Definitions containing the research անկ : 5285 results

Զոհարան, ի, աց

s.

altar of sacrifice;
vase of immolation.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկւովք պսակօք, եւ արծաթի զոհարանօք, յանօթս ցանկալիս. (Ագաթ.։)


Զուարակագլուխ

cf. Ցլագլուխ.

· Calfa


Զուարթագեղ

adj.

blithesome, smiling, cheerful;
— մանկութիւն, joyful youth.

· Calfa


Զուարթածաղիկ

adj.

smiling, florid, young, graceful;
— հասակ, sprightly youth, youthfulness;
— մանկութիւն, infancy, childhood, the prime of life, best time of life;
— ալիք, gray-beard.

· Calfa


Զուարթատեսիլ

adj.

of fine aspect, pretty, beautiful, handsome;
— դէմք երեսք, cheerful countenance, serene aspect.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչինչ լքեալ անկանէր յիւրմէ զուարթատեսիլ երեսաց. (Վրք. ոսկ.։)

Ոչինչ լքեալ անկանէր յիւրմէ զուարթատեսիլ երեսաց. (Վրք. ոսկ.։)


Զուարճալից

cf. Զուարճալի.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարճալից առնել զմանկունս նոր Սիովնի. (Ճ. ՟Բ.։)


Զուարճացուցանեմ, ուցի

va.

to rejoice, to recreate, to delight, to divert, to drive away melancholy, to amuse, to give pleasure.

· Calfa

NBHL (2)

Զուարճացուսցէ զքեզ սիրտ քո յաւուրս մանկութեան քո. (Ժող. ՟Ժ՟Ա. 9։)

Լուսափայլ ողորմութեան քո շնորհք ծագեալ ի մէջ քառասնիցն՝ զուարճացոյց սուրբ զմանկունսն. (Շար.։)


Զուգաբարբառ

cf. Զուգաձայն.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զուգաբար է անկեալ, այլում եւ նա յարուցանողի պատեհագունի կարօտի. (Բրս. յուդիտ.։)


Զուգաբնակ

adj.

that lives or dwells together, neighbouring, adjacent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սակս մանկանց զուգաբնակութիւն առնել (լծակցաց). (անդ. ՟Ժ՟Ա։)


Զուգաթոռ

cf. Աթոռակից.

· Calfa

NBHL (1)

Կաթողիկոս՝ զուգաթոռ Սրբոյն Գրիգորի. (Կաղանկտ.։)


Զուգակողմն

adj.

equilateral.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զուգակողմանցն կրկնակաց երեքանկիւնիցն երեք տառք բաղկանան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զուգակրօն

adj.

of thesame religion.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատարիմ եւ զուգակրօն աշակերտօքն յաղօթս ապաւինեալ. (Կաղանկտ.։)


Զուգահայր

adj.

of the same paternity, that has the same quality as the father.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որպէս տագերբ, այլ իբր նոյնազաւակ զուգահարբ զմանկունսն փայփայեցեր (առ Մեսրոպաւ՝ որպէս առ Սահակաւ). (Խոր. ՟Գ. 68։)


Զուգամասն

adj.

participant.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նայել ուղղանկիւնեացն առ տրամագիծն միջին, զամենայն հարթ, արդակ, զուգամասն ... յարմարեալ անվնաս պահէ. (Շիր.։)


Զուգաշար

s. gr. syllable.

· Calfa

NBHL (1)

συλλαβή syllaba Շաղաշար. այսինքն փաղառութիւն. վանկ. սիւղղոբայ.


Զուգիցս

adv.

in like manner, likewise, equally, as much;
twice, double.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւեցուցանէ եւ զչորեքանկիւնին զչորրորդն՝ զուգիցս զոյգն (այսինքն երկիցս երկու). եւ սակայն եւ քուէն զութն, որ է զուգիցս զոյգ (այսինքն երկիցս չորք). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զուսպ

adj.

close, narrow;
subdued;
— եւ զերծ ի մարդկանէ (տեղի), distant, far from, isolated.

· Calfa

NBHL (1)

Զուսպ եւ ամփոփ լինին մարմինք իւրեանց ի պղծալից ցանկութեանց եւ յաղտեղի խորհրդոց. (Եփր. պհ.։)


Զոփամ, ացայ, ացի

vn.

to tremble, to shudder, to shake, to quiver, to take fright, to be scared, startled;
to be uneasy, alarmed, to concern one's self;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold.

