office of a master of the choir;
hierarchy.
Վաղարշակ սահմանեաց կարգս եւ դասապետութիւնս քաղաքականս. (Պալիանց.։)
order, ordonnance, arrangement;
system;
— բառից, syntax.
Ուսումնականն զմիջինն ընկալաւ դասաւորութիւն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Է։)
to bring up, to educate, to instruct, to train up, to discipline.
Զի դաստիարակեալ զպատշաճականն ... մի՛ լքայց. իմա՛, ուսեալ։
lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.
պ. տատ. κρίσις judicium որ եւ Դատաստան, Դատումն, Դատողութիւն. Հանդիսական քննութիւն իրաւանց. վէճ եւ խնդիր յատենի. վճիռ արդարութեան։ Իրաւունք.
sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.
Աստուածական դատաստանաւ իբրեւ դատակնքաւ. (Խոսր.։)
condemned;
crime;
— առնել, to condemn, cf. Դատապարտեմ;
— լինել, to be condemned.
Դատապարտ արար յաւիտենական հրոյն. (Լմբ. սղ.։)
cf. Դատակնիք.
Պահքն դարձոյց ի նինուէացւոց զդատավճիռ ստուգութեանն, զի մի՛ ապականեսցին. (Եփր. պհ.։)
cf. Դատաստանարան.
Եթէ ոչ առ սոքօք զբաւական դատն կալցի, առ այլ հասցէ դատարան։ Եթէ երկու դատարանքն ոչ կարասցեն հաշտեցուցանել, դիցէ զկատարած, ըստ որում դատարանացն կարգաւորութիւնքն են, եւ կամքն իշխանաց. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
to empty, to evacuate, to clear;
to exhaust.
Դատարկացուցանել զծոմական աւուրս, կամ զաղօթս, կամ զխրատ. (Յհ. իմ. ատ.։ Մխ. երեմ.։ Եւագր ՟Ժ՟Գ։)
to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.
Պարտական դատիմ ... ընծայել. (Լմբ. վերափոխ.։)
cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.
Ի գերգեսականն յայն լեալ դարահոս. (Անան. եկեղ։)
cf. Դարանակալ.
Իշխանութիւն ամենայն սխալ է եւ վրիպակ, բազումս ունենալով զդարանամուտ սպասեական. (Փիլ. իմաստն.։)
to forge.
χαλκέω Դարբնութիւն առնել. շինել կամ թեքել ինչ որպէս դարբին.
lock-smiths trade or work, ironmongers trade, ironware, smithcraft.
χαλκευτική Արհեստ դարբնաց. երկաթագործութիւն. պղնձագործութիւն. դարբնականն (ըստ յն. ոճոյ).
to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.
Զգերանդիսն հրամայի ի պատերազմական անօթս դարձուցանել. (Արշ.։)
curing.
Ի քաղցական եւ դարմանաւոր աշխարհիս՝ լի եւ անկարօտ ամենալցոյցն շրջէր. (Ագաթ.։)
careful of;
who nourishes.
Արեգակունք բանական բուսոց դարմանիչք. (Նար. առաք.։)
cf. Դարման.
Առաջին բարութիւնքն՝ մարմնականք, եւ վերջինքս՝ ոգւոց դարմանութիւնք. (Ոսկ. ես.։)
fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.
Եւ իբր Դաւողական.
Ինձ առիթ եւ դաւաճան ապականութեան փորեցին։ Դաւաճանօք թշնամեացն, կամ յանցուցելոցն. (Լմբ. սղ.։)
confession or declaration of faith.
Քրիստոսաւանդ, կամ խոստովանողական դաւանութիւն։ Դաւանութեան բարեաց ուսուցիչք։ Ըստ բանի աստուածազգացիկ քում դաւանութեան։ Զհերձուածողականն խիստ դաւանութիւն. (եւ այլն. Նար.։)
cf. Դաւանութիւն.
Ստոյգ դաւանմամբ։ Դաւանման ճշմարտականի։ Ուղղահամբոյր դաւանմամբ։ Ստայօդն թիւր դաւանման. (Նար.։)
to frequent company;
to trifle;
to wander, to recreate one's self.
Որ յուսումնականին դեգերեալ է։ Որ դեգերեալ են յուսմունս իմաստասիրութեան օրինաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Դեգերանք.
Ասպականին ընդ շունս եւ ընդ գազանս առնէ զիւր զդեգերումն վարուց։ Յիմաստասիրութեանն արարեալ զդեգերմունս շրջելոյ։ Ո՜վ յերկինս աստուածային դեգերմանցն (մտօք). (Փիլ.։)
government of a province;
office or dignity of the governor of a province;
cf. Կողմնակալութիւն.
Սկիզբն գործակալութեան, աշխարհատարած դեհկանութեան. (Բուզ. ՟Դ. 2։) (իսկ պ. եւ ար. տիհգան, տիխհան, է գիւղապետ, եւ շինական)։
apothecary;
that prepares tinctures, physic or poison.
Որ կազմէ զդեղ բժշկական. դեղ շինօղ. (Ոսկիփոր.։)
that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.
φαρμακεύς confector medicamentorum եւ veneficus, facinator Տուօղ զդեղ, մանաւանդ զմահադեղ, կամ զկախարդական բժժանս. կախարդ. ամոքիչ.
cf. Դեղատութիւն.
ԴԵՂԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆ գրի եւ ԴԵՂԱՏՈՒԹԻՒՆ. φαρμακία medicandi actio, medicamentum Տալն զդեղ. բժշկականն (արուեստ).
