Definitions containing the research բարձ : 2429 results

Կենսածին

adj.

generating or causing life, health;
— Կոյս, Mother of Life, Virgin Mary.

· Calfa

NBHL (1)

Տրտմութեան եւ անիծից երկունքն բարձան ի ձէնջ՝ ի ձեռն կուսին կենսածնի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Կենցաղավարութիւն, ութեան

s.

life, tenonr of life;
conduct, manners, behaviour;
good-breeding;
conversation.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովու նմանեցուցանէ զաշխարհ, եւ յորձանաց զկենցաղավարութիւն սորա. (Շ. բարձր.։)


Կերող, աց

adj. s.

eating;
eater;
— եւ արբեցող, eating drinking;
gluttonous wine-bibber;
այր —, a lover of good living;
glutton.

· Calfa

NBHL (1)

Բղխէ զանճառելի գիտութիւն կերողացն իմաստութեան. (Շ. բարձր.։)


Հանումն, ման

s. arith.

drawing or taking out;
extraction;
subtraction.

· Calfa

NBHL (1)

Հանելն, իլն. բարձումն, եւ ելք.


Պաստառակալեմ, եցի

va.

to wrap up in a linen or sheet;
to hang, to drape.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն զգուշութեամբ պաստառակալեալ, եւ բարձեալ տարան զնոսա. (Ճ. ՟Ա.։)


Պատարագաբեր, աց

cf. Պատարագաբարձ.

· Calfa


Պատժապարտ, ից, աց

adj.

deserving punishment, found guilty, punishable, culpable, criminal.

· Calfa

NBHL (1)

Առցէ զայս կշտամբութիւն պատժապարտն՝ առիթ ազատութեան։ Ինձ պատժապարտիս համբարձեալ միշտ անդուլ դատիչ, անաչառ կշտամբիչ. (Նար. ՟Կ՟Զ. ՟Ձ՟Ը։)


Պատիր

adj. s.

deceiving, captious, false, deceitful, fallacious, delusive, sophistical, feigned, dissembled, concealed, artificial, illusory, vain;
seducing, untrue, lying;
—ք, deception, deceit, fraud, cheat, illusion, delusion, vanity, sophistry, feint, error, falsehood, lie;
cunning, craft, wile;
ի —ս արկանել, to deceive, to gull, to dupe, to lead into error.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին փայտն՝ գեղեցիկ եւ քաղցր պտղովն՝ մահու եղեւ առիթ, պատիր եղեալ ադամածին կուսին. (Անյաղթ բարձր.։)


Պատիւ, տուոյ, տուի, տուոց

s. adv. gr.

honour, token of esteem, homage, glory;
respect, veneration, reverence, regard, consideration;
honours, preferments, dignities, degrees, offices, titles;
testimonial, prize, gift, presentation;
խոստումն պատուոյ, word of honour;
լեգէոն պատուոյ, Legion of honour;
— արքունի, diploma of merit;
ի —, in honour of;
պատուով, honourably;
լի պատուով, loaded with honours;
ի — հասանել, to rise to dignities;
ի պատուի լինել, to be in honour, in consideration;
ի — առնուլ, բազում պատուովք պատուել, to load with honours, to pay great honours to, to raise to the highest honours;
to set one up upon the pinnacle of glory, to raise one up to the skies;
ի մեծի պատուի լինել, to be raised to the highest pitch of fortune;
— անձին համարել, to take to oneself the credit of, to deem it an honour;
— ընծայել, to pay honour;
առնել, դնել, to do honour to, to be an honour or a credit to;
— առնել սեղանոյ, to do honour to a meal;
պատուով պատուէք զիս, you do me a great deal of honour, too much honour;
—ս արժանաւորաց, honour to whom honour is due;
cf. Թեկն;
cf. Հասանեմ;
cf. Միմեանց;
sign of abbreviation.

· Calfa

NBHL (1)

τιμή honor ἁξίωμα dignitas. վր. պատի՛վի. Շուք՝ ներքին եւ արտաքին. փառք, եւ փառաւորութիւն, պարծանք. շնորհ. յարգանք. մեծութիւն. եւ Արժանապատուութիւն. բարձ եւ աշտիճան մեծութեան.