· Calfa

NBHL (1)

Զոփալ ախտիւ ցանկութեան, կամ ցանկութեամբ, խղճմտութեամբ ի մեղս, ամբարհաւաճութեամբ. (Փիլ.։ Լմբ.։ Երզն.։)


Զոքանչ, ի

s.

mother-in-law, mother of the wife.

· Calfa

NBHL (1)

Զոքանչն նորա անկեալ դնէր տապացեալ. (Մտթ. ՟Ը. 14։)


Զսպանակաւոր

adj.

with a spring;
— անկողին, spring-mattress.

· Calfa


Զրահեղեղ

adj.

that flows, inundates uselessly or unjustly.

· Calfa

NBHL (1)

Զուր հեղեղեալ. իբրեւ ուղխս զայրացեալ. նման հեղեղատի զայրագին, եւ անկայուն յորդելոյ.


Զրկանք, նաց

s. pl. extortion, exaction, encroachment, injustice, insult, rapine;
breach, diminution, loss, grief, wrong, injury, hardship;
despoiling, privation, degradation, exclusion, dispossession.

· Calfa

NBHL (1)

Զրկեմք վասն տեշտ ցանկութեանն. իսկ զրկանքն ո՛չ առանց յետին խորամանգութեանն լինի. (Փիլ. այլաբ.։)


Զրկեմ, եցի

va.

to deprive, to rob, to despoil, to commit rapine;
to defraud, to frustrate;
to vex;
to strip, to displace, to depose, to leave destitute;
— զանձն, to deprive, to debar one's self from.

· Calfa

NBHL (1)

Զիրկ, կամ զուրկ թողուլ, զլանալ. կարճել յիրաւանց. անիրաւել. հարստահարել. կր. նաեւ Զիրկ մնալ ի ցանկալեաց, ի սիրելեաց, եւ այլն. յետնիլ. պակասիլ. անմասն լինել.


Զրպարտ, ի, աց, ից

s.

calumnious, unjust;
false;
calumny;
— առնել, cf. Զրպարտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է աղքատութիւն. բարի ատեցեալ, մայր առողջութեան, խափանիչ ամենայն ցանկութեանց, ստացուած որիշ ի զրպարտէ (այսինքն անկողոպտելի). (Պիտառ.։)


Զրպարտեմ, եցի

va.

to calumniate, to be censorious;
to slander.

· Calfa

NBHL (1)

Զրպարտել զաղքատն, կամ զտնանկս։ Զրպարտեալք աղաղակեն։ Արտասուք զրպարտելոցն։ Թագաւոր կարօտ մտօք՝ մեծ զրպարտօղ.եւ այլն։


Զրպարտութիւն, ութեան

s.

calumny, imposture, inculpation, slander;
զրպարտութեամբ, calumniously.

· Calfa

NBHL (1)

Զրպարտութիւն տնանկի, եւ զյափշտակութիւն իրաւանց եւ արդարութեան. (Ժող. ՟Ե. 7։ Տե՛ս եւ ՟Դ. 1։ ՟Է. 8։)


Զօշաքաղեմ, եցի

va.

to seek unlawful profits, to gain illeeitly, to procure by fraud;
to flatter, to allure.

· Calfa

NBHL (1)

չ. αἱσχροκερδέω turpiter lucram facio Լիրբ եւ անյագ ցանկութեամբ քաղել զդրամս. որպէս եւ Զօշոտելով կամ լրբութեամբ ջանալ որսալ զմարդիկ.


Զօշոտ

cf. Զօշ.

· Calfa

NBHL (1)

Յիմար, կամ անյագ, կամ անառակ, կամ հեշտասէր։ Արմատն է Զօշ կամ զոշ, զուշ. պ. զիշտ. այսինքն Յոռի, զազիր. եւ յածանցս իւր վարի որպէս Յայրատ, պակշոտ, եւ ցանկասէր անյագ, որ աչս արձակէ յամենայն իրս։


Զօշոտեալ

adj.

lascivious, wanton;
covetous.

