provident, circumspect, considerate;
exact, just, punctual, scrupulous;
sly, politic;
sober, moderate;
wary, mature.
· Calfa
Զմանկունս օրհնեա՛ տէր, եւ զարգացո՛ ի զգուշաւոր կեանս. (Ճ. ՟Ժ.։)
intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.
· Calfa
Զեխ կենաց աշխարհիս ցանկացեալ. (Եղիշ. դտ.։)
ԶԵՂԽ, կամ ԶԵԽ. ἁκόλαστος, ἅσοτος luxuriosus, prodigus (լծ. եւ սեղեխ). Վարուք զեղծն. չափազանց յուտելիս, յըմպելիս, եւ յամենայն իրս. փափկակեաց. անառակ. ցոփ. շուայտոտ. պակշոտ. անկարգ. (անձն, եւ գործն). շըլըխտի, թոյլ.
intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.
· Calfa
Ի նոյն անկարգութեան զեղխութիւն. (՟Ա. Պետ. ՟Դ. 4։)
Զեխութիւն է չարութիւն ցանկականին, ըստ որում յօժարեալք լինին առ ի վայելուածս յոռին (կամ յոտին, այսինքն ստորին) հեշտութեանց. (Արիստ. առաք.։)
Հետեւեալ լինի զեղխութեան՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (եւ այլն. անդ։)
corruption, depravation, debauchery;
disorder.
· Calfa
ἁτοπία absurditas եւ այլն. Կարի եղծութիւն. անկարգութիւն. անտեղութիւն.
cf. Զեղծանեմ.
· Calfa
Կարծէին, թէ զեղծուցանել ինչ կարիցեն. (անդ. 18. յն. ձգել, յանկուցանել։)
to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.
· Calfa
Զգիրկսն տարածեաց, զմանկամբն զեղաւ, եւ համբուրիւ յինքն ժողովեաց. (Լծ. կոչ.։)
cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.
· Calfa
Զգիրկսն տարածեաց, զմանկամբն զեղաւ, եւ համբուրիւ յինքն ժողովեաց. (Լծ. կոչ.։)
reptile, creeping animal;
acquatic insects;
creeping, crawling.
· Calfa
Ընծայաբերս նմա առնէին երիվարս ընտիրս, եւ զանազան զեռնոց մորթս. (Կաղանկտ.։)
place, spot;
placed, arranged;
assured, firm;
— առնուլ, to place one's self, to put one's self, to stop, to stand still, to halt, cf. Ետեղանամ.
· Calfa
Մարտակից եղեալ իւրոց մանկանց՝ ամենայնիւ զետեղ պահէ։ Մինչ այս ամեթ եւ զետեղ պահեսցի կարգ, ամենզան բարեփառութիւն յաշխարհս յորդեալ զեղցի. (Պիտ.։)
Եթէ ցանկանաս եւս ընչից, անդր փոխեա՛, ուր մարթիցի զետեղ (կամ զեմուղ) յամուր բերդին պահել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20.) յն. ἁσφαλῆ tuto։
to be freed, delivered, to escape, to make one's escape, to disengage one's self, to save one's self, to run away, to detach one's self;
to slip off, to slide away;
— յառողջութիւն, to be cured;
— ի խաւարէ ի լոյս, to pass from darkness to light;
— յամուսնոյ, to be widowed, deprived of one's husband.
· Calfa
Զերծաւ ի Սիրովթա։ Զերծաւ անկաւ ի Սիրովթա։ Եկն զերծաւ յայրն Ոդողոմայ։ Զերծաւ Դաւիթ ի Կէիլա։ Ի բանակէն Իսրայէլի զերծեալ եմ ես. (Դտ.։ եւ ՟Բ. Թագ.։)
Ընդ տղմաբնակ լինելոյս՝ ի յերկնային կամարացդ զերծայ. այսինքն վրիպեալ անկայ. (Բենիկ.։)
Զերծեալ (սիւնն) յունողացն՝ անկաւ ի վերայ նորա։ Եւ որ ինչ զերծանի, յանհնարին ուղխս սաստկութեան անկանի. (Խոր. ՟Բ. 32. ՟Գ. 45։)
ἁνασώζομαι, διασώζομαι, σώζομαι salvor, servor ἁπαλλάττομαι abeo, discedo եւ այլն. Զերծ լինել. ազատիլ. ճողոպրիլ. պրծանիլ. ապրիլ. փախստեամբ անկանիլ ի զերծ տեղի. խալըսիլ, պրծիլ.
to deliver, to free, to save, to undo, to disengage, to liberate, to preserve, to get out;
— ի մահու պարտեաց, to reprieve from capital punishment, from death.
