Definitions containing the research անկ : 5285 results

Ստնդիացիկ

adj.

cf. Ստնդիաց.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս առնուցու դայեակ զստնդիաց։ Զստնդիացն (կամ զստնդիայն) հանդերձ հաստատելով ծերով։ Ի տղայոյ մինչեւ ցստնդիացն։ Ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիեցաց։ Զմանուկնս ստնդիայս (կամ ստինդիացս)։ Ի սատակել տղայոց ստնդիեցաց (կամ ըստնդիացոց)։ Զտղայս ստնդիայս, կամ ստնդիացս.եւ այլն։

Շարժեաց զլեզուս նոցա ստնդիացելոցն ... ի բերանոյ մանկանց տղայոց ստնդիացոց (կամ ստնդիացելոց) կատարեցեր օրհնաբանութիւն. (Ճ. ՟Թ.։ եւ Մեկն. ղկ.։)


Ստնտու, աց

s.

nurse, wet-nurse;
երգ —աց, lullaby.

· Calfa

NBHL (1)

Խաբեալ ի ստնտուէդ՝ սնուցանես զորդի մարիդ։ Գիսակ որդի ստնտուի արտաշեսի։ Սոփի մտանէ ստնտու (կամ ստնդու) մանկանն. (Խոր. ՟Բ. 35. 43. 77։)


Ստորակայ, ից

adj.

subaltern, inferior, subject, subordinate, serving;
sublunary, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

ὐποκειμένος, -ον subjectus, -um;
subditus ἁνδράποδον mancipium, servus. Որ ի ներքոյ կայ, ներքոյ անկեալ. ընդ նովաւ եղեալն. ստորին. ստորային. երկրաւոր.


Ստորային

adj.

inferior;
terrestrial, mundane;
—ք, terrestrials, mortals, mankind.

· Calfa

NBHL (1)

Զապաւառ երկրաւոր ցանկութեանց, եւ ստորային սիրոյ արտաքս հանցուք. (Գր. հր.։)


Ստորմիք, միս

s.

hidden places.

· Calfa

NBHL (1)

πράβυσον intrusum, occultum, latebra. Մթին խորշք ընդ որմովք. ալք. ալուցք. Ե՞րբ ասիցի այս. միթէ յանկեա՞ն ուրեք, կամ ի ստորմիս. եւ ո՛չ ուրեք, այլ լու ի լու ամենեցուն. (Ոսկ. եբր. ՟Լ՟Ա։)


Վաղուեան

adj.

of tomorrow;
ի վաղորդեայն աւուրն, the day following;
ի վաղուեան գիշերին, tomorrow night.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιοῦσα crastinus sequens, venturus. Վաղուի. որ ինչ անկանի ի վաղիւն, կամ ի յաջորդ օրն կամ յառաւօտն.


Վաճառականութիւն, ութեան

s.

commerce, trade, dealings, business;
— առնել, to carry on commerce, to trade, to deal, to traffic.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեր զայս ջան յանձին կալեալ՝ անկեալ ի վաճառականութիւն բանից. (Ագաթ.։)


Վաճառակուր

adj.

selling or sold wretchedly;
— առնել, to sell;
— լինել, to be sold.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառակուր զանձինս արարին։ Զկանայս եւ զմանկունս վաճառակուր առնէին։ Զօրքն զմարդագերին վաճառակուր արարին ի հեռաւոր ազգ։ Վարեաց ի գերութիւն՝ վաճառակուր առնել ի կողմանս արասցեն յազգս ազգս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։ Սամ. երէց.։ Լաստ. ՟Բ։ Արծր. ՟Բ. 6։ ՟Գ. 4։)


Վաճառանոց, աց

s.

market, bazaar;
mercery.

· Calfa


Վաճառաշահ

adj. s.

commercial, mercantile, trading;
opulent merchant, rich treader;
— քաղաք, mercantile city;
— լինել, to trade, to deal, to traffic, to gain.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեալ պաշարէին զփափկասուն վաճառաշահն քաղաք հռչակաւոր եւ մեծն տփխիս. (Կաղանկտ.։)


Վաճառարան, աց

s.

market-place, bazaar;
emporium;
counting-house.

