Definitions containing the research դաս : 1148 results

Թանձրահող

adj.

thick with earth, fertile.

· Calfa

NBHL (1)

Թանձրահող երկիր, կամ անդաստան, դաշտք. (Պիտ.։ Փիլ.։)


Թափօր, ի, աւ

s. adv.

religious procession;
ի — ելանել, to go in procession;
—ական լեառն, mount Tabor;
—ապէս, processionally.

· Calfa

NBHL (2)

ռմկ. թապուր. (լծ. թափ առնուլ. եւ թ. տէվր. շրջան). processio Հանդէս եկեղեցական շուրջ պարառութեամբ. յատեան ելանելն. անդաստան օրհնէք. (իսկ ԹԱԲՈՐ՝ է անուն լերին).

Ելանեն խաչիւ եւ մոմեղինով ի դուրս, եւ օրհնեն զանդաստանն ... եւ այլ ոչ ելանեն ի թափօր մինչեւ ի ծառզարդարն. (Տօնաց.։)


Զնդամ, ացի

va. vn.

to spare, to save, to be careful;
to tremble, to shiver;
to throb, to palpitate.

· Calfa

NBHL (1)

Խնայեսցո՛ւք եւ զընդասցուք ի հոգիս մեր։ Զընդացեալ խնայեալ ի մարմինն. (Սեբեր. ՟Դ. եւ ՟Թ։)


Զոյգոստատ

s.

aid-de-camp.

· Calfa

NBHL (1)

Մերոյն Արտաշէսի հրամայեաց երթալ ի Պարսս հանդերձ իւրովք զոյգոստատօք. (Խոր. ՟Բ. 87։) (Ըստ յն. ζευγίτης այսինքն լծուոր, ամոլք, առ աթենացիս էր կարգ դասու զօրականաց զկնի ասպետաց)։


Զուարակ, աց

s. ast.

bullock, steer;
ox;
bull;
Taurus, the Bull.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ եղեն զինեւ զուարակք բազումք։ Հանցեն ի սեղան քո զուարակս։ Ի ժողովս զուարակաց, եւ ի դասս երնջուց. (Սղ.։)


Զուարճալից

cf. Զուարճալի.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր զուարթնոցն դասք ըստ զուարճալից իւրեանց անուանն խնդութեամբ երեւեալ տրտմազգեստիցն. (Սկեւռ. յար.։)


Զուգաբարբառ

cf. Զուգաձայն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զնոյնս նուագաւոր երգ երաժշտական զուգաբարբառ հնչմամբք պարաւորակք եղեալ՝ յերկուս բաժանէին դասս. (Պիտ.։)


Զուգաթիւ

adj.

even;
equal, alike;
of the same number;
consubstantial.

· Calfa

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱԹԻՒ. Թուակից, զուգադասեալ. համապատիւ. համագոյ.


Զուգաթուեմ, եցի

va.

to relate, to join together.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նմին կարգի թուել. համադասել.


Զուգապարակցեմ, եցի

va.

to receive or rank in the same company, to associate.

· Calfa

NBHL (1)

Պարակից առնել. դասակցել ընդ.


Զուգապարիմ, եցայ

vn.

to mix in the same company or circle.

· Calfa

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱՊԱՐԻԼ. συγχορεύω una tripudio Պարակից լինել. համադասիլ ի նոյն պարս.


Զուգապարութիւն, ութեան

s.

the same company, participation in the same company.

· Calfa

NBHL (1)

Պարակցութիւն. դասակցութիւն.


Զուգաւորեմ, եցի

va.

to join together, to couple, to pair, to match, to tie or put two by two, to unite, to join;
to liken, to compare;
to marry, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (1)

προστίθημι, παραζεύγνυμι adjungo Միաւորել. միաբանել. խառնել. համադասել. յարել. կր. Յարիլ. միաբանիլ. համաձայնիլ. հաւասարիլ.


Զրպարտիչ, չի, չաց

s. adj.

calumniator, imposter;
slandering, defaming.

· Calfa

NBHL (1)

Որ են դաս անօրէն զրպարտչացն. (Համամ առակ.։)


Զօրական, ի, աց

s. adj.

army, guards, soldiery, militia;
soldier, militiaman;
soldierlike, military;
strong, robust, valorous.