Պատկերիմ, եցայ

vn.

cf. Պատկերանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Փառօք բարձրութեան շնորհին պատկերեալք. (Նար. առաք.։)


Պատճառանք, նաց

s.

cause, motive;
pretext, excuse, cloak, colour;
—նօք, under pretence of;
վասն որո՞յ, վասն որո՞ց or յի՞նչ —նաց, why ? for what cause ?
ամբարտաւանութեան —նօք, on account of pride;
զբօսանաց —նաւ, for walking;
պէսպէս —նօք, under different pretexts;
բառնալ զ—նս, to take away the pretext.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կատարեալն են սիրով նորա, բարձրագոյն են նոքա ի պատճառանաց օրինաց (իբր ի խտրանաց, կամ յերկիւղէ) Եփր. (ղեւտ.։)


Պատնէշ, նիշի, նէշի, աւ, իւ, նիշաց

s.

rampart, intrenchment, barricade, stockade, barrier, bastion, bulwark;
— պաշարման, circumvallation, contravallation, siege, blockade;
պատել — պաշարմամբ, to besiege;
դնել — շուրջ զքաղաքաւ, to invest a city;
— ածել, արկանել, կանգնել, պատել, to intrench, to throw up intrenchments, to intrench or fortify oneself, to surround with ramparts or trenches, to barricade, to palisade;
to fortify with bastions.

· Calfa

NBHL (1)

χάραξ, χαρακοβολία , χαράκωσις, τάφρος, σκόλοψ vallum, agger, circumvalatio, sepes, fossatum, sudes. (որպէս պատօղ կամ պատեալ նիշ) որ եւ Որմ արգելք. Մահարձան. Խից. Առժամանակեայ որմ պատերազմական. շրջապատ ձողաբարձ. հողաբլուր. խրամ հատեալ, եւ գերանօք եւս պատեալ. թապեա, շարամբօլ, մէթէրիս, չարգըֆէլէք. վր. պատնէ՛զի.


Պատուաբար

adv.

honourably;
pompously.

· Calfa

NBHL (1)

Նստէր ոչ ի վերայ աթոռոյ եւ ոչ պատուաբար ի վերայ բարձի, այլ մեկին վայրապար ի վերայ յատակի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)


Պատուակից, կցի, կցաց

adj.

equal in honour or rank.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւասար իւրոյ տէրութեանն բարձակից եւ պատուակից կացուսցէ. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Պատուանդան, աց

s.

foot-stool;
pedestal;
socle.

· Calfa

NBHL (1)

ὐποπόδιον suppedarium, scabellum. Ոտնատեղի աթոռոյ. ընդ ոտիւք եդեալ ինչ՝ առ ի պատիւ բարձրութեան, աշտիճան. խարիսխ. պասամագ. իսկ պ. փայէ ՝ է պատուանդան, եւ պատիւ.


Պատուիրեմ, եցի

va.

to command, to order, to enjoin, to impose, to charge, to prescribe;
to recommend.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուիրեաց տէր աստուած ադամայ։ Որպէս պատուիրեաց աստուած նոյի։ Դու պատուիրեցեր զպատուիրանս քո։ Գիտէի՝ եթէ պատուիրեսցէ որդւոյ իւոց եւ տան իւոյ յետ իւր՝ պահել զճանապարհս տեառն։ Պատուիրեաց աբիմելէք ամենայնժողովրդեան իւրում։ Պատմեաց Դաւթի զամենայն ինչ՝ զոր պատուիրեաց նմա յովաբ։ Արքայ պատուիրեաց ամենայն յուդայ։ Պատուիրեաց նոցա, զի մի՛ ինչ բարձցեն ի պանապարհ, կամ զի մի՛ ումեք ասիցեն։ Պատուիրեաց նմա՝ մի՛ ումէք ասել։ Պատուիրեցին՝ ամենեւին մի՛ խօսիլ.եւ այլն։


Պատուհան, ից

s. fig.

window, casement;
dormer-window;
sky-light;
niche, wall-press;
sluice, flood-gate;
chimney;
senses;
վանդակ —ի, blinds, Venetian blinds;
—ք բացան երկնից, it rains pailfuls;
cf. Կարկառիմ;
cf. Հայիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուհանք մահու ի բարձանց ի ձեռն. հրեշտակին բացան ի վերայ բանակի նոցա։ Բանին պատուհանք երկնից (ի գալստեան երկնաւոր դատաւորին). (Գէ. ես.։)


Պատուհասական, ի, աց

cf. Պատուհասագոյն.

· Calfa


Պատսպարան, աց

s.

asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.

· Calfa

NBHL (1)

հալածելոց ապաստան, փախուցելոց պատսպարան։ Ուստի ոչ զօրէ ոք յէիցս առ պատսպարան փախստեան. (անյաղթ. բարձր։ եւ Արծր. ՟Դ. 12։ Նար. խ.։)


Պատրաստաբար

adj.

promptly, readily, eagerly, with great alacrity.