· Calfa

NBHL (2)

Զմանկունս ազատս յաղագս հայրենեաց պարտուց ձգեալ ի վաճառարանն. (Բրս. վաշխ.։)

Իւր վաճառարանն տուն էր լեալ երից մանկանցն անանիանցն. (Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Լ՟Ա.։)


Վայելեմ, եցի

va. vn.

to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.

· Calfa

NBHL (2)

Ի մէջ հնոցին սուրբքն ցօղովն վայելէին։ Զի՞նչ սքանչելի է փառք ի մարդկանէ, որով մանկունք կաքաւիչք վայելեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)

Ի հայրենական խնամսն վայելիցեմք։ Զի զամենայն երանութիւնսն յուսով վայելեսցուք։ Վայելեցէ՛ք զանճառ բարիսն։ Վայելեա՛ ապա գոնէ զայժմու ժամանկս։ Զայս վարեսցուք, եւ որ գալոցն է աշխարհ, զայն վայելեսցուք. (Յճխ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի։ Ճ. ՟Գ.։ Վրդն. յանթառամն.։)


Վայելեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to enjoy;
to cause to participate;
to dress well.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգոյն սողոմոնեան տաճարին՝ հոգէխառն ամպով փառաց քոց իբրեւ միգով զսա զարդարեալ վայելեցո՛. (Կաղանկտ.։)


Վայելչաբար

adv.

suitably, decently, properly, pertinently, aptly, justly;
comely, elegantly, genteelly, prettily, graciously.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի կերպի զանկերպիցն նմանութիւն վայելչաբար կոչէ աստուծոյ երեւումն. (Դիոն. երկն.։)


Վայելչանամ, ացայ

vn.

to be distinguished, to render oneself illustrious, to be remarked;
to enjoy.

· Calfa

NBHL (2)

Օդային անկուածովք ոմամբք (զգեստուց) ամաչիցեմք առաւել՝ քան թէ վայելչանայցեմք. (Ածաբ. աղք.։)

Ապականիչ եւ եղծանելի ցանկութեամբս վայելչանամք. (Իսիւք.։)


Վայելչութիւն, ութեան

s.

suitableness, proportion, propriety, decency, conveniency;
decorum, dignity, nobleness;
comeliness, elegance, grace, beauty, splendour;
enjoyment, use;
delight, pleasure, advantage;
— երեսաց, comeliness, loveliness, attractiveness.

· Calfa

NBHL (2)

Գեղեցկութիւն, զօրութիւն, վայելչութիւն հեշտ ցանկութեանց։ (Վիճակ մեծամեծաց) ունի յինքեան վայելչութիւնս եւ ոչ միոյ իրիք բարւոյ։ Զպտուղն երեր. որոյ զհետ պէտք երթան եւ վայելչութիւն. (Փիլ.։)

ՎԱՅԵԼՉՈՒԹԻՒՆ. որպէս εὑπραγία, τερπνότης, ἁπόλαυσις prosperitas, felicitas, delectatio, fruitio. Վայելք. վայելումն. զուարճութիւն. աջողութիւն. երջանկութիւն.


Վայեմ, եցի

vn. va.

to whine, to cry out, to deplore, to lament aloud;
to utter woes, to menace with woe.

· Calfa


Վայրակեաց

adj.

cf. Վայրաբնակ;
local.

· Calfa

NBHL (1)

Ապենիազն աստուած վայրակեաց բնակութեան եւ կայանաւոր սահմանացն. (Ագաթ. այսինքն անկարօտ տեղւոյ։)


Վայրայածիմ

vn.

to wander, to go wandering.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ երամակք վայրենիք վայրայածեալք անկարգութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Վայրավատին

adj.

scattered about, dispersed, sporadical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վայրէ իւրմէ կամ ընդ վայրս վատնեալ, խախտեալ, քայքայեալ, ցնդեալ, ցրուեալ, յօշեալ. որ ինչ ի բաց անկեալ դնի. խարխլած, ցրուած, ցրցնքած.


