Definitions containing the research դաս : 1148 results

Վերադրեմ, եցի

va.

to impose, to put upon, to add, to join.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկաքանչիւր դասս աշակերտելոցն յիմաստայեղց գիտութեան վերադրիցեն արգասիս. (Պիտ.։)


Վերակարգեմ, եցի

va.

to put in the highest seat, to place above all.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակացեալք՝ ի դասս նորուն վերակարգեաց. (Շար.։)


Վերակացու, աց

s.

superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπιστάτης, προϊστάμενος, προεστώς , προστάτης q.d. super stans, praestans, praefectus, praepositus, magister, antistes, moderator, rector, author եւ ὐπερασπιστής protector, defensor, propugnator ἑπίσκοπος , ἕφορος inspector. Որ ի վերայ կայ անձանց կամ իրաց. ոստիկան. հոգաբարձու. գործակալ. գործավար. առաջնորդ. նախագահ. պետ. վարդապետ. դաստիարակ. պաշտպան. հովանի. տեսուչ. վերակացու.


Վերահնչեմ

va.

to exclaim, to raise the voice, to cry out.

· Calfa

NBHL (1)

Փառս վերահնչեն երիցն միակին։ Արժանի լինել ընդ անմահիցն դասուց փառս վերահնչել երրորդութեանդ միշտ. (Տաղ.։)


Վերամբարձութիւն, ութեան

s.

elevation, height, excellence, sublimity.

· Calfa


Վերափոխեմ, եցի

va.

to transport, to convey, to bear or carry on high, to transform.

· Calfa

NBHL (2)

Վերափոխեալ զքեզ ի յերկնային խորանսն այսօր որդիդ քո միածին։ Զոր առեալ որդւոյ վերափոխեալ դասեաց յանպատում ի կեանս։ Զվերափոխեալդի դասս առաքելոց եւ մարգարէից. (Շար.։)

Առ քրիստոս վերափոխի։ Վերափոխի յաշխարհէս ի դասս սրբոց. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Բ. 2։)


Վերլուծական, ի, աց

adj. s.

analytic, analytical;
—ք, analytics.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ այսոքիկ, որպէս ի վերլուծականս ասի, այսպէս դասեալ է. (Պերիարմ.։)


Վերջին, ջնոյ, ջնոց

adj.

posterior, ulterior;
last, extreme, final;
չորք —ք մարդոյ, the four last things, (death, judgment, heaven and hell).

· Calfa

NBHL (1)

ἕσχατος ultimus, extremus, summus ὔστερος posterior. (հակադրեալն բառիս Առաջի). Յետին ըստ կարգի ժամանակին. ի վերջէ դասեալն. ապագայ. հետագայ. վերջի, ետքի.


Վիճակ, աց

s.

lot, chance, destiny, fate, fortune;
ballot, suffrage, vote, voice;
lot, state, condition;
lot, portion, share;
lottery;
sorcery;
inheritage, possession;
fief, farm;
department, district, liberties, precinct, extent of jurisdiction, territory;
diocese;
clergy;
situation, condition, fortune, rank, quality, dignity, office, employment, profession;
—ս արկանել, to draw or cast lots, to ballot, to vote;
to practise witchcraft;
— արկանել ի վերայ իրիք, to cast lots or to draw for anything;
—աւ տալ, to give through lottery;
ետուն —ս նոցա, they drew their names by lot;
եւ ել վիճակն մատաթեայ, and the lot fell upon Matthias.

· Calfa

NBHL (2)

Վիճակ զանդաստանս սովոր են ասել. եւ մեք սովոր եմք զժողովուրդս վիճակ կոչել. (Մխ. երեմ.։)

ՎԻՃԱԿ. գ. κατάσχεσις possessio μερίς portio διοίκησις dioecesis. Մասն բաժնի. ստացուած սեպհական. կալուած. անդաստան. եւ Տեղի իշխանութեան. նահանգ. թեմ.