· Calfa

NBHL (1)

στράτευμα, στράτος, στρατιά exercitus, militia եւ custodia (յորմէ եւ յն. κουστωδία ) անուն հաւաքական. Զօրաւոր որեար, կամ դաս զինուորական. զօր. սպայ. եւ Պահապան զինուորք. սիփահ, ասքէր.


Զօրութիւն, ութեան

s. arith. mech.

power;
authority, vigour, valour, heart, courage, nerve, force, spirit, faculty;
corroboration, supply, reinforcement, aid, energy, efficacy, virtue;
resource;
sense, meaning, signification;
weight, importance;
prodigy, miracle, virtue;
army;
person;
distinct substance or person;
—ք երկնից, the angels;
celestial bodies, stars, etc;
—ք մտաց, the faculties, qualities of the mind;
Տէր զօրութեանց, the Lord of hosts;
այր, կին զօրութեան, valorous man, virtuous woman;
ըստ առն եւ — իւր, as the man is, so is his strength;
դու՞ ագուցեր ձիոյ —, hast thou clothed the horse with strength ? զինու զօրութեամբ, with arms;
by main strength;
գիտել զ— արուի, to lie with a man;
զօրութեամբ, powerfully, emphatically, understood, by virtue of, with all one's strength;
բարձրացո զօրութեաթբ զբարբառ քո, lift up thy voice loudly;
սիրել յամենայն զօրութենէ, to love with all one's heart;
անկանել ի զօրութենէ, to be weakened or exhausted;
— խաչի քո Քրիստոս, զի ..., upon my faith! i faith! square;
force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ եւս՝ Առանձին անուն միոյ յիննեակ դասուց հրեշտակաց.


Ըղձական, ի, աց

gr.

cf. Ըղձալի;
optative (mood);
— դիւթութիւն, witchcraft, sorcery, spell, charm.

· Calfa

NBHL (2)

Խոնարհութիւնք են հինգ. աներեւոյթ, հրամայական, ըղձական, ստորադասական. (Թրակ. քեր.։)

ԸՂՁԱԿԱՆ. εὑκτικός optativus Ըստ քերականաց, մի յեղանակաց խոնարհման բայից. որ ի մեզ նոյն է ընդ ստորադասականի.


Իշխան, աց

s.

prince, sovereign, despot;
minister;
magistrate;
ruler, governor, chief, commander;
—աց —, — աշխարհի, the sovereign, the king;
prince, crown-prince, heir-apparent;
— զօրուն, general of the army;
—երգոց, cf. Դասապետ;
—ք, the authorities;
— լինել, to rule, to command, to be in power, in authority;
— առնել զոք, to give power to some one;
— էր իւրոց ախտից, he was master of himself, or his own master;
քում գլխոյդ չես —, you are not lord of your own life;
չէ —, he cannot, he is not authorised to;
cf. Թեկն.

· Calfa


Իշխանութիւն, ութեան

s.

sovereignty, principality, lordship;
authority, faculty;
empire, dynasty, sway, rule, dominion, domination;
abselute power;
dignity;
right, privilege;
government, command, power, jurisdiction;
free will, liberty;
licence, exclusive permission;
place, post;
diocese;
—ք, principalities (tho third order in the celestial hierarchy);
հոգեւոր՝ ժամանակաւոր, spiritual and temporal power;
առաւելազանց —, too much authority;
յ— հասանել, to rise to dignities;
to get into office, or power;
տալ ումեք զամենայն —, to empower, to give carte-blanche, or full powers to;
լինել ընդ իշխանութեամբ ուրուք, to be in the power of some one, or dependent on some one;
այս ի վեր քան գիմս է —, that is beyond my power, that surpasses my capacity.

· Calfa

NBHL (1)

ԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆՔ կամ ԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆ. անուն միոյ յերկրաւոր քահանայապետութեանց, որ եւ չորրորդ դաս ի սրտէ ի վեր. ( ի սուրբ գիրս ἁρχή principatus, հասարակօրէն թարգմանի Պետութիւն, եւ ἑξουσία potestas, Իշխանութիւն. եւ երբեմն ընդ հակառակն)


Իսկ

s. adj. conj. adv.

essence, reality, substance, truth;
essential, real, effective, true;
besides, moreover;
but, still, yet;
in fact, really;
even;
as for, as to;
զիսկն գիտել, զիսկն ասել, to be thorougly acquainted with;
to tell the simple truth;
to exhaust a subject;
մեզէն — լուաք, we ourselves have heard;
ինձ — գլխովին, to me;
to myself;
բնաւ — ոչ, not at all;
բնաւ — զի՞ լսէք նմա, why do you listen to him ? չէ եւ չէ —, by no means, in no way whatever;
յայտ —է, it is palpable, evident, clear;
— ես, for me, as for me;
— վասն, as for;
— եւ —, in a moment, soon, speedily, immediately, instantly, directly, forthwith;
truly, in effect, really.