· Calfa
s. pl. oppression, vexation, vexatious measures;
nausea, disgust, aversion, loathing, rising of the stomach;
horror, detestation, abomination.
· Calfa
Իշխանքն հասուցանէին ի վերայ տնանկացն զզուանս։ Զայս ճանապարհս անմիտքն զզուանօք եւ զրկանօք աղքատաց գնան։ Նիւթէ զզուանս աղքատաց եւ զրկանս։ Յայսպիսի զզուանս գոլով ի նոցանէ մարդկութիւնս, թախանձէր զԱստուած. (Լմբ. միք.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լմբ. սղ.։)
arm, weapon;
armament, armour, munition, harness;
հին —ն, woman, female;
— եւ զարդ, armour, arming;
— ի ձեռին, in arms;
armed, arms in the hands;
զինու զօրութեամբ, with arms;
hy main strength;
—ս կրել, to carry, to bear arms;
ի — գնալ, ընթանալ, դառնալ, — առնուլ, զգենուլ, ի վեր առնուլ, ի — վառիլ, to fly to arms, to buckle on one's armour, to take up arms, to arm one's self;
— առնուլ ընդդէմ, to bear arms against;
ի — վառել, to put under arms;
ի բաց թողուլ զ—ս, to lay down one's arms;
հրաման կրելոյ —ս, license to shoot;
հրաթափ —ք (հրազէնք), fire arms, guns, muskets, rifles;
հատու —ք (սուսեր սուին), side arms, weapons, cutting, edge;
վառեալ ի — եւ ի զարդ, armed from head to foot;
առաջին փորձ զինուց, one's first passage in arms;
այր զինու, man at arms;
ազգ կիրթ ի հրահանդս զինուց, a nation inured to war;
ի — ! ի -! to arms! — ի վեր ! — յառաջ ! — ի վայր ! carry, present, ground arms ! կազմ ի — ! ready ! — կալէք, — առէք, — ի ձեռս ! support arms! սպանամել զինուք, to put the sword;
ելանել ընդ —ս, cf. Ելանեմ;
դուլ զինուց, a truce;
սահմանք քաջաց —ն իւրեանց, the arms of the brave decide the limits of their power.
· Calfa
Տէր որպէս զինու հաճութեամբ քով պսակեցեր զմեզ։ Ա՛ռ զզէն եւ զասպար քո։ Իւրով պաշտաման զինուք, աղօթիւք եւ խնկօք։ Ո՛չ զօրութեամբ մարմնոյ, եւ ո՛չ զինուց ազդեցութեամբ։ Հանդերձս զինու զարդու։ Զզէնս քաղէին զանկելոցն։ Զգեցաւ զէն իբրեւ հսկայ։ Ի զէն արքունի վառեալ։ Զէն զինուորութեան մերոյ ոչ է մարմնաւոր, այլ հոգեւոր.եւ այլն։
corporal.
· Calfa
Դիւական մոլութեանն զինապետք (մանկակոտորն Հերովդի). (Համամ առակ.։)
gathering the arms of the fallen.
· Calfa
Որ քաղէ եւ ժողովէ զզէնս անկեալս կամ անկելոց ի մարտի.
militia-man, warrior, soldier;
իբրեւ զ—, in a military manner;
— սոսկական, private or common soldier;
հետեւակ —, foot-soldier;
հեծեալ —, horse-soldier
· Calfa
Թէ եւ գրակարդացք իցեն եւ պաշտօնեայք, ընդ զինուորս կացցեն։ Քահանայից մի՛ զձեւ հանդերձի զինուորաց ունել։ Քահանայք մի՛ իշխեսցեն կենաց հացին՝ մանկանց կամ զինուորաց տալ առնուլ. (Կանոն.։)
seeker-after, inquirer;
guardian, trustee;
emissary;
—ս արձակել զկնի ուրուք, to run after, to hunt for or seek after some one.
· Calfa
Շուն սպիտակ ընդ խնդրակսն լեալ՝ պատահեաց մանկանն եւ դայեկին. (Խոր. ՟Բ. 33։)
mortar for pounding incense;
incense-box;
perfumer.