· Calfa

NBHL (1)

λίχνος liguritor;
cupediis ita deditus, ut digitos lingat;
procax Անամօթ ցանկասէր. ըստ յն. իբրու Անյագ լափլիզօղ. որ ասի զաչաց ձգելոց առ ամենայն ինչ անխտիր ցանկասիրութեամբ.


Զօշոտութիւն, ութեան

s.

covetousness, lust;
ogling, wooing;
filthiness, lewdness.

· Calfa

NBHL (4)

Զոշոտութիւն (այսինքն զզօշոտութիւն) զլսելեացն գեղեցիկ լեզուաւ կախարդեաց։ Ո՞ զօշոտութիւն (յն. զզօշոտն) մեզ եւ զապերախտ ողոքեսցէ զորովայն։ Նենգաւոր օձին բռնաւորութիւն միշտ զօշոտութեամբ հեշտութեան քարշեալ։ Ոչ բարւոք՝ պարզամտացն տակաւին եւ ցանկացելոցն զօշոտութեան (կամ զօշոտութիւն). (Ածաբ. կարկտ. եւ Ածաբ. աղքատ. եւ Ածաբ. ծն.։)

λιχνεία, τὸ λίχνον liguritio, catillatio, aviditas ἕφεσις appetitus, impetus Անյագ բերումն. ցանկասիրութիւն. աչարձակութիւն. պակշոտութիւն. յայրատութիւն. ըստ յն. անյագութիւն. տենչ.

Լեզու չարախօսութեամբ, աչք զօշոտութեամբ։ ԶԴաւիթ աչաց զօշոտութիւն նախ կապեաց ի սէրն Բերսաբէի։ Անմտացն երգքն զօշոտութիւն ցանկութեանն զայրացուցանէ յախտս եւ ի մեղս։ (Սատանայ) որպէս զզուարակ գէր՝ զօշոտութիւնն աճեցուցանէ. որպէս զշուն՝ զքծնութիւն շողոքորթութեանն ուսուցանէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժող. եւ Լմբ. առակ.։)

Աչացն ցանկութեամբ, եւ ճաշակելեացն զօշոտութեամբ (ի դրախտին). (Սանահն.։)


Զօրեղ

cf. Զօրաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրեղ հանդերձ անկասկած լուանայցի. (Վրք. հց. ՟Է։)


Զօրութիւն, ութեան

s. arith. mech.

power;
authority, vigour, valour, heart, courage, nerve, force, spirit, faculty;
corroboration, supply, reinforcement, aid, energy, efficacy, virtue;
resource;
sense, meaning, signification;
weight, importance;
prodigy, miracle, virtue;
army;
person;
distinct substance or person;
—ք երկնից, the angels;
celestial bodies, stars, etc;
—ք մտաց, the faculties, qualities of the mind;
Տէր զօրութեանց, the Lord of hosts;
այր, կին զօրութեան, valorous man, virtuous woman;
ըստ առն եւ — իւր, as the man is, so is his strength;
դու՞ ագուցեր ձիոյ —, hast thou clothed the horse with strength ? զինու զօրութեամբ, with arms;
by main strength;
գիտել զ— արուի, to lie with a man;
զօրութեամբ, powerfully, emphatically, understood, by virtue of, with all one's strength;
բարձրացո զօրութեաթբ զբարբառ քո, lift up thy voice loudly;
սիրել յամենայն զօրութենէ, to love with all one's heart;
անկանել ի զօրութենէ, to be weakened or exhausted;
— խաչի քո Քրիստոս, զի ..., upon my faith! i faith! square;
force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.

· Calfa


Է

s. pl. int.

Է, ի, Էն or Էնն, Էին, that exists, existence;
that is of itself, the Supreme Being, the Most High, God;
ես եմ որ Էն, I am that I am;
որ Էն առաքեաց զիս առ ձեզ, I am sent me unto you;
էք, the divine persons, the Trinity. Էմ ից, being, existence, that exists;
creature, matter;
v. aux. he is;
անդ է տեսանել, one saw there, one sees;
գեղով էիցս զուարճացեալ, intoxicated with the beauties of nature. Է՜, eh! hey! oh! o! alas! է՜ Պետրէ, oh Peter !