· Calfa

NBHL (2)

Իսկ է, որ զինքեան գոյութիւն (կամ զգոյացութիւն) ցուցանէ. որպիսի մարկոս (յն. հոմերոս, սոկրատէս)։ Մակադրական է, որ ի վերայ իսկիցն, եւ կամ առասականացն եդեալ է ... Ի վերայ իսկիցն, որպիսի՛, յովաննէս զաքարեան ... Երկանուն է, անուանք երկու ի վերայ մրոյ իսկի դասալ, ո՛րգոն, եղիազարոս (որ) եւ աւարեան։ Մականուն է, որ հանդերձ այլով իսկիւ ի վերայսիոյ ասացեալ է. ո՛րգոն, բաներեգէս յովհաննէս. (Թրակ. քեր.։)

ԻՍԿ. յետադաս. շ.մ. μέν, τε, γάρ quidem, utique, que, etiam, enim. Ապաքէն. համայն անդստին. ի բնէ. արդեամբք. արդարեւ. իսկապէս. արդեօք. գոգցես. եւս ե՛ւ.


Իրաւ, աց

s. adj. adv.

justice, equity, law;
just, true, lawful;
justly, reasonably, rightly;
— առնել, to do justice, to justice;
դուք ձեզէն տուք զ—ն, be ye yourselves the judges, judge for yourselves.

· Calfa

NBHL (1)

Յանիրաւ հրամանս յիշեցուցանել զիրաւն եւ զմարդասիրելն. (Խոր. ՟Բ. 7.)


Իրաւացի, ցւոյ, ցեաց

adj. adv.

just, equitable, right, reasonable;
lawful, legal;
honest, worthy, righteous;
justly, equitably, reasonably;
— է, it is right, just.

· Calfa

NBHL (1)

Բարի ոստ (աստուածասիրութեան), որ է մարդասիրութիւն, իրաւացեաւն առ նմանն պահել զարդարակոն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Իրաւունք, ւանց

adv.

s. pl. right, justice, equity;
due;
law;
duty;
reason;
rectitude, uprightness;
right, faculty, power, competence;
իրաւամբք or ըստ իրաւանց, by right, rightfully, justly, duly, lawfully;
որո՞վ իրաւամբք, by what right ? with what authority ? աստուածային —, divine-right;
ամենայն իրաւամբք, with all one's authority;
—նս առնել or ընտրել, to render justice, to judge;
զիրաւունս ուրուք ի գլուխ հանել, to justify completely;
առնել ումեք —նս ի ձեռաց թշնամեաց, to free one from his adversaries, to acquit;
—նս համարել՝ վարկանել, to think, or repute right, to think it proper, to believe oneself right;
—նս տալ, to show with reason, to bring proofs;
to justify, or exculpate oneself;
զիրաւունս ցուցանել, to prove one's rights, to adduce or allege proofs in one's defence;
to contest, to bring an action against;
—նս հանել, to judge rightly;
to justify;
զ—նս ի նա հանել, to pronounce judgment in one's favour;
զիրաւունս իւր կացուցանել, զիրաւունս անձին ցուցանել, to put in one's claim, to avail oneself of one's rights;
—նս խնդրել, to ask for justice, to demande one's right;
պինդ կալ յիրաւունս, պահանջել զիրաւունս, to sustain one's rights;
թիւրել զիրաւունս, to cavil, to sophisticate, to overstain the law;
— են նոցա բողոք ունելոյ, they have reason for complaint;
եւ իրաւամբք արդեօք, that is not without reason.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ իբրեւ օրէնք եւ իրաւունք ի մէջ իսրայ՛լ։ Կացոյց ըստ իրաւանցն դաւթի ըզդասս քահանայիցն։ Իրաւունք մի նոյն կացցեն եկին եւ բնակին։ Այս ինչ լցին իրաւունք թագաւորին։ Այս իրաւունք էին նորա զամենայն աւուրս։ Իրաւունք քահանայինէին առ ի ժողովրդենէն.եւ այլն։


Իւրակից

adj.

the same as he, in conjunction with him.