· Calfa
Խնկաղաց, որպէս հայանակ. Իմա՛ որպէս ռմկ. հավանիկ, այսինքնանկան կամ սանդ փոքր։
to cork, to stop, to bung;
to close, to shut;
to oppilate, to constipate;
— զբերան ուրուք, to put to silence;
— զպատուհան լսելեաց, to turn a deaf ear to, to refuse to listen.
· Calfa
ԽՆՈՒՄ φράσσω, -ττω, ἑμφράττω sepio, munio, constipo βύω obturo, obstruo καμμύω claudo συνέχω contineo. որ եւ ԽՑԱՆԵԼ, ԽՑԵԼ. Փակել եւ պատել ամենայն մասմբք. Կափուցանել. ցանկել. արգելուլ զամենայն անցս, եւ չթողուլ ծակ ինչ. խցել, խծկել. գոցել.
hoggishly.
· Calfa
Յանկողինս կակուղս (կամ փափուկս) անընդոստ ննջելով խոզաբար. (Կանոն.։)
pig-headed;
swinish, dirty, filthy.
· Calfa
Շնաբարոյիցն եւխոզամտացն չէ՛ պարտ պատմել զբանն. (Ոսկ. մտթ. ի ցանկն։)
ravine, deep hollow;
sylvan valleys, forest;
mountain streams, torrents.
· Calfa
Անցանէ գետն երասխ յորձանուտխոխոջիւք ... թափ անկեալ ընդ նեղ եւ ընդ նուրբխոխոմքն քարանձաւի միոյ։ Զօրս ղօղեալ թագուցանէր ի խոխոմս այգեստանին։ Ամրացեալք ի խոխոմս խորոցն ձորոց, եւ յամուրս քարանձաւաց. (Յհ. կթ.։)
to think, to reflect, to meditate, to consider, to contemplate, to imagine.
· Calfa
Զմարդկայինյարմարական ամուսնութեան կարգ խոկացաւ իջուցանել յանասնական անկարգխառնակութիւն։ Խանդալով ընդ համատոհմիցս կենդանասէր բազմամարդութիւն, զորս միշտ բաղձիւք խոկացաւ ընդդէմսն իջուցանել. (Պիտ.։)
Խոկացաւխորամանկութեամբ խոտորել զճանապարհս իմ։ Զխոկողսն ուսումնականին արժանի դիւցազնացն պատուասիրել։ Վասն ուրումն այսպիսւոյ խոկացողի. (Մագ.։)
thoughtful, prudent, wise, judicious, sensible, intelligent, cautious, provident, circumspect, discreet;
—ն, intellect, intelligence, reason, judgment.
· Calfa
Եւ իբր Խորամանկ. չարարուեստ, կամ մտացածին.
Որ յոգւոջ են եռատեսակ մասունք. խոհականն եւ զանկականն, եւ ցասմնականն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
cf. Խահարարութիւն.
· Calfa
Եթէ ցանկութեամբ եւ խոհակերութեամբ զհետ ընթանայ։ Էին երեսք նորա ի խոհակերութենէ անտի եւ ի պահոցն այլայլեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Դ. ըստ ձ։)
sober-minded.
· Calfa
Իմաստայեղց հարստութեամբ խոհեմամիտ երեւեալ։ Ժողովէ մանկունս խոհեմամիտս։ Խոհեմամիտ թագաւորն գագիկ. (Յհ. կթ.։)
filth, dirt, muck, mire, mud;
filth, obscenity, villany, wantonness;
ի —ի՝ ընդ — թաւալիլ, to get splashed, to be bemired, covered with mud;
—ք պղծութեանց, defilement;
—ք միմեանց, sodomites.
· Calfa
Ընդ խոհէր թաթաւիմք, զի զայս ասեմք. սակայն վասն ձեր ասեմք, զի մի՛ դուք գիտութեամբ ի խոհեր հերեսիովտացն անկանիցիք։ Մի՛ մերձենար ի խոխերն, զի դու մի՛ խոհերաւն թաւալցիս. (Կոչ. ՟Զ։)
Զասորոց զանտիոքայ զանանց եւ զանկոխ հրապարակսն ի խոհերացն եւ ի տղմոցն. (Խոր. ՟Բ. 24։)
muddy, dirty, filthy, impure, obscene;
— ձեռք, unclean hands.