Վիճակեմ, եցի

va.

cf. Վիճակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն բանաւոր ազգաց՝ որք վիճակեալք են ի բնակութիւն ի ներքոյ արեգական։ Վիճակեալ էր ի դասս դահճացն. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Փարթամաշնորհ

adj.

generous, liberal.

· Calfa

NBHL (1)

Փարթամ շնորհօք, կամ ի բաշխել զշնորհ եւ զձիրս. առատաձեռն. մարդասէր.


Փշաբեր, ից, աց

cf. Փշաբոյս.

· Calfa

NBHL (1)

Փշաբեր առնէ։ Փշաբերք եղիցին քաջաբեր անդաստանք. (Ճ. ՟Ա.։ Մեսր. երէց.։)


Փշրանք, նաց

s. pl. crumbs, scraps, small bits, morsels.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրեսցուք զմարդասիրութեան նորա զփշրանս. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ե։)


Փոխադրեմ, եցի

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

· Calfa

NBHL (2)

Զկուսութեանց զմայրն փոխադրեաց բանն Աստուած յերկնայինսն։ Փոխադրեալ դասեցեր յերկնային խորանսն զքոյին ծնօղն։ Ի հողանիւթ գոյացութեանց փոխադրեցեր ի յերկինս. (Շար.։)

Զիսրայէլ հայրականաւ մարդասիրութեամբ ի ձեռն խրատու ի լաւագոյնն փոխադրելով. (Դիոն. երկն.։)


Փոխավաճառութիւն, ութեան

s.

commerce.

· Calfa

NBHL (1)

Արբէք գինի առանց գնոց. ո՛վ արագ մարդասիրութեանս, ո՛վ դիւրին փոխավաճառութեանս. (Ածաբ. մկրտ.։)


Փողեմ, եցի

va. vn.

to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոլորից հօր եւ զմիածին որդւոյն մարդասիրութիւն փողեալ՝ գոչեսցուք Աստուածաբանաբար. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Տապաստ, ի

s.

mat, carpet.

· Calfa

NBHL (2)

Տապաստ յերկիր արկանէր արս ընտիրս եւ քաջս։ Նա ըզմանկունսըն բեթէլին՝ տապաստ էարկ վասն այպանին։ Զչարափառացն տապաստ արկանել խումբս։ Առ հասարակ իսկ զամենայն դասս հերձուածողացն արկանէ տապաստս. (Խոր. ՟Բ. 5։ Յիսուս որդի.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Ոսկ. փիլիպ.։)

Տապաստ յերկիր արկանէր արս ընտիրս եւ քաջս։ Նա ըզմանկունսըն բեթէլին՝ տապաստ էարկ վասն այպանին։ Զչարափառացն տապաստ արկանել խումբս։ Առ հասարակ իսկ զամենայն դասս հերձուածողացն արկանէ տապաստս. (Խոր. ՟Բ. 5։ Յիսուս որդի.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Ոսկ. փիլիպ.։)


Տառ, ից

cf. Տարր;
letter, character;
letter, episite;
book;
աստուածեղէն —ք, the Holy Scriptures;
մարգարէական —ք, the prophecies;
—ք կանոնականք, canons, constitutions, statutes, written laws.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս տառի ... գիր ասի ... տառք կոչին, վասն զի ունին տարրումն ինչ եւ դասութիւն. (Թր. քեր.։)


Տասնեակ, եկի

adj. s.

ten, half-a-score;
decade.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշակերտեաց զհրեշտակս տասնեակ դասուք. (Մխ. այրիվ.։)


Տատա

s.

daddy, dad, papa.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ ռմկ. թ. տատի. mulier geraria, gerula. Կին մանկածու, կամ դաստիարակ։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. տպ. այլ ըստ ձձ. գրելի է, պապա՛ պապա՛. այսինքն հա՛յր։