· Calfa

NBHL (2)

Պատրաստաբար ունիս տալ զապաւինութիւն խնդրողաց. (Շ. բարձր.։)

Անտի պատրաստաբար յերկինս ամբարձիս. (Ոսկ. ղկ.։)


Պատրաստութիւն, ութեան

s.

preparation, preparative, disposition;
furniture, household goods;
train, equipage;
precaution, attention, vigilance;
պատրաստութեամբ, spontaneously, voluntarily, readily.

· Calfa


Պատրուակ, աց

s.

veil, cover;
mask, cloak, appearance;
fiction, pretext, excuse;
— թղթոյ, envelope;
address;
ընդ —աւ, under the appearance.

· Calfa


Պարաբառնամ, բարձի

vn.

to raise around;
to sustain, to support, to take away, to suppress.

· Calfa

NBHL (6)

Անիծիցն պարաբարձող. (Սկեւռ. աղ.։)

Խաւարն առաջին բարաբարձեալ եղեւ։ Աւդոստոս սպանանէ զկղէոպատրա, եւ պարաբարձեալ յինքն նուաճէ զեգիպտացւոց իշխանութիւնն։ Հրեղեն սուրն սերովբէին պարաբարձաւ ի ծառոյն կենաց։ Ոչ պարաբառնի եւ անջատի ի քէն։ Ամենայն աղմուկ եւ հակառակամարտութիւն պարաբառնայ (այսինքն պարաբառնի) ի միջոյ. (Զքր. կթ.։)

Ամենայն պարաբարձիցելոց այլոցն՝ որք միանգամ պատահարկ են, պարաբարձցի ի մարդոյն տէրն սմա գոլ. սապէս եւ հաւուն պարաբարձցի թեւաւորն գոլ. (Արիստ. առինչ. ՟Ղ։)

Ոչ յեղեալ շփոթին կամ պարաբառնան զմիմնեանս (աստուածութիւնն եւ մարդկութիւն քրիստոսի)։ Ոչ շփոթեալ պարաբարձաւ բնութեանց՝ սահման. (Ժող. շիրակ.։)

Որովայնին պարաբարձողի զմարգարիտն խնդութեան. (Ճ. ՟Գ.։)

Պարաբարձողի առաքինասէր ողջախոհութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)


Պարածածկեմ, եցի

va.

to cover on all sides, to envelope, to surround, to wrap up, to bury.

· Calfa

NBHL (1)

Անմատոյց լուսովդ պարածածկեալ։ Ճառագայթիւք ահեղ բարձրութեան պարածածկեալ զթշուառս՝ կրկին բարդաւաճառ առնես. (Նար. ՟Ծ՟Ը. եւ ՟Ղ։)


Պարապնդեմ, եցի

va.

to bind in every part, to pinion, to garrott.

· Calfa

NBHL (1)

Զբարձրանալն ի խաչին եւ պարապնդիլ բեւեռօք. (Մաշտ. յորմէ եւ Յհ. գառն.։)


Կամակատար, աց

adj.

condescending, complaisant, obliging;
— լինել ումեք, to be complaisant, very kind to, to do the obliging, to comply with the whims of, to oblige, to satisfy.

· Calfa

NBHL (1)

Կամակատար որդի բարձրելոյն. (Նար. խչ.։)


Կամակորութիւն, ութեան

s. fig.

crookedness, tortuosity, winding;
perversity, depravation;
cf. Յամառութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն ունելով զբարձրայօնութիւն եւ զկամակորութիւն. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Կամայ, ից

adj. adv.

voluntary, spontaneous, free;
— եւ ակամայ, willingly or unwillingly, nolens-volens, willing or unwilling.

· Calfa

NBHL (1)

Կամայ եւ ակամայ խոնջել, կամ մեղանչել. (Խոսր.։ Շ. բարձր.։ եւ Ժմ.։)


Կամար, աց

s. phys.

vault, arch, arcade;
porch, portico;
girdle, belt;
soundwave;
— սրոյ, baldric, sword-belt;
— յաղթութեան, triumphal arch;
կապուտակային —, the arch, vault or canopy of heaven, the vaulted sky.

· Calfa

NBHL (2)

ԿԱՄԱՐ 2 Որպէս Գմբեթ կամ խորան երկնից. պարունակք եւ շրջակակք մոլորակաց. եւ աստիճան բարձրութեան.

