3)
to hope for, to expect, to wait for, to look for, to look forward to;
to observe, to watch, to spy;
to serve;
to be reserved for.
Ոչ ունէր այլ պատուական քան զգլուխն, որով սպասէր կենսաբեր ոտիցն (հերովք). (Տօնակ.։)
plaster, poultice, salve, unguent, ointment, pomatum;
diachylum, cerate, cataplasm;
—ս ի վերայ դնել, cf. Սպեղանեմ.
Ուստի՞ խնդրեցից սպեղանի իմոյ անբժշկականս հարուածոց. (Պիտ.։)
white, white-coloured, whitish.
Գոյնք վայելչականք աստուածոցն թերեւս իցեն սպիտակագոյնք յոստայնէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
cf. Սպիտակազգեստ.
Սպիտակազգեստ երիտասարդ տեսին։ Արս սպիտակազգեստ։ Ի կերպարանս առն սպիտակազգեստի։ Ի մի վայր եկեալ ժողովեսցին սպիտակազգեստք։ Սպիտակազգեստ լինէր. (Սկեւռ. յար.։ Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Բ. Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։ Փիլ. տեսական.։ Վրք. սեղբ.։)
dressed in white;
— քորք, Nuns consecrated to the Holy Virgin.
Սպիտակազգեստ երիտասարդ տեսին։ Արս սպիտակազգեստ։ Ի կերպարանս առն սպիտակազգեստի։ Ի մի վայր եկեալ ժողովեսցին սպիտակազգեստք։ Սպիտակազգեստ լինէր. (Սկեւռ. յար.։ Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Բ. Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։ Փիլ. տեսական.։ Վրք. սեղբ.։)
spotted with white speckled, dapple-grey, grey.
Ունօղ զխայտուց սպիտակ. սպիտականիշ. պուտ պուտ ճերմակ.
white draught mules.
Յոսկիապատ կառս արքունականս սպիտակաձիգ ջորւոցն. (Ագաթ.։)
white (colour of animal's coat).
Ձիւնագոյն սպիտակամազս կառաձիգ ջորւոցն արքունականաց. (Ոսկ. ես.։)
monks devoted to study.
Բառ յն. սբուտէի. լտ. սդուտիօ՛ղի. σπουδαῖοι studiosi, seduli. այսինքն փոյթք, ժիրք. որպէս ճգնազգեաց միանձունք եւ վանականք երեւելիք.
to insinuate, to introduce gently, to bring in privily, to foist, to thrust on.
Հերքեալ ի վեհիցն՝ սոսկականացն սպրդիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։ 1)
cf. Սռիչք.
Զեպերականն եւ զհեգնականն առնել ճառս եւ սռիչս. (Երզն. քեր.։)
blast, hiss, whistle, sound, song.
Զեպերականն եւ զհեգնականն առնել ճառս եւ սռիչս. (Երզն. քեր.։)
Զի՞նչ ձեւ զմայլական պարառաբար կաքաւողացն խնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն։ Եւ այլ ուրեմն խնձորս սռնչանս անդամաբեկ խաղուցն հայելի գեղմն։ Իբրեւ զտղայ խաղալիկ ի խնձորս սռընչանս վազիւք տատանէի զնա բազում բանիւք. (Մագ. ՟Ծ՟Դ. ՟Կ՟Թ. եւ Մագ. յիշ. ոտ. մանուչ։)