· Calfa

NBHL (1)

Տայր հրաման արքայն արշակ դնել անուն դաստակերտին յիւրակից անունն արշակաւան. (Բուզ. ՟Դ. 12։)


Լաշկար, ի, աւ

s.

army, troop, power;
battalion, regiment.

· Calfa


Լաւ, աց

adj.

good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !

· Calfa


Լեգէովն, ի, աց, ից

cf. Լեգէոն.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԵԳԷՈՎՆ կամ ԼԷԳԷՈՆ. Բառ լտ. լեճիօ. legio. (ի lego որ է հաւաքել). յորմէ եւ յն. լեղէօն. λεγεών . ասի եւ φάλαγξ եւ այլն. գունդ կամ դաս զինուորական, իբր 6000 կամ 6666 արանց. կամ 12000 զինուորաց, եւ կամ 6000 հետեւակաց, եւ 732 հեծելոց։ cf. ՓԱՂԱՆԳ, եւ cf. ԳՈՒՆԴ.


Լեզուային, այնոյ

adj.

eloquent, fluent;
cf. Լեզուագար;
— լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կին զարդասէր, լեզուային, եւ անմիտ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)


Մեքենայ, ից

s. fig.

machine, engine;
machination, cabal, plot, device, intrigue;
բազմահնար —ք, sly, crafty dealings, intrigues, machinations;
—ս հառնել, cf. Մեքենայեմ;
— երկանիւ, վեցանիւ կամ ութանիւ, two-wheeled, six-wheeled or eight-wheeled machine;
շոգեշարժ —, steam-engine;
տեղափոխ —, locomotive engine;
— պարզ կամ կրկին արդասեօք, single or double-acting engine;
— ջրեղէն սիւնակաւ, water-pressure engine;
— վերամբարձ, jack, lifting-jack or screw-jack;
— ցցահար, steam pile-driving engine;
— օդահան, air-pump, pneumatic engine;
գործարան —ի, engine-building;
լուծել, քակել զ—, to take an engine to pieces, to dismount;
յարդարել, կազմել զ—, to fit or put an engine together again, to mount;
ի գործ արկանել զ—, to work an engine.

· Calfa


Միագունդ

cf. Համագունդ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԻԱԳՈՒՆԴ. Որ իցէ ի մի եւ ի նոյն գնդէ. դասակից.


Միախումբ

cf. Համագունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Խրախոյս հանդիսիւ, միախումբ դասակցութեամբ. (Նար. խչ.։)


Միայնակեաց, եցաց

s. adj.

cf. Միանձն;
monachal.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդք գունդք միայնակեցաց, եւ դասք դասք կուսանաց. (Կոչ. ՟Դ։)


Միանձն, ձին, ձունք, ձանց

s. adj.

solitary being, anachorite, hermit;
coenobite, monk, friar, religious;
only, alone, without company.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինչ է չար քան զարծաթասէր միանձն։ Ո՛վ արծաթսիրութիւն, որ զրկես զմիանձունս ի դասակարգութենէ հրեշտակացն, որ սրես զլեզու միանձին յանարգանս եւ յատելութիւն։ Այս տեղի միանձանց է. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Է. եւ այլն։)


Միաշար

adj.

continuous, uninterrupted;
strung, arranged, conjoined.

· Calfa

NBHL (1)

ὀλόκληρος integer, totus συνεχής continuus συνεχέως continenter, sine intermissione. Ի մի կարգ շարեալ. շարադասեալ. միայար. անընդհատ. շարունակ. ամբողջ. միակտուր.


Միապար

adj.

in the same chorus;
at the same ball or dancing-party.

· Calfa

NBHL (1)

Միախումբ դասակցութեամբ, միապար երգակցութեամբ, մաքուր օրհնաբանս. (Նար. խչ.։)


Միեղէն, ղինի, նաց

adj.

only, single, sole, simple;
solitary;
cf. Միաբան.