Ի կամարն երկնից համբարձան։ Ի կամար վերնայինն երկնի. (Նար.։)


Կամաւոր

adj.

spontaneous, voluntary, free.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր քեզ երկրպագեաց կոյսն. (Անյաղթ բարձր.։)


Կամաւորաբար

adv.

cf. Կամովին.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր քեզ երկրպագեաց կոյսն. Անյաղթ բարձր.։


Կամուրջ, մրջաց

s.

bridge;
պսակ կամրջի, parapet —.

· Calfa

NBHL (2)

Իմանալի կամուրջ. քանզի ի մահուանէ ի կեանս զմարդիկ ածեալ անցուցեր. (Անյաղթ բարձր.։)

Կամրջի նմանեցուցանէ. զի որպէս կամուրջ արկեալ ի վերայ յորձանաց գետոյ՝ անցարան գոլ ամենայն ուղեւորաց. (Շ. բարձր.։)


Կայ, ք, ից

s. adj.

posture, position, standing still;
stage, pause, rest, stop, halt;
dwelling, lodge, seat;
situation, state;
conduct, customs;
being, substance existing, existent;
զ— առնուլ, to stop, to pause, to halt, to rest, to cease;
կալ յուղիղ —ի, to remain in uprightness;
ոչ լինիցի — թաթից ոտից քոց, neither shall the sole of thy foot have rest;
կաց ի —ի քում, stand upright !

· Calfa

NBHL (1)

Քան զկայ կենաց կենցաղոյս կարծեաց։ Գերագունիցն կայից։ Ի բարձրութեանն կայից։ Ի կայից իւրոց խլեցաւ։ Յերկուց կայից (ոտից)։ Մտացս կայից։ Կայից կանոնացդ։ Ի կայս եւ ի կողմանցն յունաց. (Նար.։)


Կայծակնահար

adj. fig.

thunder-struck;
thundermg;
fulminating;
startling;
— ծառ, tree struck with lightning, ablasted tree;
— առնել, սատակել, to blast or strike with lightning, to thunders trike;
— եղեւ տուն նորա, his house has been struck with lightning.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զհուր կայծակնահարեալ ընդ ոլորտս երկրիս մերոյ ի վեր բարձրացուցին զբոցն տոչորիչ. (Յհ. կթ.։)


Կայմ, ից

s.

mast;
sail;
weaver's beam;
— դրօչու, flag-staff;
կանգնել զ—ն, to raise a —;
խոնարհեցուցանել զ—ն, to unmast;
to dismast.

· Calfa

NBHL (1)

Կայմն ամբարձման ի կայից իւրոց խլեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Կանգնաւոր

adj.

cf. Կանգնագեղ;
cf. Կանգնեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՆԳՆԱՒՈՐ. Կանգնաչափ. ոյր բարձրութիւնն է այսչափ կանգուն.


Կանգնեմ, եցի

va.

to raise, to lift up, to re-instate, to re-establish;
to raise up, to erect, to set up, to found, to build, to rebuild, to construct.

· Calfa

NBHL (1)

ἑγείρω, ἑξεγείρω, ἁνορθόω, κατορθόω erigo, suscito ἁνίστημι statuo αἵρω levo եւ այլն. Կանգուն կացուցանել յոտին կամ ուղղորդ. ուղղել ի բարձրութիւն. ի վեր յարուցանել զանկեալն. կր. յառնել. յոտին կալ. աւարտիլ. կանգնել, կանգնիլ, կեցնել, կայնիլ, կենալ, տնկել, շտկել.


Կանգուն, գնոց

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

· Calfa

NBHL (2)

Յայնժամ կանգուն կացեալ մեծին սահակայ։ Կանգուն կալով երկիրպագին հարեւանցի. (Խոր. Գ. 65։ Շ. բարձր.։)

πῆχυς եւս եւ κύβιτον cubitus, -um . Անուն չափոյ, եւ ձող չափողական, ըստ հասարակ առման՝ Չափ միջոցի յարմկանէ ցծայր միջամատին, որչափ է եւ յուսոց ցարմուկն. այսինքն երկու թզաչափ. բայց սրբազան կանգունն էր կրկինն հասարակ կանգնոյ, այսինքն որչափ է ամբողջ բազուկն. ա՛յլ է եւ հսկայից կանգունն, եւ արքունին, եւ երկրաչափականն, եւ ազգայինն, եւ գաւառականն. զոր օրինակ Գ. Թագ. Է. 15. բարձրութիւն պղնձի սեան ասի լինել ԺԸ. կանգուն. որ ԼԵ դնի ի Բ. Մնաց. Գ. 15. եւ Երեմ. ԾԲ. 21. իսկ Փիլ. ել. Բ. 1. վեց թզաչափ դնէ զկանգունն, որպէս եւ զթիզն քիլ կոչէ. կանկուն .... եբր. ամմա.