Վայրեմ, եցի

va.

to disperse, to sow.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի յանկարծակի ծանեան զնա, վայրեցան միտք նոցա առ վերջին գալուստն. (անդ։)


Վայրենական, ի, աց

adj.

wild;
barbarous.

· Calfa

NBHL (1)

Յովանակս անհամբոյր՝ վայրենական եւ անկրթական։ Ընկեցեալ ի վտակն վայրենական ողողիչ։ Վայրենական խորհրդոյ. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ծ՟Դ. ՟Զ՟Բ։)


Վայրենանամ

vn.

to become savage, to grow inhuman, brutal, ferocious, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծագոյնն ցանկութիւն յաղթելով՝ ի բաց վայրենանալով, ընչից անյագ, եւ անեզր ստացուածոց տռփութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Վայրենացուցանեմ, ուցի

va.

to brutalize, to render savage or ferocious;
to exasperate, to enrage.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս կա՛մ սրտմտութիւն վայրենացոյց, կամ տրտմութիւն ամփոփեաց։ Զմիտսն վայրենացուցեալ է բարկութեամբ, ցանկութեամբք, անիրաւութեամբք. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 242։)


Վանգապէս

adv.

syllabically.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս վանկ. հեգեալ որպէս փաղառութիւն.


Վանգեմ

va.

to syllable.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԱՆԳԵԼ. Վանկ կամ փաղառութիւն կազմել. հնչել.

Վանգ, իբր թէ ի միոջէ կողմանէ ձայնաւորն վանգեալ իցէ. իսկ փաղառութիւն՝ որ է հեգ, շուրջանակի պտտեալ ունի զձայնաւորն։ Վանգ ասի, յորժամ ձայնաւորն ի միոջէ կողմանէ ի ձայնորդացն վանգեալ իցէ՝ յառաջոյ կամ ի վերջոյ. իսկ փաղառութիւն՝ որ շուրջանակի պատեալ է ձայնաւորն ի ձայնորդացն։ Որ է ըստ մտի մեկնութիւն. ուր ի յն. մի եւ նոյն է վանկ կամ փաղառութիւն, այսինքն ի միասին առումն տառից ինչ։ Տարտամ է եւ միտ բանիցս.


Վանդակ, աց

s.

network;
cage;
grate, gridiron;
grating;
window-blinds, persian;
lattice, trellis;
baluster, balustrade, railing;
balcony, terrace, belvedere;
cf. Զամբիղ.

· Calfa


Վանդակապատ, աց, ից

adj. s.

enclosed by a grating;
bars, grating, trellis;
— պատուհանաց, window-grating, lattice;
blinds.

· Calfa


Վաշխ, ի, ից, ոյ, ու, ուց

s. adv.

usury, illegal interest;
—իւ, ի —ու, with usury, upon usury.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքինի մայրն ձայնէր, վա՛շ լիցի ո՛վ մանկունք. վա՛շ քա՛ջքդ ինձ, վա՛շ անմարմինքդ գրեթէ ի մարմնի, վա՛շ վերակացուք օրինացն, եւ իմոյ ալեացս. (Ածաբ. մակաբ.։)


Վաստակաբեկ

adj.

worn out with fatigue, overweary, tired, fatigued, harassed;
— առնել, to overweary, to tire out, to fag, to jade, to overburden with labour, to break down with fatigue;
— առնել զերիվարն, to strain, to over-ride or overwork a horse;
— լինել, to overwork or overfatigue oneself, to be wearied with, crushed, worn out, harassed, faint or spent with fatigue, to knock oneself up, to work oneself to death.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմօրեայ հանգուցեալ ի վաստակաբեկ աշխատութեանցն. (Կաղանկտ.։)


Վաստակաւոր

adj. s.

fatiguing, labouring, giving oneself trouble, laborious;
meritorious, well deserving;
tired, weary;
husbandman;
— այր, a man of merit, a deserving man.