Տատասկաբեր

cf. Տատասկածնունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Խոպանացեալ եւ տատասկաբեր անդաստանս։ Տատասկաբեր անդաստան. (Նար. ՟Լ՟Թ։ Մաշկ.։)


Տարազ, ուց

s. alg.

form, fashion, manner, way;
furniture;
formula;
—, գործ —ու, clever work, artistic production;
գրահաշուական —, algebraic formula;
— խօսից, style;
cf. Վրացի;
ի — քաղաքացի, in plain, in private clothes;
ի — եկեղեցական, in clerical attire, dressed like a clergyman;
զգեցաւ աշխարհական —, he dressed like a layman.

· Calfa

NBHL (1)

Այսու տարազու զմարդասիրութիւնն աստուծոյ ի մեզ դարձուսցուք։ Այնու տարազու զճշմարիտ խաղաղութիւնն ի մեզ բնակեցուցանել. (Սարգ. յկ. ՟Ա։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)


Տարազարդ

adj.

ungraceful, unadorned;
deformed, ugly.

· Calfa

NBHL (1)

Տարազարդ հարուածովք զանձեւութեանցն քաղաքաց ածեն զվանդումն։ Բարեկարգ յարմարութիւն անցեալ ի տարազարդ առաւել դասեալ լինէր յեղանակումն. (Պիտ.։)


Տարաժամ, ու

adj. adv. s.

mistimed, ill-timed, inopportune, unseasonable, untimely;
premature;
unseasonably, inopportunely, at the wrong time or moment, out of season;
prematurely;
too late, when too late;
cf. Տարաժամութիւն;
— հասակաւ, not full grown, young;
— ծերանալ, to age prematurely.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաժամ եւ վայրապար մարդասիրութեամբ. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։)


Տարակոյս, կուսից

s. adj.

doubt, uncertainty, wavering, vacillation, irresolution, hesitation, embarrassment;
tribulation, anguish, anxiety;
doubtful, uncertain;
ի —կուսի կացուցանել, ի — արկանել, to cause to doubt, to call into question;
կալ ի —կուսի, to doubt, to be in doubt, to waver;
— ի —ս կցել, to multiply doubts, questions;
չիք ինչ —, there is no doubt;
undoubtedly.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տուեցելոտցն, զոր ի տարակուսիցն ընկալան, ոչ յուսացեալք։ Ի տարակուսից եւ յանհնարից առաքեաց նոցա զբարեգործակն զօրութիւն։ Ոմանք թերեւս խնդասցեն ընդ տարակոյսն. իսկ խնդալ ի վերայ այլոց թշուառութեանց՝ ոչ մարդկան ա՛նգ է. (Փիլ.։)


Տարամերժեմ, եցի

va.

to cast out, to reject, to reprobate;
to expel, to drive away;
to disown, to disapprove.

· Calfa

NBHL (1)

Տարամերժեալ յուդաս ի յօրէն փոքու. (Շար.։)


Տարրումն, ման

s.

incorporation, union, constitution.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՏԱՐՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս Տարրացումն. բաղկացութիւն, եւ տպաւորութիւն. դրոշմ տառից եւ զօդումն տառի ընդ տառի. դասաւորութիւն. Գիր ... նոյն իսկ տառք կոչին. վասն զի ունին տարրումն ինչ եւ դասութիւն. (Թր. քեր.։)


Տեղ, ոյ, աց

s.

shower, abundant rain;
յամենայն —, every where;
always;
տեղի, տեղային ի ձեզ զ— երկնաւոր շնորհիցն, heavenly graces rained thick upon you;
— ոսկի տեղայր ի փեսայութեանն արտաշիսի, gold fell in showers at the nuptials of Artaxerxes;
spot, place;
post;
ի —, instead, in substitution for, in the place of;
անցանել ի — ուրուք, to stand instead of, to supply the place of, to substitute, to replace.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղ կայանի է քահանայական դասուն։ Եւ ո՛չ տեղ օթեւանի։ Պատերազմիլ տեղ է կենցաղս։ Զամենայնի ի մի տեղ ածէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. իմ. Լմբ. առակ. Լմբ. ժղ.։)