Կանթեղ, աց

s.

lamp.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեղեցին բարձր էր եւ լայն, անսիւն շինած էր ւանգերան. կանթեղքն ի կախ կան անչուան, ջահերն անձէթ ըզլոյսն տան. (Շ. առակք.։)


Կանթեղակիր

adj.

lamp-bearing.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բարձեալ կրէ զկանթեղ, զջահ.


Կանչ, ոյ, ի

s.

cry, scream, shriek;
— եւ կառանչ իմ, my cries shouts.

· Calfa

NBHL (1)

Պատառէր զհանդերձն, եւ բարձրաձայն կանչիւք եւ այլն. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Կապալ, աց, ոց

s.

tax paid of a dignity or privilege.

· Calfa

NBHL (1)

Կաշառն բարձրացեալ ի հակառակամարտիցն՝ կապալ եղեւ։ Զեկեղեցի քրիստոսի մատնեմք, եւ զհարկ կապալոցն բարձրացուցանեմք. (Լմբ. պտրգ.։)


Կապար, աց

s. bot.

lead;
caper;
caper-bush.

· Calfa

NBHL (2)

Տարածեսցի կապարն, որ են մեղաւորք փշալից ժահահոտ. եւ զի խոտն կապար տարածանի ընդ երկիր եւ ոչ բարձրանայ. այսպէս եւ մեղաւորքն առ երկիրս նման. (Տօնակ.։)

Մի ախտիւն իբրեւ զհաւ կապարաւ ի վայր ձգիցես ի բարձրութենէ զմիտսդ յերկրայինսս. (Եփր. աւետար.։)


Կապարայօդ

adj.

leaded.

· Calfa

NBHL (1)

Աշտարակ բարձրաբերձ՝ զօրաւոր վիմօք կապարայօդ հիւսմամբ շարադրեալ. (Արծր. ՟Ե. 2։)


Կապարեայ, էի, ից

adj.

leaden, made of lead.

· Calfa

NBHL (2)

Չափ կապարեայ. (Շ. բարձր.։)

Պատկեր թագաւորական յառաջ կապարեա՛յ նկարագրի, եւ ապա բազմերանգ դեղոցն ի վերայ արկանելով. (Շ. բարձր.։)


Կառաձիգ

cf. Կառաբարձ.

· Calfa


Կառաչ

cf. Կառանչ.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմութեամբ կառաչ բարձեալլային ի տանն աստուծոյ. (Փարպ.։)


Կառավարեմ, եցի

va.

to drive a coach;
to conduct, to direct, to guide, to govern, to rule, to regulate;
սրարշաւ —, to drive, to rattle along at full speed;
—իմ ի թեւս հաղմոց, to be borne on the wings of the wind.

· Calfa

NBHL (3)

Նմանապէս եղիայի կառավարելով յափշտակեցար ի բարձրագոյն անճառելիս. (Ոսկ. լս.։)

Կառք խաչակառք, յորում էմմանուէլն բարձրացեալ՝ կառավարելով ստուգապէս աւարումն գերելոցն արար. (Անյաղթ բարձր.։)

Կառավարէ զտարերս ի մեր պէտս, կամ զարարածս, կամ զբարձունս բարձամբք, կամ զաշխարհս ողորմութեամբ, եւ զերկինս ճշմարտութեամբ։ Նովաւ կառավարին արարածք։ Արարածոցս, կամ աշխարհի կառավարէ (այս ինքն առաջնորդէ). (Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Կառափետղ

s.

Golgotha, place of the skull, place of execution.

· Calfa

NBHL (1)

Բերէ զգագաթն՝ բարձրութիւն սորա (խաչի), եւ զկառափետղն ձեւ սորա։ (Փոխէ) զկառափետղն ի կենաց գործետղ. (Անյաղթ բարձր.։ Շ. անդ։)


Կառուցումն, ման

s.

establishment, construction, edifice, erection;
elevation.

· Calfa

NBHL (1)

Նիստ կառուցման բոլորակութեան (լուսնի)։ Յերկինս կառուցմամբն. (Շ. բարձր.։)