· Calfa
Որովեւ զխոհերական ոգւոցն ժանկաբեր թոյնսն ի բացթօթամվցաք. (Կոչ. ՟Է։)
to soar up, to fly on high, to dart forward, to swoop down, to rush headlong on, to dash at, to pounce on, to fall on.
· Calfa
Որպէս արծուի խոյացեալ ի տկար թռչունս, այսր անդր ցրուեալ տապաստ դաշտացն արկեալ վանէր. (Կաղանկտ.) (գրեալ էր, խոյացեալ, ի սխալագիր մատենիս։)
low;
humble, submissive, respectful;
lower, inferior, mean, base, low;
feeble, weak;
prep. adv. —, ի —, low;
down down below;
downwards;
from top to bottom;
at the foot of beneath, below, underneath;
below, lower, under;
— առնել, to humble;
— լինել, to be humble or meek, to humble one's self;
to be humbled;
զերեսս ի — արկանել, to be sulky or sullen;
— սրտիւք, lowly in heart;
աչք ի —, with downcast eyes.
· Calfa
Կռփէին զգլուխս աղքատաց, եւ ճանապարհս խոնարհաց թիւրէին։ Եղեր ամենայն քաղաքի խոնարհի օգնական։ Իրաւունս արարէ՛ք տնանկին եւ խոնարհի.եւ այլն։
to take, to layhold of, to seize;
to arrest;
to subjugate, to rule over;
to succeed.
· Calfa
Ցանկալի եղեալ օրինապահն կալեօք (այսինքն կալմամբ). (Ագաթ.։)
Կալուլ զոտից մանկանց նորին, եւ հարկանել պինդ ըզքարի. (Շ. եդես.։)
the seizing, taking, laying hold on;
detention;
relation, dipendance;
constitution, composition.
· Calfa
Զանկիրթն վարժից՝ կալամբ կապանաց եւ այլն. (Նար. խչ.։)
Աստուած ո՛չ ըստ կալման, որպէս մեք, այլ առանց կալման ունի զբարերութիւնն. իսկ մեք կալմամբ։ Կալմունք նոցա են չարք, այսինքն սրտմտութիւն, ցանկութիւն եւ այլն. (Մաքս. ի դիոն.։)
pertaining to sorcery or witchcraft, magical, cabalistic.
· Calfa
Որ ինչ անկ է կախարդաց եւ կախարդութեան. խաբէական. կեղծ. պատիր. խարդախ. հրապուրիչ.
to hang, to suspend;
to hang on, to attach to;
to hang up, to hook, to clasp;
— զբեւեռաց, to hang from a nail.
· Calfa
Կախել զոք, կամ կախիլ եւ կախեալ կալ ուրուք զփայտէ, զկաղնվոյ. զմիոյ ձեռանէն։ Զծերս խակեցին զբութաց. զմանկուսն զստեանց կամ զպարանոցէ մարցն։ Անօթ զչորեցունց տտնոց կախեալ յերկնից։ Տեսին կախեալ զգազանն զձեռանք նորա։ Խոյ մի կախեալ կայր զծառոյն սաբեկայ զեղջերացն։ Զմարմինս նոցա կախեցին զպարսպէն։ Կախեաց զնիկանովրայ զգլուխն զբարձրամուր աշտարակէն յանդիման ամենեցուն։ Ցից մի, կախել զնմանէ անօթ ինչ. եւ այլն։
Փափաքանօք գորովոյ զմանկանէն կախեալ էր։ Զառասպելական սռեղծուածոցն կախեալք. (Փիլ.։)
softness, tenderness, delicacy;
flessibility, pliability;
mildness;
effeminacy.
· Calfa
Կակղութիւն անկողնոց, զանգուածոյ հացի, աչաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։ Նար. ՟Ձ՟Բ։ Մաշկ.։)
soft, tender, delicate;
supple, flexible, pliant;
sweet, mellow;
mild, soft, gentle, meek, affable;
— մետաղ, soft metal.
· Calfa
Կակուղ բնութիւն ջրոյն, կամ հող, պատառ, դեղ, պատմուճան, անկողին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։ Պիտ.։ Նար. ՟Ղ՟Գ։ Նեղոս.։ Ածաբ. կարկտ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
lame, halt, crippled, limping;
defective;
— ի —, կաղս ի կաղս, halting on one foot, hobbling along, with a halting gait;
so so, poorly, somehow or other, as well as may be;
— ի —ս ասել, պատասխանել, to say or reply undecidedly or doubtfully;
— ի — գիտել, to know imperfectly.