· Calfa

NBHL (1)

Պակասեալք ի միեղիցն իմացութեանց։ Ի նմանէ են յառաջացեալք ամենայն ածականքս, եւ միեղինացն դասք. (Դիոն.։ Մագ. ՟Ե։)


Միջին, ջնոց

adj. s. arith.

that is in the middle;
middle;
middling;
intermediate;
—ք, midlent;
middle terms.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնովքն՝ միջնովք եւ վերջնովք։ Առաջին դասն ի միջնոյն կարծէր զնա, եւ միջինն՝ երրորդին. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Միջնամարտիկ

adj.

fighting in the midst.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտիկ կարգեալ ընդ մէջ առաջին եւ վերջին դասուց բանակին.


Միջօրեայ, էի, ից

s. adj.

noon, noon-tide, midday;
the south;
meridian;
southern, meridional;
half, semi;
— ջերմն, intermittent fever.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջ քան զմիջօրեայ հասեալ ի դաստակերտն երուանդայ. (Խոր. ՟Բ. 43։)


Կոչնատէր, տեառն

s.

inviter, host, master of the house.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդասիրութիւն կոչնատեառն։ Առ կոչնատեառնինչ կայցէ, եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)


Կորզեմ, եցի

va.

to snatch, to take away, to wrench, to wrest, to extort, to take by force, to ravish;
to deliver, to free, to disengage;
յանձն —, to win, to gain over.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծապէս խնդասցեն, զի կորզեցան նոքա յալեաց. (Եւս. պտմ. ՟Թ. 7։)


Կուսական, ի, աց

adj.

virginal, maiden, maidenly.

· Calfa

NBHL (1)

Կուսականացս տօնիւս. (Խոր. հռիփս.) իմա՛ կուսական դասուն, կամ կուսանաց։


Կուսատած

s.

instructress in a nunnery.

· Calfa

NBHL (1)

Տածօղ կուսից. դաստիարակ կուսանաց.


Կռչաձայն աղաղակ

s.

crunk, crunkle (of the crane).

· Calfa

NBHL (1)

Դաս դաս խորհրդոց հաւատուց, փողք եղեալք, զկռչաձայնն զաղաղակ բարձեալք, զարթուցանեն ի քնոյ. (Ագաթ.։)


Կտրեմ, եցի

va.

to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ կտրէ զվարձս մշակին, որ է քահանայն, ընդ մարդասպանսն համարեալ է։ Ժողովուրդն զպտուղ քահանային մի՛ կտրեսցէ. (Ոսկիփոր.։)


Նեղասրտութիւն, ութեան

s.

impatience, ill-temper, intolerance, vexatiou, irritation, exasperation, bursts or fits of passion or rage.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յինքեան խեղդմանէ ի նեղսրտութենէ, որպէս Յուդաս եւ Ակտիոփէլ. (Ճ. ՟Գ.։)


Ներածական, ի, աց

adj.

introductory.

· Calfa

NBHL (1)

Յորս յարձակեցաւն, ստորադասէ յենթակայէ ներածական։ Թեւակոխեցի մերով մակստացական եւ ներածական վարժմամբ։ Զներածական քո մտածութեան տրամակայումն դիտաւորութեան ծանեայ. (Մագ. ՟Լ. ՟Խ՟Ա. ՟Կ՟Դ։)


Ներածեմ, եցի, ծի

va.

to introduce.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջինն դրութեամբ յառաջելոյ՝ ներածէ զհետեւեցեալն. եթէ մարդ, եւ՛ կենդանի. այլ արդ մարդ, ապա ուրեմն եւ կենդանի։ Զի՞ զմարմինս դասեաց նախ անմարմնոցն. եւ ասեմ, թէ վասն ներածիցելոցն (կրթելի համբակաց). վասն զի նոցա ստուգագոյն է մարմին քան զանմարմին. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)


Ներողամիտ

cf. Ներող;
— քաղցրութեամբ, with the greatest kindness.

· Calfa

NBHL (1)

ներօղ մտօք. մարդասէր. մարդասիրական.


Ներողութիւն, ութեան

s.

indulgence;
pardon, remission, mercy, pity;
ներողութեամբ, indulgently.

· Calfa

NBHL (1)

συγχώρησις, αἵνεσις, συγγνώμη concessio, permissio, consensus, venia, indulgentia. Ներողն լինել. ներումն. զիջումն. թոյլտուութիւն. մարդասիրութիւն. երկայնամտութիւն. ներողամիտն լինել. ժոյժ. եւ Թողութիւն. քաւութիւն մեղաց՝ եւս եւ պատժոց.