Տրամանցանակ

adj.

philosophic, historical.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քերթողութենէ՝ ի բաց կացեալք, տրամանցանակ բանս, եւ կամ տրամաբանակս շարադասութիւնս թողին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Տրոհեմ, եցի

va.

to divide, to sort.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ տրոհեսցես ի բազմականացդ։ Իբր զդասակս դոյզն հօտից տրոհես եւ ժողովես։ Տրոհեալ ի դիմաց՝ ուրոյն զատուցմամբ։ Թէ ընդ հրեշտակսն պարակցութեան, յորմէ տրոհեցայ. (Նար.։)


Տրտմազգեստ

adj.

mourning, dejected, gloomy, sorrowful, mournful.

· Calfa

NBHL (1)

Տրտմազգեստեալ զգաստիցն դասք. (Խոր. հռիփս.։)


Րաբուն, ից

s.

my master, my lord;
master, doctor.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ Վարդապետ. վարժապետ. ուսուցիչ. դասապետ.

Րաբունք հմուտք վարդապետաց (առաքեալք)։ Րաբունիցն (առաքելոց) պետք՝ երից ընտրեալ աշակերտաց։ Րաբուն երկնային (հրեշտակապետն) դասուք զօրօք յայրն եղեալ. (Գանձ.։)


Րամ, ի, ից

s.

cf. Երամ.

· Calfa

NBHL (2)

Նոյն ընդ Երամ. (պ. ար. եբր. րէմ, րամ. որպէս եւ րէմէ, երամակ արածելի) Ջոկ. ժողով. համօրէն բազմութիւն. հոյլ. խումբ. դաս.

Րամիցդ երկնայնոց։ Րամից բոլորից տիրապէս աստուած՝ պետական։ Ւիւսեալ րամից դասուց սրբոց. (Ժմ.։ Շար.։)


Րամեմ

va.

cf. Երամեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ՐԱՄԵԼ. Որպէս թէ Երամել. ժողովել. հաւաքել, գումարել ի մի. միաբանել. դասակցել. ՛Րամէ զհանճարըս սա ի սմին (սողոմոն ի գիրս ժողովողի). Շ. յիշատ. ժղ։

Երանականացս արժանացո՛ դասուց, րամեա՛ ընդ նոսին զմեզ ի լուսոյ խորանսդ. (Տաղ.։)


Րոտեմ, եցի

va.

to assemble, to reunite;
to beseech, to beg;
to drive away.

· Calfa

NBHL (1)

Րոտեա՛ զմեզ ի մի լրութիւն կաթողիկէ եկեղեցւոյ։ Րոտեա՛ միաբան առաքելոցն դասուց. (Գանձ.։)


Ցածուն, ծնոց

adj.

humble, meek, modest, moderate, sober, good;
low, lower;
— վայրք, lowlands;
— խորհուրդ, wise or prudent counsel.

· Calfa

NBHL (1)

ՑԱԾՈՒՆ. որպէս Ցածնագոյն. պարկեշտական. զդաստական. զգօնական, խոհական.


Ցաւակցաբար

adv.

compassionately, sympathisingly.

· Calfa

NBHL (1)

Ցաւակցաբար դասքն իւղաբերից՝ մեր կենսատուին եղեն ողբակից։ Ցաւակցաբար զմեզ արտասուել. (Գանձ.։)


Տիրական, ի, աց

adj.

dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուածայնոցն գրոց, եւ ի տիրական գլստենէ։ Տիրական յաթոռ նստիս։ Ըստ տիրական անճառ խորհրդոյն։ Զտաղաւարն տիրական, եւ զխորան աստուածական։ Տիրական ծննդեանն սպասաւորք՝ դասք վերնոցն. (Աթ. ՟Բ։ Շար.։ Նար.։ Շ. հրեշտ.։)


Տիրասուն

adj.

well-educated, well-brought up.