· Calfa
Զի մի՛ կաղ թուեսցի առնել զհատուցումն։ Կիսաձայնքն բարբառս գործեն կաղս եւ անկատարս։ Երկբայութիւն մտաց անկատար եւ կաղ է միշտ։ Կաղ է ախտն (կիրքն), յորժամ ի վայր անկեալ իցէ, եւ անդ գերին կալեալ. (Փիլ. լին.։)
ԿԱՂ Ի ԿԱՂ. ԿԱՂ Ի ԿԱՂՍ. ԿԱՂՍ Ի ԿԱՂՍ. մ. Որպէս զկաղ. կաղալով. գայթ ի գայթ. սայթաքելով. սաղապելով. կակազելով. յարամրի. թերապէս. ահջւ. կմկըմալով, սանկ նանկ, կամաց կամաց, վախվըխելով, ճորով.
to limp, to be or go lame, to halt, to hobble;
to hesitate, to water;
յերկուս հետս —, to halt between two opinions
· Calfa
cf. Կաղամ.
· Calfa
Զի որ ի ծերութեան այնպիսի կաղիցի, յայտ է թէ ի մանկութեանն եւս չար. (Ոսկ. եբր. ՟Է։)
assembly, meeting;
academy, body, company, society;
— բանասիրաց, academy of belles-lettres;
ակմբահոյլ դիցն —, Olympus.
· Calfa
Քաղաքացն կաճառք, եւ խմբեալ երջանկութիւնք։ Ի կաճառս ատենիցն։ Յայսմ իրաւազարդ կաճառի կամ կաճառէ։ Եւ ո՛չ ի քաղաքս կաճառաւ միաբանին ի խօսակցութիւնս բանաւոր մարդկան. (Պիտ.։)
Եւ անտի յարուցեալ բազմախումբ կաճառովն (բանակին՝) մտանէ ի գարդման գաւառ. (Կաղանկտ.։)
Կաճառք երջանկաց, կամ մահազինաց։ Կաճառից նահապետաց։ Երախտեաց կաճառս. (Նար.։)
to taste, to eat, to feed on;
to enjoy, to delight in, to take pleasure in;
to gain, to obtain, to possess;
to chew, to masticate, to break with the teeth;
— զպատիւ, զվարձս, զփառս, զպսակ, to obtain honours, to gain recompense, or reward, to acquire glory, to win crowns;
— զուսոմն, զմահ, զեպերանս, to acquire knowledge;
to die;
to be despised, contemned, abused.
· Calfa
Ոչ անկատար հասակաւ, եւ ոչ ի ծերութեան ըմբոշխնէ բնութիւն մեր զզուարճութիւն աստեացս. (Ճ. ՟Թ.։)
cf. Ըմբոշխնեմ.
· Calfa
Ոչ անկատար հասակաւ, եւ ոչ ի ծերութեան ըմբոշխնէ բնութիւն մեր զզուարճութիւն աստեացս. (Ճ. ՟Թ.։)
to resist, to growproud, ferocious, to rebel;
cf. Ըմպահկեցուցանեմ.
· Calfa
Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք։ Որպէս զկարի ոք ըմպահկող եւ առլցեալ ամբարտաւանութեամբ։ Ուստի եւ ոչ անմասն ի հրահանգից կրթութենէ ազգ ձիոյս՝ առ ի զխակ եւ զըմպահկօղ ապերասանութիւն նուաճելոյ՝ հնազանդ. (Պիտ.։)
cf. Ըմպահկեմ.
· Calfa
Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք։ Որպէս զկարի ոք ըմպահկող եւ առլցեալ ամբարտաւանութեամբ։ Ուստի եւ ոչ անմասն ի հրահանգից կրթութենէ ազգ ձիոյս՝ առ ի զխակ եւ զըմպահկօղ ապերասանութիւն նուաճելոյ՝ հնազանդ. (Պիտ.։)
potable, drinkable;
drinker;
drink, draught, beverage, liquor, potation;
cf. Ըմպակ;
զովացուցիչ —, refreshing draught;
կերակուր եւ —, food and drink;
թակոյկք եւ —ք, vessels and drink;
ի տուն ըմպելեաց մի մտանիցես նստել ընդ նոսա՝ ուտել եւ ըմպել, thou shalt, not go into the house of feasting to sit with them tp eat and to drink;
անուշակ —, cf. Օշարակ;
— քդից, cf. Նեկտար.
