Definitions containing the research անկ : 5285 results

Հիւսնական, ի, աց

adj.

of a carpenter.

· Calfa

NBHL (1)

τεκτονικός fabrilis. Որ ինչ անկ է հիւսանց կամ հիւսնութեան.


Հիւսում, սի

va.

cf. Հիւսեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսեալս ընդ միմեանս յանկուած վակասին. (Ել. ՟Լ՟Թ. 19։)


Հիքութիւն, ութեան

s.

misfortune, misery, adversity, wretchedness.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն կողմանց յորդեալ հիքութեանցն վտանկք։ Որ ամենաթշուառ հիքութեանցն եղանի պատճառ։ Եղկելիք յոյժ, եւ լի հիքութեամբ։ Կենազրաւ հիքութեամբ (այսինքն ողորմ մահուամբ). (Պիտ.։)


Հմտութիւն, ութեան

s.

knowledge, erudition, science, ability;
experience, practice.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հմտութենէ հակառակադրին ոստուցեալ (ի կառաց) յերկիր անկաւ. (Խոր. ՟Բ. 76։)


Հնագիր, գրի

s.

paleograph;
ancient historian;
writer of ancient history;
— մատեան, ancient manuscript.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղեկացեալ էր ի հնագրոցն, կամ ի հնագրացն), եթէ ի վատնեան դաշտի առեալ էր զնահատակութիւն սուրբ գրիգորիս. (Կաղանկտ.։)


Հնազանդ, ից

adj.

obedient;
— առնել, to cause to obey, to make oneself obeyed, cf. Հնազանդեցուցանեմ;
— լինել, to obey, to yield, to be obedient, docile, cf. Հնազանդիմ;
— առնել ընդ իւրեւ, to compel obedience, to reduce or bring to obedience.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՆԱԶԱՆԴ ԱՌՆԵԼ, եւ ԼԻՆԵԼ. ὐποτάσσω, ὐπακούω subdo, subjicio, suppono, subordino, -or, obedio. Ներքոյ արկանել. անկանիլ. նուաճել, իլ. հնազանդեցուցանել, հնազանդիլ. տե՛ս (Սղ. ՟Ժ՟Է. 48։ ՟Խ՟Զ. 4։ ՟Ճ՟Խ՟Գ. 3։ Եփես. ՟Ա. 22։ եւ Սղ. ՟Լ՟Զ. 7։ ՟Ծ՟Թ. 9։ ՟Կ՟Ա. 1։ ՟Ճ՟Է. 10։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 12։ ՟Ա. Պետ. ՟Բ. 13. եւ այլն։)


Հնազանդիմ, եցայ

vn.

to obey, to submit, to subject oneself.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπακούω obedio, ausculto, obsequor, audio ὐποτάσσομαι subdor, subjicior, subordinor . Հնազանդ լինել. անսալ. ունկնդիր լինել. լսել. եւ Հպատակիլ. ներքոյ անկանիլ. նուաճիլ. մռել, մտիկ ընել, անկաճ դնել, եւ տակը ըլլալ կամ մտնալ.


Հնարիմ, եցայ

vn.

to invent, to find out, to imagine a device, to conceive a project, to contrive;
to strive, to endeavour, to exert oneself;
to bend or apply one's mind to, to study;
to counterfeit, to feign;
cf. Հնար.

· Calfa

NBHL (1)

Զի զայն թէպէտեւ ցանկութիւն շահից հնարեցաւ։ Չարաչար օտարատեցութիւն հնարեցան։ Զի՞նչ եւս բարի հնարեսցիս ի ճանապարհս քո։ Եկա՛յք հնարեսցուք ինչ նոցա։ Նա հնարեցաւ ազգին մերում։ Տեսէ՛ք հնարեցեարո՛ւք մոլորեալքդ.եւ այլն։


Հնարիմաց, ից

adj.

artful, sly, subtle, cunning, crafty.

· Calfa

NBHL (3)

Խորամանգն եւ հնարիմացն։ Դեւք հնարիմացք եւ խորամանկք։ Ամենայն նապաստակ նմանապէս հնարիմաց է. (Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. սղ.։ Նիւս. բն. ՟Բ։)

Հնարիմաց հանճարովն գերագոյն էր յոյժ. (Կաղանկտ.։)

Ճարտասանիցն հնարիմաց մանուածք բանից։ Հնարիմաց չարիք, կամ չարութիւն, կամ խորամանկութիւն, եւ վերակացութիւն. (Իգն.։ Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։ Արծր.։)


Հնարիմացութիւն, ութեան

s.

artifice, cunning, trickery, wile, shift, craft.