· Calfa

NBHL (2)

Է՜ եղեռնաւոր եւ յանկարծահաս ուղխին խաղացելոյ. (Պիտ.։)

Որ անփակ գրով հաստատեալ քարտէզ՝ կնքի մատանեաւ, անկորուստ պահելով զմեզ հաւատով երրորդութեանդ. այսինքն Էնն Աստուած կնքի Էիւ. (որպէս եւ Երզն. մտթ. գրէ. )


Էգ, իգաց

adj. s. female;
— ազգն, the female sex.

· Calfa

NBHL (1)

Էգ ախտ ցանկութեան որպէս զարու ախտ սրտմտութեանն չարչարէ զիս. (Լմբ. սղ.։)


Էութիւն, ութեան

s.

essence, nature, constitution;
existence;
substance;
divinity, God;
property, fortune, wealth;
յ— ածել՝ յօրինել, to create.

· Calfa

NBHL (1)

Յետոյ անկեալ յէութենէն՝ նեղացայ յոյժ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Ը (yét)

s.

the eighth letter of the alphabet and the fourth of the vowels;
eight, eighth.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրութեամբ իմանալի՛ է՝ նաեւ ո՛ւր ուրեք կարծին կորուսմամբ ձայնաւորի հոլովեալ անուանք. զոր օրինակ, բիծ, բծի. գիր, գրոյ. մարմին, մարմնոյ. լիր, լրի. լուր, լրոյ. տուրք, տրոց. ջուր, ջրոյ. կառափումն, կառափման, եւ այլն. որք չունին ինչ կորուստ, այլ ձայնաւորքն այն փոխեալ են ի ը ՝ սղելի, կամ զօրութեամբ հնչելի. իբր բըծի, գըրոյ, մարմընոյ, լըրի, լըրոյ, տըրոց, ջըրոյ, կառափըման, եւ այլն։ Ըստ նմին իմա՛ զնուագելն ի Շարականի՝ մանըկանց, այսինքն մանկանց. զի սեռականն բառիս մանուկ, լինի մանըկան. այլ սղելով ասի՝ մանկան։


Ըղձալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, to be wished for, amiable;
desirous, anxious;
— է ինձ, I wish.

· Calfa

NBHL (3)

Զամն ողջոյն յ՝ղձալի եւ ի խաղաղաւէտն անցուցանէր հանգիստ. (Կաղանկտ.։)

Խնդրել ի մէջ դիականցն անկելոց զըղձալին իւր եւ զտարփածուն. (Խոր. ՟Ա. 14։)

εὑκτός, εὑκταῖος, εὑχός optabilis եւ այլն. Իղձ լինելի. բաղձալի. փափաքելի. ցանկալի. սիրելի. ուխտիւք խնդրելի.


Ըղձամ, ացի

va.

to desire, to wish, to long for;
to guess, to divine;
ողջ լինել ձեզ —, I wish you health, I hope you will enjoy good health;
adieu! good bye!

· Calfa

NBHL (1)

ԸՂՁԱՄ կամ ԸՂՁԱՆԱՄ. ἑπιθυμέω , εὕχομαι, φρονέω desidero, opto, sapio, voveo, oro, precor Իղձ ունել, իղձ լինել, ըղձիւ բերիլ. բաղձալ. ցանկալ. փափաքել. եւ Ըղձիւք՝ ուխտիւք խնդրել, աղերսել. մաղթել. աղօթել.


Ըղձանամ, ացայ

vn.

cf. Ըղձամ.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՂՁԱՄ կամ ԸՂՁԱՆԱՄ. Իղձ ունել, իղձ լինել, ըղձիւ բերիլ. բաղձալ. ցանկալ. փափաքել. եւ Ըղձիւք՝ ուխտիւք խնդրել, աղերսել. մաղթել. աղօթել.


Ըղձաւոր

adj.

eager, greedy;
lovely, affectionate.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Ըղձալի. ցանկալի.


Ըղձութիւն, ութեան

s.

desire, wish;
divination, augury, omen.

· Calfa

NBHL (1)

πόθος desiderium Իղձ. ըղձանք. բաղձանք. փափաքումն. ցանկութիւն. տենչ.


Ինքնին

adv.

by himself, personally, in person;
դու —, yourself, (thyself);
ես — իսկ եմ, it is I (myself);
թագաւորն —, the king himself, in person;
դուռն — բացաւ, the door opened of itself.