· Calfa
Քամահել տան զկերակրօք եւ զըմպելօք (եօք)։ Ասի առ մանկունս բժշկաց, զի ըմպելւոյ պէտք՝ ո՛չ է կերակուր, այլ՝ կառք կերակրոց. (Փիլ. լին.։)
to, at, towards, by;
through;
among, in the midst, into, in;
with;
for;
under, below;
upon;
soon, as soon as;
in the place, instead, of;
հայել — երկինս, to look at the sky;
թագաւորել — նորա, to reign instead of him, to succeed him;
տուր — իմ եւ — քո, give for me and for you;
— աղօտ, obscurely;
— ամենայն, totally, in all;
— ակամբ հայել, to look upon one with an evil eye or with aversion;
— ձեռն, with or by the hand;
— մէջ, in;
into, inside, in the midst;
through;
— մէջ կարել, to split, to. pass or go across;
— աջմէ, to the right;
— գիրկս մտանել, to draw the bow strongly;
— ժամս ժամս, sometimes;
— խաբս, fraudulently, erroneously;
— խազ, կատակս, ludicrously, facetiously;
— այր եւ — կին, as much the man as the woman;
— ծառով, under a tree;
փոխանակ — այնր, for it;
— մի բերան, with one voice, unanimously;
դիր զգիրսդ — այլս, put these books with the others;
եկ — իս, come away with me;
— անցանելն, going along;
— ո՞ր ճանապարհ, by what road ? — արեւելս, towards the East;
— ամենայն երկիր, in all countries;
անցանել — Կարին, — այն, to pass through Erzerum, to go that way;
— ջուր եւ — ցամաք, by sea and land;
— երկինս եւ — երկիր, between heaven and earth;
— հեծեալ եւ — հետեւակ, between cavalry and infantry together;
— աւուրսն — այնոսիկ, — ժամանական — այնոսիկ, — այնու ժամանակաւ, in those days, at that time;
— շատ եւ — փոքր, more or less, a little more, a little less;
— այս եւ — այն, between this and that;
altogether, unitedly;
ընկենուլ — պատուհանն, to throw out of window;
— ամենայն տեղիս, every where;
— մահճօք, under the bed;
— երկնիւք, under heaven;
— իւրեւ or իւրեաւ, under him;
— պատրուակաւ, under pretence;
— առաւօտն, այգն, at break of day;
— երեկս, երեկոյս, or երեկոյն, towards the evening;
մեկնեցաւ — լուր համբաւոյ գալստեան նորա, he set out on the report of his coming;
— հակառակն, on the contrary;
cross-wise;
— միտ ածել or հարկանել, to think, to reason in one's mind;
— ոտն հարկանել, to trample under foot;
— թիւ մտանել, to be reckoned among;
— ամս տասն, during ten years;
եօթանասուն եւ հինգ ամք — ութ հարիւրով, eight hundred and seventy five years;
— փթթելն եւ գօսասցի, it will fade as soon as it uncloses.
· Calfa
Ընդ երանելի մանկանցն երգեսցուք։ Ընդ հրեշտակացն դասուց. (Շար.։) (Այլ առ չշփոթելոյ ընդ սեռ". ստէպ ասի, ընդ մանկունս, ընդ դասս, եւ այլն)։
free;
large, ample, vast, spacious, great;
diffuse;
— ժամս, for a long time, or duration;
— ի նեղութիւնս, magnanimous, long-suffering, patient;
— կեանք, a dissolute life;
— է, it is lawful, permitted, it is not prohibited;
— կեալ, to live daintily;
— գնալ, to live dissolutely;
— առնել, to facilitate;
at length, lengthily;
diffusely;
dissolutely;
յ—ի, freely, at large;
յ—ի լինել, to be free, in liberty, at large;
to be unbound.
· Calfa
Կայր ընդարձակ (կամ ընդ արձակ) ժամս անկեալ. (Վրք. հց. ՟Դ։)
vast, spacious, extended.
· Calfa
Զհրացանկն գաւիթ ընդարձակայարկ յատակաց վայրիցն ագինայ. (Նար. խչ.։)