· Calfa

NBHL (2)

Բանսարկուին հնարիմացութիւն։ Յամօ՛թ արա զամենայն հնարիմացութիւնս խորամանկութեան սատանայի։ Կեղծաւորութեամբ, եւ անօգուտ հնարիմացութեամբ։ Ի գիւտս հնարիմացութեան։ Բազում հնարիմացութեամբ վարէր զնոսա իբրեւ զօրավար։ Գողացան հնարիմացութեամբ զպտուղն օրհնութեան. (Աթ. ՟Դ։ Եփր. աղ.։ Արծր.։ Բրս. ՟խ. մկ.։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)

ἑπίνοια, σόφισμα, πανουργία excogitatio, inventum (maxime) callidum, versutio. Հնարս իմանալն ի նենգել. եւ Խորամանկութիւն. եւ Ճարտարամտութիւն. հնարք. հանճար. վարպետորդիութիւն, վարպետութիւն, խելք.


Հնգեկին

cf. Հնգապատիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հնգեկին անկեանցն. (Մագ. լ։)


Հնգետասանամեայ, էի, ից

adj.

cf. Հնգետասանամեան.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հնգետասանամենից սկսանի մարդ ի լուծութիւն ցանկութեանց. (Տօնակ.։)


Հնգետասանամեան, մենից

adj.

of fifteen years, years old.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հնգետասանամենից սկսանի մարդ ի լուծութիւն ցանկութեանց. (Տօնակ.։)


Հնդիկ, դկաց

s. adj. Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի նորա նախ հնդիկք անկցին։ Ետուր զնա կերակուր զօրացն հնդկաց։ Եթէ փոխիցէ հնդիկ զմորթ իւր։ Հնդիկք յառաջագոյն ձեռնտու լիցին առ աստուած. (Սղ. եւ Երեմ.։)


Հնդկագոյն

adj.

brown, black.

· Calfa

NBHL (1)

Խանձօղն զերծեալ յերկնային հրեղէն բնութենէն անկաւ յերկիր, եւ եղեւ հնդկագոյն. (Եղիշ. դտ.։)


Հնձանահարութիւն, ութեան

s.

pressing of grapes.

· Calfa

NBHL (1)

Զյանկարծակի հասեալդ ի վերայ հնձանահարութիւն դառն արտասուաց. (Յհ. կթ.։)


Հնոտի, տւոյ, տեաց

adj. s.

old, worn, worn out;
—ք, old lumber, trash, rubbish;
—տեաց վաճառիչ, old clothes-man.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեալ յաղբիւսաց եւ ի փողոցաց զանկեալ զհնոտիսն. (Վրք. հց. ՟Է։)


Հնոց, ի

s.

stove, furnace, oven;
— հալողութեան, բարձր, կոնաձեւ, ցոլացուցիչ, խառնարանի, պառակաւոր, melting furnace, blast furnace, shaft furnace, reverberatory furnace, puddling furnace, muffle furnace.

· Calfa

NBHL (1)

Արկանել զմեզ ի հնոց ցանկութեան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)


Հոգ, ոց

s.

care, solicitude, concern, trust, custody;
care, anxiety, solicitude, inquietude, mental pain;
—ք անդոհականք, տխուր, gloomy cares;
— առնել, տանել, — յանձին բերել, ունել, to care, to mind, to take care for, to be mindful, cf. Հոգամ;
— ունել, ի մտի արկանել, to care, to be concerned, to reck, to be anxious about;
—ս ցուցանել բարեխնամս, to show or express a lively interest, to take great pains with;
թող ինձ զ—դ զայդ, յիմ վերայ —դ այդ, leave that to me;
— տար վասն բարի անուան, take care of your reputation;
մաշեալ, ծիւրեալ ի —ոց, care-worn.

· Calfa


Հոգեզուարճ

adj.

joyous, gay, jovial, jocund, jolly.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ հոգէզուարճ հայրապետին աղուանից ուխտանիսի. (Կաղանկտ.։)


Հոգեխառն

adj.

divinely inspired;
prophetic;
divine, spiritual.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեխառն ամպով փառաց քոց. (Կաղանկտ.։)


Հոգեհան

adj.

dying, in agony.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնդակ ախտիւ զեօթն ամիս հոգէհան կացեալ՝ հազիւ ուրեմն սատակէր. (Կաղանկտ.։)


Հոգեւոր, աց

adj. s.

spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.