· Calfa

NBHL (1)

իբրեւ զհասակ ինքնին անկեալ ի զօղնոյ։ Երկիրն ինքնին բերէ զպտուղն։ Դուռն՝ ինքնին բացաւ նոցա.եւ այլն։


Իշայր

s.

wild ass.

· Calfa

NBHL (1)

Սոքա (ցիռք) անձին երամակս եղեալ, առաջնորդութեամբ իշայրոյն յանապատս արօտական եղեալ՝ ոչ անկանին ընդ ձեռամբ. (Վանակ. յոբ.։)


Իշանդամ

adj.

lascivious;
whose flesh is as the flesh of asses.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր անդամ, կամ ըստ յն. մարմին՝ իցէ իբրեւ զիշոյ, որպէս անարգել ի ցանկութիւն.


Իշխան, աց

s.

prince, sovereign, despot;
minister;
magistrate;
ruler, governor, chief, commander;
—աց —, — աշխարհի, the sovereign, the king;
prince, crown-prince, heir-apparent;
— զօրուն, general of the army;
—երգոց, cf. Դասապետ;
—ք, the authorities;
— լինել, to rule, to command, to be in power, in authority;
— առնել զոք, to give power to some one;
— էր իւրոց ախտից, he was master of himself, or his own master;
քում գլխոյդ չես —, you are not lord of your own life;
չէ —, he cannot, he is not authorised to;
cf. Թեկն.

· Calfa

NBHL (2)

Իշխանք ձեր սրով անկցին. (Ես. ՟Գ. 25։)

ԻՇԽԱՆ ԼԻՆԵԼ. ἅρχω impero τολμάω audeo եւ այլն. որպէս իշխանկարգիլ, ունել իշխանութիւն. կարօղ լինել. եւ Իշխել, համարձակիլ. տե՛ս եւ ի նախադրեալ բանս.


Իշխանասաստ

adj.

imperious, lordly, dictatorial.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխանանիստ հրամանօքն տիպէին զնա. (Կաղանկտ.։)


Իշխանասէր

adj.

ambitious.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսցէ զիշխանասէրն, եւ զընդ ախտիւք ծառայութեան անկեալն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 26։)


Իշխեմ, եցի

vn.

to reign, to rule, to govern, to be master;
to be in power, to have power or authority;
to presume, to take the liberty, to dare;
— կրից՝ ախտից, to master, to dominate, or command one's passions;
— մտաց ուրուք, to hook, to lay one's hand on some one, to influence the thoughts and actions of some one.

· Calfa

NBHL (1)

ոմանք իշխեն եւ իշխին, որպէս բարկութիւն. քանզի բարկութիւն իշխի ի բնէ, եւ իշխէ ցանկութեան. (Սահմ. ՟Ժ.)


Իջանեմ, իջի, էջ

vn.

to descend;
to fall;
to decline;
to sink;
to settle, to subside;
to light, to sit down;
to empty itself;
to lodge, to stop at, to sojourn;
cf. Սերիմ;
ի ծառայութիւն —, to lower one's self to servitude, to become a servant;
յաղքատութիւն —, to impoverish one's self, to become poor;
— ի նաւէ, ի կառաց, յերիվարէ, to disembark, to go ashore, to land;
to alight, to get out of a carriage;
to dismount or alight, to get off, to get down from a horse;
— ի գերեզման՝ իհող մահու, to descend into the grave, to be buried;
— յօթեւան ուրեք, to put up at an hotel;
— ի հպարտութենէն, to humiliate one's self;
to relent, to soften, to become calmed, appeased;
ի թիկունս —, to go to the rescue, to succour;
— ի հանդէս մարտի, to come to blows, to fight;
— գետոց ի ծով, to discharge, to fall into, to disembogue, to disgorge, to empty itself, to overflow;
արտասուք զծնօտիւք իջանեն, the tears fell down his (or her) rosy cheeks;
էջ մրրիկ հողմոյ ի ծովակն, a storm broke over the lake.

· Calfa

NBHL (1)

ԻՋԱՆԵԼ. Բերիլ ի չար անդր. անկանիլ.


Իջումն, ման

s.

descent;
fall;
declivity;
act of sinking;
subsidence.

· Calfa

NBHL (1)

Ելմունս անկատարս, իջմունս անհաստատս. (Նար. ՟Ի՟Է։)