· Calfa

NBHL (1)

Տրիփոնեայ եւ տրիփոսեայ վաստակաւոր ի տէր։ Փրկութիւն եղիցի մեզ, եւ վաստակաւորաց պարսկաց (առ պարսիկս)։ Տնանկ եւ վաստակաւոր եմ ես ի մանկութենէ իմմէ. (Հռ. ՟Ժ՟Զ. 12։ Եսթ. ՟Ժ՟Զ. 23։ Սղ. ՟Ձ՟Է. 16։)


Վաստակեմ, եցի

va. vn.

to work, to labour at, to do;
to gain, to acquire, to earn;
— զերկիր, to till, to dig, to cultivate. cf. Վաստակիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Քեզ որդի վաստակեցեր։ Վաստակէր նա աւուր միոյ իւրովն արուեստիւ դրամս դանկոյ միոյ. (Վրք. հց. ՟Ը. ՟Ժ՟Դ։)

Վաստակոց իմոց՝ զոր ես վաստակեցի (կամ ջանացայ)։ Ի վաստակս՝ զոր վաստակեցայ (կամ ջանացայ)։ Մի՛ եւս վաստակեցեն ընդունայն։ Զուր ուրեմն վաստակէի։ Ոչ քաղցիցէ, եւ ոչ վաստակեսցի։ Վաստակեսցին մանկունք։ Ընթասցին, եւ մի՛ վաստակեսցին։ Մինչ ի վաստակել սրտի իմոյ.եւ այլն։

Ոչ երբէք զարդարութեամբ վաստակեալ էր ի մանկութենէ. (Եղիշ. ՟Է։)


Վատաբախտ, ից

cf. Վատաբախտիկ.

· Calfa

NBHL (1)

κακοδαίμων, κακοδαιμονέστατος infelix, miser, infortunatus, infortunatissimus. Չարաբախտ. հէք. թշուառ. տնանկ. ըստ յն. չարադեւ. խեղճ.


Վատաբախտիկ

adj.

unhappy, unfortunate, unlucky, ill-starred.

· Calfa

NBHL (1)

Ու՞ր բողոքեմ զյանկարծադէպ պատուհասառաք բարկութիւն, զոր վատաբախտիկս անձն կատարէ ի վերայ իմ չարահնար փութով. (Պիտ.։)


Վատագրոհութիւն, ութեան

s.

lowness of birth, low extraction;
abjectness, vileness.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ զտնանկութիւն թշնամանիցէ, կամ զվատագրոհութիւն (կամ զվատգրոհութիւն), ծա՛ղր արա դարձեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37։)


Վատանշան

adj.

notorious, infamous, disgraceful, ignominious.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն վատանշան առն միոյ նուազագունի եղեն օճիրք անհնարին չարեաց. (Կաղանկտ.։)


Վատթար, աց

adj.

bad, wicked, low, vile, base, contemptible, ignoble, degenerate, unworthy, puny, sorry;
cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՏԹԱՐ. φαῦλος vitiosus χείρων deterior, pejor. Չար. ախտաւոր. մոլի, անկարգ. ցած.


Վատթարագործ, աց

adj.

evil-doing, wicked, malicious.

· Calfa

NBHL (1)

Չարագործ. անկարգ.


Վատթարազգի

cf. Վատազգի.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ անծանօթութեամբ առ վատթարազգի տրտմութիւնս անկանիցիս. (Բրս. հայեաց.։)

δυογενής, ἁγενής, ἁγεννής ignobilis, obscurus, degener. Վատազգի, վատատոհմիկ. անազգի. աննշան. յետնեալ. եւ Որ ինչ անկ է եղելոցն ի ցած ազգէ. անարգ. յոռի. անվայելուչ.