· Calfa

NBHL (1)

πνευματικός spiritualis νοητός intelligibilis. Որ ինչ անկ է հոգւոյ. հոգեղէն. հոգեկան. աստուածային. իմանալի. մտաւոր.


Հոլով, ից

s. gr.

rolling, circular motion, circulation;
case;
— անուանց, oblique cases.

· Calfa

NBHL (3)

ՀՈԼՈՎ. πτῶσις casus. Ըստ քերականաց, Փոփոտումն նոյն անուան ըստ յանգի եւ ըստ նախդրաց՝ եզակի եւ յոգնակի. ըստ յն. եւ լտ. ասի անկումն, կամ դիպուած.

Հոլովք անկումն ասի։ Զիա՞րդ զուղղականն ի համար դասեաց հոլովիցն. (Երզն. քեր.։)

Հոլովս ուղղական՝ անկմամբ ուղիղ եկաց։ Հոլովք՝ թաւալմունք անուանց. (Նչ. քեր.։)


Հոլովաբար

adv.

rolling along or down.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան վիմաց հոլովաբար ի վերայ անկեալ. (Յհ. կթ.։)


Հոլովեմ, եցի

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի նորա հոլովեսցին եթովպացիք. ըստ յն. ոճոյ իմա՛, անկցին. (Աթ. ՟Թ։)


Հոծ, ից

adj.

dense, thick, compact, condensed;
full, quite full, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Անգայան, եւ հոծն։ Հոծն վասն մանկանցն շարամօտն գոլ առ միմեանս, եւ անգայան վասն տարակացելոյն ի միմեանս. (Փիլ. լին.։)


Հողախշտի

cf. Գետնախշտի;
— հանգիստ, resting place in earth, grave, sepulchre, tomb.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր կամ ուր խշտիքն՝ այսինքն անկողինն է հող. cf. ԳԵՏՆԱԽՇՏԻ.


Հողեալ

adj.

overthrown, fallen to the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հող խոնարհեալ. անկեալ կործանեալ ի գետին. յն. առ երկրաւ եղեալ. κατὰ γῆν γενόμενος humiliatus ad terram.


Հողմավար, աց

adj.

weather-driven;
whirled about by the wind.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ անտի ապա իբրեւ հողմավար փոթորկեալ յանկարծակի դիմէր գայր. (Յհ. կթ.։)


*Հողվարք

s.

cemetery.

· Calfa

NBHL (1)

Այր ոմն գնաց ի հողվարքն, եւ երեք գանկ էառ մարդոյ. (Ոսկիփոր.։)


Հոմանի, նւոյ, նեաց

s.

lover.

· Calfa

NBHL (1)

Լայնեցի ընդարձակեցի զանկողին կամացս դիւացն հոմանեաց. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Հոմանուն

adj.

equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Էն ի հոմանուանց է. իսկ հոմանունքն ընդ սահմանաւ ոչ ստորանկանին։ Պա՛րտ է ի վերայ հոմանուանցն խնդրել, թէ քանի՛ս ունի նշանակութիւնս հոմանունն. (Սահմ. ՟Ա։)


Հաւատակից, կցի, կցաց

adj.

of the same belief, faith or religion, coreligionary.

· Calfa

NBHL (1)

Հարքն ձեր հաւատակից էին հարցն մերոց, եւ դուք մեզ։ Կաղանկտ.։


Հաւատամ, ացայ, ացի

vn.

to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.

· Calfa

NBHL (1)

Մազապուր ի դրաց մահուանէ չհաւատալի (կամ չաւատալի) զերծեալք. իմա՛ անկարծելի օրինակաւ։


Հաւատարմութիւն, ութեան

s.

fidelity, loyalty;
good faith, honesty, plain-dealing, sincerity;
confidence, security;
certitude, certainty, assurance.

· Calfa

NBHL (1)

πιστότης fidelitas. Հաւատարիմ գոլն. մտերմութիւն. անկեղծութիւն.


Հաւատացեալ

adj. s.

faithful, believing;
faithful, loyal;
trusted;
believer;
ճշմարիտ —քն, the true believers.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատացելոյն ամենայն աշխարհ լի է, իսկ անհաւատին եւ ոչ դանկ մի։ Ասէր յիսուս ցհրեայսն հաւատացեալս։ Վասն ամենայն հաւատացելոց բանիւն նոցա յիս։ Ամենայն հաւատացեալքն էին ի միասին։ Բազմութեան հաւատացելոցն էր սիրտ եւ անձն մի։ Հաւատացեալ տեարս կամ որդեակս ունել. (եւ այլն. (որ ըստ յն. եւ լտ. ասի նաեւ Հաւատարիմ, ըստ յաջորդ նշ։))


Հաւեղ, աց

adj. gr. palimbacchus.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրեղ ի հաւն կամ ի հաւելն, այսինքն ի սկզբնաւորութեան. որպիսի է բառն եռավանկ, ոյր երկոքին նախընթաց վանկքն են երկար.