· Calfa

NBHL (1)

(եթէ չիցէ գրելի Սիրասուն) Սնեալ իբր տէր եւ ազատ, կամ բարւոք դաստիարակեալ.


Տկարութիւն, ութեան

s.

weakness, debility, imbecility, infirmity;
languor, extenuation;
impotency;
indisposition, sickness;
fragility;
cf. Տկարամտութիւն;
— ածել or արկանել զաստուծով, to accuse God of weakness.

· Calfa

NBHL (1)

Որ խոնարհեցար ի տկարութիւնս մեր մարդասէր տէր. (Շար.։)


Տմարդութիւն, ութեան

s.

impoliteness, incivility, ungraciousness, rudeness, grossness, rusticity, brutality, barbarity, inhumanity;
տմարդութեամբ, disobligingly, uncivilly, roughly, rudely, churlishly, boorishly, brutally, cruelly, barbarously, inhumanly.

· Calfa

NBHL (2)

Մարդասէր է աստուած, եւ տմարդութեան թշնամի. (Կլիմաք.։)

ἁπανθρωπία inhumanitas. Տմարդի գոլն. գործ անվայել մարդկութեան եւ մարդասիրութեան.


Տնակից, կցի, կցաց

adj.

living, lodging or dwelling in the same house, cohabiting;
neighbouring;
— լինել, to live in the same house, to cohabit.

· Calfa

NBHL (1)

Զտունս տնակից աղքատացն եւ զսահմանս անդաստանաց նոցա յափշտակէին մեծատունքն. (Լաստ. ՟Ծ՟Բ։)


Տնասուն

adj.

homebred, homeborn, nourished, brought up at home, domestic, private;
tame.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տան սնեալ. ընդասուն. ընտանի. ընտել.


Տնկարկութիւն, ութեան

s.

plantation.

· Calfa

NBHL (1)

Իրաւունս ունին յիւրեանց անդաստանսն տնկարկութիւն առնել, եթէ՛ մարդոյ, եւ եթէ ծառոց. (Մխ. դտ.։)


Տնօրէնութիւն, ութեան

s.

cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.

· Calfa

NBHL (1)

Տնօրէնութիւն տեառն մերդասիրապէս ի մանկանց զպատերազմն նոցա թեթեւացոյց. (Կլիմաք.։)


Տողադիր

adj.

ranged in line.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տողի եդեալ. ի կարգի դասաւորութեան գտեալ.


Տողադրեմ, եցի

va.

to put in a straight line.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տողի դնել. շարադասել.


Տողեմ, եցի

va.

to thread, to string;
to arrange, to place or put in order, to classify;
to draw up, to range, to marshal, to array;
to write, to compose.

· Calfa

NBHL (1)

συνείρω, ἑπισύρω, ὐφάω, πλέκω connecto, consero, texo, attraho. Ի տող արկանել. շարել. դասաւորել հետզհետէ. կարգել. հիւսել. յեռուլ. յաճախել. կուտել.


Տուայտութիւն, ութեան

s.

cf. Տառապանք.

· Calfa

NBHL (1)

Աղա՛ զինքն ծունր ածելով, եւ քամէ՛ ի դաստառակն տուայտութեան. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։ եւ Ոսկիփոր.։)


Տուր, տրոյ, տրոց

s.

giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.

· Calfa

NBHL (1)

Ա՛յլ են տուրքն, եւ ա՛յլ պարգեւքն. վասն զի տուրքն ի բազում ինչ իրս տեսանի, իսկ պարգեւքն ի մի։ Ձիր է, պարգեւք է, մարդասիրութիւն է, այլ ոչ փոխարինաց տուրք. (Սարգ.)