Վատթարատես

cf. Յայրատատես.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաքանչիւրոց հատուցանէ հատուցումն, ճշմարտասէր տեսողացն, եւ ցանկասէր վատթարատեսացն. (Յճխ. ՟Ի։)


Վարազաթեւք, ոց

s.

beam-feathers.

· Calfa


Վարակեմ, եցի

va.

cf. Վարակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վարակեսցին տոռամբք տնանկութեան։ Ցաւօք վարակեալ եմ։ Զփայտն խեղաթիւր, եւ ոստովք վարակեալ։ Որ ելանէ ի թիւր ճանապարհ, նովին վարակեսցի. (Յոբ. ՟Լ՟Զ. 8։ ՟Զ. 14։ Իմ. ՟Ժ՟Գ. 13։ Առակ. ՟Ժ՟Ը. 18։)


Վարակեցուցանեմ, ուցի

va.

to impede, to embarrass, to entangle, to engage, to involve;
to communicate, to give;
to infect, to taint.

· Calfa

NBHL (1)

Խղճին ստգտեալ՝ վարակեցուցանէ զնա ի տրտմութիւն։ Վարակեցուցանել զնա ի սնոտի ցանկութիւնս. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)


Վարանք, նաց

s.

embarrassment of mind, agitation of spirit, want of determination, perplexity, hesitation, uncertainty, vacillation, irresolution;
—ք մտաց, mental agony, grief, anguish, intense anxiety;
ի —ս տագնապի մտանել, ի —ի կալ, to hesitate, to be uncertain, to be at a loss, in a great perplexity;
ի —ս լինել, to be uncertain whether, to be in suspense, undecided;
կեալ ի —ս, to remain in suspense, to be undecided what course to take, what to do;
ի —ս տարակուսի անկանել, to be involved in difficulties, in great embarrassments;
ի —ս տարակուսի կալ, to be in the utmost perplexity;
ի —ս արկանել զոք, to cause disturbance of mind, to create uncertainty, to perplex, to embarrass;
— է ինձ ամենայն ուստեք, I am quite embroiled, perplexed, embarrassed, troubled, I do not know what to do, what course to take, where to turn;
ի —ս տարակուսին, as he was in this state of embarrassment, in this extremity.

· Calfa


Սանձակոծ առնեմ

sv.

cf. Սանձակոծեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ երկուք սրտմտականն եւ ցանկականն սանձակոծիցին եւ վարիցին իբրեւ ձիք ի բանականէն, յայնժամ լինիարդարութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սանձակոծեմ, եցի

va.

cf. Սանձահարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ երկուք սրտմտականն եւ ցանկականն սանձակոծիցին եւ վարիցին իբրեւ ձիք ի բանականէն, յայնժամ լինիարդարութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սանձեմ, եցի

va.

to bridle, to break in;
to rein in, to check, to hold in, to repress, to conquer, to abate, to mortify.

· Calfa

NBHL (1)

Զի սանձեսցէ զժպիրհ եւ զյանդուգն կամս ագահութեանն։ Ոչ զցանկականն խրոխտականութիւն սանձեցի. (Յճխ. ՟Դ։ Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Սանտր, ի, ոյ, տերք

s.

comb;
— նեղատամն, small-toothed comb;
— լայնատամն, large-toothed -;
— փղոսկրեայ, ivory -;
խոզանակ սանտեր, comb-brush;
քսակ սանտեր, comb-case;
— ոստայնանկաց, weaver's -;
— կանեփի, վշոյ, hatchel, flax comb, hemp comb;
— բրդոյ, card to comb wool.

· Calfa


Սապատակ, աց

s.

casket;
handbasket.

· Calfa

NBHL (1)

Զմորթն սնուցանել եւ կազմել եւ դնել ի սապատի. (Կաղանկտ.։)


Սապէս

adv.

thus, so, in this manner.

· Calfa

NBHL (1)

ὠσαύτως, οὔτως sic, ita, similiter. Սայապէս. սոյնապէս. այսպէս. ասանկ.