Հաւիմ, եցայ

vn. va. to begin.

· Calfa

NBHL (1)

Տաղին սկիզբն ի բաղաձայնից կամ ի կրկնակաց հաւիցի։ Յաջորդ վանկն ի ձայնաւորէ հաւիցի. (Երզն. քեր.։)


Հափափեմ, եցի

va.

cf. Առեւանգեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἀρπάγω rapio. (ի Ափ ափ) Յափշտակել, մանաւանդ զաղջիկ կամ զկին. որ եւ ԱՌԵՒԱՆԳԵԼ ասի. առնուլ եւ ի փախուստ անկանիլ.


Հեգեմ, եցի

va.

to spell.

· Calfa

NBHL (1)

συλλαβίζω syllabas conecto. Հնչել զձայն՝ զօդելով գիր ընդ գրոյ. ոգել զվանկ.


Հեզասահ

adj.

flowing gently.

· Calfa

NBHL (1)

Գետ մեծ կուր՝ հեզասահ գնացիւք, բերելով յինքեան ձկունս մեծամեծս եւ ծանունս (կամ մանունս). (Կաղանկտ.։)


Հեթանոսակիր

adj.

peculiar to the gentiles.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկացեալ զհեթանոսակիր ցանկութիւնս։ Հեթանոսակիր ցանկութեամբ վարի. (Ագաթ.։ Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։)


Հեթեթանք

s.

cf. Հայթայթանք.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ բազում հեթեթանօք եւ ընդ ցնորիւք անկան ազգ մարդկան. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Հեծան, աց

s.

beam, rafter, joist.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յատակէ տանն մինչեւ ցհեծանսն։ Մինչդեռ ընկենոյր զհեծանն (տապարաւ), անկաւ երկաթն ի ջուրն. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 16։ ՟Դ. Թագ. ՟Զ. 5։)


Հեղեղ, աց

s.

torrent, flood, inundation, overflow;
— ջուրց, deluge;
— հրոյ, torrent of flame;
— մարդկան, throng of people, crowd, immense concourse;
—ս արտասուց իջուցանել, to shed a flood of tears;
հոսէին արսուք իբրեւ զ—, tears ran down in torrents.

· Calfa

NBHL (1)

Հեղեղաւ հրոյ ի գեհենն անկանին. (Խոսր.։)


Հեղեղեմ, եցի

va.

to inundate, to submerge, to cover with water;
to overflow, to lay under water;
to hurl or fling down, to precipitate.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ զի հեղեղեցան անձինք նոցա ցանկութեամբ, հեղեղեցան մարմինք նոցա հեղձմամբ. (Եփր. ծն.։)


Հեղձամղձուկ

adj.

suffocated, choked, oppressed, agitated, disquieted, grievous, anxious;
suffocating, stifling;
— օդ կամ ջերմութիւն, sultry weather or heat;
— հազ, a stifling cough;
hooping cough;
— ձայնիւ, in a stifled voice;
— ի վշտացն, loaded with grief;
woe-begone;
— արտասունք, repressed tears;
— առնել, to stifle, to choke;
to smother, to suffocate;
to drown;
— լինել ի բարկութէնէ, to be half choked with rage or anger;
— լինէր սիրտ իմ, my heart was ready to break, was oppressed with grief;
cf. Հառաչանք.

· Calfa

NBHL (2)

Հեղձեալ եւ մղձկեալ. ի տագնապ մահու անկեալ իբր հեղձմամբ. շնչասպառ. խեղդեալ. խեղդղդած, խըղդըւած, շունչը գոցուած, աքախան եղած, սիրտը ճաթելով.

Զմանկունս հեղձամղձուկ առնէին. (Ճ. ՟Ա.։)


Հեղձուցիկ

adj.

cf. Հեղձիկ.

· Calfa

NBHL (2)

Հեղձուցիկսն տալ առնել զմանկունս. (Պիտ.։)

Հեղձուցիկ լինել մանկանցն. (Նչ. եզեկ.։)


Հեղձումն, ման

s.

suffocation;
choking;
pressure.

· Calfa

NBHL (1)

Սատակմամբ անդրանկացն, եւ հեղձմամբ ի ջուրսն. (Նախ. իմ.։)