Կենցաղական դեղատուութեանցն։ Հեշտութիւն է մեծամեծ չարեաց դեղատուութիւն. (Բրս. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Դ։)
pharmacy, apothecarys or chemists shop;
drug-box.
Զանբժշկականն մարմնեղէն ախտին ի մարդկեղէն դեղարանաց. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.
φαρμακεύω, φαρμάσσω, -ττω medicamento utor Դեղատուել. բժշկական դեղով դարմանել. բուժել.
Մտամոլորն չարութիւն զանզգամացն դեղելով զբնական բարսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
small peach.
Կարող էաք ասել զխնձորիկն իգական, եւ զտանձիկն իգական. եւ զդեղձուկն չէզոք. (եթէ մասնիկն ակ՝ լինէր ի մեզ արական). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
yellow colour;
jaundice;
paleness.
Դեղնութեան եւ կարմրութեան ոչինչ է ներհական. (Անյաղթ ստորոգ.։)
recent, new;
recently, newly.
Մօրուքն այն ինչ դեռադեռ ծաղկեալք. (Փիլ. տեսական.։)
antichrist;
priest.
ἁντί pro, contra, re Նախդիր բաղադրական, որ տայ նշանակել իբր Փոխանակ. ընդ. եւ Ընդդէմ։ (Թր. քեր.։)
first-born granted through a vow.
Յատուկ անուն կամ մականուն, կարծեալ Տէրունիք. եթէ չիցէ համառօտեալն բառիս Անդրանիկ.
pronoun.
Դերանուամբն վարեցաւ (ինքն, կամ նա ասելով), նազաբանելով ըստ պիթագորականացն. (Վրդն. ծն.։)
antonomasia.
Ըստ քերականաց՝ cf. ԴԵՐԱՆՈՒՆ. ἁντωνομία pronomen
Եւ է դերանունութիւն ըստ երից. զի ասի փոխանունութիւն, եւ թերանուն, եւ հասարականուն. (Երզն. քեր.։)
ԴԵՐԱՆՈՒՆՈՒԹԻՒՆ. Ըստ հռետորաց՝ ἁντωνομοσία pronominatio Դնելն զհասարակ անուն իբրեւ սեպհականեալ ումեք, կամ զյատուկն իբրեւ հասարակ.
cf. Իդերեւ ելանեմ.
ժառանգութիւնն անհոգացեալ՝ պղերգութեամբ դերեւանալ եւ նուազել. (Փիլ. տեսական.։)
cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.
Առ իս զփրկչականն ձգելով դիմի զնմանութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)
ԴԷՄ կամ ԴԷՄՔ. πρόσωπον persona Անձն. անհատն բանականի կամ իմացականի.
Ի դէմս մեզ ածէ զիւրաքանչիւրոցն զսխալանս, եւ զիւր տնօրէնութեանն զմարդասիրութիւնն։ Զանեզրական գթութիւնն կամ զխոստմունսն աստուծոյ ի դէմս ածէ։ Մի՛ զանբանիցն կենդանութիւն ինձ ի դէմս բերեր. (Սարգ.։)
Ածել ի դէմս տեսութեան ընտրողական բանի քո. (Արշ.։)
Ի դէմս ածելով զիրին կերպարան։ Զփայլականն առակ տիրական ի դէմս բերեալ մեզ վարդապետէ։ Զօրինակին նմանութիւն ի դէմս բերելով։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցեր. (Նար.։)
straight, directly.
Օրէնսդրականն, որոյ անուն է դէպուղիղ սատակիչ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 68։)
that has a bad or bitter root.
Իւրականօք կորստեան բերիւք դժնդակարմատն շառաւեղօք. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.
Դժնդակութիւն բանից. (Փիլ. տեսական.) իմա՛, ըստ յն. ոճոյ, ճարտարութիւն իմաստակաց եւ ճարտասանից։
buck-thorn.
Ոչ է պարտ դժնի գոլ պատերազմական մարդկան՝ աստուածոցս այս, այլ պատուել. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
what burns or is burnt in hell.
Առ ի հրաւիրումն դժոխակէզ այրմանն յաւիտենականի. (Անան. եկեղ։)
infernal.
Դժոխական. եւ Դժնդակ. դժուարին.
cruel, fierce, very tormenting.
Յոյժ տանջողական, եւ դժնդակ.
cf. Դժոխատեսիլ.
Առ չարսն՝ դժոխատիպս եւ սրտմտականս (ցուցանեն կերպարանս). (Շ. հրեշտ.։)
hell;
limbo;
sepulchre, tomb.
Դժոխս ասէ զգերեզմաննն ապականիչ. (Յճխ. ՟Ժ։)
line, stroke, dash, trace;
notch, incision, cut;
flourish;
hyphen.
Նշանակն ըստ միակի կարգեալ, իսկ գիրծն՝ ըստ երկակին, եւ երեւութիւն ըստ եռակին, իսկ հաստատունն ըստ քառակին։ Բոլորաձեւ գծոյ կազմեալ կերպարան. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. տեսական.։)
wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.
Ոմանք՝ որք ի չափաւորագունաց գոլ թուին գինարբուաց. (Փիլ. տեսական.։)
Զօրականք ... կողոպտիչք, գինարբուք. (Խոր. ՟Գ. 68։)
tavern keeper, wine-merchant or seller;
—ք selling of wine, wine-shop.
οἱνοπώλης vini venditor Վաճառական գինւոյ. գինի ծախօղ.